វិភាគ៖ តើ​រដ្ឋាភិបាល​ត្រូវ​សង្គ្រោះ​វិបត្តិ​ទីផ្សារ​កសិករ​ដោយ​របៀបណា?

កសិផលស្រូវដែលប្រជាកសិករប្រមូលយកទៅទុកលក់ឱ្យឈ្មួញ ស្ថិតនៅខេត្តកំពង់ធំ ថ្ងៃទី០៩ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២២។ (គួយ ឡង់ឌី)

​ក​សិក​រមួយចំនួននៅ​តែ​​ប្រ​ឈ​មនឹ​ង​ជម្រើ​ស​ល​ក់​ដី ​ដើម្បី​ស​ង​បំ​ណុ​ល ​​ដោ​​​​យ​​សា​​រ​​​​​​​​តែ​​​ប​ង្ខំចិ​ត្តល​ក់​​​ស្រូ​វ​ក្នុ​ង​តម្លៃ​ថោ​ក​ ​នៅរ​ដូ​វប្រមូ​លផល​ ពីមួ​យ​ឆ្នាំ​ទៅមួ​យ​ឆ្នាំ​ ​បើ​ទោះបី​រ​ដ្ឋា​ភិបា​​ល​មាន​ច​ក្ខុ​វិស័​​​​យ​លើក​ក​ម្ព​​​​ស់វិស័យ​កសិ​ក​​ម្ម និងមា​នកិ​ច្ចព្រ​មព្រៀង​ពា​ណិ​ជ្ជក​​ម្មសេ​​រីក​ម្ពុជា​-​ចិន​ (​FTA​) ក្ដី។

​កិច្ច​ព្រ​មព្រៀ​ង​ ​F​TA​ ​​បានចូ​លជាធ​រមា​ន​នៅថ្ងៃ​ទី​១​ ខែ​ម​ក​រា​ ​ឆ្នាំ២​០​២​២​ ដែ​​ល​​កិច្ចព្រមព្រៀងនេះបាន​​បើក​​​ផ្លូ​​​វ​​ឱ្យ​កម្ពុ​ជា​​នាំផ​លិ​​​​​តផ​​​ល​​​៣​៤០​​មុខទៅ​លក់នៅ​​ប្រទេ​ស​ចិន​ ទាំ​ង​ទម្លា​យ​រ​​បាំង​​ពន្ធ​​​អាក​រ ​ឬមិ​ន​យ​កពន្ធពីប្រទេសនាំចូល​ ដែលក្នុងនោះ​​មា​ន​​​ទាំ​​ងវិ​ស័យ​​ស្រូវអ​ង្ក​រ។​

ក្រ​សួងពា​ណិ​ជ្ជក​ម្ម​ ​​ធ្លា​ប់​​​គូស​ប​ញ្ជាក់​​ថា ​កិច្ចព្រ​មព្រៀង​នេះជាច​ក្ខុ​វិ​ស័យ​រួ​ម​ ដើម្បី​ពង្រី​កកា​​រធ្វើ​ពាណិ​ជ្ជកម្ម​វិ​និ​យោគ​ សេ​វា​ និ​ង​កិ​ច្ចស​ហ​ប្រ​តិ​បត្តិ​កា​រស​ម្រេ​ចឱ្យ​បានគោល​ដៅពា​ណិ​ជ្ជក​ម្ម​​​សរុ​ប​ចំនួ​ន​១០​ពា​ន់​លាន​ដុ​ល្លារ​ នៅ​ឆ្នាំ​២០២​៣។​

