ក្រសួងចំនួន២ និងសមាគមដំឡូងមី គ្រោងជួបប្រជុំគ្នា ដើម្បីរកដំណោះស្រាយពីបញ្ហាតម្លៃដំឡូងមី ខណៈប្រជាកសិករ ដែលដាំដំណាំប្រភេទនេះ បានត្អូញត្អែរពីតម្លៃដំឡូងមីធ្លាក់ថ្លៃដល់ក្រោម ២០០រៀលក្នុងមួយគីឡូក្រាម ដែលធ្វើឱ្យពួកគាត់ប្រឈមនឹងការខាតបង់ច្រើន។
នៅចុងឆ្នាំ២០២៤ និងដើមឆ្នាំ២០២៥ នេះ ប្រជាកសិករដែលដាំដំឡូងមី បានត្អូញត្អែរជាបន្តបន្ទាប់ និងមានកសិករខ្លះបានបង្ហោះក្នុងបណ្តាញសង្គម ពីតម្លៃដំឡូងមីធ្លាក់ថ្លៃខ្លាំង និងពិបាកក្នុងការរកទីផ្សារ។
ករណីនេះ រដ្ឋលេខាធិការក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទ លោកបណ្ឌិត យ៉ង សាំងកុមារ មានប្រសាសន៍នៅថ្ងៃទី០៧ ខែមករា នេះថា បញ្ហាទីផ្សារ និងដំឡូងមីធ្លាក់ថ្លៃនេះ ខាងក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម និងក្រសួងកសិកម្ម គ្រោងជួបពិភាក្សាគ្នាជាមួយសមាគមដំឡូងមី ក្នុងពេលឆាប់ៗនេះ ដើម្បីរកដំណោះស្រាយ។ តែយ៉ាងណា លោកមិនបានបញ្ជាក់ពីកាលបរិច្ឆេទច្បាស់លាស់នៅឡើយ។
លោកថា៖ «ក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម នឹងរៀបចំការធ្វើការប្រជុំពិភាក្សាគ្នាជាមួយសមាគមដំឡូងមី នៅក្នុងពេលឆាប់ៗនេះ ដើម្បីស្វែងយល់ពីបញ្ហាហ្នឹង ហើយរកដំណោះស្រាយសមស្របណាមួយ ជូនដល់កសិករដាំដំឡូងមី អីចឹងយើងនឹងចូលរួមជាមួយក្រសួងពាណិជ្ជកម្មដែរ ដើម្បីធ្វើការងារហ្នឹង»។
រដ្ឋលេខាធិការក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម លោក វ៉ា រុតសាន មានប្រសាសន៍ដែរថា ក្រសួងបានដឹងពីបញ្ហារបស់ប្រជាកសិករដាំដំឡូងមី ដែលជួបការលំបាករឿងតម្លៃធ្លាក់ចុះ និងការពិបាករកទីផ្សារនេះដែរ។ លោកបន្តថា កន្លងមក ប្រទេសចិន ជាទីផ្សារធំមួយក្នុងការនាំចូលដំឡូងមីច្រើនជាងគេ ដោយសារគេយកដំឡូងមីទៅធ្វើអេតាណុល ប៉ុន្តែកាលពីអំឡុងឆ្នាំ២០២៣ ប្រទេសនេះ បានស្រាវជ្រាវរកឃើញថាការយកធ្បូងថ្មីទៅធ្វើជាអេតាណុល មានតម្លៃថោកជាងដំឡូងមី ទើបបណ្តាលឱ្យការនាំចូលដំឡូងមី ទៅកាន់ប្រទេសនេះធ្លាក់ចុះ។
