«ពេលយើងចេះអក្សរទៅ ភ្នែកយើងកាន់តែភ្លឺ កាន់តែច្បាស់ ហើយណាមួយ រឿងរៀនសូត្រហ្នឹង ចាស់ក៏ដោយ ខំរៀនឲ្យក្មេងយកតម្រាប់តាម កុំឲ្យវាទៅជក់ម៉ា កុំឲ្យវាទៅដើរលេង កុំឲ្យប៉ោឡែ បានកូនចៅឃើញថា អូ! យាយអញរៀនសូត្របាន កូនចៅខំរៀនដែរ! »។
នេះគឺជាសំឡេងរៀបរាប់ដែលឲ្យតម្លៃទៅលើការអប់រំពីសំណាក់ស្ត្រីមេម៉ាយវ័យ ៧០ឆ្នាំម្នាក់ឈ្មោះ ធីម ធៀង ដែលត្រូវបានសមាជិកក្នុងសហគមន៍របស់គាត់ តែងតែហៅថា លោកយាយ ថានី។
លោកយាយ ថានី ត្រូវបានសមាជិកក្នុងភូមិដ្ឋានរបស់គាត់គោរព និងកោតសរសើរ បន្ទាប់ពីស្ត្រីវ័យចំណាស់រូបនេះ បានពុះពារស្វែងរកចំណេះដឹងផ្នែកអក្ខរកម្ម ការថតរូប និងជំនាញវិជ្ជាជីវៈកាត់សក់ជាដើម។
នៅមុខផ្ទះទំហំប្រមាណ ៥ គុណ៥ម៉ែត្រ ក្នុងភូមិរបស់អង្គការសង្គ្រោះកុមារកម្ពុជា ដែលស្ថិតលើអតីតភ្នំសំរាមស្ទឹងមានជ័យ លោកយាយ ថានី បានឲ្យដឹងថា លោកយាយមិនមែនជាអ្នកមានកំណើតកើតជាធំដឹងក្ដីនៅទីក្រុងភ្នំពេញនោះឡើយ។ ផ្ទុយទៅវិញ លោកយាយមកពីភូមិបាទី ស្ថិតក្នុងស្រុកស៊ីធរកណ្ដាល ឯខេត្តព្រៃវែង ឯណោះ។
បើជជែកដល់ការអប់រំរៀនសូត្រ លោកយាយបានឲ្យដឹងថា បានទទួលការសិក្សាខ្លះៗតែប៉ុណ្ណោះកាលពីនៅវ័យកុមារ ដោយសារតែរបាំងផ្នត់គំនិតរបស់ឪពុកម្ដាយ និងជីវភាពគ្រួសារ។
លោកយាយ ថានី៖ «ម៉ែៗគាត់ថា រៀនធ្វើអីទេកូនអើយ ឲ្យតែចេះអក្សរមានស្នេហា សរសេរសំបុត្រអី ខ្ញុំក៏ឈប់រៀនទៅ! ហើយណាមួយ ខ្ញុំក៏នៅមើលប្អូនទៅ រកស៊ីអីស៊ីឈ្នួលទៅ យកមកមើលប្អូន ហើយម្ដាយខ្ញុំគាត់ក្រ ចំណែកឪពុកខ្ញុំគាត់ទៅរកត្រីទាំងយប់ទាំងថ្ងៃធ្វើយ៉ាងណាយកមកចិញ្ចឹមកូន»។
ស្ត្រីរូបនេះបានបន្ទោសទៅលើកត្តាកង្វះការអប់រំនេះថា ជាមូលហេតុដែលធ្វើឲ្យរូបគាត់ជួបបញ្ហាលំបាកនៅក្នុងជីវភាពជាបន្តបន្ទាប់ ជាពិសេសក្រោយពីស្វាមីរបស់គាត់បានបាត់បង់ជីវិតអំឡុងឆ្នាំ១៩៩០ ហើយបញ្ហានេះក៏បន្តកើតឡើងចំពោះកូនស្រីទាំង ២នាក់របស់គាត់ផងដែររហូតមកដល់សព្វថ្ងៃនេះ។
តែយ៉ាងណា ស្ត្រីមេម៉ាយរូបនេះបានផ្លាស់ប្ដូរការគិតទាំងស្រុងនៅក្នុងឆ្នាំ២០១៦កន្លងមក ក្រោយពីគាត់បានផ្លាស់ទៅរស់នៅក្នុងសហគមន៍អង្គការមូលនិធិសង្គ្រោះកុមារកម្ពុជា ដែលមានលោក Scott Neeson ជាស្ថាបនិក និងជាអ្នកជួយដល់សហគមន៍ក្រីក្រនៅលើអតីតគំនរសំរាមស្ទឹងមានជ័យ។
