ក្រុមអង្គការសង្គមស៊ីវិល ធ្វើធម្មយាត្រាថ្មើរជើង ពីខេត្តកំពត មករាជធានីភ្នំពេញ រយៈពេល៣ថ្ងៃ ដើម្បីផ្ញើសារទៅមេដឹកនាំ ឱ្យស្តារលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ កុំឱ្យរបូតប្រព័ន្ធអនុគ្រោះពន្ធ EBA ដែលនៅសល់ ៨០% ដោយថា ការបាត់បង់ប្រព័ន្ធនេះ វានឹងធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ធ្ងន់ធ្ងរដល់ជីវភាពពលរដ្ឋច្រើនលាននាក់។
បើតាមសង្គមស៊ីវិល ធម្មយាត្រានេះដើម្បីត្រៀមអបអរសាទរទិវាសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ ១០ធ្នូ នៅពេលខាងមុខនេះផង និងយកឱកាសនេះ ជំរុញឱ្យរដ្ឋាភិបាលគិតគូរពីជីវភាពពលរដ្ឋ ក្រោយសភាអឺរ៉ុបព្រមានដកប្រព័ន្ធអនុគ្រោះពន្ធ EBA ដែលនៅសល់ ៨០% ជុំវិញការរំលោភសិទ្ធមនុស្សនៅកម្ពុជា។
ប្រធានសមាគមការពារសិទ្ធិមនុស្សអាដហុកលោក នី សុខា ដែលចូលរួមក្នុងធម្មយាត្រា បានប្រាប់ VOD ថា សកម្មភាពនេះ ធ្វើឡើងរយៈពេល ៣ថ្ងៃ ចាប់ពីថ្ងៃទី៦ ដល់ថ្ងៃទី៨ ខែធ្នូ ដោយថ្មើជើងដើរចេញពីរង្វង់មូលធូរ៉េន ខេត្តកំពត ឆ្ពោះមករាជធានីភ្នំពេញ។
មន្រ្តីសិទ្ធិមនុស្សរូបនេះ បញ្ជាក់ថា គោលបំណងសំខាន់ គឺដើម្បីផ្ញើសារឱ្យរដ្ឋាភិបាល គោរពសិទ្ធិមនុស្ស លើកកម្ពស់យុត្តិធម៌សង្គមឡើងវិញ ខណៈលោកថាសិទ្ធិសេរីភាពក្នុងការ សិទ្ធិបញ្ចេញមតិ ការជួបជុំ និងសិទ្ធិនយោបាយ ជាដើមកំពុងរងការរឹតត្បិត គួរឱ្យព្រួយបារម្ភ។
លោកថា៖ «ប្រទេសកម្ពុជា កំពុងតែមានស្ថានភាពសិទ្ធិមនុស្សមិនល្អប្រសើរទេ ដួចយើងបានដឹងស្រាប់ទាក់ទងបញ្ហាធ្លាក់ចុះនៃសិទ្ធិមនុស្សពិសេសទាក់ទងនឹងសិទ្ធិ បញ្ចេញមតិ សិទ្ធិជួបជុំ សិទ្ធិចូលរួមសកម្មរបស់មនុស្ស នៅក្នុងសង្គម នៅក្នុងនយោបាយ យើងឃើញថា មានការរឹតត្បឹត មានការធ្លាក់ចុះ។ នេះជា ចំណុចនៃការព្រួយបារម្ភរបស់យើង »។
បើតាមលោក នី សុខា ធម្មយាត្រាថ្មើជើងនៅថ្ងៃដំបូងនេះ មានអ្នកចូលរួមប្រមាណ ៥០នាក់ ដោយមិនមានការរារាំងពីសំណាក់អាជ្ញាធរទេប៉ុន្តែក៏មានការតាមថតរូបពីអាជ្ញាធរគួរឱ្យកត់សម្គាល់ផងដែរ។
