អ្នកតាមដានស្ថានការណ៍ នយោបាយព្រមានថា អំណាចគ្រួសារហ៊ុន នឹងប្រឈមហានិភ័យខ្ពស់ បើមិនវិលទៅរកគន្លងប្រជាធិបតេយ្យវិញ ក្រោយពីមហាអំណាចកុម្មុយនីស្តចិន ដែលជាមិត្តដែកថែបមេដឹកនាំកម្ពុជានោះ ឈប់ឱ្យលុយខ្ចី។
ការព្រមាននេះ ចំពេលដែលរដ្ឋាភិបាលគ្រួសារហ៊ុន កំពុងរងទណ្ឌកម្មសេដ្ឋកិច្ចពីសហគមន៍អន្តជាតិ ដែលជាការឆ្លើយតបទៅនឹងការមិនអើពើ ស្តារប្រជាធិបតេយ្យ របស់មេដឹកនាំកម្ពុជា។
សារព័ត៌មានអន្តរជាតិ Reuters បានរាយការណ៍កាលពីថ្ងៃទី១១ ខែធ្នូ ថាចិនដែលជាម្ចាស់បំណុលឈរនៅលំដាប់ទី១ របស់កម្ពុជាបានផ្អាកអនុម័តផ្តល់កម្ចី ដល់កម្ពុជាក្នុងឆ្នាំ២០២៤។
បើតាម Reuters ការឈប់ឱ្យកម្ពុជាខ្ចីលុយនេះ អាចជាសញ្ញាប្រុងប្រយ័ត្នរបស់ប្រទេសចិន ចំពោះការវិនិយោគព្រោះគម្រោងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ របស់ចិននៅបណ្តាប្រទេសនានា ក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ បានបរាជ័យជាបន្តបន្ទាប់។
ជុំវិញរឿងនេះ តំណាងរាស្រ្តគណបក្សសង្រ្គោះជាតិលោក អ៊ំ សំអាន កត់សម្គាល់ថា មហាអំណាចកុម្មុយនីស្ត ចិនកំពុងជួបវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចដូចនេះប្រទេសមួយនេះ មិនអាចផ្តល់កម្ចីដល់កម្ពុជានោះទេ ដែលធ្វើឱ្យអំណាចរបស់រដ្ឋាភិបាលគ្រួសារហ៊ុន យកចិនជាខ្នងបង្អែក នឹងដូលរំលំនៅថ្ងៃមុខ។
លោកសង្កត់ធ្ងន់ថា ភស្តុតាងដែលបង្ហាញថារដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ត្រូវការជំនួយពីចិនខ្លាំងនោះ គឹការជួបវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចជាតិ ខណៈដែលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បានឱ្យបោះពុម្ពក្រដាសប្រាក់ជាង១ពាន់លានដុល្លាអាមេរិក ក្នុងពេលថ្មីៗនេះ ដោយលោកថា ព្រោះប្រឈមគ្មានលុយបើកប្រាក់ខែឱ្យមន្រ្តីរាជការ។
លើសពីនេះសម្រាប់លោក អ៊ំ សំអាន មើលឃើញថា វិបត្តិសង្គមជាច្រើនដូចជា ការដកប្រព័ន្ធអនុគ្រោះពន្ធទាំង GSP និងEBA បទឧក្រិដ្ឋឆបោកឆ្លងដែន អំពើពុករលួយ បក្សពួកនិយម និងអំពើឆបោកពីក្រុមឧកញ៉ា ស្និទ្ធិនឹងមេដឹកនាំធ្វើឱ្យពលរដ្ឋរងគ្រោះរាប់ម៉ឺននាក់ និងមានអ្នកស្លាប់ដោយសារបំណុលផងនោះ សុទ្ធសឹងតែជាចំណោទ ដែលរដ្ឋាភិបាលដោះមិនចេញ ដែលបញ្ហាទាំងនោះវានឹងធ្វើឱ្យបក្សកាន់អំណាច ឈានដល់ការបាត់បង់អំណាច បើមេដឹកនាំមិនប្រញាប់ងាកទៅដឹកនាំប្រទេស តាមបែបប្រជាធិបតេយ្យឡើងវិញទេនោះ។