លោកយាយ ថានី រៀបរាប់ថា៖ «ខ្ញុំខំរៀនដើម្បីឲ្យចៅៗខ្ញុំខំរៀនតាមយាយឲ្យចេះដឹង កុំឲ្យភ្លើតភ្លើន កុំគេចសាលាអី។ អ្ហែងមើលអញខំរៀនបើទោះបីចាស់ហើយ អ្ហែងនៅតូចទេ ខំរៀនឲ្យចេះ អត់ពីយាយទៅ ចៅឯងបានរៀន យាយគ្មានអីឲ្យចៅឯងទេ! មានតែតម្រិះវិជ្ជាហ្នឹង ឲ្យចៅរៀនសូត្រទៅ កុំឲ្យពិបាកស៊ីឈ្នួលដូចយាយទៀត»។
ការផ្លាស់ប្ដូរផ្នត់គំនិតរបស់ស្ត្រីរូបនេះ បានជំរុញឲ្យគាត់សម្រេចបញ្ចប់ការសិក្សាថ្នាក់អក្ខរកម្មកម្រិត ៣ បន្ទាប់ពីសិក្សារៀនអក្សរសាស្ត្រខ្មែរអស់រយៈពេល ៣ឆ្នាំជាប់ៗគ្នា ហើយរូបគាត់ត្រូវបានជ្រើសរើសឲ្យគ្រងឈុតបញ្ចប់ការសិក្សា និងទទួលសញ្ញាបត្រដែលប្រគល់ឲ្យដោយសម្ដេចព្រះរាជបុត្រី នរោត្ដម អរុណរស្មី កាលពីពាក់កណ្ដាលខែមករាកន្លងមកនេះ។
លោកយាយ៖ «ការធ្វើបែបនេះ បានជួយលើកទឹកចិត្តយើងខ្លាំងណាស់! ខ្ញុំអររីករាយណាស់បានគាត់មកផ្ដល់សញ្ញាប័ត្រឲ្យ»។
ប្រធានកម្មវិធីទំនាក់ទំនងសហគមន៍នៃអង្គការមូលនិធិកុមារកម្ពុជា លោក ហូយ លានហ័ន បានឲ្យ VOD ដឹងថា កម្មវិធីអក្ខរកម្មនេះមានរយៈពេល៣ឆ្នាំមកហើយ បន្ទាប់ពីទទួលសំណូមពរពីសមាជិកសហគមន៍ ហើយរហូតមកដល់ពេលនេះ អង្គការលោកបានបណ្ដុះបណ្ដាលថ្នាក់អក្ខរកម្មដល់ប្រជាសហគមន៍បាន ១៣៨នាក់រួចហើយ។
លោក ហូយ លានហ័ន ថា៖ «ភាគច្រើនដែលខ្ញុំស្ដាប់ពីចំណាប់អារម្មណ៍ពីលោកយាយលោកតាទាំងនោះ ដែលគាត់តែងតែប្រាប់ខ្ញុំថា ជួនកាលគាត់ចង់មើលសារព័ត៌មាន តែគាត់អត់ដឹងថា គាត់ធ្វើយ៉ាងម៉េច ព្រោះគាត់អត់ចេះអាន គាត់លំបាក ព្រោះគាត់អត់មានលទ្ធភាព។ យាយខ្លះគាត់ចង់សរសេរសំបុត្រ គាត់ទៅពឹងគេ ពេលខ្លះក៏គេមិនសប្បាយចិត្ត គេមិនសរសេរឲ្យគាត់អីអញ្ចឹងទៅ។ នេះជាអ្វីដែលគាត់ប្រាប់ខ្ញុំជារឿយៗ»។
មន្ត្រីធ្វើការសហគមន៍រូបនេះ បានលើកឡើងពីតម្លៃនៃការអប់រំថា ការចេះអក្សរមិនត្រឹមតែជួយជំរុញទឹកចិត្តឲ្យកូនចៅខំរៀនប៉ុណ្ណោះទេ វាក៏បានជួយឲ្យអាណាព្យាបាលអាចតាមដានការសិក្សារបស់កូនចៅរបស់ពួកគេបានជាក់លាក់ផងដែរ។