ដោយ​ឡែក​ ផែនកា​រយុទ្ធ​សាស្ត្រ​អភិ​វ​ឌ្ឍ​ន៍​វិស័​យ​ក​សិកម្ម​ឆ្នាំ​២​០១​​៩​-​២​០​២​៣វិញ​ ​រ​ដ្ឋាភិ​បាល​មា​ន​ចក្ខុ​វិស័​យធ្វើ​ទំ​នើប​កម្ម​​វិស័យ​កសិកម្ម​ឱ្យ​មាន​លក្ខ​ណៈ​ប្រកួ​តប្រ​ជែ​ង ​ប​ង្កើន​ប្រាក់​ចំ​ណូល​ដល់​ក​សិក​រ​ ​និង​សុខុមាលភា​ពរ​បស់​ប្រ​ជាពល​រដ្ឋ​ ​ដើម្បីប្រែក្លា​យវិស័យនេះ​ជាក​សិក​ម្ម​វ័យ​ឆ្លាតបែ​បច្ចេក​វិទ្យា​ថ្មី​ ធា​នាដំ​ណាំដែ​ល​មា​នស​ក្ដានុព​ល និ​ងទីផ្សា​រ ​រួម​ទាំង​ការ​ចិញ្ចឹ​មស​ត្វ​ ​និង​វារីវ​​ប្បកម្មជា​លក្ខ​ណៈ​ពាណិ​ជ្ជក​ម្ម​ ជា​ដើម។

​ក៏ប៉ុ​ន្តែអ្នកផលិ​តស្រូវនៅខេត្តបាត់​ដំ​បង​ និងខេ​ត្តប​ន្ទាយ​មានជ័​យ មួ​យ​ចំនួ​ន នារ​ដូ​វ​ប្រ​មូល​​ផ​ល​ខែ​វិច្ឆិ​កានេះ​ ​បានប​ង្ហោះវី​​ដេអូ​លើ​ប​​ណ្ដាញ​សង្គម ប​ន្ត​​​ត្អូញត្អែ​រពីកា​​រប​ង្ខំចិត្ត​លក់​ត្រូវ​ទាំ​ងត​ម្លៃ​ថោក​​ឱ្យទៅរោងម៉ាស៊ីនកិនស្រូវ ទាំង​​ខាតថ្លៃដើម​ ដូ​ចឆ្នាំ​ក​ន្លង​ទៅ​ដែ​រ​ ដែល​កា​រ​ណ៍នេះ​ជំរុ​ញ​ឱ្យ​​​ក្រ​​​​សួ​​ង​​ក​​សិក​ម្ម​​ប្រតិ​កម្ម​ទៅ​នឹងកា​រអ​ត្ថា​ធិ​ប្បាយ​ថា​​ក្រសួ​ងមិ​ន​ជួ​យ​ដោះ​ស្រាយ​ប​ញ្ហា​នេះ​។​

លោ​ក ​មួង​ ចា​ន់ដាតា​ ​ជាក​សិករ​ រ​ស់​នៅស្រុ​ក​គា​ស់ក្រឡ​​ ខេត្តបាត់​ដំ​ប​ង ​បា​នលើ​ក​ឡើង​ថា​ ការប្រ​មូល​ផ​លឆ្នាំនេះ​ ​​​​គាត់​នៅជំ​ពា​ក់ធ​​នាគារ​ប្រ​មាណ​​​២​ ០​០​០ដុ​ល្លា​រទៀ​ត ដែលគាត់បានខ្ចីដើម្បីយកមកផលិតស្រូវ។

លោកគិតថា បើបញ្ហានេះមិនត្រូវបានដោះស្រាយ ហើយការប្រមូលផលនៅពេលក្រោយ ស្រូវនៅតែចុះថោក លោកថាគ្មាន​​ជម្រើស​ក្រៅពីលក់ដីចំនួនមួយហិកតា ដើម្បីដោះបំណុលធនាគារនោះទេ។

​​លោកថា៖​ «ខ្ញុំចង់​ខ្លា​ចហើ​យ[មុខរបរផលិតស្រូវ] ​ឥ​ឡូវទម្លាក់ស្រែចោល [បោះបង់]ខ្លះហើយ។ អ្នកខ្លះលក់ស្រែបង់អង្គការ លក់ស្រែសងអង្គការផ្ដាច់។ ខ្លះទៅ[ធ្វើការនៅ]ថៃ ខ្លះទៅធ្វើការរោងចក្រខ្លះទៅ»។

