ប្រមុខការទូតកម្ពុជា លោក ប្រាក់ សុខុន បានចាត់ទុកដំណើរទស្សនកិច្ចរបស់លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ទៅកាន់ប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា គឺជាជោគជ័យមួយជំហាន ដើម្បីបើកផ្លូវឱ្យមានបទឈប់បាញ់ និងធានាដល់ការចែកជំនួយមនុស្សធម៌ដល់ប្រជាជនមីយ៉ាន់ម៉ា ខណៈអ្នកវិភាគមើលឃើញថា ទស្សនកិច្ចនេះហាក់មិនទទួលបានលទ្ធផលអ្វីឡើយ។
លោកឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី ប្រាក់ សុខុន រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេសកម្ពុជាបានថ្លែងនៅក្នុងសន្និសីទកាសែតក្រោយពីមកដល់កម្ពុជាវិញនៅរសៀលថ្ងៃសៅរ៍នេះថា ដំណើរទស្សនកិច្ចរបស់លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន បានសម្រេចលទ្ធផលមួយចំនួនដូចជា ការបើកផ្លូវឱ្យប្រេសិតប្រធានអាស៊ានទៅទស្សនកិច្ចនិងធានាការបំពេញតួនាទីពេញលេញនៅប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា និងជួបចរចាជាមួយភាគីពាក់ព័ន្ធ ការចូលរួមក្នុងកិច្ចប្រជុំស្តីពីបទឈប់បាញ់ ដែលមេដឹកនាំយោធាភូមាបានប្រកាសឯកតោភាគីថា នឹងពន្យារពេលអនុវត្តរហូតដល់ចុងឆ្នាំ២០២២។ បន្ថែមពីនេះមេដឹកនាំយោធាភូមាលោក មីន អ៊ុងឡាំង ក៏បានសន្យារគោរពឱ្យបានពេញលេញនិងបើកផ្លូវឱ្យមានការផ្តល់ជំនួយមនុស្សធម៌ដល់ប្រជាជនមីយ៉ាន់ម៉ាដែលចាំបាច់ផងដែរ។
លោករដ្ឋមន្ត្រីបានចាត់ទុកថា ការបោះជំហានប៉ុណ្ណេះ គឺជាការបើកផ្លូវដ៏សំខាន់មួយសម្រាប់ឱ្យប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ាស្វែងរកសន្តិភាព និងការផ្សះផ្សារជាតិ ហើយអ្វីដែលកម្ពុជាខិតខំប្រឹងប្រែងធ្វើនេះ គឺដើម្បីទប់ស្កាត់កុំឱ្យមីយ៉ាន់ម៉ាធ្លាក់ចូលទៅក្នុងសង្គ្រាមស៊ីវិល ដូចដែលកម្ពុជាធ្លាប់ជួបប្រទះកន្លងមក។
លោកថា៖«បើយើងមើលសារព័ត៌មានពាក់ព័ន្ធទៅនឹងការធ្វើបាតុកម្មអីហ្នឹង គឺនិយាយឱ្យសាមញ្ញទៅ ចង់ចត់បាយឯណោះ ក៏ប៉ុន្តែនេះជាកាតព្វកិច្ចដែលយើងត្រូវធ្វើ ហើយយើងទទួលបានជោគជ័យប៉ុណ្ណោះ វាមិនទាន់ជោគជ័យពេញលេញទេ វានៅជំហានបន្តទៅទៀត តែនេះគឺជាការបើកផ្លូវមួយដ៏សំខាន់សម្រាប់យើងបោះជំហានទៅមុខទៀត តែ [ជោគជ័យ] ប៉ុណ្ណេះយើងសប្បាយក្នុងចិត្តថា យើងបានបំពេញកាតព្វកិច្ចរបស់យើងជារដ្ឋដែលទទួលខុសត្រូវខ្ពស់ចំពោះអាស៊ាន»។
យោងតាមសេចក្តីប្រកាសរួមស្តីពីលទ្ធផលនៃជំនួបផ្លូវការរវាងកម្ពុជា-មីយ៉ាន់ម៉ា ដែលត្រូវបានផ្សព្វផ្សាយដោយក្រសួងការបរទេសកម្ពុជានាថ្ងៃទី៧ ខែមករា ឆ្នាំ២០២២ បានឱ្យដឹង ថា រដ្ឋាភិបាលមីយ៉ាន់ម៉ាបានប្រកាសបទឈប់បាញ់គ្នាជាមួយអង្គការប្រដាប់អាវុធលើជនជាតិភាគតិចទាំងអស់រយៈពេល ៥ ខែរហូតដល់ចុងខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២២ និងបានសម្រេចពន្យារបទឈប់បាញ់គ្នានេះបន្ថែមទៀត រហូតដល់ចុងឆ្នាំ២០២២។
