សហមេធាវីការពារសិទ្ធិឱ្យលោក កឹម សុខា បញ្ជាក់ថា នឹងដាក់លិខិតទៅកាន់តំណាងប្រទេស និងភាគីពាក់ព័ន្ធផ្សេងទៀត ក្នុងសំណុំរឿង «សន្ទិដ្ឋិភាព ដែលត្រូវរ៉ូវជាមួយរដ្ឋបរទេស» ក្នុងពេលឆាប់ៗនេះ ដើម្បីឱ្យចូលរួមសវនាការដោយផ្ទាល់ នៅពេលមានការជំនុំជម្រះបន្តបន្ទាប់ទៀត។
ការអះអាងដូច្នេះរបស់ក្រុមសហមេធាវីការពារសិទ្ធិឱ្យជនជាប់ចោទនេះ ធ្វើឡើងនៅចំថ្ងៃសវនាការលើកទី៣៧ របស់លោក កឹម សុខា ប្រធានគណបក្សសង្រ្គោះជាតិដែលត្រូវបានតុលាការរំលាយ នៅថ្ងៃពុធនេះ។
ថ្លែងប្រាប់ក្រុមអ្នកសារព័ត៌មាននៅខាងមុខសាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ ក្រោយចេញពីបន្ទប់ជំនុំជម្រះ លោក អាង ឧត្ដម ដែលជាសហមេធាវីម្នាក់ ក្នុងចំណោមមេធាវីការពារសិទ្ធិឱ្យលោក កឹម សុខា ទាំង៤រូប ឱ្យដឹងថា យ៉ាងយូរដើមខែឧសភាខាងមុខនេះ ក្រុមមេធាវីនឹងធ្វើលិខិតអញ្ជើញតំណាងប្រទេសដែលពាក់ព័ន្ធក្នុងបទចោទនេះ ឱ្យចូលរួមសវនាការ និងសួរដេញដោលដោយផ្ទាល់។
ប្រភពបន្តថា ភាគីមេធាវីការពារសិទ្ធិឱ្យជនជាប់ចោទ គ្មានសមត្ថកិច្ច ដែលត្រូវកោះហៅឬចេញដីកាទៅឱ្យភាគីណាមួយទេ ប៉ុន្តែដោយសារតុលាការបង្ខំ ហេតុដូច្នេះ ចង់ឬមិនចង់ ក្រុមមេធាវីការពារសិទ្ធិឱ្យលោក កឹម សុខា នឹងអនុវត្តចេញលិខិតឆាប់ៗនេះជំនួសតុលាការវិញ។
លោកបន្តថា៖ «ដល់គាត់រុញមកអ៊ីចឹង បានន័យថា គាត់រុញខុស។ យើងនឹងរុញដាក់មាត់គាត់វិញ ឱ្យគាត់ទទួល។ គាត់ធ្វើតាមឬមិនធ្វើតាម ជារឿងគាត់។ ហើយពេលហ្នឹង បើមានសវនាការ យើងនឹងបើកកកាយឱ្យអស់ថាតើមានអ្នកណាខ្លះនៅក្នុងហ្នឹង។ តាមពិត ពួកខ្ញុំអត់ត្រូវនិយាយរឿងហ្នឹងមុនទេ ព្រោះមិនចង់ព្រលយឬហុចឱ្យដឹងមុនទេ តែបើបានសួរបែបហ្នឹងទៅហើយ យើងត្រៀម! បើមិនចុងខែហ្នឹង ក៏ដើមខែក្រោយដែរ»។
ការបញ្ជាក់ជំហររបស់លោកមេធាវី អាង ឧត្ដម គឺឆ្លើយតបទៅនឹងប្រធានក្រុមប្រឹក្សាជំនុំជម្រះ លោក កូយ សៅ ដែលថ្លែងនៅក្នុងអង្គសវនាការ នៅនាទីចុងក្រោយនៃសវនាការ។
នៅក្នុងសវនាការ សហមេធាវីការពារសិទ្ធិឱ្យជនជាប់ចោទម្នាក់ទៀត គឺលោកមេធាវី ចាន់ ចេន ស្នើទៅតុលាការគួរចេញដីកាកោះហៅប្រទេសដែលជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងបទចោទនេះ ឱ្យមកចូលរួមសវនាការ ដើម្បីជម្រះមន្ទិលសង្ស័យ និងបង្ហាញពីភាពស្អាតស្អំកូនក្ដីរបស់ខ្លួនផង។