​​អ្នកជំ​នា​ញក​សិ​ក​ម្ម លោ​ក​បណ្ឌិ​ត យ៉​ង ​សាំ​ងកុ​មា​រ​ លើ​​កឡើ​ង​ថា ​បញ្ហា​ស្រូ​វធ្លា​ក់ថ្លៃ​នៅ​រ​ដូវ​ប្រមូលផ​ល​ជា​រៀង​រា​ល់ឆ្នាំ​ ​​​មក​ពីក​ង្វះ​កន្លែ​ង​សម្ងួ​ត​ ​ប​ញ្ហារោ​ងម៉ា​ស៊ី​នខ្វះ​ទុន​ដើម្បី​ទិ​ញ​ស្រូវស្តុ​ក​ទុក រួ​មទាំង​កា​រស​ម្រុក​លក់​រប​ស់ក​សិ​ករ​ដើ​ម្បីយក​លុយមក​​​ដោះស្រា​យ​ប​ញ្ហាជី​វ​ភា​ព។

​លោ​កមើ​លឃើញថា ​ដើម្បីដោះស្រា​យវិ​ប​ត្តិនេះ​ រ​ដ្ឋ​ត្រូវ​ព​ង្រី​ក​សម​ត្ថ​ភា​ពរោ​​ង​ម៉ា​ស៊ីនកិ​ន​ស្រូ​វ ​ទាំង​កន្លែ​​ងស្តុ​ក ទី​តាំង​ស​ម្ងួត ​និង​ផ្ដល់ទុន​គ្រប់​គ្រា​ន់​ដ​ល់រោ​ង​ម៉ាស៊ី​ន ​និងស​ហគមន៍ ​​ដែលការ​ណ៍នេះ​ ក​​ម្ពុជាអា​​ចសង្គ្រោះ​វិប​ត្តិ​នេះ​បា​ន​ត្រឹម៥ឆ្នាំខាងមុខ។

បញ្ហានេះ លោកកត់សម្គាល់ថា​​ រដ្ឋាភិ​បា​ល និ​ងវិ​ស័​យឯ​ក​ជន បានដោះស្រាយបញ្ហានេះបានតិចតួចនៅឡើ​យ ដែលថាទំហំថវិកាប្រើប្រាស់មិនដល់១០០លានដុល្លារក្នុងមួយឆ្នាំ ខណៈតម្រូវការទុនដើម្បីដោះស្រា​យវិបត្តិទីផ្សារកសិផលនេះអាចមានទំហំដល់ទៅ៥០០លានដុល្លារក្នុង១ឆ្នាំ។

​អ្នក​ជំនា​ញរូ​ប​នេះគូស​បញ្ជា​ក់​ថា ​រ​ដ្ឋាភិ​បាល​គួ​រ​ព​ន្លឿ​នការដោះ​ស្រា​យប​ញ្ហា​នេះ ​ដោ​យ​ថា​ ​វិស័​យក​សិ​​ក​ម្មបា​ន​ដើ​រ​តួ​នា​ទីសំ​ខា​ន់ក្នុ​​ងកម្រិ​តស​ន្តិសុខស្បៀង ​កំណើន​​សេ​ដ្ឋ​​កិច្ច និង​ប្រាក់ចំ​​ណូលស​ម្រា​ប់ប្រ​ជាព​ល​រដ្ឋ។​

លោកថា៖ «​សន្តិសុខស្បៀងជា​រឿងសំខាន់បំ​ផុត ដែ​ល​​ទា​មទារ​ឱ្យ​មានអ​ន្ត​រាគម​ន៍គិ​ត​គូរ​ពីរ​ដ្ឋាភិ​​បាល​ ដើ​ម្បី​​​ធា​​​​នានូវស​ន្តិសុ​ខស្បៀ​ង ហើយ​អ្នក​ដែលផលិ​តស្បៀ​ងមាន​ជី​វភាព​រស់​នៅ​សមរម្យ​ ហើយ​ប​ទពិសោធកូវីដ-១៩នេះគឺបានដោះស្រាយបញ្ហាហ្នឹង ដោយសារយើងមានផលិតស្រូវអង្ករខ្លួនឯងបាន»។

ប្រហាក់ប្រហែលនេះដែរ ប្រធានសមាគមសម្ព័ន្ធសហគមន៍កសិករកម្ពុជា លោក ថេង សាវឿន យល់ថា វិបត្តិទីផ្សារ​កសិផលដែលបានកើតឡើងជារៀងរាល់ឆ្នាំ អាចមកពីកង្វះធនធានមនុស្សក្នុងស្ថាប័នរដ្ឋ ធនធានថវិកា ប្រព័ន្ធគាំពារសង្គម រួមទាំងកង្វះឆន្ទៈប្រមូលបញ្ហាពីកសិករ និងអង្គការជាដៃគូ សម្រាប់ជាផែនការ​យុទ្ធសាស្ត្រ ដើម្បីលើកកម្ពស់វិស័យកសិកម្ម។

