ក្រុមអភិរក្សសង្ឃឹម «ទេវតាជួយ» ខណៈក្រុមហ៊ុនអភិវឌ្ឍន៍ពុះដីព្រៃការពារជាងពាក់កណ្ដាលនៅកៀកនឹងមជ្ឈមណ្ឌលសង្គ្រោះសត្វព្រៃ

On most evenings, Sot Phally, the chief monk at Wat Tmor Antorng within Phnom Tamao Forest, puts out a bowl of rice for the animals that have been released into the sanctuary. He hopes that development of the area won’t lead to the destruction of the forest and wildlife habitat. Photo: Anton L. Delgado for Southeast Asia Globe

ផ្លូវ​ដីលំ​មួយ កាត់ទៅភាគឦសាននៃព្រៃ​ភ្នំ​តាម៉ៅ ដែល​កំណត់ចំណុច​ចាប់ផ្ដើមនៃសំណង់លំនៅឋានមួយនៅលើ​ដីឯកជន​ជាប់​ព្រំដែន​តំបន់​ការពារ។

បង្គោលព្រំដី​រាប់សិបត្រូវបានបោះ​នៅក្រោមដើមឈើដែលលាតសន្ធឹងប្រៀបបីដូចជាកម្រាលព្រំ​បៃតង។ បង្គោល​ទាំងនេះជាសញ្ញាណ​បញ្ជាក់អំពី​កិច្ចព្រមព្រៀងដោះដូរទីតាំងដី ដែលនឹងត្រួសត្រាយ​ផ្លូវសម្រាប់​​ការអភិវឌ្ឍនៅក្នុងតំបន់ការពារនេះដោយផ្ទាល់។

ដើមឡើយ «ភ្នំតាម៉ៅ» ត្រូវបានគេជឿជាក់ថាជាតំបន់ការពារ ប៉ុន្តែឥលូវព្រៃនេះកំពុងរងការគំរាមកំហែងពីផែនការសាងសង់មិនទាន់ច្បាស់ជាច្រើន នេះបើយោងតាមក្រុមអ្នកអភិរក្ស ដែលបង្ហាញក្ដីព្រួយបារម្ភចំពោះអនាគតនៃមជ្ឈមណ្ឌលសង្គ្រោះ និងសត្វព្រៃដែលជិតផុតពូជ មានទីតាំងនៅក្នុងព្រៃ​ជាដែនជម្រកសត្វមួយនេះ។ បន្ថែម​លើស​ពីនេះ ការធ្វើឯកជនភាវូបនីយកម្មនៃតំបន់ការពារ ដែលមានទីតាំង​នៅជិតទីក្រុងភ្នំពេញ អាចចង្អុល​បង្ហាញពីកំណើនហានិភ័យចំពោះព្រៃការពារ​ផ្សេងទៀត​របស់កម្ពុជា ដែលនៅហួសលើសពីការឃ្លាំមើលរបស់ក្រុមបរិស្ថាន។

នៅក្នុងរយៈពេលខ្លី ការអភិវឌ្ឍអាចធ្វើឱ្យជម្រកសត្វព្រៃធ្លាក់ក្នុងសភាព​កាន់​តែ​អាក្រក់​ឡើង និងប្រែក្លាយតំបន់ការពារទៅជាកន្លែងប្រមាញ់សត្វព្រៃ​ដ៏​សម្បូរបែប។ នៅក្នុង​រយៈពេល​វែងវិញ ផែនការ​អភិវឌ្ឍ​ន៍ទាំងនេះអាចក្លាយជា​ចំណុចនាំមុខ បំបែក​ឧទ្យាន​សត្វ​ភ្នំ​តា​ម៉ៅ និង​មជ្ឈមណ្ឌល​សង្គ្រោះ​សត្វព្រៃ ​ចេញពី​ព្រៃ[ការពារ] ក៏ដូចជាម្ចាស់ជំនួយ​សំខាន់ៗ នៅពេលចុងក្រោយបង្អស់។

កិច្ចប្រជុំបិទទ្វារ កិច្ចសន្យាដ៏ភ្ញាក់ផ្អើលជាច្រើន ព្រមទាំងមន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលចំនួន១៦រូបដែលមិនអាចទាក់ទងបាន នៅថ្នាក់មូលដ្ឋាន ខេត្ត និងថ្នាក់ជាតិ បានបិទបាំងឈ្មោះរបស់ក្រុមហ៊ុនអភិវឌ្ឍន៍ និងគោលបំណងរបស់ពួកគេ ភាគច្រើនក្នុងអន្ធិកានៃការិយាធិបតេយ្យ។ ការណ៍ទាំងអស់នេះនាំឱ្យក្រុមឃ្លាំមើល​បរិស្ថាន បានស្នើ​សុំ​បើក​ការ​ស៊ើប​អង្កេត​ទាក់ទង​ទៅ​នឹង​អំពើ​ពុករលួយ។

ថ្វីត្បិតតែនៅពីមុខ មានសភាពស្ងៀមស្ងាត់ក៏ដោយ ប៉ុន្តែភាពចម្រុះនៃប្រភព​ព័ត៌មាន​ពីសារបង្ហោះលើហ្វេសប៊ុក ឯកសារលេចធ្លាយ ពីតំណាងផ្នែកលក់ និងផ្ទាំងប៉ាណូ​ផ្សាយ​ពាណិជ្ជកម្ម​ បង្កើតបាន​ជាប្រភពស្រពេចស្រពិលអំពីឈ្មោះ​ក្រុមហ៊ុនអភិវឌ្ឍ​ន៍ និងឈ្មោះឧកញ៉ា ដែល​បានសម្លឹងភ្នំតាម៉ៅទុកមកជាយូរមកហើយ។

ឯកសារដែលមាន បានបង្ហាញពីផែនការអភិវឌ្ឍន៍លើផ្ទៃដី​​ជិតពាក់កណ្ដាលនៃព្រៃឈើ ដែលមានទំហំសរុប២៥គីឡូម៉ែត្រការ៉េ។ ដីទំហំជិត១២ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ ត្រូវបាន​​ប្រគល់ទៅ​ឱ្យ​ភាគីដែលមិនអាចកំណត់អត្តសញ្ញាណ​បាន ដោយដោះដូរជាមួយដីនៅកន្លែងឆ្ងាយផ្សេង ព្រមទាំងការផ្ដល់អត្ថប្រយោជន៍ជាច្រើន រួមមាន ឡានដឹកទំនិញ ម៉ូតូ និង «អគារកម្សាន្ត» ដែលមាន៣០បន្ទប់។

លោក និក ម៉ាក (Nick Marx) នាយក​កម្មវិធី​សង្គ្រោះ និង​ថែទាំ​សត្វ​ព្រៃ​ នៃ​អង្គការ​សម្ព័ន្ធ​មិត្ត​សត្វព្រៃ (Wildlife Alliance) ​ដែលជា​អង្គការ​មួយបាន​ដំណើរការ​មជ្ឈមណ្ឌលសង្រ្គោះ​សត្វព្រៃ​​​​ជាមួយ​រដ្ឋាភិបាល មានប្រសាសន៍ថា៖ «ខ្ញុំគិតថា ការអភិវឌ្ឍមិនចាំបាច់ត្រូវតែ​បំផ្លាញទាំងធម្មជាតិ និងធនធានធម្មជាតិនោះទេ។»