ប្រធានអង្គការសម្ព័ន្ធភាពការពារសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា (CHRAC) លោក រស់ សុដ្ឋា ដែលដើរហែរក្បូនដែរនោះ បានប្រាប់ថា លោកព្រួយបារម្ភខ្លាំងចំពោះស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា បើរដ្ឋាភិបាលមិនស្តារសិទ្ធិមនុស្សឡើងវិញដែលនាំឱ្យប្រឈមការសើរើប្រព័ន្ធអនុគ្រោះពន្ធ EBA ដែលនៅសល់ ៨០% ពីសភាអឺរ៉ុប។
លោក ចាត់ទុកថា នេះជាទម្រង់ទណ្ឌកម្មធ្ងន់ធ្ងរបន្ថែមទៀត សម្រាប់កម្ពុជា ខណៈការដកហូតប្រព័ន្ធអនុគ្រោះពន្ធ ២០% កន្លងទៅជាសោកនាដកម្មមួយសម្រាប់ពលរដ្ឋកម្ពុជា ដែលពួកគេប្រឈមវិបត្តិជីវភាពដល់សព្វថ្ងៃ។
លោកថា៖ «ប្រជាពលរដ្ឋយើងគ្រប់ទិសទីតែងតែលឺគាត់ ត្អូញពីរឿងបញ្ហាជំពាក់បំណុល ធនាគារ។ ចឹងហើយ វិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក ដែលជះឥទ្ធិពលកូវីដ១៩ និងសង្រ្គាមក្នុងពិភពលោក ធ្វើឱ្យកម្ពុជាមានការលំបាកបណ្តើរៗហើយ។ ការបាត់បង់ EBA ២០% ជាការរួមចំណែកមួយធ្វើឱ្យកម្ពុជា មានស្ថានភាពបច្ចុប្បន្ន បើបាត់អស់ ៨០% ទៀតយើងស្រមៃមើលការប៉ះពាល់ទំហំប៉ុណ្ណា ព្រួយបារម្ភធំដែរសម្រាប់ខ្ញុំ»។
ជុំវិញរឿងនេះ អ្នកនាំពាក្យគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា លោក សុខ ឥសាន្ត ឆ្លើយតបថា ការដើរហែរក្បូននេះហើយ ឆ្លុះបញ្ចាំងពីការលើកកម្ពស់សិទ្ធិមនុស្សនៅកម្ពុជាដែលគ្មានការរឹតត្បឹតនោះ ហើយថាចំពោះអ្នកល្មើសច្បាប់វិញ នឹងត្រូវជាប់ទោសដោយមិនអនុវវត្តចំពោះអ្នកនយោបាយប្រឆាំង សកម្មជនសង្គម អ្វីនោះទេ។ ចំពោះបញ្ហា EBA វិញ លោកថារដ្ឋាភិបាលមិនខ្វល់ទេ ព្រោះមុននឹងក្រោយគង់តែបាត់បង់នៅពេលកម្ពុជាក្លាយជាប្រទសអ្នកមាននៅថ្ងៃមុខ។
លោកថា៖ «សម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន លោកបានលើកហើយថា មិនអាច យកឯករាជ្យ និងអធិបតេយ្យភាពដោះដូរយក EBA ពីពួកអ៊ឺរ៉ុបមកទេ។ យើងត្រូវយល់ថា អត់ EBA ក៏ទំនិញកម្ពុជា នៅតែត្រូវបាននាំចូលទៅ ទីផ្សារសហភាពអឺរ៉ុបដែរ គ្រាន់តែ យើងបង់ពន្ធឱ្យគេតែប៉ុណ្ណោះទេ ជាក្រឹត្តិក្រមនៃការធ្វើពាណិជ្ជកម្ម ព្រោះមានផលទៅវិញទៅមក យើងនាំទំនិញទៅប្រទេសគេ យើងគោរពច្បាប់គេអ្នកឯងឱ្យលើកពន្ធយើងអរ តែអ្នកឯងមិនឱ្យទេ យើងក៏ជាអ្នកជំនួញមួយដែរ បង់ឱ្យគេទៅមានស្អី។ រឿង EBA នេះ កុំព្រួយបារម្ភអី អ្នកប្រឆាំងចេះតែ ទាញអាហ្នឹងមកវាយប្រហារលើរដ្ឋាភិបាល ស្អែក ខានស្អែក ប្រទេសកម្ពុជាទៅជា ប្រទេសមានចំណូលខ្ពស់ហើយអាហ្នឹងវាបាត់ឯង »។
យ៉ាងនេះក្តី តំណាងរាស្រ្តគណបក្សសង្រ្គោះជាតិ លោក អ៊ំ សំអាន ចាត់ទុកការឆ្លើយតបរបស់ លោក សុខ ឥសាន្ត ឆ្លុះបញ្ជាំងពីមន្រ្តីដែលមិនបានគិតគូរពីសុខទុក្ខរាស្រ្ត ដោយថាពលរដ្ឋនឹងត្រូវប្រឈមវិបត្តិជីវភាពធ្ងន់ធ្ងរ បើបាត់បង់ EBA ដែលនៅសល់ចុងក្រោយ ៨០% នេះ។
បើតាម លោក អ៊ំ សំអាន គ្រាន់តែបាត់បង់ប្រព័ន្ធ EBA ២០% ពលរដ្ឋកម្ពុជាបានប្រឈមវិបត្តជីវភាពធ្ងន់ធ្ងរ វិបត្តិបំណុល ខ្លះចំណាកស្រុកទៅក្រៅប្រទេសដោយខុសច្បាប់ ដែលនេះមានន័យថា ពលរដ្ឋកំពុងតែក្លាយជារងថ្មបាក់ ពីការដឹកនាំរបស់គ្រួសារហ៊ុន ពីការ រំលោភសិទ្ធិមនុស្ស និងប្រជាធិបតេយ្យច្រើនឆ្នាំទៅនេះ។
លោកថា៖ «លោក សុខ ឥសាន្ត ត្រកូនហ៊ុន គណបក្សប្រជាជន ជាមនុស្សអាត្មានិយម ឱ្យតែការពារអំណាចខ្លួនឯងបាន ការពារអំណាចត្រលកូលហ៊ុនបាន អត់ខ្វល់ពីសុខទុក្ខ ប្រជាពលរដ្ឋ អត់ខ្វល់ពីជីវភាពរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ អត់ខ្វល់ពីឆ្នាំងបាយរបស់កម្មករ ពេល គេផ្តាច់ប្រព័ន្ធអនុគ្រោះពន្ធ EBA ១០០% ប្រាកដជាមានរោងចក្រជាច្រើនថែមទៀត នឹងបិទទ្វារ កម្មករជាច្រើនទៀតនឹងត្រូវគេព្យួរការងារ ពេលហ្នឹងប្រជាពលរដ្ឋដែលលក់ដូរ ក៏លក់មិនដាច់ កម្មករក៏អត់ការងារធ្វើ ចឹងមានតែចំណាកស្រុកទៅធ្វើការនៅថៃ និងជំពាក់លុយធនាគារវ័ន្តក វេទនាតែប្រជាពលរដ្ឋ ប៉ុន្តែត្រកូលហ៊ុន និងមន្រ្តីជាន់ខ្ពស់រដ្ឋាភិបាលគេម៉េចវេទនា មានលុយរាប់លានដុល្លារ ពីអំពើពុករលួយ ការជញ្ជក់ឈាមរាស្រ្ត »។
បន្ថែមលើនេះ អ្នកនយោបាយបក្សក្រៅរដ្ឋាភិបាលរូបនេះ បញ្ជាក់ថា បើនិយាយពីការរំលោភអធិបតេយ្យភាពវិញ វាគ្មានពាក់ព័ន្ធជាមួយប្រព័ន្ធ EBA នោះទេ ព្រោះសភាអឺរ៉ុបគ្រាន់តែជំរុញឱ្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាគោរពតាមស្មារតីច្បាប់សិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ និងស្តារប្រជាធិបតេយ្យតបឱ្យប្រសើរឡើងតែប៉ុណ្ណោះ។
