មន្ត្រីសង្គមស៊ីវិលមើលឃើញថា សមត្ថភាពបន្សាំខ្លួនរបស់ពលរដ្ឋចំពោះការប្រែប្រួលអាកាសធាតុនៅមានកម្រិត ដែលទាមទារឱ្យរដ្ឋាភិបាលគប្បីធ្វើយ៉ាងណាបង្កើនសមត្ថភាពបន្សាំខ្លួននេះបន្ថែមទៀត។
ការលើកឡើងនេះ ក្រោយពីធនាគារអភិវឌ្ឍន៍អាស៊ី (ADB) បានប្រកាសផ្តល់ជំនួយបច្ចេកទេសថ្នាក់តំបន់រយៈពេល៦ឆ្នាំ ដើម្បីបង្កើនសមត្ថភាព ប្រព័ន្ធសុខាភិបាល នៅប្រទេសកម្ពុជា ឡាវ និងវៀតណាម ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងការគំរាមកំហែងលើបញ្ហាសុខភាពដែលបណ្តាលមកពីបម្រែបម្រួលអាកាសធាតុ។
ប្រធានមជ្ឈមណ្ឌលប្រជាពលរដ្ឋ ដើម្បីអភិវឌ្ឍន៍ និងសន្តិភាព លោក យង់ គិមអេង មានប្រសាសន៍ប្រាប់ វីអូឌី កាលពីថ្ងៃម្សិលមិញថា ការផ្តល់ជំនួយបច្ចេកទេសដើម្បីឆ្លើយតបពាក់ព័ន្ធការប្រែប្រួលអាកាសធាតុនេះ វាជាបញ្ហាមួយសំខាន់ណាស់។
លោកបន្តថា រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាធ្លាប់បានប្តេជ្ញាចិត្តក្នុងការកាត់បន្ថយបម្រែបម្រួលអាកាសធាតុជាហូរហែរួចមកហើយ ប៉ុន្តែលោកមើលឃើញថា នៅមិនទាន់មានប្រសិទ្ធភាពនៅឡើយ ជាពិសេសសមត្ថភាពក្នុងការបន្សាំខ្លួនដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងបម្រែបម្រួលអាកាសធាតុនៅមានកម្រិត ហើយការកាប់ព្រៃឈើដែលជាផ្នែកដ៏សំខាន់មួយធ្វើឱ្យមានការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ក៏នៅតែបន្តកើតមានឥតឈប់ឈរ។
លោកបន្តថា៖ «ជាធម្មតា ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ យើងមិនអាចធ្វើតាមអ្នកណាម្នាក់ទេ វាសំខាន់បំផុតការប្តេជ្ញាចិត្តជាសកល ហើយកម្ពុជាយើងក៏ជាប្រទេសមួយដែលចូលរួមប្តេជ្ញាចិត្តជាមួយគេជាមួយឯងក្នុងការកាត់បន្ថយបម្រែបម្រួលអាកាសធាតុហ្នឹងដែរ។ ហើយធ្វើម៉េចបង្កើនសមត្ថភាពបន្សាំរបស់ប្រជាពលរដ្ឋខ្លួនហ្នឹងឱ្យមានសមត្ថភាពគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការបន្សាំបម្រែបម្រួលអាកាសធាតុហ្នឹងដែរ»។
សេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានរបស់ ADB កាលពីថ្ងៃចន្ទ បានឱ្យដឹងថា ការពង្រឹងភាពធន់និងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុដល់វិស័យសុខាភិបាលក្នុងគម្រោងមហាអនុតំបន់មេគង្គ (GMS) បានជួយប្រទេសទាំង២៣ ឱ្យអនុម័តផែនការបន្សាំសម្រាប់ផ្នែកសុខាភិបាលជាតិ ដើម្បីដោះស្រាយហានិភ័យបណ្តាលមកពីអាកាសធាតុ រួមមាន កម្តៅ និងជំងឺឆ្លងផ្សេងៗដូចជា ជំងឺគ្រុនឈាម គ្រុនចាញ់ ភាពតានតឹងអារម្មណ៍ដោយសារកម្តៅ និងជំងឺរាករូស ជាដើម។
ADB អះអាងថា គម្រោងនេះបានជួយដល់រដ្ឋាភិបាលទាំង៣ប្រទេស ក្នុងការកំណត់ការវិនិយោគដែលមានប្រសិទ្ធភាព ក្នុងការកាត់បន្ថយអត្រាមរណភាព និងជំងឺបណ្តាលមកពីការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។ ការជួយទាំងនោះ រួមមាន ការបង្កើតប្រព័ន្ធប្រកាសអាសន្នកម្ដៅបឋម និងការកែលម្អបរិក្ខារសុខាភិបាលឱ្យមានភាពធន់នឹងអាកាសធាតុ ពិសេសនៅក្នុងតំបន់ដាច់ស្រយាលនិងសហគមន៍ដែលមិនទាន់ទទួលបានការគាំទ្រ។