សេចក្តីប្រកាសដដែលថា លោក មីន អ៊ុងឡាំង ក៏បានអំពាវនាវដល់គ្រប់ភាគីពាក់ព័ន្ធទាំងអស់ឱ្យទទួលអនុវត្តបទឈប់បាញ់គ្នា ដើម្បីផលប្រយោជន៍ ប្រទេសជាតិនិងប្រជាជន បញ្ឈប់រាល់អំពើហិង្សា និងប្រកាន់យកភាពអត់ធ្មត់ខ្ពស់បំផុត។
សេចក្ដីប្រកាសបញ្ជាក់ថា ការសម្រេចរបស់មេរដ្ឋប្រហារយោធាភូមាលោក មីន អ៊ុងឡាំង ត្រូវបាននាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា លោក ហ៊ុន សែន គាំទ្រដោយថា ដើម្បីកាត់បន្ថយភាពតានតឹង និងបើកផ្លូវឱ្យមានកិច្ចសន្ទនាប្រកបដោយស្មារតីស្ថាបនា រវាងភាគីពាក់ព័ន្ធទាំងអស់ សំដៅឈានទៅសម្រេចបាននូវសន្តិភាពយូរអង្វែង និងការអភិវឌ្ឍជាតិ។ ទន្ទឹមគ្នានេះ លោក មីន អ៊ុងឡាំង ក៏បានស្វាគមន៍ការចូលរួមរបស់ប្រេសិតពិសេសរបស់ប្រធានអាស៊ាន ស្តីពី មីយ៉ាន់ម៉ា ដើម្បីចូលរួមក្នុងកិច្ចពិភាក្សាអំពីបទឈប់បាញ់ជាមួយអង្គការ ប្រដាប់អាវុធ ជនជាតិភាគតិច។ ជំហានដ៏សំខាន់នេះ ត្រូវបានចែងក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀងជាឯកច្ឆន្ទប្រាំចំណុចរបស់អាស៊ាន។
ក្រៅពីនេះ ដើម្បីពង្រឹងប្រសិទ្ធភាពនៃការផ្តល់ជំនួយមនុស្សធម៌ដល់ប្រជាជនមីយ៉ាន់ម៉ា ជាពិសេសប្រជាជនដែលកំពុងត្រូវការជំនួយបំផុត ថ្នាក់ដឹកនាំទាំងពីរបានគាំទ្រឱ្យមានកិច្ចប្រជុំរវាងភាគីពាក់ព័ន្ធ រួមមាន ប្រេសិតពិសេសរបស់ប្រធានអាស៊ាន ស្តីពី មីយ៉ាន់ម៉ា អគ្គលេខាធិការអាស៊ាន តំណាងមជ្ឈមណ្ឌលអាស៊ានដើម្បីសម្របសម្រួលជំនួយមនុស្សធម៌ និងគ្រប់គ្រងគ្រោះមហន្តរាយ (AHA Centre) និងក្រុមការងារថ្នាក់ជាតិដើម្បីសម្របសម្រួលការផ្តល់ជំនួយមនុស្សធម៌តាមរយៈមជ្ឈមណ្ឌលអាស៊ានដើម្បីសម្របសម្រួលជំនួយមនុស្សធម៌ និងគ្រប់គ្រងគ្រោះមហន្តរាយ សង្គមកាកបាទក្រហមមីយ៉ាន់ម៉ា និងភ្នាក់ងារជំនាញរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិដែលពាក់ព័ន្ធ។
លោក ប្រាក់ សុខុន បានចាត់ទុកអ្នករិះគន់នឹងភាពជឿនលឿននេះថា គឺជាអ្នកដែលស្រលាញ់សង្គ្រាម និងជាអ្នកដែលមិនចង់ឃើញប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ាវិលត្រលប់ទៅរកសន្តិភាពវិញទេ។
តាមរយៈជំនួបកំពូលពិសេសកាលពីថ្ងៃទី២៤ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២១ មេដឹកនាំអាស៊ានបានដាក់ចេញនូវគោលការណ៍ចំនួន៥ចំណុច ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងវិបត្តិនយោបាយនៅក្នុងប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា។ ក្នុងនោះរួមមាន ត្រូវបញ្ឈប់ជាបន្ទាន់នូវអំពើហិង្សានៅក្នុងប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា ហើយគ្រប់ភាគីទាំងអស់ត្រូវបង្កើនការអត់ធ្មត់ឱ្យដល់កម្រិតខ្ពស់បំផុត, ចាប់ផ្ដើមការសន្ទនាប្រកបដោយការស្ថាបនា ក្នុងចំណោមភាគីពាក់ព័ន្ធទាំងអស់ ដើម្បីស្វែងរកដំណោះស្រាយដោយសន្តិវិធី ដើម្បីផលប្រយោជន៍របស់ប្រជាជន, ប្រេសិតពិសេសរបស់ប្រធានអាស៊ាន នឹងសម្រួលដល់ការសម្រុះសម្រួលនៃដំណើរការរៀបចំកិច្ចសន្ទនា ដោយមានជំនួយពីអគ្គលេខាធិការអាស៊ាន និងថា អាស៊ានត្រូវផ្ដល់ជំនួយមនុស្សធម៌តាមរយៈមជ្ឈមណ្ឌល AHA និងប្រេសិតពិសេស និងគណៈប្រតិភូនឹងធ្វើទស្សនកិច្ចនៅប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា ដើម្បីជួបជាមួយភាគីពាក់ព័ន្ធទាំងអស់។
ប៉ុន្តែដំណើរទស្សនកិច្ចនេះ លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន មិនបានជួបជាមួយមេដឹកនាំលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យលោកស្រី អ៊ុងសាន ស៊ូជី នោះទេ។
អ្នកវិភាគនយោបាយលោក គឹម សុខ មានប្រសាសន៍ថា បើមើលនៅក្នុងសេចក្ដីប្រកាសព័ត៌មានរួមរវាងប្រទេសទាំងពីរនេះ ហាក់មិនទទួលបានលទ្ធផលអ្វីឡើយ ដោយថា លោក ហ៊ុន សែន និងមន្ត្រីរបស់លោកគ្រាន់តែទៅស្ដាប់របាយការណ៍ដោះសាររបស់លោក មីន អ៊ុងឡាំងប៉ុណ្ណោះ ខណៈមេរបបសឹងភូមារូបនេះ មិនបានសន្យាអ្វីឱ្យច្បាស់លាស់នោះទេ។ ជាមួយគ្នានោះ អ្វីដែលជាការឆ្លើយតបនឹងលោកនាយកមន្ត្រីហ៊ុន សែន គ្រាន់តែជាការជួយសម្រួលទៅតាមការចង់បានរបស់លោក មីន អ៊ុងឡាំង តែប៉ុណ្ណោះ។ លោកចាត់ទុកការសម្រួលនេះថា រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាកំពុងជួយពង្រឹងអំណាចមេរដ្ឋប្រហារយោធាភូមាបន្តទៀតដែរ។
លោកថា៖ «ចំណុចរឿងធំ ២ ដែលត្រូវយកមកវិភាគ គឺពាក្យបទឈប់បាញ់ និងពាក្យផ្ដល់ជំនួយទៅភូមា។ ចំណុចទី១ អំពីបទឈប់បាញ់នេះ មិនមានភាពច្បាស់លាស់អំពីសេណារីយោក្នុងការកំណត់ពីរបៀបនៃបទឈប់បាញ់ទេ ហើយទី២ ពាក្យបទឈប់បាញ់នេះ គ្រាន់តែជាការរាយការណ៍របស់លោក មីន អ៊ុងឡាំង មិនមែនជាការស្នើយ៉ាងម៉ឺងមាត់របស់លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ហើយលោក មីន អ៊ុងឡាំង សន្យាធ្វើតាមនោះទេ។ ដូច្នោះមិនដឹងថា បញ្ចប់បទឈប់បាញ់ដោយរបៀបណា?»។
លោកបន្តថា៖ «លោក មីន អ៊ុងឡាំង គ្រាន់តែប្រើពាក្យស្វាគមន៍ ជាពាក្យការទូតចំពោះប្រេសិតអាស៊ានឱ្យចូលរួមពិភាក្សានូវពាក្យបទឈប់បាញ់ បានមានន័យថា បទឈប់បាញ់ គឺស្ថិតនៅក្រោមផែនការលោក មីន អ៊ុងឡាំង មិនមែនជាយន្តការរបស់អាស៊ានដែលលោក មីន អ៊ុងឡាំង ត្រូវប្រតិបត្តិតាមនោះទេ។ វាផ្ទុយអំពីគោលការណ៍កុងសង់ស៊ីសរបស់អាស៊ាន ចំណុច ទី៣ និងទី៥របស់អាស៊ាន ម្លោះហើយមិនដឹងទៅបញ្ចប់បទឈប់បាញ់ដោយរបៀបណា។ ទី៥ តើនិយាយអំពីបទឈប់បាញ់យ៉ាងដូចម្ដេច បើសូម្បីតែកិច្ចការសំខាន់បំផុត គឺការជួបលោកស្រី អ៊ុងសាន ស៊ូជី ដែលជាតំណាងប្រជាពលរដ្ឋភូមាភាគច្រើនលើសលុបនោះ លោក ហ៊ុន សែន មិនទាំងលើកយកមកនិយាយផងហ្នឹង»។
