ស្ថិតនៅចម្ងាយប្រហែល ៤គីឡូម៉ែត្រពីស្ពានព្រះមុនីវង្ស ឬពីផ្សារច្បារអំពៅ នៅតាមបណ្ដោយផ្លូវជាតិលេខ ១ មានវត្តអារាមមួយហៅថា «វត្តឈើទាលខ្ពស់» ស្ថិតនៅខាងឆ្វេងដៃ ជាទីដែលពុទ្ធបរិស័ទមួយចំនួនចំណុះឲ្យវត្តអារាមមួយនេះ កាលពីសប្ដាហ៍មុន បាននាំគ្នាទៅគាស់ធាតុដូនតា និងគាស់យកមឈូសសពដែលបានបញ្ចុះប្រហែលជា ៥ខែមុនចេញពីក្នុងចេតិយ៍ទាំងប្រញាប់ប្រញាល់ បន្ទាប់ពីដីច្រាំងទន្លេនៅក្នុងបរិវេណនៃវត្តអារាមនោះ បានបាក់ស្រុត និងទម្លាក់ទាំងចេតិយ៍ចូលទៅក្នុងទឹកទន្លេ។
ជុំវិញការបាក់ច្រាំងនាំយកទៅទាំងមឈូស និងចេតិយ៍ធ្លាក់ចូលទៅក្នុងទឹកទន្លេនេះ នៅមិនទាន់រកឃើញមូលហេតុបានច្បាស់លាស់នោះទេ ប៉ុន្ដែ ក្រុមប្រជាពលរដ្ឋដែលរស់នៅក្បែរតំបន់នេះ បានដាក់សង្ស័យផ្សេងៗគ្នា និងយល់ឃើញផ្ទុយពីការអះអាងរបស់អាជ្ញាធរ ដែលថា បណ្ដាលមកពីគ្រោះធម្មជាតិ។
កំពុងជជែកគ្នាជាមួយគណៈកម្មាការវត្ត ៤នាក់ផ្សេងទៀត នៅវត្ត«ឈើទាលខ្ពស់»ហៅវត្ត «ក្ដីតាកុយ» ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅសង្កាត់វាលស្បូវ ខណ្ឌច្បារអំពៅ លោកអាចារ្យ អ៊ុង វន អាយុ ៧៧ឆ្នាំ រៀបរាប់ថា វត្តនេះបានសាងសង់ឡើងជាយូរយារណាស់មកហើយ និងមិនដែលមានគ្រោះធម្មជាតិអាក្រក់ណាមួយកើតឡើងដូចកាលពីសប្ដាហ៍មុននោះទេ។
លោកអាចារ្យរូបនេះដាក់ការសង្ស័យថា មូលហេតុដែលនាំច្រាំងទន្លេនេះ អាចមកគ្រោះថ្នាក់ជាតិផង ប៉ុន្ដែ ក៏អាចបណ្ដាលមកពីសកម្មភាពបូមយកខ្សាច់ ដែលលោកថា បានធ្វើឲ្យដីបាក់ស្រុតចូលទៅក្នុងទឹកទន្លេ ខណៈចេតិយ៍ដែលសាងសង់នោះ មានចម្ងាយមិនឆ្ងាយប៉ុន្មានពីច្រាំងទន្លេ។
លោកបន្ដថា៖ «មានកត្តាមួយ កត្កាបូមដីបាក់ ដីវាធាក់ចំ កត្កាដីបាញ់ចំ កត្តាមួយដីស្រុត មានទឹកពីលើទៅដីស្រុត វាមានច្រើនណាស់ មួយបូមខ្សាច់ អស់ខ្សាច់ហ្នឹងទៅ ទឹកហូរចំវាបាក់ស្រុត។ អត់ទេ យើងមើលអញ្ចេះ យើងមើលសភាពដីដែលបាក់ហ្នឹងយ៉ាងម៉េច អាមួយដីបាក់រួងក្នុង អាមួយដីបាក់ភក់ហូរចេញ ភក់ហូរចេញពីក្នុងដី អាហ្នឹងទឹកហូរចេញៗដល់ហូរចេញមកទៅអាដីខ្សាច់ហ្នឹង វាចេះតែនាំៗពីក្នុងដីមកវាត្រូវស្រុតអាហ្នឹងកត្តាមួយទៅ។ អាមួយទៀត បូមខ្សាច់ហើយ ទឹកវាធាក់ចំទៅ វាស៊ីរួងទៅស្រុត ហើយដល់ទឹកធំ កោះអីក៏អស់ដែរ»។