«យើង​នៅ​មិន​ទាន់​ដឹង​ជា​ផ្លូវ​ការនៅឡើយ​ទេ ថាតើ​នឹង​មាន​អ្វី​កើត​ឡើង​ចំពោះ​ព្រៃ​ភ្នំ​តាម៉ៅ ប៉ុន្តែ​យើង​សង្ឃឹម​ថាទេវតាមានភ្នែកទៅចុះ»។

ការអភិវឌ្ឍ​នៅព្រៃភ្នំ​តាម៉ៅ

រូបភាពពីផ្កាយរណបបានឱ្យមើលឃើញព្រៃភ្នំតាម៉ៅ ប្រៀបបីដូចជា “ត្បូងបៃតង” និង “កោះធម្មជាតិ” ដែលហ៊ុមព័ទ្ធទៅដោយទីក្រុងដែលកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ និងកសិកម្ម។ នេះបើយោងតាមអ្នកស្រី សុវណ្ណា ហ្គោនលែត្ត (Suwanna Gauntlett) ជាស្ថាបនិក និងនាយកប្រតិបត្តិនៃអង្គការសម្ព័ន្ធ​មិត្ត​សត្វព្រៃ ។

អ្នកស្រីបាននិយាយថា៖ «វាជាកាតព្វកិច្ចប្រកបដោយក្រមសីលធម៌របស់យើង ក្នុងការអភិរក្សសារពើរុក្ខជាតិ ​តាម​ដែល​អាច​ធ្វើ​ទៅ​បាន។»

រូបភាពមានចលនានៃផែនទីប្រទេសកម្ពុជា ដោយ Emilie Languedoc រចនាសម្រាប់ Southeast Asia Globe

អង្គការទាំងនេះបានទទួលលិខិតមួយកាលពីខែមីនា ពីទីស្ដីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រី ដែលជាអង្គនីតិប្រតិបត្តិ នៅ​ក្រោមការដឹកនាំផ្ទាល់របស់លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន។ ក្នុងលិខិត​នោះ​បានបញ្ជាក់ថា រដ្ឋាភិបាលបានយល់ព្រម​ជាគោលការណ៍ឱ្យដោះដូរទីតាំងដី និងអនុញ្ញាត​ផ្ទេរ​កម្មសិទ្ធិទីតាំង​ដី​ពីរ​កន្លែងនៃ​ភ្នំតាម៉ៅ “មុនធ្វើការអភិវឌ្ឍ”

នៅក្នុង​លិខិត​នោះ​មិន​បាន​ពន្យល់​ថាតើនរណា​នឹង​ទទួលបានកម្មសិទ្ធី​ដីពី​ក្រសួង​កសិកម្ម រុក្ខា​ប្រមាញ់ និង​នេសាទ ឬក៏​អំពីប្រភេទ​នៃ​ការ​អភិវឌ្ឍ​ដែល​បាន​គ្រោង​ទុកនោះទេ។

អ្នកស្រី Gauntlett ​បាន​និយាយ​ថា៖ «នេះគឺជាតំបន់បៃតងតែមួយគត់ដែលមាននៅក្នុងទឹកដីខេត្តទាំងនេះ។ វាពិតជាការគួរឱ្យតក់ស្លុតយ៉ាង​ខ្លាំង​ ដែល​ត្រូវ​បាន​ដក​ចេញ»។

អ្នកស្រីអះអាងថា មុនទទួលបាន​លិខិតនោះ អង្គការ​មិនបានទទួលការក្រើនរំឭកណាមួយជាមុនទេ។

«ប្រសិន​បើ​មជ្ឈមណ្ឌលនិង​ព្រៃឈើ​ជុំវិញត្រូវ​បាន​បំផ្លាញ ពួកយើង​ ជាពិសេស​ម្ចាស់​ជំនួយ​របស់យើង ពិតជា​តក់ស្លុត​យ៉ាងខ្លាំង។»

ទីតាំងដី​ដោះ​ដូរ​ដែល​​ធំបំផុត មានទំហំ៥គីឡូម៉ែត្រការ៉េ។ ខណៈដែលលិខិតនោះមិនបានបង្ហាញទីតាំងពិតប្រាកដនៅក្នុងភ្នំតាម៉ៅ ក៏នៅ​មានឯកសារផ្សេងទៀត និងបង្គោល​ព្រំដី​ផ្សេង​ទៀត​ ដែល​ចង្អុល​បង្ហាញ​ថា ដីនោះ​នឹងនៅ​ជិត​ទីតាំងរបស់មជ្ឈមណ្ឌលសង្គ្រោះសត្វព្រៃ។

ការ​កាប់និងឈូស​ឆាយ​ព្រៃ​ដើម្បី​ការ​សាង​សង់ នឹង​បំផ្លាញ​ជម្រក​សត្វ​ព្រៃ ព្រមទាំងរំខាន​ការ​ចូល​ទស្សនា​សួន​សត្វ។ ដោយមិនទាន់ដឹងច្បាស់អំពីផែនការទាំងមូល អ្នកស្រី Gauntlett និយាយថា គាត់ជឿជាក់ថា “នៅទីបំផុតមជ្ឈមណ្ឌលនឹងត្រូវផ្លាស់ទីលំនៅ”

លិខិត​បញ្ជាក់​ថា ដី​ភ្នំ​តាម៉ៅ ​ដែលនៅ​ភាគ​ខាង​ត្បូង​នៃ​ខេត្ត​តាកែវ​ ត្រូវ​បាន​ដោះ​ដូរ​ជាថ្នូរនឹងទីតាំងដីនៅ​ខេត្ត​ឆ្ងាយៗ ​គឺ​ខេត្ត​សៀមរាប​ និង​ខេត្ត​មណ្ឌលគិរី។ ខណៈពេលដែលលិខិតនោះមិនបានបញ្ជាក់អំពី​ឈ្មោះម្ចាស់​ និងផែនការនាពេលអនាគត ប៉ុន្តែលិខិត​នោះបានចុះបញ្ជីព័ត៌មានលម្អិតអំពីថ្នូរជាទ្រព្យសម្បត្តិ ក្នុងការដោះដូរ​ទីតាំងដី។ ក្រៅ​ពី​ទីតាំង​​ដីដែលដូរនៅកន្លែងផ្សេង អ្នកដោះដូរទីតាំង​ដី​ខេត្ត​តាកែវ ​​នឹង​ទទួលបានអគារ​សម្រាកលំហែដែលមាន​៣០​បន្ទប់ រថយន្ត SUV ថ្មីមួយគ្រឿង ម៉ូតូចំនួន២០​គ្រឿង និង​រថយន្ត Ford ចំនួន៩​គ្រឿង រួមមានទាំងម៉ូឌែល Raptor និង Ranger។

សំណើនេះក៏ផ្ដល់ដីកម្មសិទ្ធិ​ឯកជនទំហំ៩,៨ហិកតា ដែលអាច «សាងសង់ផ្ទះស្នាក់នៅអចិន្ត្រៃយ៍ជូន​មន្ត្រី បុគ្គលិក និងកម្មករចំនួន៨៥នាក់» នៃឧទ្យាន​សួនសត្វ និង​មជ្ឈមណ្ឌល​សង្គ្រោះសត្វព្រៃ​ភ្នំតាម៉ៅ។