លោកថា ៖ «គ្រាន់តែអឺរ៉ុបដក ប្រព័ន្ធអនុគ្រោះពន្ធ EBA តែ២០% ឃើញទេ បិទរោងចក្រ បណ្តើរៗហើយ ហើយកម្មករត្រូវគេព្យួរការងារ ជាច្រើនរហូតដល់អត់មានការងារធ្វើ ទៅធ្វើការនៅថៃ។ ចឹងនៅពេលដែលចិនមិនផ្តល់កម្ចី ហើយសហគមន៍អន្តរជាតិ ដាក់គំនាបបន្ថែមទៀត ទណ្ឌកម្មផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចទៅដល់រដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ហ្នឹងបន្ថែមទៀត ដូចជាអឹរ៉ុបគេ អាចនឹងផ្តាច់ប្រព័ន្ធ អនុគ្រោះពន្ធ EBA រហូតដល់១០០% ដូចច្នេះរដ្ឋាភិបាលហ្នឹង នឹងអាចដួលរំលំក្នុងពេលឆាប់ៗខាងមុខហ្នឹងឯង »។
សេចក្តីរាយការណ៍របស់ទីភ្នាក់ងារព័ត៌មាន Reuters បញ្ជាក់ថា ប្រទេសចិនដែលជាម្ចាស់បំណុលធំជាងគេរបស់កម្ពុជា ពោលគឺជាងមួយភាគបីនៃបំណុលចំនួន១១,៦ពាន់លានដុល្លាររបស់ខ្លួនបានផ្អាកការផ្តល់កម្ចីសម្រាប់រយៈពេល៣ត្រីមាសដំបូង នៃឆ្នាំ២០២៤។
ប្រភពនោះចុះផ្សាយដោយយោងទៅលើព្រឹត្តិបត្រ ស្ថិតិបំណុលសាធារណៈកម្ពុជា របស់ ក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុ បញ្ជាក់ថា ទោះកម្ពុជា និងចិនមិនមានកិច្ចព្រមព្រៀងកម្ចីថ្មីពិតមែន ប៉ុន្តែកម្ពុជាបានចុះហត្ថលេខាជាមួយនឹងម្ចាស់បំណុល ឬដៃគូឥណទានផ្សេងទៀត ដែលមានតម្លៃប្រមាណ១ពាន់លានដុល្លារ។
ដោយឡែក អ្នកស្រាវជ្រាវពីការអភិវឌ្ឍន៍សង្គម លោកបណ្ឌិត មាស នី យល់ថា ការបន្ថយដៃផ្តល់កម្ចីឱ្យកម្ពុជានេះ វាអាចមកពីវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចចិនផង ហើយជនជាតិចិនកំពុងនាំមុខដោយរឿងអាស្រូវ បទឧក្រិដ្ឋនៅកម្ពុជាផង ដែលចិនត្រូវបង្ខំចិត្តដកឃ្លាពីកម្ពុជាដើម្បីការពារកេរ្តិ៍ឈ្មោះរបស់ខ្លួនលើឆាកអន្តរជាតិ។
សម្រាប់លោក បណ្ឌិត មាស នី វាជាគ្រោះថ្នាក់សម្រាប់វិបត្តិនយោបាយរបស់បក្សកាន់អំណាចនៅពេលរដ្ឋាភិបាលចិនផ្តាច់ជំនួយ ព្រោះរដ្ឋាភិបាលនឹងត្រូវប្រឈមមុខនឹងការខ្វះខាតហិរញ្ញវត្ថុ ស្របពេលរដ្ឋាភិបាលខ្លួនឯងកំពុងខ្វះលុយប្រមាណ២ពាន់លានដុល្លារបន្ថែមទៀតដើម្បីបង្រ្គប់ការចាយវាយសម្រាប់ថវិកាជាតិក្នុងឆ្នាំ២០២៥។
មិនតែប៉ុណ្ណោះលោកថា បទឧក្រិដ្ឋជួញដូរមនុស្ស អំពើឆបោកតាមអនឡាញ នៅកម្ពុជា ដែលរដ្ឋាភិបាលថ្មីមិនអាចទប់ស្តាត់បាន វាក្លាយជារបាំងមិនឱ្យក្រុមហ៊ុនល្អៗមកបណ្តាក់ទុកនៅកម្ពុជា ហើយសូម្បីតែក្រុមហ៊ុនចិនក៏ភ័យខ្លាចមករកស៊ីនៅកម្ពុជាដែរ។ ជាងនេះទៀតអ្វីកាន់តែគ្រោះថ្នាក់សម្រាប់អំណាចគ្រួសារហ៊ុន ពីការខ្វះលុយចាយវាយនោះ គឺការប្រឈមការដកប្រព័ន្ធអនុគ្រោះពន្ធE BA ទាំងស្រុងពីសហគមន៍អឺរ៉ុប ពាក់ព័ន្ធការសម្លាប់ប្រជាធិបតេយ្យ និងរំលោភសិទ្ធិមនុស្សច្រើនឆ្នាំទៅនេះ។