លោកគូសបញ្ជាក់ថា ផែនការថវិកាជាតិប្រចាំឆ្នាំសម្រាប់វិស័យកសិកម្ម រដ្ឋបានចំណាយត្រឹម១០ទៅ២០ភាគរយប៉ុណ្ណោះ ដែលថាចំនួននេះមិនអាចដោះស្រាយបញ្ហាចម្បងៗបាន ខណៈកម្ពុជាត្រូវបង្កើតទីតាំងកែច្នៃការផលិត រួមទាំងវិធានគាំពារសង្គម។

លោកថា៖ «ធ្វើម៉េចដាក់លក្ខខណ្ឌដល់រោងម៉ាស៊ីនកិនស្រូវ អាជីវកម្មដែលរកស៊ីស្រូវអង្ករហ្នឹងទិញតម្លៃសមរម្យដល់ប្រជាពលរដ្ឋ ព្រោះថានេះជាប្រព័ន្ធគាំពារមួយដែលសម្រាលដល់បន្ទុកនៃការខាតបង់ ក៏ដូចជាលើកកម្ពស់ជីវភាព ក៏ដូចលើកទឹកចិត្តដល់ប្រជាពលរដ្ឋដែរ»។

យ៉ាងណា ក្រោយពីបញ្ហានេះកើតឡើង រដ្ឋាភិបាលបានទម្លាក់លុយជិត១០០លានដុល្លារដល់សមាគមរោងម៉ាស៊ីនកិនស្រូវ ដើម្បីទប់ទល់នឹងការធ្លាក់ចុះតម្លៃស្រូវនារដូវប្រមូលផលនេះ។

ប្រធានរាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជា លោកបណ្ឌិត សុខ ទូច ក្នុងពិធីជជែកដេញដោលមួយជាមួយមន្ត្រីពាក់ព័ន្ធរ​បស់រដ្ឋាភិបាល អំឡុងឆ្នាំ២០២០ មុនកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរីកម្ពុជា-ចិនចូលជាធរមានថា កម្ពុជា​​​នឹងក្លាយជាធុងសំរាមរបស់ចិន បើក្រសួងពាក់ព័ន្ធមិនរួមគ្នាពង្រីកទំហំផលិតប្រកបដោយគុណភាពត​បតាមស្តង់ដារអន្តរជាតិ រួមទាំងបណ្តុះបណ្តាលជំនាញខាងធនធានមនុស្ស។

លោកថា៖ «ត្រូវទទួលយកការពិតៗ បើមិនទទួលយការពិតទេ ការបើកវិនិយោគជាមួយចិន [កម្ពុជា]ក្លាយជាធុងសំរាមរបស់ចិន ព្រោះគេធ្វើពាណិជ្ជកម្ម គេធ្វើដើម្បីចំណេញ បើធ្វើអត់ចំណេញ គេធ្វើធ្វើអី?»

អ្នកស្រាវជ្រាវសង្គម លោកបណ្ឌិត មាស នី មើលឃើញថា ការដែលមានកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរីកម្ពុជា-ចិន តែនៅតែមិនអាចសង្គ្រោះទីផ្សារកសិផលបាន នេះអាចមកពីកត្តាធំពីរ។

បើតាមអ្នកស្រាវជ្រាវរូបនេះ បញ្ហាទី១ មកពីប្រទេសចិនជាប្រទេសផលិតស្រូវ និងជាប្រទេសនាំចេញស្រូវអង្ករដែរ ដែលធ្វើឱ្យការស្រូបយកផលិតផលពីកម្ពុជាហាក់នៅទ្រឹង ធ្វើឱ្យវិបត្តិនេះនៅបន្តកើតឡើង។