អ្នកដែលត្រូវទទួលបន្ទុកលើការដោះដូរទាំងនេះ គឺលោក កែវ អូម៉ាលីស្ស ប្រធានរដ្ឋបាលព្រៃឈើ និងលោក ញ៉ឹក រតនៈពេជ្រ ប្រធានឧទ្យានសួនសត្វ និងមជ្ឈមណ្ឌលសង្គ្រោះសត្វព្រៃភ្នំតាម៉ៅ។ អ្នក​ទាំង​ពីរ គឺ​មិន​អាច​ទាក់​ទង​សុំ​ការ​អត្ថាធិប្បាយ​បាន​ទេ ​ចាប់​ពី​ខែ​មីនា​ ដល់​ខែ​ឧសភា។

ក្នុងលិខិតដដែលបានប្រកាសថា កម្មសិទ្ធិលើដីនៅក្បែរនោះទំហំ ៣ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ នៅក្នុងទីតាំង​ដី​នៃស្ថានីយចិញ្ចឹមគោ​ពូជភ្នំតាម៉ៅ ដែលបច្ចុប្បន្នត្រូវបាន​​ប្រើប្រាស់ដោយកសិដ្ឋានចិញ្ចឹម​គោ​ទឹកដោះ​ «គិរីសួគ៌» នឹងត្រូវផ្ទេរទៅឱ្យ​អង្គភាពមួយដែល​គ្មាន​អ្នក​ណា​​​ស្គាល់។

អ្នកស្រី Gauntlett បាន​និយាយ​ថា៖ «វាជាមជ្ឈមណ្ឌលគ្រប់គ្រងដោយរដ្ឋាភិបាល ជាព្រៃគ្រប់គ្រងដោយរដ្ឋាភិបាល។ យើងមិន​មែន​ជា​អ្នកធ្វើការសម្រេចចិត្តទេ»។

«នេះគឺជាកោះធម្មជាតិមួយនៅចំកណ្ដាលនៃនគរូបនីយកម្ម ហើយវាត្រូវតែទទួល​បាន​ការ​ថែរក្សា​​ មិនថា​នៅ​ក្នុង​កាលៈទេសៈ​ណាក៏ដោយ […] តើការអភិវឌ្ឍគ្មានទីបញ្ចប់ទេឬ? យើង​ត្រូវការ​តុល្យភាព​រវាងការ​អភិវឌ្ឍ និង​ការ​អភិរក្ស»។

បង្គោលព្រំដី និងដើមឈើដែលមានបាញ់ពណ៌ គូសបញ្ជាក់អំពីទីតាំងដី នៅក្នុងព្រៃភ្នំតាម៉ៅ ដែលត្រូវបានគេ​ជឿជាក់ថា នឹងមានការដោះដូរ។ បង្គោលដី​រាប់រយដែលកំណត់ព្រំប្រទល់ក្នុងតំបន់ មាននៅរៀងរាល់ចន្លោះរវាង២០-១០០ម៉្រែត។ (រូបថតដោយ Anton L. Delgado សម្រាប់ Southeast Asia Globe)

ជារួម លោក Marx នៃ​អង្គការ​សម្ព័ន្ធ​មិត្ត​សត្វព្រៃ មានការស្ទាក់ស្ទើរចំពោះការអភិវឌ្ឍណាមួយនៅក្នុងព្រៃនេះ។ ខណៈ​ដែល​លោក​បាន​ទទួល​ស្គាល់​ថា ការ​អភិវឌ្ឍ​ម្ដងម្កាល​អាច​ជា​ការ​ចាំបាច់ លោក​បាន​កត់​សម្គាល់​ថា «ការ​អភិវឌ្ឍ​មិន​ចាំបាច់​ត្រូវ​តែមាន​ការ​បំផ្លាញ​ធម្មជាតិ និង​ធនធាន​ធម្មជាតិ​នោះ​ទេ»

លោក Marx សង្ឃឹមថា ការអភិវឌ្ឍណាមួយដែលជា «ការបង្កើតរមណីយដ្ឋានដែលមិនប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថាន រួមជាមួយផ្ទះសំណាក់» នឹងបង្កើនឱកាស​ចូលមើលសត្វព្រៃ ព្រមទាំងជំរុញការទស្សនាសួនសត្វកាន់តែច្រើនឡើង។

លោក Marx បាននិយាយថា៖ «នេះនឹងក្លាយជាកិត្តិយសរបស់រដ្ឋាភិបាល ហើយអង្គការសម្ព័ន្ធមិត្តសត្វព្រៃ នឹង​គាំទ្រគម្រោងបែបនេះ»។

«ប៉ុន្តែប្រសិនបើគម្រោងបច្ចុប្បន្ន គឺជាការបំផ្លាញព្រៃឈើ និងសត្វព្រៃ ដើម្បីសាងសង់ខុនដូខ្ពស់បន្ថែមទៀតវិញ ពួកយើងនឹងប្រឆាំងផែនការនោះ»។

មិនមានមន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលណាម្នាក់និយាយជាសាធារណៈ ឬធ្វើការបញ្ជាក់ចំពោះពាក្យចចាមអារ៉ាមទាក់ទងនឹងផែនការអភិវឌ្ឍនេះទេ។ ប៉ុន្តែភស្តុតាងដែលមាននាពេលនេះ មិនឃើញមានទាក់ទង​នឹងគម្រោងផ្ទះសម្រាកលំហែលក្ខណៈ​​ធម្មជាតិ​នោះទេ។

ឯកសារដែលបានចែករំលែកនៅក្នុងអង្គប្រជុំជាមួយភាគីពាក់ព័ន្ធ ក្នុងខែឧសភា និងដែលសារព័ត៌មាន Southeast Asia Globe ទទួលបានពីអ្នកចូលរួមម្នាក់ បានបង្ហាញថា ដីទំហំ៥គីឡូម៉ែត្រការ៉េ កំពុងស្ថិត​ក្រោម​ការពិចារណាសម្រាប់ការដោះដូរទីតាំង ដែល​ត្រូវបានធ្វើចំណាត់ថ្នាក់ឡើងវិញដោយ​ផ្ទេរ​ពី​រដ្ឋ​មក​ជា​អចលនទ្រព្យ។ ឯកសារ​ទាំង​នោះ​មិន​បាន​ដាក់​ឈ្មោះ​ក្រុមហ៊ុន ឬ​ក្រុមហ៊ុន​អភិវឌ្ឍ​ន៍ណា​មួយ​ឡើយ។

ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ សំណុំឯកសារដដែលនេះបានបង្ហាញថា ក្រុមហ៊ុន «ធីភី ម៉ូរ៉ាល់ គ្រុប (TP Moral Group)» បានស្នើសុំដីពីរកន្លែងផ្សេងទៀតនៅក្នុងព្រៃ ដែលមានទំហំសរុបប្រហែល៦,៨គីឡូម៉ែត្រការ៉េ។

ក្នុង​ចំណោម​ឯកសារ​ទាំង​នោះ​ មាន​បញ្ជី​វត្តមាន​ដែល​មានមន្ត្រី​រដ្ឋាភិបាល​ចំនួន១៥នាក់ ​មក​ពី​ក្រសួង​ចំនួន៤ ចូលរួម គឺក្រសួងវប្បធម៌ និង​វិចិត្រសិល្បៈ, ក្រសួងធម្មការ និង​សាសនា, ក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និង​នេសាទ ព្រមទាំងក្រសួង​រៀបចំ​ដែនដី នគរូបនីយកម្ម និង​សំណង់។ មន្ត្រី​ចំនួន១២​រូប នៅក្នុង​បញ្ជី ​​​មិន​អាចទាក់​ទងសុំ​ធ្វើ​ការ​អត្ថាធិប្បាយ​បាន​ទេ។