លោកថា៖«ឥឡូវនេះចិនមិនទាន់មានការដកខ្លួនអីផ្នែកការគាំទ្រនយោបាយទេ គ្រាន់តែផ្អាកការផ្តល់ប្រាក់កម្ចី។ ប៉ុន្តែការផ្អាកប្រាក់កម្ចី វានឹងអាចមានផលប៉ះពាល់ស៊ីជម្រៅ ទៅលើសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា ដោយសារយើងពឹងទៅលើចិនហ្នឹងខ្លាំង។ កាលណាសេដ្ឋកិច្ចដោះស្រាយមិនបាន អាហ្នឹងក៏រាលដាលទៅដល់វិបត្តិនយោបាយផ្សេងៗ»។
ជុំវិញរឿងនេះ អ្នកនាំពាក្យគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា លោក សុខ ឥសាន្ត ឆ្លើយតបថា ប្រទេសចិនមិនទាន់មានការអះអាងជាក់លាក់ណាមួយ ថាឈប់ឱ្យកម្ពុជាខ្ចីលុយនោះទេ។
អ្នកនាំពាក្យរូបនេះ នៅតែមានជំនឿយ៉ាងមុតមាំថា ប្រទេសចិនដែលជាមិត្តដែកថែបរបស់កម្ពុជារាប់ទស្សវត្សរ៍ទៅនេះ នឹងមិនទុកឱ្យកម្ពុជារស់នៅឯកោនោះឡើយ។
លោកថា៖ «ការសន្និដ្ឋានរបស់ក្រុមប្រឆាំង ជាពិសេសក្រុមឧទ្ទាមក្រៅច្បាប់ដែលមាន មេខ្លោងនៅក្រៅប្រទេស គ្រាន់តែនិយាយមួយបង្កាច់ការពិតតែប៉ុណ្ណោះទេ។ យើងដឹងហើយទំនាក់ទំនងមិត្តភាព សាមគ្គីភាព និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការកម្ពុជា និងចិន វាមានភាពរឹងមាំខ្លាំងណាស់ ដូចច្នេះខ្ញុំយល់ថា ចិនមិនបោះបង់ ចោលកម្ពុជាទុកនៅតែលតោលតែម្នាក់ឯងទេ។ នេះយើងឃើញហើយថា ជាមិត្តភាព ដែកថែប ជាមិត្តរួមជោគវាសនាតែមួយ មួលហេតុអីបានជាអស់លោកថា ចិនបោះបង់កម្ពុជាចោល វាមិនត្រឹមត្រូវ តាមគោលជំហរ នៃប្រទេសទាំងពីរ ដែលបានឯកភាពគ្នា ពីដើមរាងមកទេ »។
យ៉ាងណាក្តី អ្នកនយោបាយនិរទេសខ្លួននៅក្រៅប្រទេស លោក សម រង្សី និងជាអតីតរដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច បញ្ចេញមតិលើហ្វេសប៊ុកលោកថា ចិនមិនអាចបន្តការគាំទ្រការដឹកនាំរបស់គ្រួសារលោក ហ៊ុន សែន បានទៀតទេ ព្រោះប្រទេសចិនដឹងថារបបនេះនឹងដួលរលំដូចនៅប្រទេសស៊ីរី។ លោកចាត់ទុកនយោបាយសេដ្ឋកិច្ចរបស់ លោក ហ៊ុន សែន ទៅអែបស្និទ្ធនឹងចិន បានទាល់ច្រក និងបរាជ័យ ហើយវាជាកំហុសដ៏ធំបំផុត របស់លោក ហ៊ុន សែន ព្រោះមេដឹកនាំរូបនេះ សុខចិត្តចោលប្រព័ន្ធអនុគ្រោះពន្ធ EBA ព្រោះអាងទៅលើការខ្ចីលុយចិន តែឥឡូវមិនបានទាំងពីរ ពោលគឺចិនក៏លែងឱ្យខ្ចីលុយ ខណៈប្រព័ន្ធ EBA ក៏ប្រឈមការកាត់ផ្តាច់ទាំងស្រុងផងដែរ។
ដោយ៖ លោក សែន សច្ចៈ