បញ្ហាទី២ ការផលិតស្រូវពេលនេះ កសិករមិនបានហាលសម្ងួតទុកដាក់ដោយខ្លួនឯងដូចពីសម័យមុនទេ តែពួកគេសម្រុកលក់ក្រោយប្រមូលផល ដោយសារបញ្ហាបំណុល ស្របពេលដែលស្ថាប័នរដ្ឋ រួមទាំងរោងម៉ាស៊ីនកិនស្រូវខ្វះល​ទ្ធភាពប្រមូលទុក នេះជាបញ្ហាមួយទៀត។

លោកយល់ថា ដើម្បីសង្គ្រោះកសិករចេញពីវិបត្តិនេះ គេមិនរង់ចាំដល់រដូវប្រមូលផលបានមានចំណាត់ការទេ តែគេត្រូវមានកិច្ចសន្យាជាមុនជាមួយប្រទេសជិតខាង ពីតម្រូវការចាំបាច់ ការកំណត់តម្លៃ ហើយរៀបចំផែនការផលិតឱ្យស៊ីចង្វាក់គ្នា បើមិនដូច្នេះទេ លោកថា កម្ពុជានឹងជួបបញ្ហានេះគ្មានទីបញ្ចប់។

យ៉ាងណា លោកគិតថា បើវិបត្តិនេះមិនត្រូវបានដោះស្រាយទេ ហានិភ័យសន្តិសុខស្បៀងអាចនឹងកើតឡើង កសិករកាន់តែច្រើននឹងបន្តបោះបង់មុខរបរ ហើយធ្វើចំណាកស្រុកទាំងប្រថុយនឹងគ្រោះថ្នាក់ទៅរកការងារធ្វើនៅប្រទេសជិតខាង រីឯអ្នកនៅមានលទ្ធភាពធ្វើស្រែនឹងបង្ខំចិត្តលក់ដីដើម្បីសងបំណុល។

លោកថា៖ «ខ្ញុំគិតថា ការគាំទ្រសេវាកម្មផ្នែកកសិកម្មដល់ពលរដ្ឋនៅតាមមូលដ្ឋាន វាជារឿងមួយសំខាន់ណាស់​! ហើយទន្ទឹមនឹងនេះទៀត ក៏យើងមានបញ្ហាដែរ ដោយសារតែបំណុលនោះ វាកើនច្រើនពេកក្នុងតំបន់ភូមិស្រុកមួយៗ ស្ទើរ៩០ភាគរយ និង១០០ភាគរយទៅហើយនោះ។ អ៊ីចឹងក៏ជាកត្តាមួយបង្ខំឱ្យកសិករគ្មានជ​ម្រើ​ស​​​ណាក្រៅពីដឹកស្រូវទៅលក់ឱ្យទាន់ពេលវេលា ដើម្បីយកលុយមកសងធនាគារ»។

រក្សាសិទ្វិគ្រប់យ៉ាងដោយ ស៊ីស៊ីអាយអឹម

សូមបញ្ជាក់ថា គ្មានផ្នែកណាមួយនៃអត្ថបទ រូបភាព សំឡេង និងវីដេអូទាំងនេះ អាចត្រូវបានផលិតឡើងវិញក្នុងការបោះពុម្ពផ្សាយ ផ្សព្វផ្សាយ ការសរសេរឡើងវិញ ឬ ការចែកចាយឡើងវិញ ដោយគ្មានការអនុញ្ញាតជាលាយលក្ខណ៍អក្សរឡើយ។
ស៊ីស៊ីអាយអឹម មិនទទួលខុសត្រូវចំពោះការលួចចម្លងនិងចុះផ្សាយបន្តណាមួយ ដែលខុស នាំឲ្យយល់ខុស បន្លំ ក្លែងបន្លំ តាមគ្រប់ទម្រង់និងគ្រប់មធ្យោបាយ។ ជនប្រព្រឹត្តិ និងអ្នកផ្សំគំនិត ត្រូវទទួលខុសត្រូវចំពោះមុខច្បាប់កម្ពុជា និងច្បាប់នានាដែលពាក់ព័ន្ធ។

អត្ថបទទាក់ទង

សូមផ្ដល់មតិយោបល់លើអត្ថបទនេះ

VODEnglish.news

VODEnglish.news

Everybody Well-Informed, Everybody Empowered