លោក គឹមសុខ ចាត់ទុកការប្រើពាក្យបទឈប់បាញ់របស់លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន និងលោក មីន អ៊ុងឡាំង គ្រាន់តែនិយាយឱ្យពិរោះស្ដាប់តែប៉ុណ្ណោះ ក្នុងគោលដៅ ដើម្បីបន្ថយសម្ពាធរបស់មហាជនភូមាឱ្យឈប់ប្រឆាំងនឹងពួកមេដឹកនាំរដ្ឋប្រហារ ហើយផ្ទុយទៅវិញ វាជាការបើកឱកាសឱ្យលោក មីន អ៊ុងឡាំង បាញ់សម្លាប់ប្រជាជនភូមាដដែល ដោយសារ អត់មានយន្តការទប់ស្កាត់ ខណៈពលរដ្ឋភូមាជាង ១០០០ នាក់ហើយ ត្រូវបានរបបសឹងភូមា លោក មីន អ៊ុងឡាំង បាញ់សម្លាប់។
នាយកប្រតិបត្តិនៃអង្គការអភិវឌ្ឍន៍ផ្នត់គំនិត លោកបណ្ឌិត សេក សុជាតិ មានប្រសាសន៍ថា ការប្រកាសបទឈប់បាញ់ និងបញ្ឈប់អំពើហិង្សាដែលបានលើកឡើងក្នុងសេចក្ដីប្រកាសរវាងរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាលោក ហ៊ុន សែន និងមេដឹកនាំរបបសឹងយោធាភូមាលោក មីន អ៊ុងឡាំង ហាក់ពិបាកជឿជាក់ ដោយសារ ការប្រកាសនេះ មិនមានលក្ខណៈស៊ីជម្រៅដែលបង្ហាញគោលដៅច្បាស់លាស់នៅឡើយ។ មួយវិញទៀត លោកថា ការប្រកាសបទឈប់បាញ់ និងបញ្ឈប់អំពើហិង្សានៅចុងខែកុម្ភៈ ឬអាចបន្តដល់ចុងឆ្នាំ២០២២នោះ គ្រាន់តែធ្វើឡើង ដើម្បីបំពេញមុខមាត់ឱ្យអាស៊ានកោះហៅមីយ៉ាន់ម៉ាចូលរួមកិច្ចប្រជុំនៅអំឡុងខែកុម្ភៈខាងមុខតែប៉ុណ្ណោះ។
ជាងនេះទៀត លោក សុជាតិថា សេចក្ដីប្រកាសដែលចេញពីបទឈប់បាញ់របស់របបសឹកយោធាភូមាលោក មីន អ៊ុងឡាំង នេះ ធ្វើឡើងជាឯកតោភាគី ខណៈភាគីលោកស្រី អ៊ុងសាន ស៊ូជី និងអង្គការផ្សេងៗទៀត មិនបានដឹងឮ ឬយល់ស្របនៅឡើយ។
លោកថា៖ «អ៊ីចឹងយើងក៏អត់ទាន់ដឹង បទឈប់បាញ់របស់មីយ៉ាន់ម៉ាដែលដាក់ចេញហ្នឹង វាអាចប្រតិបត្តិ និងអាចដំណើរការបានទៅអត់? យើងក៏អត់ទាន់ឃើញមានការកំណត់ច្បាស់លាស់ថា ខ្លួននឹងឈប់ធ្វើបាប និងធ្វើទុក្ខបុកម្នេញទៅលើពលករ កម្មករ ឬអ្នកតស៊ូមតិដោយអហិង្សានៅក្នុងប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា ដើម្បីទាមទារឱ្យរដ្ឋាភិបាលយោធាភូមា គោរពលទ្ធផលការបោះឆ្នោតកន្លងទៅ គាត់យល់យ៉ាងម៉េចៗហ្នឹង។ យើងឃើញអ្វីដែលខុសប្លែក និងប្រាស់ចាកពីកុងសង់ស៊ីល ៥ ចំណុចហ្នឹង ហើយពេលវេលាមួយជាក់លាក់ក៏មិនបានដាក់ទៅទៀត។ ដូច្នោះធ្វើឱ្យយើងមើលឃើញថា វាហាក់ដូចជាបើកឱកាសឱ្យមីយ៉ាន់ម៉ាអាចចូលរួមកិច្ចប្រជុំអាស៊ាននៅខែកុម្ភៈខាងមុខនោះឯង»។
លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន បានជំនះទៅបំពេញទស្សនកិច្ចនៅក្នុងប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា កាលពីព្រឹកថ្ងៃទី៧ ខែមករា បើទោះបីជារងការរិះគន់ពីគ្រប់ទិសក្តី៕
