អង្គការសហប្រជាជាតិប្រចាំនៅកម្ពុជា ជំរុញឱ្យកម្ពុជាបន្តប្រកាន់ខ្ជាប់លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ សេរីពហុបក្ស និងគោរពសិទ្ធមនុស្ស ស្របតាមធម្មនុញ្ញអង្គការសហប្រជាជាតិ និងសេចក្តីប្រកាសស្តីពីសិទ្ធិមនុស្សដែលកម្ពុជាបានទទួលស្គាល់។
ការជំរុញនេះបានធ្វើឡើងស្របពេលដែលកម្ពុជាប្រារព្ធខួប២៧ឆ្នាំនៃការប្រកាសឱ្យប្រើប្រាស់រដ្ឋធម្មនុញ្ញកម្ពុជា នៅថ្ងៃទី២៤ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២០នេះ។
អង្គការសហប្រជាជាតិ បាននិយាយនៅលើបណ្តាញសង្គមហ្វេសប៊ុករបស់ខ្លួន នៅថ្ងៃព្រហស្បតិ៍នេះថា៖ «អង្គការសហប្រជាជាតិ លើកទឹកចិត្តឱ្យព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា បន្តប្រកាន់ខ្ជាប់និងគោរពសិទ្ធិមនុស្សដែលមានចែងនៅក្នុងធម្មនុញ្ញនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ សេចក្តីប្រកាសជាសកលស្តីពីសិទ្ធិមនុស្ស សន្ធិសញ្ញាអន្តរជាតិនានា ក៏ដូចជាលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ សេរីពហុបក្ស ដែលត្រូវបានទទួលស្គាល់និងមានចែងនៅក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញរបស់ខ្លួន»។
រដ្ឋធម្មនុញ្ញកម្ពុជា ជំពូកទី៤ និយាយអំពីរបបនយោបាយ មាត្រា៥១ ចែងថា៖ «ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា អនុវត្តនយោបាយប្រជាធិបតេយ្យ សេរីពហុបក្ស។ ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរជាម្ចាស់វាសនានៃប្រទេសជាតិរបស់ខ្លួន។ អំណាចទាំងអស់ជារបស់ប្រជាពលរដ្ឋ»។
ប្រធានគណៈកម្មាធិការកម្ពុជាឯករាជ្យប្រឆាំងអំពើពុករលួួយ លោកស្រី ម៉ម ស៊ីថា និយាយថា ក្រោយពីរដ្ឋធម្មនុញ្ញត្រូវបានប្រកាសឱ្យប្រើប្រាស់រយៈពេល២៧ឆ្នាំមកនេះ កម្ពុជាហាក់នៅមិនទាន់អនុវត្តតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញឱ្យបានពេញលេញនៅឡើយ ដោយសារការអនុវត្តច្បាប់នៅមានភាពទន់ខ្សោយ ដែលជំរុញឱ្យមានវិវាទក្នុងសង្គមនិងមានការរំលោភសិទ្ធិមនុស្សធ្ងន់ធ្ងរទៅលើអ្នកដែលហ៊ានរិះគន់រដ្ឋាភិបាល។
លោកស្រីថា៖ «តុលាការមិនឯករាជ្យ វាធ្វើឱ្យសង្គមវឹកវរអ៊ីចឹង កុំអះអាងណា! គ្មានទេនីតិរដ្ឋ គ្មានទេប្រជាធិបតេយ្យ វាមានតែការរំលោភ វាមានតែការចាប់ វាមានតែការចងអ៊ីចឹង»។
ចំណែកប្រធានផ្នែកសិទ្ធិមនុស្សនៅសមាគមអាដហុក លោក នី សុខា សង្កេតឃើញថា ការអនុវត្តរដ្ឋធម្មនុញ្ញជិត៣០ឆ្នាំមកនេះ កម្ពុជាមានសិទ្ធិសេដ្ឋកិច្ចនិងសង្គមល្អប្រសើរ ប៉ុន្តែសិទ្ធិពលរដ្ឋនិងសិទ្ធិនយោបាយមានការធ្លាក់ចុះគួរឱ្យព្រួយបារម្ភ ស្របពេលមានការរំលាយគណបក្សប្រឆាំង ហើយជំនួសមកវិញដោយរដ្ឋាភិបាលឯកបក្ស។
អ្នកឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្សរូបនេះ ក៏បានលើកឡើងដែរថា ក្រោយពីសហភាពអឺរ៉ុបដកប្រព័ន្ធអនុគ្រោះពន្ធ EBA ចំនួន២០ភាគរយរួចមក កម្ពុជាមានការខាតបង់ច្រើន ហើយកម្ពុជាអាចនឹងបន្តខាតបង់ទៀត ប្រសិនបើរដ្ឋាភិបាលមិនស្តារប្រទេសឱ្យវិលទៅរកគន្លងប្រជាធិបតេយ្យវិញ ដូចដែលសហគមន៍អន្តរជាតិដែលជាប្រទេសហត្ថលេខីនៃកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស កំពុងជំរុញទេនោះ។
លោកថា៖ «ដូច្នេះ បើសិនជាយើង [រដ្ឋាភិបាល] អនុវត្តសិទ្ធិមនុស្សនិងប្រជាធិបតេយ្យហ្នឹងមិនបានត្រឹមត្រូវទេ អាហ្នឹងវាចូលទៅដល់លក្ខណៈកាតព្វកិច្ចអន្តរជាតិ»។
អ្នកនាំពាក្យក្រសួងយុត្តិធម៌កម្ពុជា លោក ជិន ម៉ាលីន និយាយថា អ្វីដែលអង្គការសហប្រជាជាតិបានលើកឡើងនេះ ជាអ្វីដែលរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបាននិងកំពុងធ្វើ ហើយក៏នឹងបន្តធ្វើក្នុងតួនាទីជាប្រទេសដែលបានទទួលស្គាល់សន្ធិសញ្ញាអន្តរជាតិទាំងនោះ។