លោកថា៖ «រំលោភអធិបតេយ្យភាពរបស់កម្ពុជា ហេតុអីឱ្យប្រទេសជិតខាង ប្រទេសយួន ប្រទេសសៀមអី រំលោភបូរណៈភាព ទឺកដីកម្ពុជាហេតុអីបាន កម្ពុជាហ្នឹងឱ្យវៀតណាម ឱ្យចិនហ្នឹង រំលោភអធិបតេយ្យភាពរបស់កម្ពុជា យកកម្ពុជាជាឈ្នាន់របស់ខ្លួន បើសិនជាថា អត់រណបបរទេស អត់ប្តូរអធិបតេយ្យភាពរបស់កម្ពុជា ឯករាជ្យភាពរបស់កម្ពុជា មិនត្រូវធ្វើជាកូនជើងរបស់យូន របស់ចិនទេ ដូចច្នេះអ្វីៗគាត់និយាយថា មិនយកអធិបតេយ្យភាពទៅដូរ EBA មិនមែនជាការពិតនោះទេ តាមពិតគាត់ចង់ការពារ អំណាចតពូជរបស់ត្រកូលហ៊ុន តែប៉ុណ្ណោះឯង »។
សភាអឺរ៉ុប កាលពីថ្ងៃទី២៨ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៤ ជំរុញឱ្យគណៈកម្មការអឺរ៉ុប និងសហភាពអឺរ៉ុប សើរើឡើងវិញអំណោយផលប្រព័ន្ធអនុគ្រោះពន្ធ EBA ដែលនៅសល់ចំនួន ៨០% ជាមួយកម្ពុជា និងពិចារណាលើវិធានដាក់ទណ្ឌកម្មជាក់លាក់ លើក្រុមមន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងការរឹតត្បិតផ្នែកនយោបាយ ដែលជាការឆ្លើយតបទៅនឹងការមិនអើពើស្តារប្រជាធិបតេយ្យ ពីសំណាក់រដ្ឋាភិបាលគ្រួសារហ៊ុន។
សភាអឺរ៉ុប ក៏ជំរុញឱ្យសហភាពអឺរ៉ុប និងរដ្ឋសមាជិករបស់ខ្លួន ចាត់វិធានការជាបន្ទាន់ និងប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព ដាក់ទណ្ឌកម្មជាក់លាក់លើក្រុមមនុស្សទាំងឡាយណាដែលទទួលខុសត្រូវលើការរឹតត្បិតផ្នែកនយោបាយ និងដាក់សម្ពាធលើរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជារហូតទាល់តែអ្នកទោសនយោបាយទាំងអស់ត្រូវបានដោះលែង។ ជុំវិញការមិនអើពើស្តារប្រជាធិបតេយ្យវិញ សភាអឺរ៉ុបបាន ថ្កោលទោស ពីការរួមតូចលំហសង្គមស៊ីវិលនៅកម្ពុជា និងអំពាវនាវឱ្យអាជ្ញាធរកម្ពុជាដោះលែងរាល់អ្នកទោសនយោបាយ សកម្មជន អ្នកកាសែត អ្នកការពារសិទ្ធិមនុស្ស និងតួអង្គសង្គមស៊ីវិលដ៏ទៃទៀតទាំងអស់ដែលត្រូវបានចោទប្រកាន់ក្រោមបទចោទ ដែលមានចរិតនយោបាយ។
ដោយ៖ លោក សែន សច្ចៈ