ដៃម្ខាងយូរកាហ្វេ ដៃម្ខាងទៀតចង្អុលបង្ហាញចេតិយ៍ម្ដាយ ដែលសង់ចម្ងាយប្រហែល ១៥ម៉ែត្រពីច្រាំងទន្លេ លោក មុំ ផល សម្ដែងក្ដីបារម្ភខ្លាចមានការបាក់ច្រាំងម្ដងទៀត បើសិនអាជ្ញាធរគ្មានវិធានការទប់ស្កាត់ ខណៈលោកសន្និដ្ឋានថា ការបាក់ច្រាំងទន្លេនេះ អាចមកពីសាឡង់បូមខ្សាច់។
លោកបន្ដថា៖ «ពីមុនមកដូចជាអត់ទេ ដល់ពេលហើយសាឡង់គាត់បូមខ្សាច់អញ្ចឹងទៅ វាអាចនឹងខូងចូលទៅកណ្ដាលអញ្ចឹងទៅ! ទៅថ្ងៃអនាគតហ្នឹង វាអាច ប៉ុន្តែ បើសិនជាយើងការពារកុំឲ្យមានសាឡង់បូមខ្សាច់ហ្នឹងទៀត វាហ្នឹងអត់អីទេ ហើយបើតាមប្រសាសន៍លោកតាអាចារ្យ គាត់ហ្នឹងចាក់គ្រឹះដូចមុខវាំងអីហ្នឹង គាត់រៀបឥដ្ឋ រៀបអីហ្នឹងវាអត់អីទេ ប៉ុន្តែ បើសិនជាបណ្ដោយអញ្ចឹងទៀតអស់ហើយ»។
ពលរដ្ឋម្នាក់ទៀត ដែលរស់នៅក្បែរតំបន់នេះដែរនោះ អ្នកស្រី ព្រាប រស់ អាយុ ៧៨ឆ្នាំ រៀបរាប់ថា គាត់រស់នៅជាប់វត្តនេះតាំងពីក្មេងមកម៉្លេះ និងមិនដែលឃើញមានហេតុការណ៍បាក់ច្រាំងទន្លេដូចពេលថ្មីៗនេះឡើយ បើទោះបីជាមានការបន្ទោសលើគ្រោះថ្នាក់ធម្មជាតិយ៉ាងណាក៏ដោយ។
ស្ត្រីសម្បុរខ្មៅស្រអែមសក់ខ្លីរូបនេះនិយាយថា កន្លងមក ពួកគាត់ធ្លាប់ទៅប្ដឹងអាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន និងស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធ ដោយសុំឲ្យហាមឃាត់សាឡង់បូមខ្សាច់មិនឲ្យចត និងបូមនៅជិតផ្ទះប្រជាពលរដ្ឋដោយខ្លាចបាក់ច្រាំង ប៉ុន្តែ ក្រុមសាឡង់នោះមិនស្ដាប់។ អ្នកស្រីបង្ហាញការខកចិត្តចំពោះការលើឡើងរបស់អាជ្ញាធរ ដែលថា ការបាក់ច្រាងទន្លេបណ្ដាលមកពីគ្រោះធម្មជាតិនោះ។
