ក្រុមអ្នកឃ្លាំមើលសង្គម បានគាំទ្រយុទ្ធនាការទាមទារយុត្តិធម៌សម្រាប់និស្សិតស្រីឈ្មោះ រីដា ឬជាភាសាអង់គ្លេសថា Justice For Rida ដែលជាការបង្ហាញពីការចូលរួមរបស់មហាជនក្នុងការបំបាត់នូវវប្បធម៌និទណ្ឌភាពនៅកម្ពុជា។
អ្នកផ្តើមយុទ្ធនាការនេះម្នាក់ លោក ស៊ិន សុផារិទ្ធ បានលើកឡើងនៅក្នុងហ្វេសប៊ុក និងគេហទំព័រ Change.ORG ថា យុទ្ធនាការនេះដើម្បីលុបបំបាត់វប្បធម៌បើកបរបុកគេហើយរត់ និងវប្បធម៌និទណ្ឌភាពនៅកម្ពុជា។ បន្ថែមពីនេះ លោកថា ក៏ដើម្បីទាមទារយុត្តិធម៌ដល់ជនរងគ្រោះដទៃទៀត ក្នុងចំណោមជនរងគ្រោះដូចករណីរងគ្រោះដូចនិស្សិតស្រី រីដា តាមរយៈការដាក់ទោសជនល្មើសទៅតាមច្បាប់ដែលមានចែង។
ប្រភពដដែលបន្តថា បើអាជ្ញាធរ និងប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌ នៅតែបរាជ័យក្នុងកាតព្វកិច្ចស្វែងរកយុត្តិធម៌ជូនជនរងគ្រោះ និងក្រុមគ្រួសារ ថ្ងៃណាមួយគ្រួសារជនរងគ្រោះ ឬពលរដ្ឋអាចនឹងដើរតួជាតុលាការកាត់ក្តីជនល្មើសដោយខ្លួន ឯងមិនខាន។
លោកបន្តថា៖ «ពេលនោះសង្គមយើងគឺកាន់តែឃោរឃៅ ឯសាធារណជនក៏កាន់តែអស់ជំនឿលើអាជ្ញាធរ និងប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌ថែមទៀត។ ប្រទេសជាច្រើនបានប្រឹងប្រែងកសាង និងរក្សា “ទំនុកចិត្តសាធារណជន” មកលើអង្គភាពប៉ូលីស តុលាការ និងស្ថាប័នរដ្ឋ។ យុត្តិធម៌សង្គម ជាកត្តាសំខាន់ណាស់ យើងខ្ញុំសង្ឃឹមថា សមត្ថកិច្ច ក្រសួងយុត្តិធម៌ និងថ្នាក់ដឹកនាំនឹងធានាជានិច្ចនូវយុត្តិធម៌សម្រាប់មនុស្សគ្រប់រូប» ។
អ្នកប្រើប្រាស់បណ្តាញសង្គមហ្វេសប៊ុកម្នាក់ដែលបានចូលរួមយុទ្ធនាការនេះ កញ្ញា សុង ស្រីលាភ បានលើកឡើងថា តុលាការប្រជាជនកើតឡើង ដោយសារប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌ក្នុងសង្គមលំអៀងដែលធ្វើឱ្យជនបង្ករួចខ្លួន ក្រោមលេសរឿងសតិមិនល្អ ជាដើម។
កញ្ញា នៅចាំព្រឹត្តិការណ៍គ្រោះថ្នាក់ចរាចរកាលពីឆ្នាំ២០១៤ ដែលបង្កឡើងដោយនិស្សិតពេទ្យស្រីម្នាក់បានបើកឡានបុកឪពុក និងកូនពីរនាក់ស្លាប់ជិតរបងក្រសួងមហាផ្ទៃ ហើយនិស្សិតស្រីពេទ្យរូបនោះក៏ត្រូវរួចខ្លួន ក្រោមហេតុផលថា អ្នកបើកបរនោះមានសតិមិនល្អ។
កញ្ញា ក៏បានចោទជាសំណួរថា តើឪពុកនិងកូនពីរនាក់នោះទទួលបានយុត្តិធម៌ឬទេ? ហើយកញ្ញា នឹងរង់ចាំមើលករណីរបស់កញ្ញា រីដា វិញ ថាតើអាចទទួលបានយុត្តិធម៌អត់?