លោក ពី ស៊ា ប្រធានការិយាល័យនៃ​មន្ទីរកសិកម្មខេត្ត ព្រមទាំងលោក ច័ន្ទ សុផា មកពី​​មន្ទីររៀបចំដែនដី នគរូបនីយកម្ម និងសំណង់ និងលោក ស្រី សំបូរ ជាមេឃុំកណ្ដឹង ថ្លែង​ដូចគ្នាថា៖ «ខ្ញុំមិនបានដឹងរឿងអ្វីទាំងអស់»។

ខណៈដែលមានតម្រុយតិចតួចបំភ្លឺលើផែនការអភិវឌ្ឍន៍នៅក្នុងព្រៃ​ភ្នំតាម៉ៅ ដំណើរការសាងសង់បានចាប់ផ្ដើមនៅព្រំដែនភាគឦសាននៃភ្នំតាម៉ៅ។

ជាប់នឹងព្រំប្រទល់ព្រៃភ្នំតាម៉ៅ ភាគឦសាន មាន​ការដ្ឋាន​របស់​ក្រុមហ៊ុន​អភិវឌ្ឍន៍អចលនទ្រព្យមួយ ដែលតំណាងផ្នែកលក់បាននិយាយថា កំពុងដំណើរការដោយ​ក្រុមហ៊ុន «បាទី ធួរីសឹម ឌីវីឡុបម៉ិនថ៍»។
ជាប់នឹងព្រំប្រទល់ព្រៃភ្នំតាម៉ៅ ភាគឦសាន មាន​ការដ្ឋាន​របស់​ក្រុមហ៊ុន​អភិវឌ្ឍន៍អចលនទ្រព្យមួយ ដែលតំណាងផ្នែកលក់បាននិយាយថា កំពុងដំណើរការដោយ​ក្រុមហ៊ុន «បាទី ធួរីសឹម ឌីវីឡុបម៉ិនថ៍»។ (រូបថតដោយ Anton L. Delgado សម្រាប់ Southeast Asia Globe)

ផ្ទាំងផ្សាយពាណិជ្ជកម្មគម្រោងអភិវឌ្ឍន៍ដីឡូត៍ ត្រូវបានដំឡើងនៅលើទីតាំង​ការដ្ឋានសំណង់ដែលកំពុងដំណើរការនៅលើដីឯកជនទំហំប្រមាណ ៣០ ហិកតា មានព្រំប្រទល់ជាប់នឹងព្រៃភ្នំតាម៉ៅ។ ទោះបីជាមិនមានទំនាក់ទំនងច្បាស់លាស់រវាងការអភិវឌ្ឍ និងគម្រោង​ទៅលើព្រៃ ក៏លោក Marx បានបញ្ជាក់​ថា គម្រោងដែល «មិន​មាន​ផល​ល្អ​ដល់​បរិស្ថាន» ជាច្រើន នឹង​បង្កផល​ប៉ះពាល់រាលដាលកាន់តែខ្លាំងដល់ព្រៃឈើនិងសត្វព្រៃបន្ថែមទៀត។

​ស្រដៀងគ្នាទៅនឹងលិខិតរបស់ទីស្ដីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រី ផ្ទាំងផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម និងសៀវភៅខិត្តបណ្ណលក់ដីឡូត៍ទាំង​នោះ មិនបានដាក់ឈ្មោះអ្នកអភិវឌ្ឍអចលនទ្រព្យ​នោះទេ។

សៀវភៅខិត្តបណ្ណនោះផ្សព្វផ្សាយ​លក់​ដី​ឡូត៍ក្នុង​តម្លៃ «១១៩ដុល្លារ ​ក្នុង​មួយ​ម៉ែត្រ​ការ៉េ» សម្រាប់ដី​ដែលនៅជាប់​ព្រំប្រទល់​តំបន់​អភិវឌ្ឍន៍។

ផ្ទាំងផ្សាយពាណិជ្ជកម្មទាំង​នោះ​មាន​ដាក់​ឈ្មោះ​តំណាងផ្នែកលក់ចំនួន៥នាក់ ដែលក្នុងនោះមាន៣នាក់បានឆ្លើយថា ​ក្រុមហ៊ុន «បាទី ធួរីសឹម ឌីវីឡុបម៉ិនថ៍ (Bati Tourism & Development)» ជាអ្នកទទួលខុសត្រូវលើទីតាំងនេះ។ តំណាងផ្នែកលក់បាននិយាយថា គម្រោងនេះត្រូវ​បាន​ពង្រីក​ពី​ទំហំ២៤ ទៅ ៦០ហិកតា ប៉ុន្តែ​ដីឡូត៍តិចជាង៣០០នៃឡូត៍ចំនួន១ ០០០ឡូត៍ បានលក់ដាច់។

ខណៈដែល​ក្រុមហ៊ុន «បាទី ធួរីសឹម ឌីវីឡុបម៉ិនថ៍» និងក្រុមហ៊ុន «ធីភី ម៉ូរ៉ាល់ គ្រុប» គឺជាក្រុមហ៊ុនពីរ ដែលមានអំណះអំណាងច្បាស់លាស់ ទាក់ទង​នឹង​ទីតាំង​ដីជុំវិញនិងនៅក្នុងព្រៃភ្នំតាម៉ៅ ប៉ុន្តែ​សារ​បង្ហោះ​លើ​ហ្វេសប៊ុក​របស់អាជ្ញាធរកាលពីខែមីនា បានចង្អុល​បង្ហាញ​មួយផ្សេងទៀត។

មន្ទីរកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទខេត្តតាកែវ បានបង្ហោះ​សារលើហ្វេសប៊ុកអំពីជំនួបមួយរវាងមន្ត្រីរបស់​សួនសត្វ​ភ្នំតាម៉ៅ និងក្រុមហ៊ុន «ឆាយណា ប៉ោយប៉ែត សែ៍ថឺឡាយន៏ ស៊ីធី ឯ.ក (China Poipet Satellite City)» ដែលជាក្រុមហ៊ុនអភិវឌ្ឍន៍ខុនដូ ដើម្បី​ធ្វើការឆ្លង​កំណត់ហេតុ​ដែល​ក្រុមការងារ​បាន​ចុះ​វាស់​វែង​ដី​ជាក់​ស្ដែង ស្ថិត​នៅ​តំបន់​ភ្នំ​តាម៉ៅ​ ដោយមិនបង្ហាញពីទីតាំងឬគោលបំណងនោះទេ។

អាជ្ញាធរ​មូលដ្ឋាន និង​មន្ត្រីខេត្ត ​ដែល​ត្រូវបានដាក់​ស្លាក​ក្នុង​ប្រកាស​នោះ រួមមានឈ្មោះ លោក អ៊ូច ភា លោក ឈឿយ រឿន និង​លោក ញ៉ិប ស្រ៊ន សុទ្ធ​តែ​មិន​អាច​ទាក់ទងសុំធ្វើ​អត្ថាធិប្បាយ​បាន​ទេ​ ទាក់​ទង​នឹង​​កិច្ច​ប្រជុំ​នេះ។

ដោយ​មិនមាន​ការ​បញ្ជាក់​ពី​មន្ត្រីរដ្ឋាភិបាល​ បញ្ជី​ឈ្មោះ​អ្នក​អភិវឌ្ឍអចលនទ្រព្យ ​ដែល​ត្រូវបានដឹងថាមានជាប់​ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​ភ្នំ​តាម៉ៅ គឺ​​​នៅ​ទ្រឹង​ត្រឹម​នេះ៖ ​ក្រុមហ៊ុន បាទី ធួរីសឹម ឌីវីឡុបម៉ិនថ៍, ក្រុមហ៊ុន ធីភី ម៉ូរ៉ាល់ គ្រុប និងក្រុមហ៊ុន ឆាយណា ប៉ោយប៉ែត សែ៍ថឺឡាយន៏ សីធី ឯ.ក