អ្នកស្រីថា៖ «ឥឡូវ វាទៅនៅបូមខាងនោះ អត់មានមកខាងនេះទេ។ មុនពេញហ្នឹងទាំងអស់ លោកប្រាប់អត់ស្ដាប់ផង លោកឲ្យថយចេញពីហ្នឹង អត់ចង់ថយទេណា យប់ឡើងវាមកដេក ដល់ព្រលឹមឡើងចេញទៅ។ មិនអាស្លាបចក្រហ្នឹងវាវិល អាហ្នឹងមកពីអ្នកបូមខ្សាច់ហ្នឹងតែម្ដង មិនមែនមកពីដីហ្នឹងទេ! ចាសមិនដែលបាក់ទេ ទើបមកបូមខ្សាច់ហ្នឹងខ្លាំងទេ បានបាក់ហ្នឹង ព្រោះស្រុកកំណើតខ្ញុំកើតជានៅស្រុកនេះមិនដែលទេ ទើបឃើញមកពីបូមខ្សាច់ហ្នឹងម៉ង់ ចាប់បូមខ្សាច់ ចាប់បាក់ហ្នឹងម៉ង បូមខ្លាំងបាក់ខ្លាំង»។
កាលពីថ្ងៃទី២០ ខែតុលាកន្លងមក ការបាក់ច្រាំងទន្លេនេះ បានធ្វើឲ្យចេតិយ៍ចំនួន ២ បានធ្លាក់ចូលទឹកទន្លេ ដែលធ្វើឲ្យក្រុមគ្រួសារសពប្រញាប់ប្រញាល់គាស់មឈូស ដែលទើបបញ្ចុះបាន ៥ខែឡើង និងគាស់យកធាតុចេញពីចេតិយ៍វិញ។ ក្រោយពីមានការបាក់ច្រាំងទន្លេ ដែលធ្វើឲ្យចេតិយ៍ធ្លាក់ចូលទឹកនោះ ក្រុមហ៊ុន ជីប ម៉ុង បានជួលសាឡង់បូមដីចាក់ទប់ ដើម្បីកុំឲ្យមានការបាក់ដីបន្តទៀត ខណៈក្រុមគ្រួសារក្រុមហ៊ុននេះ បានសង់ចេតិយ៍នៅជិតនោះដែរ។
សកម្មជនការពារបរិស្ថាន កញ្ញា លីម គីមស៊រ រិះគន់ថា នៅពេលមានហេតុការណ៍បាក់ច្រាំងទន្លេម្ដងៗ អាជ្ញាធរតែងតែច្រានចោលក្ដីកង្វល់ទាំងឡាយ បើទោះបីជាប្រជាពលរដ្ឋបានឃើញសាឡង់បូមខ្សាច់នៅក្នុងតំបន់របស់ពួកគេរស់នៅក៏ដោយ។
កញ្ញាយល់ថា ការបាក់ច្រាំងទន្លេជាញឹកញាប់មកនេះ បណ្ដាលមកពីការបូមខ្សាច់ និងមិនមែនមកពីគ្រោះថ្នាក់ធម្មជាតិដូចការអះអាងរបស់អាជ្ញាធរនោះទេ។
កញ្ញាថា៖ «ទោះបីជាគាត់បូមកណ្ដាលទន្លេក៏ដោយ បូមហ្នឹងគឺវាតែងតែមានផលប៉ះពាល់ហើយ នៅពេលដែលបូមហ្នឹង វាមិនមែនស្រូបយកតែកណ្ដាលទន្លេហ្នឹងណា អាម៉ាស៊ីនបូមហ្នឹងគឺវាស្រូបយកទាំងអស់ហ្នឹង។ អញ្ចឹងនៅពេលណាដែលគាត់បូមនៅកណ្ដាលទន្លេយូរៗទៅអាខាងៗហ្នឹងក៏វាមកដែរ វាចេះតែផុយៗមក ដីវាមិនមែនដូចថ្មណា ហើយថ្មនៅតែបាក់ចុះល្មមតែដីខ្សាច់វាអត់មានអីទប់នៅពីក្រោមផង រឿងអីមិនបាក់»។
កញ្ញាបន្តថា រដ្ឋាភិបាល និងស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធគួរតែធ្វើការសិក្សាឲ្យបានច្បាស់លាស់ មុននឹងអនុញ្ញាតក្រុមហ៊ុននីមួយៗធ្វើការបូមខ្សាច់ ជាពិសេសទីកន្លែងដែលមានប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅ ដោយថា វានឹងបង្កផលប៉ះពាល់ប្រជាពលរដ្ឋនាពេលអនាគត។
