អ្នកឃ្លាំមើលសង្គម គាំទ្រចំពោះវិធានការអប់រំ ការបង្កើនការរឹតបន្តឹងច្បាប់ និងបង្ក្រាបករណីក្មេងទំនើង ប៉ុន្តែពួកគេក៏បានជំរុញអោយរដ្ឋាភិបាល ត្រូវរៀបចំបរិកាសសង្គមអោយបានល្អ ដោយគ្មានការទាក់ទាញយុវជនអោយសេពគ្រឿងស្រវឹង ឬគ្រឿងញៀន បើពុំនោះទេបញ្ហាក្មេងទំនើងនៅតែកើតមាន និងបង្កការភ័យខ្លាចដល់ប្រជាពលរដ្ឋ អ្នកវិនិយោគ និងប៉ះពាល់ដល់មុខមាត់របស់ប្រទេសជាតិដដែល។
អ្នកប្រឹក្សាយោបល់ផ្នែកអភិវឌ្ឍន៍ផ្នត់គំនិត និងការស្រាវជ្រាវ លោក សេក សុជាតិ មានប្រសាសន៍នៅថ្ងៃទី៣០ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៤ នេះថា បញ្ហាក្មេងទំនើងនៅតែបន្តកើតមាន ហើយហាក់មានភាពកក្រើកជាងមុន ក្នុងរយៈពេលចុងក្រោយនេះ ដែលធ្វើអោយប៉ះពាល់ធ្ងន់ធ្ងរដល់សង្គម បង្កការភ័យខ្លាច ដល់ពលរដ្ឋ និងអ្នកវិនិយោគបរទេស ព្រមទាំងប៉ះពាល់ដល់មុខមាត់ប្រទេសជាតិ។
លោកសង្កេតឃើញថា បញ្ហាក្មេងទំនើងកើតឡើងដោយសារតែកង្វះការយកចិត្តទុកដាក់លើការអនុវត្តច្បាប់ របស់អាជ្ញាធរមានសមត្ថកិច្ច ជាពិសេសមន្ត្រីប៉ូលីសនៅតាមមូលដ្ឋាន ដែលធ្វើអោយក្មេងទំនើងមិនខ្លាចរអានឹងច្បាប់ ហើយការអប់រំក៏នៅមានកម្រិត ដែលធ្វើអោយក្មេងៗ ឬយុវជន អាចប្រមូលគ្នាធ្វើសកម្មភាពខុសច្បាប់ដោយសេរី ដោយគ្មានការកំណត់ដាក់ទណ្ឌកម្មពីគ្រូបង្រៀន ខណៈកង្វះការយកចិត្តទុកដាក់ និងការតាមដានពីសំណាក់អាណាព្យាបាលផងដែរ។
ករណីនេះ លោក សេក សុជាតិ យល់ថា ដើម្បីទប់ស្កាត់បញ្ហាក្មេងទំនើងនេះ រដ្ឋាភិបាល ជាពិសេសសមត្ថកិច្ចពាក់ព័ន្ធ ត្រូវអនុវត្តច្បាប់អោយបានតឹងរឹង និងបង្ក្រាបជាប្រចាំទៅលើក្មេងទំនើង ដែលប្រព្រឹត្តល្មើស ដោយគ្មានការលើកលែង និងអំពើពុករលួយ ព្រមទាំងបង្កើនការអប់រំដល់ពួកគេទាំងនៅសាលារៀន នៅផ្ទះ និងនៅសហគមន៍។
លោកថា៖ «ការអនុវត្តច្បាប់ដោយឈរទៅលើគោលការណ៍តម្លាភាព យុត្តិធម៌ ដោយគ្មានការយោគយល់ និងការលើកលែង ទី២គឺការអប់រំរបស់អាជ្ញាធរ ការអប់រំរបស់ឪពុកម្តាយ ការអប់រំរបស់គ្រូបង្រៀន ត្រូវធ្វើដោយផ្ទាល់ ហើយនិងធ្វើដោយប្រយោលតាមគ្រប់រូបភាពទាំងអស់ដើម្បីបញ្ជ្រាប ឬក៏ធ្វើអោយវាបានលឺទៅដល់ក្រុមយុវជនទាំងអស់ហ្នឹង ហើយទី៣ គឺទាក់ទងជាមួយនឹងគោលនយោបាយអនុវត្តជាប់ជាប្រចាំ ដោយឈរលើមូលដ្ឋានត្រឹមត្រូវ មិនមានអំពើពុករលួយ មិនមានការសូកប៉ាន់ណាមួយ ទាក់ទងជាមួយនឹងការដោះលែង ឬផ្តល់សេរីភាពទៅអោយក្មេង ដែលប្រើប្រាស់ហិង្សា លើសពីដែននៃច្បាប់បានកំណត់»។