ជាការឆ្លើយតបភ្លាមៗ លោក កូយ សៅ បានណែនាំឱ្យលោកមេធាវីការពារសិទ្ធិឱ្យជនជាប់ចោទ ពិនិត្យមើលពីអនុសញ្ញាទីក្រុងវីយ៉េនផង ព្រោះអនុសញ្ញានេះគ្មានលក្ខខណ្ឌណាមួយដែលអាចបើកផ្លូវឱ្យមានការកោះអញ្ជើញប្រទេស ឬតំណាងប្រទេសទាំងនោះ មករួមសវនាការទៅតាមការកោះហៅរបស់កម្ពុជាបានទេ។ លើសពីនេះទៅទៀត លោក កូយ សៅ អះអាងថា បើពិតអាចចូលរួមសួរដេញដោលនៅក្នុងអង្គសវនាការបានមែន ត្រូវតែចូលស្បថ និងអនុវត្តតាមយុត្តាធិការរបស់តុលាការកម្ពុជាដែរ។
លោក កឹម សុខា ត្រូវបានតុលាការចោទប្រកាន់ពីបទ «សន្ទិដ្ឋិភាព ត្រូវរ៉ូវជាមួយរដ្ឋបរទេសចង់ផ្ដួលរំលំរដ្ឋាភិបាល»។ តាមរយៈលិខិតស្នើសុំចាត់វិធានការមួយច្បាប់ដែលចេញកាលពីខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០១៧ គឺមានភ្ជាប់មកជាមួយឈ្មោះប្រទេសចំនួន៩ អង្គការអន្តរជាតិចំនួន៨ និងបុគ្គលដែលជាប់ពាក់ព័ន្ធក្នុងបទចោទចំនួន៥នាក់។
មន្រ្តីអង្កេតជាន់ខ្ពស់នៃសមាគមការពារសិទ្ធិមនុស្សអាដហុក (Adhoc) លោក ស៊ឹង សែនករុណា យល់ឃើញថា សវនាការដែលអាចទទួលបាននូវយុត្តិធម៌ លុះត្រាគ្រប់ភាគីពាក់ព័ន្ធក្នុងរឿងក្ដី បានចូលរួមតាំងពីដំណាក់កាលសួរដេញដោលរហូតដល់សវនាការលើអង្គសេចក្ដី។
ប៉ុន្តែលោកមានជំនឿថា ប្រសិនបើមេធាវីពង្រីកនីតិវិធីបន្តទៀត មានន័យថា រឿងក្ដីមួយនេះនឹងបន្តអូសបន្លាយរកទីបញ្ចប់គ្មានទេ។ បើតាមលោក ករុណា បើទោះជានៅពេលនេះ មេធាវីព្យាយាមបន្តនីតិវិធី តែការសម្រេចនៅនាទីចុងក្រោយ គឺអាស្រ័យលើតុលាការជាអ្នកកំណត់ផ្លូវដើរដដែលទេ។
លោកបន្តថា៖ «អ៊ីចឹងយើងក៏មិនទាន់ដឹងថាតើពេលវេលាហ្នឹងនឹងត្រូវចប់នៅពេលណាផង ហើយទម្រាំតែមាននីតិវិធីដែលមេធាវីបន្តនេះទៀត ខ្ញុំគិតថា វាកាន់តែមានភាពវែងឆ្ងាយបន្តទៅទៀត។ ហើយក៏មិនប្រាកដថា រដ្ឋបរទេស ឬក៏អង្គការបរទេស គេចូលរួមដែរ»។
ត្រលប់មកកាន់សវនាការវិញ ក្នុងនាមជាជនជាប់ចោទឈរក្នុងរង្វង់ក្រចកសេះ លោក កឹម សុខា ត្រូវរងការសួរដេញដោលតាំងពីតំណាងអយ្យការផង មេធាវីការពារក្ដីឱ្យដើមបណ្ដឹងរដ្ឋប្បវេណីផង និងពីក្រុមប្រឹក្សាជំនុំជម្រះផង។
សំណួរភាគច្រើន គឺនៅបន្តផ្ដោតទៅលើការចុះឈ្មោះបោះឆ្នោត ការពិនិត្យបញ្ជីឈ្មោះបោះឆ្នោត និងនីតិវិធីនៃដំណើរការបោះឆ្នោត កាលពីឆ្នាំ២០១២។ គេសង្កេតឃើញថា ចម្លើយជារួមរបស់លោក កឹម សុខា នៅតែរក្សាដូចដើម គឺមិនចាំ មិនសូវប្រាកដ និងឆ្លើយរួចហើយ ជាដើម។