លោកស្រី សុខ សារឿន ត្រូវបានចុះ​បញ្ជី​ជា​ប្រធានក្រុមហ៊ុន បាទី ធួរីសឹម ឌីវីឡុបម៉ិនថ៍។ ក្នុង​ចំណោម​លេខ​ទាំង​បី​ដែល​មាន​ក្នុង​​បញ្ជី​​ពាណិជ្ជកម្ម​របស់​សភាពាណិជ្ជកម្ម​កម្ពុជា គឺ​មាន​លេខ​​ទូរសព្ទ​មួយ​ខ្សែ​មិន​ត្រឹមត្រូវ ខណៈ​លេខ​ពីរខ្សែ​ទៀត​មិន​អាច​ទាក់ទង​បាន។

លោក ឡេង ភត្រា ហៅ ឡេង ណាវ៉ាត្រា ជានាយកក្រុមហ៊ុនអចលនទ្រព្យ ឆាយណា ប៉ោយប៉ែត សែ៍ថឺឡាយន៍ ស៊ីធី ក៏ដូចជាក្រុមហ៊ុន Galaxy Navatra Group និង Galaxy Navatra Investment។

ក្រុមហ៊ុន ធីភី ម៉ូរ៉ាល់ គ្រុប ត្រូវបានដឹកនាំដោយលោក ឃុន ទី លោក ឃុន សេងផេង និងលោក ឃុន សៀ។ លោក​ ឃុន សៀ មានអចលនទ្រព្យនៅ​ពាសពេញ​ប្រទេស​កម្ពុជា។

អង្គការសម្ព័ន្ធមិត្តសត្វព្រៃ បានជួបជាមួយរដ្ឋបាលព្រៃឈើ កាលពីពាក់កណ្ដាលខែឧសភាកន្លង​ទៅ ដើម្បីពិភាក្សាអំពីការធ្វើឯកជនភាវូបនីយកម្ម និងការអភិវឌ្ឍនៃព្រៃឈើភ្នំតាម៉ៅ ជាលើកដំបូង។ នេះ​បើ​តាម​ការ​លើក​ឡើង​របស់លោក Marx ដោយលោក​បាន​បន្ថែម​ថា ជំនួប​នោះ​មិន​បាន​បន្ថែម​ព័ត៌មាន​ណាដែលយកជាការបាន​​នោះ​ទេ។

លោក Marx បាននិយាយទាក់ទងនឹងកិច្ចប្រជុំនោះ ដែលអាជ្ញាធរអះអាងថាជាការប្រជុំប្រកបដោយភាពស្និទ្ធស្នាល និងរួសរាយរាក់ទាក់៖ «គ្មានអ្វីថ្មីបន្ថែមលើព័ត៌មាន​​ដែលបានលេច​ឡើងរួចហើយនោះទេ»។

«រដ្ឋបាល​ព្រៃឈើ​បាន​និយាយ​ថា វា​មិន​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ដែន​សមត្ថកិច្ច​របស់​ពួកគេ​ ក្នុង​ការ​សម្រេច​ពី​របៀប​នៃ​ការ​អភិវឌ្ឍ​នោះ​ទេ»។

នៅក្នុង​អំឡុង​ពេល​ដែលឈានដល់កិច្ចប្រជុំនោះ មាន​លិខិតមួយទៀតដែលចុះហត្ថលេខាដោយប្រធានរដ្ឋបាលព្រៃឈើ គឺ​លោក​ កែវ អូម៉ាលីស្ស ផ្ញើទៅកាន់អង្គការដែលធ្វើការ​លើ​ការ​អ​ភិរក្ស​ទាំងនោះ ដោយបានបញ្ជាក់ថា «ទីតាំងដីស្នើសុំផ្ទេរ‍» មិនត្រួតស៊ីគ្នាជាមួយដីទំហំ៤០០ហិកតា ដែលជាកម្មសិទ្ធិរបស់មជ្ឈមណ្ឌលសង្គ្រោះសត្វនោះទេ។

លោក Marx បាននិយាយថា លោក​ កែវ អូម៉ាលីស្ស មិនបានបំភ្លឺបន្ថែមអំពីការអភិវឌ្ឍនៅក្នុងលិខិត ឬកិច្ចប្រជុំនោះទេ តែក្រោយមក លោក អូម៉ាលីស្ស បាននិយាយថា គម្រោង​នោះ​គឺនៅ «ផុត​ពី​ដៃ​របស់​លោក»។

ការដោះដូរដីដោយស្របច្បាប់

ក្រុមអភិរក្ស​ជឿជាក់ថា ព្រៃភ្នំតាម៉ៅ គឺជាតំបន់​ការពារ​ធម្មជាតិ​ យោងតាមច្បាប់​ស្ដីពី​ព្រៃ​ឈើ ចេញកាលពីឆ្នាំ២០០២។

លោក​ Marx បាន​លើក​ឡើង​ថា៖ «ខ្ញុំ​តែង​តែ​ត្រូវ​បាន​ប្រាប់​ថា ព្រៃមួយ​នេះ​គឺ​មាន​សុវត្ថិភាព​ គឺថាមិនមាននរណាម្នាក់នឹង​ទៅ​ប៉ះពាល់​ព្រៃ​ភ្នំតាម៉ៅ​នោះ​ទេ»។ ​

«ខ្ញុំ​មិនបាន​ប្រាកដ​ចិត្តទាំងស្រុង​ទេ ​ថាព្រៃ​នោះ​នឹង​មិន​ត្រូវ​គេ​ច្បិច​យក​ម្តង​បន្តិចៗ នេះ​បន្តិច​ នោះ​បន្តិច។ ប៉ុន្តែកន្លងមក ​ខ្ញុំតែងតែគិតថា ភ្នំ​តាម៉ៅ​មាន​សុវត្ថិភាពទាំងស្រុង​»។

លោក​បាន​បន្ថែម​ថា៖ «ខ្ញុំ​មិន​បាន​គិ​តថានឹង​មាន​ការ​អភិវឌ្ឍ​ពេញលេញទៅ​លើ​ព្រៃ​​ទាំង​មូលនោះទេ»។

ការសន្មតបែបនេះ គួបផ្សំ​នឹង​កង្វះ​ភាព​ច្បាស់​លាស់​របស់​រដ្ឋាភិបាល ​ចំពោះ​ទីតាំងដី​​ជាក់​លាក់​ដែលទទួលបានការការពារ​ដោយ​ច្បាប់ បាន​​ត្រួស​ត្រាយ​ផ្លូវឱ្យ​មាន​​ភាព​ស្របច្បាប់​​សម្រាប់​ការ​ដោះ​ដូរ​ដី​នេះ។

លោក ភាព សុភា ប្រធាន​កម្មវិធី​ដីធ្លី និងព្រៃឈើ របស់វេទិកានៃអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាល (NGO Forum) បានមានប្រសាសន៍ថា លក្ខន្តិកៈពាក់ព័ន្ធទាក់ទងនឹងការធ្វើឯកជនភាវូបនីយកម្មដីរបស់រដ្ឋ គឺច្បាប់ស្ដីពី​តំបន់ការពារធម្មជាតិ ឆ្នាំ២០០៨ និងច្បាប់ស្តីពីព្រៃឈើ ឆ្នាំ២០០២។