ចំណែក ការវិភាគរបស់ប្រធានមជ្ឈមណ្ឌលប្រជាពលរដ្ឋដើម្បីអភិវឌ្ឍន៍ និងសន្តិភាព លោក យង់ គិមអេង វិញយល់ថា មានកត្តាធំៗពីរ ដែលធ្វើអោយមានក្មេងទំនើងកើនឡើង ក្នុងនោះមានកត្តាជំរុញ និងកត្តាទាក់ទាញ។
លោកពន្យល់ថា កត្តាជំរុញនោះ ដោយសារតែបរិយាកាសក្នុងសាលារៀនមានការម៉ាក់ងាយឬការប្រមាថគ្នា ដែលជាការជំរុញអោយក្មេងៗ និងយុវជនទាំងនោះ សេពគប់មិត្តខុស ឬរកអ្នកដែលជួយការពារខ្លួនបាន និងដើរផ្លូវមិនល្អ។
ចំណែក កត្តាទាក់ទាញវិញ លោកថា ដោយសារតែនៅកម្ពុជាមានការផ្សព្វផ្សាយគ្រឿងស្រវឹងនៅទូលំទូលាយ ដែលទាក់ទាញអោយយុវជនមួយចំនួនសេពគ្រឿងស្រវឹង និងឈានដល់ការប្រើប្រាស់គ្រឿងញៀន រហូតធ្វើអោយពួកគេហ៊ានប្រព្រឹត្ត នូវបទល្មើសដោយប្រើហិង្សា និងកាប់សម្លាប់គ្នាជាដើម។
សម្រាប់ លោក យង់ គិមអេង យល់ថា ការប្រើប្រាស់វិធានការបង្ក្រាប និងអនុវត្តច្បាប់ទៅលើក្មេងទំនើង ជាវិធានការចុងក្រោយមួយប៉ុណ្ណោះសម្រាប់ក្មេងៗ ឬយុវជនដែលប្រព្រឹត្តបទល្មើស។
ប៉ុន្តែអ្វីដែលរដ្ឋាភិបាល និងអាណាព្យាបាលគួរយកចិត្តទុកដាក់នោះ គឺការរៀបចំបរិយាកាសល្អនៅតាមសាលារៀន នៅផ្ទះ និងការរៀបចំបរិយាកាសល្អក្នុងសង្គម ដោយគ្មានការផ្សព្វផ្សាយគ្រឿងស្រវឹង ទប់ស្កាត់ការប្រើប្រាស់គ្រឿងស្រវឹងក្នុងចំណោមក្មេងៗ ឬយុវជនមិនទាន់គ្រប់អាយុ និងទប់ស្កាត់បញ្ហាគ្រឿងញៀនជាដើម។
ករណីនេះ លោកថា៖ «ខ្ញុំសង្ឃឹមថា រាជរដ្ឋាភិបាល លោកនឹងពិចារណានៅក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាគ្រឿងញៀន បញ្ហាគ្រឿងស្រវឹង ការផ្សាយពាណិជ្ជកម្មគ្រឿងស្រវឹងអីហ្នឹង គឺអោយបានឆាប់ដែរ ដើម្បីកាត់បន្ថយហានិភ័យចំពោះយុវវ័យនៅក្នុងការធ្លាក់ចូលភាពជាក្មេងទំនើងហ្នឹង»។
វីអូឌី មិនអាចសុំការអត្ថាធិប្បាយជុំវិញករណីនេះ ពីអ្នកនាំពាក្យក្រសួងមហាផ្ទៃ លោក ទូច សុឃៈ និងអ្នកនាំពាក្យក្រសួងយុត្តិធម៌ លោក ជិន ម៉ាលីន បានទេនៅថ្ងៃនេះ។