អ្នកនាំពាក្យក្រសួងយុត្តិធម៌លោក ជិន ម៉ាលីន មានប្រសាសន៍ថា យុត្តិធម៌តាមផ្លូវច្បាប់ចំពោះសំណុំរឿងនេះ គឺតុលាការកំពុងដំណើរការតាមនីតិវិធី ហើយបើថា អយុត្តិធម៌ក៏មិនត្រូវដែរ ដោយលោកថា តុលាការមិនទាន់សម្រេចសេចក្តីនៅឡើយ ។
លោកថា បច្ចុប្បន្ន ប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌នៅកម្ពុជាកំពុងបំពេញសេចក្តីត្រូវការរបស់ពលរដ្ឋ ដោយធ្វើយ៉ាងណាជំរុញយុត្តិធម៌ពិតប្រាកដជូនសាធារណជនក្នុងសង្គម ។
លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «ខ្ញុំជម្រាបតាំងពីដើមហ្នឹងថា យុត្តិធម៌មិនមែនតាមផ្លូវអារម្មណ៍ មនោសញ្ចេតនា ការគិតរបស់គាត់ទេ គឺទៅតាមផ្លូវច្បាប់។ អ៊ីចឹង អ្វីដែលយើងធ្វើនៅក្នុងការកែទម្រង់ប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌ហ្នឹង គឺធ្វើម៉េចដើម្បីឱ្យមានការអនុវត្តច្បាប់ទៅតាមបទបញ្ញត្តិនៃច្បាប់ត្រឹមត្រូវតាមច្បាប់ជាធរមាន។ ហើយក្នុងនោះ ក៏ផ្សព្វផ្សាយឱ្យពលរដ្ឋបានយល់ដឹងពីច្បាប់ដែរ ជាជាងប្រើអារម្មណ៍មនោសញ្ចេតនាក្នុងការវាយតម្លៃ ទៅលើស្ថានភាពនៃយុតិ្តធម៌នេះ»។
ម្តាយនិស្សិតស្រីឈ្មោះ ឌុំ រីដា គឺអ្នកស្រី ផាត់ ពៅ នៅថ្ងៃនេះបានសម្រេចដាក់ពាក្យប្តឹងឈ្មោះ យិន ឃុនម៉ី ហៅ ម៉ាណា ភេទស្រី ទៅស្នងការដ្ឋាននគរបាលរាជធានីភ្នំពេញ ដែលបានបើករថយន្តបុកកូនស្រីខ្លួនបណ្តាលឱ្យស្លាប់កាលពីថ្ងៃទី២៦ ខែមីនា។
ក្នុងពាក្យបណ្តឹងនោះ គ្រួសារជនរងគ្រោះទាមទារឱ្យសមត្ថកិច្ចចាត់វិធានការណ៍ផ្តន្ទាទោសជនបង្កឱ្យបានតឹងរ៉ឹងទៅតាមផ្លូវច្បាប់ និងទាមទារសំណង់ផ្នែករដ្ឋប្បវេណី ចំនួន២០ម៉ឺនដុល្លារសហរដ្ឋអាមេរិក។
លោកមេធាវី សុក សំអឿន បញ្ជាក់ថា ជនបង្កគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ គឺ សំដៅទៅលើជនទាំងឡាយណាដែលបើកបរដោយខុសច្បាប់។ លោកបន្តថា បច្ចុប្បន្នការអនុវត្តច្បាប់ចរាចរណ៍នៅមិនទាន់បានពេញលេញនៅឡើយទេ។
លោកមានប្រសាសន៍៖ «ព្រោះនៅក្នុងច្បាប់ចរាចរណ៍ក៏មានការដកពិន្ទុ មានការអីណោះ ហើយនៅស្រុកគេៗខ្លាចបំផុតមិនមែនការពិន័យ ការផាកទេ គឺខ្លាចដកពិន្ទុឯណោះទេ ហើយស្រុកយើងមិនទាន់អនុវត្តអាដកពិន្ទុផងហ្នឹង។ ដោយសារមូលហេតុ វាអាចច្រើនយ៉ាង។»
មន្ត្រីផ្នែកអង្កេតជាន់ខ្ពស់របស់សមាគមការពារសិទ្ធិមនុស្សអាដហុក លោក ស៊ឹង សែនករុណា មើលឃើញថា ភាពយុត្តិធម៌សង្គមនឹងមិនអាចកើតឡើងឡើយ ប្រសិនបើគ្មានការចូលរួមទាមទារពីមហាជនទូទៅ។
លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «ប្រសិនបើពលរដ្ឋទាំងអស់គ្នាមិនបានអើពើ មិនបានចូលរួម មិនបានប្រតិកម្មនូវអំពើអយុត្តិធម៌ណាមួយ តែងតែកប់ចោល ហើយការអនុវត្តហ្នឹងអត់មានប្រសិទ្ធភាព ដូចដែលពួកគាត់ប្រតិកម្មហ្នឹងទេ។ អ៊ីចឹង បានជាផ្នែកមួយធ្វើឱ្យខាងថ្នាក់ដឹកនាំហ្នឹង មើលឃើញពីការឈឺឆ្អើលរបស់ប្រជាពលរដ្ឋដែលយល់ថា យុត្តិធម៌សង្គមកំពុងធ្លាក់ចុះ។ មានតែការរួមគ្នាប្រតិកម្មបញ្ចេញមតិយោបល់ទាំងអស់គ្នាហ្នឹងទេ ដែលមានប្រសិទ្ធភាព»។
ប្រធានក្រុមអ្នកវិភាគវ័យក្មេង កញ្ញា លី ស្រីស្រស់ មើលឃើញថា យុទ្ធនាការទាមទារយុត្តិធម៌នេះ គឺបង្ហាញពីការមិនទុកចិត្តចំពោះប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌នៅកម្ពុជា ត្បិតមានភាពអយុត្តិធម៌ និងបង្កើតបានជានិទណ្ឌភាពជាច្រើនក្នុងសំណុំរឿងមុនៗ។
កញ្ញាថា យុទ្ធនាការនេះ ជាសម្ពាធមួយដាក់ទៅស្ថាប័នអនុវត្តច្បាប់ឱ្យពិចារណាលើការចង់បានរបស់ពលរដ្ឋ ពោលគឺយុត្តិធម៌សង្គមជាចាំបាច់។
កញ្ញាបន្ថែមថា៖ «អ៊ីចឹង មូលហេតុដែលធ្វើឱ្យប្រជាពលរដ្ឋអស់ទឹកចិត្តហ្នឹង វាមិនមែន ទាក់ទងភាពមិនយកចិត្តទុកដាក់ ក្នុងការដោះស្រាយនៅពេលមានការកើតឡើងគ្រោះថ្នាក់ចរាចរមួយមុខទេ ប៉ុន្តែ វាបានឆ្លងអំពីឃាតកម្ម អំពីការប៉ុនប៉ងសម្លាប់ផ្សេងៗ នៅក្នុងសង្គមដែលរួមមានអ្នកកាសែត អ្នកនយោបាយ អ្នកអត្ថាធិប្បាយសង្គម អ្នកសិល្បៈ អ្នកអីចឹងទៅ។ អ៊ីចឹង វាលាយឡំគ្នាដែលធ្វើឱ្យពលរដ្ឋហ្នឹងចាប់ផ្តើមមានអារម្មណ៍ថា វាអត់មានយុត្តិធម៌នៅក្នុងសង្គម»។
ទោះយ៉ាងណានៅរសៀលនេះ ក្រោយពីពិនិត្យសំណុំរឿង និងបញ្ចប់ការសាកសួរលើឈ្មោះ យិន ឃុនម៉ី ហៅ ម៉ាណា តំណាងអយ្យការបានសម្រេចបើកការស៊ើបសួរដោយចោទប្រកាន់ពីបទ បើកបរដោយធ្វេសប្រហែស ខ្ជីខ្ជា មិនប្រុងប្រយត្ន័បណ្តាលអោយស្លាប់អ្នកដទៃ តាមមាត្រា ៨៥ នៃច្បាប់ចរាចរណ៍ផ្លូវគោក ហើយជននេះត្រូវបានបញ្ជូនទៅឲ្យចៅក្រមស៊ើបសួរ ដើម្បីចាត់ការតាមនីតិវិធីបន្ត។
របាយការណ៍អង្គការគម្រោងយុត្តិធម៌ពិភពលោក (World Justice Project) ចេញផ្សាយកាលពីខែកុម្ភៈ បានចាត់ថ្នាក់កម្ពុជាជាប្រទេសមានប្រព័ន្ធយុត្ដិធម៌អន់ជាងបំផុតនៅលើពិភពលោក។ អង្គការមួយនេះ បានវាយតម្លៃចំណាត់ថ្នាក់កម្ពុជាក្នុងលំដាប់លេខ១២៥ ក្នុងចំណោមបណ្ដាប្រទេស ១២៦ ពោលគឺកម្ពុជាល្អជាងតែប្រទេសវេណេស៊ុយអេឡាតែមួយប៉ុណ្ណោះ៕