លោក ​សុភា បានរៀបរាប់​ថា ក្រសួងអាចនឹងផ្លាស់ប្ដូរការបែងចែក «ដីសាធារណៈរបស់​រដ្ឋ ក្លាយជាដីឯកជនរបស់រដ្ឋ នៅពេល​ដី​នោះ​លែង​មាន​ប្រយោជន៍​សម្រាប់​ការ​ប្រើប្រាស់​ជាសាធារណៈ» ដោយលោកបន្ថែមថា ព័ត៌មានលម្អិតនៃនីតិវិធីនេះ គឺមិនមានភាពច្បាស់លាស់នោះទេ។

លោក​ ម៉ាត ហាន់ (Matt Hunt) នាយក​ប្រតិបត្តិ​នៃ​អង្គការ​ Free the Bears ជា​អង្គការ​អភិរក្ស​សត្វ​ព្រៃ​​មួយ ​ដែល​ផ្តល់ជម្រក​​សត្វ​ខ្លា​ឃ្មុំ​តូច​និង​ខ្លាឃ្មុំ​អាស៊ី​ នៅ​ភ្នំ​តាម៉ៅ បាន​មាន​ប្រសាសន៍ថា៖ «រឿងមួយ​ក្នុង​ចំណោម​អ្វី​ពិសេស​នៅ​ភ្នំតាម៉ៅ​ ក្នុងភាពជា​មជ្ឈមណ្ឌល​សង្គ្រោះ​សត្វព្រៃ នោះគឺការណ៍​ដែល​វា​មាន​ទីតាំង​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ព្រៃ​ការពារ​​ ដែល​ផ្ដល់​ការ​ការពារ​បន្ថែម​ សម្រាប់​សត្វ​ដែល​នៅ​ក្នុង​មជ្ឈមណ្ឌល​សង្គ្រោះ»។

លោក​ Hunt បន្ត​ថា៖ «នោះ​វា​នឹងមិន​មាន​ករណីពិសេសបែប​នេះ​ទៀត​ទេ ប្រសិន​បើ​ការ​អភិវឌ្ឍមួយ​នេះ​នឹង​បន្ត​ទៅ​មុខ​​»។  

«តាម​ការ​យល់​របស់​ខ្ញុំ​ គឺថា ពីមុន​វា​ [ការអភិវឌ្ឍ] មិន​អាច​ទៅរួច​តាម​ផ្លូវ​ច្បាប់​នោះ​ទេ ពីព្រោះ​ថានោះ​គឺជា​ព្រៃ​ការពារ»។

បន្ទាប់ពីមានសំណើធ្វើឯកជនភាវូបនីយកម្ម និងកង្វះតម្លាភាពនៅ​ក្នុង​ដំណើរការនេះ បាន​ធ្វើ​ឱ្យក្រុម​ឃ្លាំ​មើល​បរិស្ថាន​មួយ​ឈ្មោះ​ «បៃតង វ៉ររៀរស៍ (Baitong Warriors)» ដាក់សំណើទៅកាន់​អង្គភាពប្រឆាំងអំពើពុករលួយ (ACU) របស់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ដើម្បី​ធ្វើ​ការ​ស៊ើបអង្កេតលើក្រុមហ៊ុនដែលទទួលបានដីភ្នំតាម៉ៅ។

កាល​ពី​ខែ​មិថុនា អង្គភាព​ប្រឆាំង​អំពើ​ពុក​រលួយ​ បាន​បញ្ជាក់​ពី​ការ​ទទួល​សំណើ​នេះ ប៉ុន្តែ​មិន​ផ្ដល់​ការ​អត្ថាធិប្បាយ​បន្ថែម​ទេ។

លោក នេត វិបុល​ ជានាយករងអង្គការសម្ព័ន្ធមិត្តសត្វព្រៃប្រចាំប្រទេសកម្ពុជា ក៏​បាន​យល់​ស្រប​ដូចគ្នាថា ភ្នំតាម៉ៅ​ តែងតែ​ត្រូវ​បាន «​ចាត់​ទុក​ថា​ជាតំបន់​ការ​ពារ​ធម្មជាតិ»។ ប៉ុន្តែ​លោក​ពន្យល់​បន្ថែម​​ថា នេះ​មិន​មែន​គ្រាន់តែជា​ការ​សន្មតបែប​ទូលំទូលាយ​ទេ ហើយ​លោកព្រមទាំងបានលើកឡើង​ពី​​ផ្នែក​ជាក់លាក់​មួយនៃ​ច្បាប់​ព្រៃឈើមកបង្ហាញ។

ជំពូកស្តីពី​ «សម្បត្តិ​ព្រៃ​ឈើអ​ចិន្ត្រៃយ៍» ចែងថា ព្រៃឈើដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់សម្រាប់ការសិក្សាស្រាវជ្រាវ លំហែកម្សាន្ត ឬជាសួនភូតគាម គួរតែត្រូវបានរក្សាទុក​ជាចម្បង ដើម្បី​ការពារ​​ប្រព័ន្ធ​មជ្ឈដ្ឋាន និង​ធនធានធម្មជាតិ។

ខណៈដែលលោក វិបុល មានទំនុកចិត្តថា ភ្នំតាម៉ៅបាន​បំពេញ​លក្ខខណ្ឌក្នុងប្រភេ​ទព្រៃ​បម្រុង​ទុក​អចិន្ត្រៃយ៍ ​​យ៉ាងតិចមួយក្នុង​ចំណោមប្រភេទទាំងបីក៏ដោយ ប៉ុន្តែនៅមានមាត្រាមួយទៀតដែលផ្តល់សិទ្ធិ​អំណាចដល់រដ្ឋាភិបាលក្នុងការ​រំសាយ​ចំណាត់​ថ្នាក់​ព្រៃឈើ​ សម្រាប់អាទិភាព ដូចជា «ផ្ទៃដីព្រៃសម្រា​ប់​ផ្ទេរ​ ដើម្បី​គោលបំណងអភិវឌ្ឍន៍ផ្សេងទៀត»

មិន​ថា​ចំណាត់​ថ្នាក់​ណា​មួយ​ក៏​ដោយ ច្បាប់តម្រូវឱ្យមានការវាយតម្លៃហេតុប៉ះពាល់បរិស្ថាន និង​ផល​ប៉ះពាល់​សង្គមចំពោះ «សកម្មភាពចម្បងៗ​ពាក់ព័ន្ធ​ទៅ​នឹង​ប្រព័ន្ធមជ្ឈដ្ឋាន​ព្រៃឈើ ដែល​អាចបណ្ដាលឱ្យមានផលប៉ះពាល់អាក្រក់​ដល់​សង្គម​និង​បរិស្ថាន»

ក្រុម​អភិរក្ស​បាន​និយាយ​ថា ពួក​គេ​មិនបាន​ដឹង​អំពី​ការ​វាយ​តម្លៃ​ណាមួយ​នោះ​ទេ។ មន្ត្រីរដ្ឋបាលព្រៃឈើ មិនអាច​ទាក់​ទង​សុំការធ្វើអត្ថាធិប្បាយចំពោះ​រឿង​នេះបានទេ។