តែយ៉ាងណា កាលពីថ្ងៃទី២៦ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៤ នេះ លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត បានចេញសារបន្ទាន់មួយ ដោយបង្ហាញពីការហត់នឿយចំពោះបញ្ហាក្មេងទំនើងនេះ ហើយលោកបានបញ្ជាទៅក្រសួងយុត្តិធម៌ និងស្ថាប័នអនុវត្តច្បាប់ទាំងអស់ ជាពិសេសសមត្ថកិច្ចនៅមូលដ្ឋាន ត្រូវបន្តអនុវត្តការបង្ក្រាប និងទប់ស្កាត់ក្មេងទំនើងជាប្រចាំ ដោយមិនត្រូវបន្ធូរដៃនោះឡើយ។
លោកបានថ្លែងថា៖ «មួយរយៈនេះឃើញ អាពួកក្មេងទំនើង ងើបឡើងវិញ តាមបណ្តាខេត្ត………គ្មានខាតទេចាប់ពួកអាអស់នេះដាក់គុកនោះ»។
លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត កាលពីថ្ងៃទី២៦ ខែធ្នូ ក៏បានណែនាំក្រសួងយុត្តិធម៌ អោយពិនិត្យលើការធ្វើវិសោធន៍កម្មច្បាប់ពាក់ព័ន្ធជាមួយទោសទណ្ឌ ដោយត្រូវធ្វើយ៉ាងកម្រិតនៃការដាក់ទោសឲ្យកាន់តែខ្លាំង ដើម្បីឲ្យមានការរាងចាល បញ្ឈប់សកម្មភាពក្មេងទំនើងនេះ។ លោកក៏បានអំពាវនាវដល់ឪពុកម្តាយ ឬអាណាព្យាបាល អោយចូលរួមសហការ ជាពិសេសចូលរួមអប់រំកូនចៅរបស់ខ្លួនឱ្យបានល្អ ព្រមទាំងគាំទ្រដល់ការអនុវត្តច្បាប់នេះ ដើម្បីអនាគតកូនចៅរយៈពេលវែង និងសណ្តាប់ធ្នាប់ក្នុងសង្គមជាតិ។
គួរបញ្ជាក់ថា សំណុំរឿងព្រហ្មទណ្ឌដែលពាក់ព័ន្ធនឹងក្មេងទំនើង ដែលបានបញ្ចូនមកតុលាការទូទាំងប្រទេស ទាំង៣ ដំណាក់កាល មានចំនួនសរុប ២១១៥សំណុំរឿង ក្នុងនោះតុលាការបានចាត់ការរួចចំនួន ១៥៧៩សំណុំរឿង។ នេះបើតាមលោក កេង សុម៉ារិទ្ធ រដ្ឋលេខាធិការក្រសួងយុត្តិធម៌ ដែលបានថ្លែងនៅក្នុងសន្និសីទសារព័ត៌មានមួយ កាលពីថ្ងៃទី២៥ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៤។ លោកបានបញ្ជាក់ថា សាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ ទទួលបានសំណុំរឿងទាក់ទងនឹងក្មេងទំនើងនេះ ច្រើនជាងគេក្នុងចំណោម ២៥រាជធានី-ខេត្ត ខណៈខេត្តបន្តបន្ទាប់ គឺខេត្តកំពង់ស្ពឺ តាកែវ បន្ទាយមានជ័យ និងសៀមរាប។ ចំណែក ខេត្តដែលមានសំណុំរឿងក្មេងទំនើងតិចជាងគេ គឺខេត្តស្ទឹងត្រែង ដែលមានសូន្យករណី ហើយបន្តដោយខេត្តកែប ប៉ៃលិន និងខេត្តព្រះវិហារ៕