លើកឡើងនៅក្នុងសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មាននេះ នាយិកាផ្នែកអភិវឌ្ឍន៍មនុស្ស និងសង្គម នៃនាយកដ្ឋានប្រចាំតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍របស់ធនាគារអភិវឌ្ឍន៍អាស៊ី អ្នកស្រី Ayako Inagaki មានប្រសាសន៍ថា គម្រោងនេះបានជួយកាត់បន្ថយភាពងាយរងគ្រោះរបស់កម្ពុជា ឡាវ និងវៀតណាម ចំពោះការគំរាមកំហែងផ្នែកសុខាភិបាលដែលបង្កឡើងដោយអាកាសធាតុ។
អ្នកស្រី Ayako Inagaki បន្តថា៖ «ជាពិសេសក្នុងចំណោមក្រុមជនងាយរងគ្រោះ រួមមាន ពលរដ្ឋក្រីក្រ ពលរដ្ឋចំណាកស្រុក និងជនជាតិដើមភាគតិច»។
ដោយឡែក នាយិកាប្រចាំកម្ពុជារបស់ ADB អ្នកស្រី Sunniya Durrani-Jamal មានប្រសាសន៍ថា ជាមួយផែនការជាតិដែលបានបញ្ចប់ទៅថ្មីៗនេះ សំដៅធ្វើឱ្យប្រព័ន្ធសុខាភិបាលកាន់តែធន់នឹងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ព្រមទាំងសមត្ថភាពដែលត្រូវបង្កើនឡើងដល់មន្ត្រីសុខាភិបាល ហើយប្រទេសកម្ពុជាក៏កាន់តែរឹងមាំក្នុងការការពារសហគមន៍ងាយរងគ្រោះ ប្រឆាំងនឹងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ចំពេលដែលមានការរាតត្បាតជំងឺកូវីដ-១៩។
យ៉ាងណា កន្លងមក រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាធ្លាប់បានទទួលស្គាល់ពីផលប៉ះពាល់នៃបម្រែបម្រួលអាកាសធាតុ និងបានចាត់ទុកបញ្ហាបម្រែបម្រួលអាកាសធាតុជារឿងអាទិភាពចម្បងមួយនៅក្នុងផែនការអភិវឌ្ឍន៍យុទ្ធសាស្ត្រជាតិ ឆ្នាំ២០១៤-២០១៨ និងនៅក្នុងផែនការយុទ្ធសាស្ត្រផ្នែកបម្រែបម្រួលអាកាសធាតុកម្ពុជា ឆ្នាំ២០១៤-២០២៣ ថែមទៀតផង។
ADB បញ្ជាក់ថា គម្រោងជំនួយបច្ចេកទេសថ្នាក់តំបន់នេះ ត្រូវបានអនុម័តនៅឆ្នាំ២០១៥ ជាមួយថវិកាជាង៤លានដុល្លារ (៤,៤លានដុល្លារ) ពីមូលនិធិអភិវឌ្ឍន៍ Nordic (Nordic Development Fund) និងហិរញ្ញប្បទានសមភាគីពីរដ្ឋាភិបាលប្រទេសទាំង៣។ គម្រោងនេះជាការផ្តួចផ្តើមដំបូងរបស់ ADB នៅតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដើម្បីធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងនូវការឆ្លើយតបរបស់រដ្ឋាភិបាលទៅនឹងផលប៉ះពាល់ពីការប្រែប្រួលអាកាសធាតុចំពោះការថែទាំសុខភាព។
របាយការណ៍សិក្សាមួយរបស់អង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាល NGO-Forum សហការជាមួយដៃគូពាក់ព័ន្ធ ស្តីពីការវាយតម្លៃលើការបន្សាំនឹងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុនៅកម្ពុជា ដែលចេញផ្សាយកាលពីខែមករា ឆ្នាំ២០១៩ បង្ហាញថា បញ្ហាប្រឈមនៅក្នុងការលើកកម្ពស់ភាពបន្សាំនឹងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុនៅកម្ពុជា រួមមាន ការសម្រេចចិត្តរបស់អាជ្ញាធរនៅមានកម្រិត បញ្ហាកង្វះប្រតិបត្តិការដោយស្វ័យភាព បញ្ហាកង្វះគណនេយ្យភាពក្នុងការអនុវត្តគោលនយោបាយរបស់រដ្ឋាភិបាល និងការទទួលខុសត្រូវនៅមានកម្រិតទាប៕