លោក ប៉ាប៉្លូ ស៊ីណូវ៉ាស (Pablo Sinovas) នាយកអង្គការ​សត្វព្រៃ និង​រុក្ខជាតិ​អន្តរជាតិប្រចាំប្រទេសកម្ពុជា (Fauna & Flora International) ដែលជាក្រុម​អភិរក្សដែលបាន​ដំណើរការ​ គម្រោងអភិរក្ស និងបង្កាត់ពូជសត្វក្រពើភ្នំ នៅក្នុងមជ្ឈមណ្ឌលនេះ បាននិយាយថា «ខ្ញុំពិតជាសង្ឃឹមយ៉ា​ងមុតមាំថា វា [ការវាយតម្លៃហេតុប៉ះពាល់បរិស្ថាន និង​​សង្គម]​ ពិត​ជា​ត្រូវ​បាន​ធ្វើឡើងមែន ប៉ុន្តែខ្ញុំមិនដែលបានឃើញវាទេ»

លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ភ្នំតាម៉ៅត្រូវបានចាត់ទុកថាជាមជ្ឈមណ្ឌលសង្គ្រោះសត្វព្រៃដ៏ល្អបំផុតមួយនៅក្នុងតំបន់ តាមរយៈរបៀបដែលសត្វព្រៃត្រូវបានការពារ និងថែរក្សា»។

«ខ្ញុំ​សង្ឃឹម​ថា ​វា​មិន​មាន​ការ​ផ្លាស់​ប្តូរ​ច្រើន​ទេ ហើយ​ព្រៃ​ឈើនៅតែ​អាចរក្សាទុកបាន»។

ផលប៉ះពាល់ចំពោះសត្វព្រៃ

អស់រយៈពេលជិតពីរទសវត្សរ៍មកហើយ អង្គការសម្ព័ន្ធមិត្ត​សត្វព្រៃ បានប្រើប្រាស់ព្រៃការពារជុំវិញមជ្ឈមណ្ឌលសង្គ្រោះសត្វព្រៃ ដើម្បីដោះលែងសត្វដែលត្រូវបានជួយសង្គ្រោះ។

បន្ទាប់ពីទទួលបានដំណឹងអំពីផែនការអភិវឌ្ឍន៍ លោក Marx បានដំឡើង​​ម៉ាស៊ីនថត​ស្វ័យ​ប្រវត្តិចំនួន១៨ នៅក្នុងតំបន់ភ្នំតាម៉ៅ ដែលលោកជឿថា បង្គោលព្រំ​ដីទាំងនោះ​ គឺ​ជាគោលដៅនៃការសាងសង់។

លោក​បាន​បន្ត​ថា រូបភាព​ទាំង​នោះ​បាន​​ផ្តិត​យក​ទិដ្ឋភាព​​សត្វ​ព្រៃ​ដ៏​ច្រើន​សន្ធឹក​សន្ធាប់​ក្នុង​ព្រៃ និង​បង្ហាញ​ពី​សារៈសំខាន់​នៃ​ជម្រកសត្វ​នេះ។

លោក Nick Marx នាយកកម្មវិធី​សង្គ្រោះ និងថែទាំសត្វព្រៃ នៃអង្គការ​សម្ព័ន្ធ​មិត្ត​សត្វព្រៃ បានដំឡើង​​ម៉ាស៊ីនថត​ស្វ័យ​ប្រវត្តិមួយចំនួននៅក្នុងបរិវេណព្រៃភ្នំតាម៉ៅ ដែលលោកជឿជាក់ថាត្រូវបានបែងចែកសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍ។ កាមេរ៉ាថតជាប់សត្វ​ជា​ច្រើន​ប្រភេទ។ រូប​ពី​លើ​ឆ្វេង​ទៅ​បាត​ស្ដាំ៖ ប្រើសស្បូវ ជ្រូក​ព្រៃ ប្រើសស្បូវ ខ្លែងឆាបលឿងក្រម៉ៅ ជ្រូក​ព្រៃ និង​សំពោចត្នោត។ (រូបថត​ផ្តល់​ដោយ​អង្គការ​សម្ព័ន្ធមិត្ត​សត្វព្រៃ)

លោក Marx បាននិយាយថា អង្គការរបស់លោកបានលែង​សត្វរាប់រយក្បាល រួមទាំងសត្វមួយចំនួនទៀតដែលនៅក្នុងបញ្ជីក្រហមនៃ​ប្រភេទ​សត្វ​ដែល​រង​ការ​គំរាម​កំហែង ​របស់​អង្គការ​សហភាពអន្តរជាតិដើម្បីអភិរក្សធម្មជាតិ (IUCN) ដូចជា៖ ប្រើសស្បូវ ឈ្មុសប្រែង និងខ្លាត្រី ក៏ដូចជា សត្វ​ឆ្កែព្រៃ និង​ស្វាព្រាម ដែលងាយរងគ្រោះ និង​សត្វពង្រូល ដែលជិតផុតពូជ។

«យើង​ដឹង​ថា​ ទីតាំង​នេះ​គឺ​ជា​កន្លែង​ដ៏​មាន​តម្លៃ​សម្រាប់​ការ​អភិរក្ស​សត្វព្រៃ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា»។

ព្រះតេជព្រះគុណ សុត ផល្លី ព្រះចៅអធិការវត្តថ្មអន្ទង នៅក្នុងព្រៃភ្នំតាម៉ៅ មានថេរដីកាថា ព្រះអង្គមាន​និស្ស័យជិតស្និទ្ធនឹងសត្វជាច្រើនប្រភេទ។ នៅពេលនិមន្តដើរព្រៃនា​ពេលយប់ ជាញឹកញយ ព្រះអង្គពើប​ប្រទះនឹងសត្វក្ដាន់ធំៗ និងសត្វប្រភេទផ្សេងៗទៀត។ ហើយព្រះអង្គបាន​ដាក់ធុងបាយសម្រាប់ជ្រូកព្រៃដែលឧស្សាហ៍រត់ចូលវត្ត។

ព្រះតេជព្រះគុណ ផល្លី មានថេរដីកាថា៖ «អាត្មា​នឹងឈឺចាប់ ​ប្រសិន​បើ​ព្រៃ​នេះ​ត្រូវ​បាន​បំផ្លាញ ​ព្រោះ​ធម្មជាតិ​បាន​ជួយមនុស្ស​ច្រើនយ៉ាងណាស់»។

«បើ​គ្មាន​ព្រៃ​ទេ ជីវិត​មនុស្ស​យើង​ក៏​គ្មាន​ន័យ​ដែរ ព្រោះ​មិនមាន​ទឹក និង​សត្វទៀតទេ»។

ព្រះតេជព្រះគុណ ផល្លី ត្រូវ​បាន​រដ្ឋបាល​ខេត្ត​តាកែវ​និមន្ត​ចូល​រួមកិច្ច​ប្រជុំ​កាល​ពី​ខែ​ឧសភា ដើម្បី​ពិភាក្សា​អំពី​ការ​ដោះ​ដូរ​ដី​រវាង​រដ្ឋាភិបាល និង​វត្ត។ ព្រះតេជព្រះគុណ​ បានឱ្យដឹងថា ព្រះអង្គមិនទាន់សម្រេចចិត្តនៅឡើយទេ​។

«ស្ទើរតែពេញមួយជីវិតរបស់អាត្មា អាត្មាតែងតែរស់នៅព័ទ្ធជុំវិញដោយព្រៃឈើ។ អាត្មាពេញចិត្តនឹង​ជីវិត​នេះ។ អាត្មា​មិន​ដែល​ចង់​គង់​នៅ​ទីក្រុង​ទាល់​តែ​សោះ»។