ជាមួយគ្នានេះដែរ លោកក៏បានច្រានចោលការវាយតម្លៃរបស់ក្រុមអង្គការសង្គមស៊ីវិល ដោយអះអាងថា ការវាយតម្លៃនោះមិនបានវិភាគឱ្យបានស៊ីជម្រៅទៅលើគោលការណ៍គ្រឹះនៃលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យដែលមានចែងក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ហើយសន្និដ្ឋានខុសទៅលើសមត្ថកិច្ចដែលអនុវត្តច្បាប់និងពង្រឹងនីតិរដ្ឋតបតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញ។
លោកថា៖ «យើងឃើញជំងឺសង្គមយើងសព្វថ្ងៃ ការព្យាយាមបកស្រាយច្បាប់រដ្ឋធម្មនុញ្ញតាមទំនើងចិត្ត ដើម្បីការពារទង្វើល្មើសច្បាប់របស់ខ្លួន ដូចជា សកម្មភាពល្មើសច្បាប់របស់ខ្លួនដែលត្រូវប្រឈមផ្លូវច្បាប់ បែរជានាំគ្នាបកស្រាយថា អាហ្នឹងជាការអនុវត្តសិទ្ធិតាមបែបរដ្ឋធម្មនុញ្ញវិញ»។
នាយកវិទ្យាស្ថានប្រជាធិបតេយ្យកម្ពុជា លោក ប៉ា ចន្ទរឿន មានប្រសាសន៍ថា រដ្ឋធម្មនុញ្ញជាមូលដ្ឋានគ្រឹះនាំកម្ពុជាទៅរកសុខសន្តិភាពនិងការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយតម្លាភាព។
ប៉ុន្តែលោកថា ប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ សិទ្ធិមនុស្សនិងលំហប្រជាធិបតេយ្យនៅកម្ពុជា បានធ្លាក់ចុះគួរឱ្យព្រួយបារម្ភ ប្រឈមនឹងការបែកបាក់ជាតិ ក្រោយពីអ្នកនយោបាយបានកែរដ្ឋធម្មនុញ្ញច្រើនដងតបតាមការចង់បានរបស់ខ្លួន ជាពិសេសក្រោយការរំលាយអតីតគណបក្សប្រឆាំងអំឡុងចុងឆ្នាំ២០១៧។
លោកថា៖ «ប្រវត្តិសាស្ត្របានបង្ហាញហើយថា វាគ្មានរបបណាដែលល្អជាងរបបប្រជាធិបតេយ្យ ដែលឈរលើគោលការណ៍គោរពសិទ្ធិមនុស្ស សេរីភាព និងយុត្តិធម៌ទេ សម្រាប់ស្រុកខ្មែរនោះ បើសិនយើងដើរហួសគន្លងហ្នឹង វានឹងធ្វើឱ្យប្រទេសយើងធ្លាក់ទៅក្នុងវិបត្តិកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ រហូតដល់ការកាប់សម្លាប់គ្នាដូចសម័យ ប៉ុល ពត ក៏ថាបានដែរ»។
ទោះយ៉ាងណា ប្រធានរដ្ឋសភា លោក ហេង សំរិន បានលើកឡើងក្នុងហ្វេសប៊ុករបស់លោកថា ក្នុងរយៈពេល២៧ឆ្នាំមកនេះ រដ្ឋសភាដែលជាស្ថាប័ននីតិប្បញ្ញត្តិមួយ បានបំពេញតួនាទីរបស់ខ្លួនស្របតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ដោយបានតាក់តែងនិងអនុម័តច្បាប់សរុបបានចំនួន៥៧៥ច្បាប់ សំដៅឆ្លើយតបទៅនឹងតម្រូវការរបស់សង្គមជាតិ ទាំងក្នុងផ្នែកនយោបាយ សង្គមកិច្ច សេដ្ឋកិច្ច ពាណិជ្ជកម្ម និងទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ។
លោកបានគូសបញ្ជាក់ថា៖ «ក្នុងន័យនេះ ចូរយើងរួមគ្នាបន្តគោរព ការពារ និងអនុវត្តតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញ សំដៅកសាងនិងលើកកម្ពស់នីតិរដ្ឋ ជាកោះសន្តិភាព មានការអភិវឌ្ឍ និងរុងរឿងរហូតតទៅ»។
ចំណែកលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ក៏បានលើកឡើងក្នុងហ្វេសប៊ុករបស់លោកដែរថា រដ្ឋធម្មនុញ្ញគឺជាច្បាប់កំពូលនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ហើយច្បាប់និងសេចក្តីសម្រេចទាំងឡាយនៃស្ថាប័ននានារបស់រដ្ឋ ត្រូវស្របទៅនឹងរដ្ឋធម្មនុញ្ញជាដាច់ខាត។
រដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា មាន១៦ជំពូកនិង១៥៨មាត្រា។ ចាប់ពីរដ្ឋធម្មនុញ្ញត្រូវបានប្រកាសឱ្យប្រើប្រាស់កាលពីឆ្នាំ១៩៩៣មក ច្បាប់កំពូលមួយនេះត្រូវបានធ្វើវិសោធនកម្ម៩ដងហើយ ដែលការកែនោះបានធ្វើឡើងពេលជាប់គាំងនយោបាយក្រោយការបោះឆ្នោត៕