លោក ហូយ លានហ័ន រៀបរាប់ថា៖ «ខ្ញុំឲ្យឧទាហរណ៍ដ៏តូចមួយ ឪពុកម្តាយ ឬក៏លោកយាយលោកតាហ្នឹង គាត់មានកូនមានចៅទៅរៀន គាត់ចង់ដឹងពីការសិក្សារបស់កូនរបស់ចៅគាត់ លោកគ្រូអ្នកគ្រូគាត់ផ្ញើសៀវភៅតាមដានពីការសិក្សារបស់ប្អូនៗដែលជាកូនជាចៅរបស់គាត់ហ្នឹង។ គាត់មើលសៀវភៅដែលគាត់រៀនប្រចាំខែ ឬសៀវភៅកិច្ចការរបស់កូនចៅហ្នឹង គាត់អត់ដឹងធ្វើម៉េចទេ ព្រោះគាត់អត់ចេះមើលចេះអាន។ អញ្ចឹង គាត់អត់អាចដឹងថា កូន ឬក៏ចៅរបស់គាត់ហ្នឹងរៀនបានល្អដែរឬអត់ទេ»។
កម្ពុជាចាប់ផ្តើមបង្កើតកម្មវិធីអក្ខរកម្មតាំងពីឆ្នាំ២០០០មក ដើម្បីជំរុញពលរដ្ឋដែលមិនចេះអក្សរឲ្យមានលទ្ធភាពចេះអាន និងសរសេរអក្សរជាតិបាន ហើយរដ្ឋាភិបាលក៏បានកំណត់យកថ្ងៃ៧ ខែកញ្ញាជារៀងរាល់ឆ្នាំ ជាទិវាអក្ខរកម្មជាតិផងដែរ។
រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងអប់រំ លោក ហង់ ជួនណារ៉ុន ធ្លាប់លើកឡើងកាលពីឆ្នាំ២០១៧ ថា បច្ចុប្បន្នកម្ពុជានៅមានអនក្ខរជនជាងមួយលាននាក់ទៀតដែលមិនចេះអក្សរ ដែលនេះនៅតែជាបញ្ហាប្រឈមរបស់រដ្ឋនៅឡើយ។
លោកបន្ថែមថា ថ្នាក់អក្ខរកម្មមិនត្រឹមតែជួយពលរដ្ឋឲ្យចេះអាន ចេះសរសេរ ចេះនិយាយភាសា និងអក្សរខ្មែរឲ្យបានត្រឹមត្រូវនោះទេ ប៉ុន្តែ ថែមទាំងចេះប្រើប្រាស់ជំនាញអាជីពប្រចាំថ្ងៃ ដើម្បីបង្កើនប្រាក់ចំណូលចិញ្ចឹមជីវិតរបស់ខ្លួន និងក្រុមគ្រួសារ ព្រមទាំងធ្វើឲ្យសហគមន៍ និងសង្គមជាតិ រីកចម្រើនផងដែរ។
អ្នកនាំពាក្យក្រសួងអប់រំលោក ឌី ខាំបូលី បានឲ្យVOD ដឹងបន្ថែមថា ក្នុងឆ្នាំ២០១៨កន្លងទៅ ពលរដ្ឋកម្ពុជាជាង១ម៉ឺន៦ពាន់នាក់បានឆ្លងផុតពីភាពមិនចេះអក្សរ ដែលត្រូវចំណាយថវិការដ្ឋអស់ប្រមាណ ១ពាន់៦រយលានរៀល ឬជាង៤១ម៉ឺនដុល្លារអាមេរិក។
សម្រាប់លោកយាយ ថានី ថ្នាក់អក្ខរកម្ម គឺបានផ្ដល់ពន្លឺថ្មីដល់លោកយាយ និងមនុស្សផ្សេងទៀត ដើម្បីឲ្យពួកគេមើលឃើញពិភពលោកថ្មីមួយ ដែលកើតចេញពីការអានសៀវភៅ និងព័ត៌មានផ្សេងៗ។
បើទោះបីឈានជិតដល់វ័យ៧០ឆ្នាំក៏ដោយ ក៏លោកយាយ ថានី អះអាងថា រូបគាត់នឹងនៅតែសិក្សាបន្តទៀត ដោយលោកយាយចង់រៀនភាសាអង់គ្លេសបន្ថែមផងដែរ ដើម្បីងាយស្រួលប្រាស្រ័យទាក់ទងជាមួយជនបរទេស។
លោកយាយ ថានី៖ «គ្មានអ្នកណាសើចទេ! បើគេសើច ឲ្យគេសើចទៅចុះ បើយើងចង់ចេះខ្លួនយើង! សម្រាប់ខ្ញុំបើលោកគ្រូ (អង្គការCCF) ឲ្យរៀន ខ្ញុំរៀនទៀត បន្តអង់គ្លេសទៀតក៏បានដែរ»។