«តាមទស្សនៈរបស់អាត្មា អាត្មាចង់រក្សាព្រៃនេះឱ្យគង់ជារៀងរហូត ហើយអាត្មាចង់បានជំនួយនិងការគាំទ្រពីអ្នកទាំងអស់គ្នា»។

ព្រះតេជព្រះគុណ សុត ផល្លី ព្រះចៅអធិការវត្តថ្មអន្ទង នៅក្នុងព្រៃភ្នំតាម៉ៅ មានថេរដីកាថា ព្រះអង្គមានទំនាក់ទំនងជិតស្និទ្ធជាមួយសត្វជាច្រើនដែលត្រូវបានដោះលែង។ ព្រះអង្គ​សង្ឃឹម​ថា ការ​អភិវឌ្ឍនៅ​តំបន់​នេះ​នឹង​មិន​នាំ​ឱ្យមាន​ការ​កាប់​បំផ្លាញ​ព្រៃឈើ និង​ជម្រក​សត្វព្រៃ​ឡើយ។ (រូបថតដោយ Anton L. Delgado សម្រាប់ Southeast Asia Globe)

លោក នៀង នោ ជាប្រជាពលរដ្ឋដែលបានកើត​និង​ធំ​ដឹងក្ដី នៅ​ក្នុងស្រុក​តែមួយ រួមនឹង​ភ្នំ​តាម៉ៅ ​បាន​និយាយ​ថា ការ​អភិវឌ្ឍ​នឹង​ប៉ះពាល់​ដល់​សហគមន៍​ទាំង​មូល។ លោក នោ គឺជា​កសិករម្នាក់ ហើយលោកនិង​អ្នក​ជិត​ខាង​តែង​តែ​ដើរបេះស្លឹកថ្នឹង​ ឫស្សី និង​ដើរដកផ្សិត​នៅ​តាម​មាត់​ព្រៃ។ លោក​បារម្ភ​ថា ការ​សាង​សង់​នឹងអាច​បញ្ចប់​សកម្មភាព​ទាំងនេះរបស់​អ្នកភូមិ។

លោក នៀង នោ បាននិយាយថា៖ «ខ្ញុំពិតជាមានអារម្មណ៍សោកស្ដាយ ក្នុងនាមជាពលរដ្ឋម្នាក់។ ខ្ញុំ​ពិត​ជា​សង្ឃឹម​ថា [អាជ្ញាធរ] នឹង​ពិចារណា​ឡើង​វិញ​ ស្វែង​រកកន្លែង​ផ្សេង​ទៀតដើម្បី​អភិវឌ្ឍ ពីព្រោះ​អត្ថប្រយោជន៍​មិន​បាន​ទៅ​ដល់​ពលរដ្ឋ​ច្រើន​ទេ»។

ក្រុមអភិរក្សសញ្ជឹង​មើល​ជំហានបន្ទាប់ នៅពេលដែលក្រុមហ៊ុន​អភិវឌ្ឍ​ន៍ និងមន្ត្រីរដ្ឋាភិបាល ធ្វើការសម្រេចចំពោះអនាគតរបស់​ព្រៃភ្នំតាម៉ៅ ឱ្យមានភាពច្បាស់លាស់ និងតម្លាភាព ដូចជា ផែនការ​អភិវឌ្ឍន៍ផ្លូវការ និងឈ្មោះក្រុមហ៊ុនដែលពាក់ព័ន្ធ។

លោក Marx បាន​និយាយ​ថា​៖ «​នេះ​ជា​ការ​តក់​​ស្លុត​ណាស់​។ ប្រសិនបើព្រៃឈើទាំងមូលត្រូវបានបំផ្លាញ ហើយមានតែខុនដូ និងអគារខ្ពស់ៗជាច្រើនទៀត មកជំនួសតំបន់ធម្មជាតិនេះ។ ខ្ញុំមិនអាចនិយាយតំណាងឱ្យអង្គការ Wildlife Alliance បានទេ ប៉ុន្តែខ្ញុំនឹងប៉ះទង្គិចជាមួយខ្លួនឯងយ៉ាងខ្លាំង ចំពោះប្រតិកម្មរបស់ខ្ញុំ ថាវានឹងទៅជាយ៉ាងណានោះទេ»។

ជាង២០ឆ្នាំនៃការធ្វើការជាមួយសត្វព្រៃនៅក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជាបានបង្រៀន​ឱ្យលោក Marx យល់ថា នយោបាយនៃកិច្ចការអភិរក្សនៅក្នុងប្រទេសនេះ ត្រូវការចំណុចកណ្ដាលមួយ។

លោក Marx បាននិយាយថា៖ «ជាមួយនឹងកំណើនចំនួនប្រជាជនកាន់តែរីកធំឡើង ប្រាកដណាស់ថានឹងមានការអភិវឌ្ឍ ប៉ុន្តែមិនមែនត្រូវបង្ក​ផល​ប៉ះពាល់ដល់ធម្មជាតិទាំងស្រុងនោះទេ។»

«ខ្ញុំគិតថា ការអភិវឌ្ឍមិនចាំបាច់ត្រូវតែ​បំផ្លាញទាំងធម្មជាតិ និងធនធានធម្មជាតិនោះទេ»៕


រាយការណ៍បន្ថែមដោយ៖ Andrew Haffner ឌិប ណាសា ជា​ សំអៀង និង ថុន វាសនា
បកប្រែដោយ៖ នូវ ពៅលក្ខិណា


អត្ថបទនេះត្រូវបានផលិតឡើងដោយមានការសហការគ្នាជាមួយបណ្ដាញស៊ើបអង្កេតព្រៃទឹកភ្លៀង (Rainforest Investigations Network) របស់មជ្ឈមណ្ឌល Pulitzer ។ អត្ថបទដើមជាភាសាអ​ង់គ្លេសត្រូវបានផ្សព្វផ្សាយ​នៅលើគេហទំព័រសារព័ត៌មាន Southeast Asia Globe។

រក្សាសិទ្វិគ្រប់យ៉ាងដោយ ស៊ីស៊ីអាយអឹម

សូមបញ្ជាក់ថា គ្មានផ្នែកណាមួយនៃអត្ថបទ រូបភាព សំឡេង និងវីដេអូទាំងនេះ អាចត្រូវបានផលិតឡើងវិញក្នុងការបោះពុម្ពផ្សាយ ផ្សព្វផ្សាយ ការសរសេរឡើងវិញ ឬ ការចែកចាយឡើងវិញ ដោយគ្មានការអនុញ្ញាតជាលាយលក្ខណ៍អក្សរឡើយ។
ស៊ីស៊ីអាយអឹម មិនទទួលខុសត្រូវចំពោះការលួចចម្លងនិងចុះផ្សាយបន្តណាមួយ ដែលខុស នាំឲ្យយល់ខុស បន្លំ ក្លែងបន្លំ តាមគ្រប់ទម្រង់និងគ្រប់មធ្យោបាយ។ ជនប្រព្រឹត្តិ និងអ្នកផ្សំគំនិត ត្រូវទទួលខុសត្រូវចំពោះមុខច្បាប់កម្ពុជា និងច្បាប់នានាដែលពាក់ព័ន្ធ។

អត្ថបទទាក់ទង

សូមផ្ដល់មតិយោបល់លើអត្ថបទនេះ

VODEnglish.news

VODEnglish.news

Everybody Well-Informed, Everybody Empowered