ផ្ដើមចេញពីបញ្ហានេះ បង្កទៅជាមានភាពតានតឹងទៅៗនៅក្នុងអង្គសវនាការ។ លោក កឹម សុខា បានហៅការសួរដេញដោលរបស់តំណាងអយ្យការ ដែលតាំងសំណួរឡើងដោយលោក ឆាយ ហុង ថាជាសំណួរច្រំដែលៗ ឬជាសំណួរត្រឡប់ត្រឡិន។
ភ្លាមៗ តំណាងអយ្យការម្នាក់ទៀត គឺលោក ប្លង់ សុផល ដែលនៅចាំការពាររាល់ពេលមានប្រតិកម្មណាមួយពីភាគីចុងចោទ បានឡើងជំទាស់ ដោយសម្អាងហេតុថា មូលហេតុដែលនាំឱ្យតំណាងអយ្យការនៅបន្តសួរ ដោយសារជនជាប់ចោទឆ្លើយមិនចំទៅនឹងអ្វីដែលតំណាងអយ្យការចង់បាន។ បើទោះជាបែបណា ការខ្វែងគំនិតគ្នាកាន់តែបន្តក្ដៅទៅៗរវាងភាគីអយ្យការ និងសហមេធាវីការពារសិទ្ធិឱ្យជនជាប់ចោទ ប៉ុន្តែការទាស់ដោយសម្ដីនេះ គេសង្កេតឃើញភាគច្រើនហាក់ឆ្លើយឆ្លងជារឿងផ្ទាល់ខ្លួនច្រើនជាងបទចោទទៅវិញ។
សម្រាប់លោក ស៊ឹង សែនករុណា អ្នកជំនាញផ្នែកសិទ្ធិមនុស្ស ដែលចូលរួមអង្កេតនៅក្នុងសវនាការដោយផ្ទាល់ កត់សម្គាល់ឃើញថា ការបន្តនីតិវិធីសួរដេញដោលនេះ ហាក់មិនបានចំណេញដល់ជនជាប់ចោទទាល់តែសោះ។
លោកបន្តថា៖ «លោក កឹម សុខា ខ្លួនឯងក៏ហាក់ដូចជាធុញទ្រាន់ដែរ នូវការសាកសួរដដែលដែរ ហើយទាំងសំណួរហ្នឹងក៏បានសួរហើយដែរ។ នៅពេលលោក កឹម សុខា ឆ្លើយសំណួរ ខាងតំណាងអយ្យការក៏ឆ្លៀតបន្ថែមនូវការសន្និដ្ឋានរបស់ខ្លួន គ្រប់សំណួរដែលខ្លួនបានសួរហើយមានការឆ្លើយតបហើយ ក៏នៅធ្វើការសន្និដ្ឋាន ជាហេតុធ្វើឱ្យចម្រូងចម្រាសមានការលើកឡើងតតាំងគ្នារវាងមេធាវីដែលការពារឱ្យលោក កឹម សុខា អ៊ីចឹងទៅ »។
បើទោះជាបែបណា សហមេធាវីការពារឱ្យដើមបណ្ដឹងរដ្ឋប្បវេណីម្នាក់ បានឆ្លើយតបក្រៅផ្លូវការនៅចុងបញ្ចប់នៃការជំនុំជម្រះ ដោយចាត់ទុកការតតាំងនៅក្នុងអង្គសវនាការរបស់មេធាវីការពារសិទ្ធិឱ្យលោក កឹម សុខា ថាព្យាយាមពន្លាតរឿងដែលគ្មានប្រយោជន៍ និងបរិហារខុសអង្គហេតុ។
លោក កឹម សុខា ត្រូវបានសមត្ថកិច្ចចាប់ខ្លួនទាំងនៅមានអភ័យឯកសិទ្ធសភា កាលពីដើមខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០១៧ ហើយសវនាការលើសំណុំរឿងនេះ បានបន្តអូសបន្លាយប្រមាណ២ឆ្នាំមកហើយ។ ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាជំនុំជម្រះ លោក កូយ សៅ បានសម្រេចនៅក្នុងអង្គសវនាការថា នឹងបន្តនីតិវិធីសួរដេញដោលជាថ្មីទៀតចំពោះរឿងក្ដីនេះ នៅថ្ងៃទី២៧ ខែមេសា ខាងមុខនេះ៕