អភិបាលខណ្ឌច្បារអំពៅ លោក ចេង មុន្នីវ៉ា បដិសេធចំពោះការលើកឡើងរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ ដោយថា ការរអិលចេតិយ៍ធ្លាក់ចូលទន្លេកាលពីសប្ដាហ៍មុននេះ មកពីដីសង់ចេតិយ៍នោះ ជាដីខ្សាច់ដែលខាងវត្ត ទើបចាក់បំពេញពីលើដីចាស់។
លោកថា៖ «មកមើលខ្លួនឯង ការនិយាយចេះតែនិយាយបានហើយ អត់ពិបាកទេ ប៉ុន្តែ មកមើលខ្លួនឯង នៅកន្លែងហ្នឹងគ្មានកន្លែងបូមខ្សាច់ណាដែលនៅកៀកហ្នឹងទេ មានតែបងប្អូនដែលជាអាជីវកម្មគាត់មានសាឡង់បូមនៅខាងៗលើ បូមចូលដេប៉ូ មានន័យថា បូមចេញពីសាឡង់ មិនមែនបូមពីទន្លេទេ ដាក់ចូលដេប៉ូខ្សាច់ដែលគាត់ធ្វើអាជីវកម្ម ប៉ុន្តែ មិនមែនបូមពីកន្លែងហ្នឹងទេ បូមនៅខាងលើដែលមានជាឡូរអនុញ្ញាត។ អញ្ចឹង បងប្អូនយើងមួយចំនួនគាត់ចេះតែថា បូមនៅហ្នឹង ឃើញសាឡង់ៗគេបូមចូលដេប៉ូទេ ហើយណាមួយទៀត នៅពេលទប់អាហ្នឹងយើងបូមអាហ្នឹង ដើម្បីដាក់ជំរាលកុំឲ្យវាបាក់តទៅទៀត»។
កាលពីថ្ងៃទី២៣ ខែតុលា សាឡង់ចំនួន ៤គ្រឿង ត្រូវបានបោះទីតាំងនៅកណ្ដាលទន្លេមេគង្គខាងក្រោម ស្ថិតនៅចម្ងាយប្រហែល ២គីឡូម៉ែត្រពីច្រាំងទន្លេនៃវត្តក្ដីតាកុយ ហើយពលរដ្ឋអះអាងថា សាឡង់ទាំងនោះកំពុងបូមខ្សាច់។
ក្រុមពលរដ្ឋអំពាវនាវទៅអាជ្ញាធរ និងស្ថាប័នចាត់វិធានការ និងទប់ស្កាត់ ដើម្បីកុំមានការសាឡង់បូមខ្សាច់នៅជិតទីតាំងវត្ត និងភូមិរបស់ពួកគេ ដោយពួកគេបារម្ភខ្លាចមានការបាក់ច្រាំងបន្តទៀត។
អ្នកស្រី ព្រាប រស់ ប្រាប់ថា៖ «នៅតែបារម្ភអញ្ចឹង បារម្ភថា បាក់ទៀត ប្រសិននៅបូមនៅបាក់ទៀត បើសិនជាខាងថ្នាក់លើគេមិនជួយដោះស្រាយមានតែបាក់ទៀត។ ខ្ញុំបារម្ភអញ្ចឹង ខ្ញុំបានប្ដឹងទៅថ្នាក់លើ ទៅខាងរដ្ឋអំណាចឃុំភូមិហ្នឹងមកធ្វើដែរ ប៉ុន្តែ គេធ្វើមិនបែក និយាយមិនបាន និយាយទៅគេថា គេធ្វើតាមក្រុមហ៊ុន គេឆ្លើយថា ធ្វើតាមក្រុមហ៊ុនឲ្យធ្វើអញ្ចឹង»៕