លោកថា៖ «ប្រទេសដែលត្រូវការដំឡូងមី ដែលមិនយកទៅធ្វើអេតាណុលហ្នឹង យកទៅធ្វើចំណីអាហារ យកធ្វើស្អីៗហ្នឹង គឺគេត្រូវការប្រភេទដំឡូងមី ដែលមានគុណភាពខ្ពស់ មិនមែនដូចយើងសព្វថ្ងៃ ដែលយើងផលិតនៅកម្រិតទាប អត់ទាន់មានគុណភាពខ្ពស់ ដើម្បីធ្វើការនាំចេញទេ កាលណោះយើងសំរុកទៅតែចិន គុណភាពល្មមៗគេយកទៅធ្វើអេតាណុល គុណភាពល្អ គេយកទៅធ្វើចំណីអាហារអីចឹងទៅ។ ថៃ និងវៀតណាម គេយកពីយើង យកទៅចិនដូចគ្នាហ្នឹង ទីផ្សារធំជាងគេគឺចិនហ្នឹងហើយ»។
ក្នុងចំណោមកម្មវិធីនយោបាយអាទិភាពទាំង៦ របស់រាជរដ្ឋាភិបាលនៅអាណត្តិទី៧ គឺកម្មវិធីលេខរៀងទី៥ បានបញ្ជាក់ពីការដាក់ចេញកញ្ចប់ថវិកាជាក់ស្តែងចំនួន ១០០លានដុល្លារ ដើម្បីលើកស្ទួយការដាំដុះ និងរកទីផ្សារ ហើយចំនួនថវិកានេះ អាចដាក់ចេញបន្ថែមទៀត ក្នុងករណីតម្រូវការចាំបាច់។
កសិករមួយរូប រស់នៅស្រុកអន្លង់វែង ខេត្តឧត្ដរមានជ័យ ដែលមានដីដាំដំឡូងមីប្រមាណ ២០ហិកតា លោក រ៉ន រ៉ប មានប្រសាសន៍ថា តម្លៃដំឡូងមីធម្មតាបច្ចុប្បន្ន ឈ្មួញប្រមូលទិញពីកសិករក្នុងតម្លៃ ១៧០រៀល ទៅ២០០រៀល ក្នុងមួយគីឡូ ទៅតាមគុណភាព ដែលធ្វើឱ្យកសិករខាតជាងពាក់កណ្តាលបើធៀបនឹងការចំណាយផ្សេងៗ ដូចជា ការដាំដុះ ការដាក់ជី និងការប្រើប្រាស់កម្លាំងពលកម្ម។
លោកថា៖ «ព្រោះក្នុងមួយហិកតាយើងចំណាយដើមធ្វើមិនក្រោម ២លានរៀល ទៅ ៣លានរៀល ទេ កាត់ថ្លៃអាត្រាក់ ថ្លៃជី ថ្លៃថ្នាំទៅ។ បើតម្លៃត្រឹម ៣០០រៀល [ក្នុងមួយគីឡូក្រាម] កសិករនៅខាងនេះ អាចទទួលយកបាន វាមិនសល់ចំណេញច្រើន វាអាចសល់ចំណេញតិចតួច បើតម្លៃនៅត្រឹម ១៧០រៀល ១៨០រសៀល ១៩០រៀល គឺកសិករខាតទាំងស្រុងតែម្តង មិនបានដើមវិញទេ ខាត ខាតជាងពាក់កណ្តាល»។
កសិករដាំដំឡូងមីនៅខេត្តពោធិ៍សាត់ លោក គុច វ៉េង មានប្រសាសន៍ថា តម្លៃដំឡូងមីធម្មតា បានធ្លាក់ចុះដល់ ១៨០រៀល ក្នុងមួយគីឡូក្រាម ខណៈដំឡូងមីដែលហាលស្ងួត ឈ្មួញបានទម្លាក់តម្លៃពី ៩០០រៀល មកនៅត្រឹម ៥០០រៀល ទៅ ៥៥០រៀល ក្នុងមួយគីឡូក្រាម ទៅតាមគុណភាព។ លោកបន្តថា តម្លៃនេះ មិនអាចទូទាត់នឹងថ្លៃដើមក្នុងការដាំដុះនោះទេ ខណៈកសិករខ្លះបានខ្ចីបុលគេដើម្បីធ្វើជាដើមទុក ក្នុងការដាំដុះ។
លោកបន្ថែមថា បញ្ហាអាកាសធាតុក៏ជាមូលហេតុមួយ ដែលធ្វើឱ្យដំឡូងមីមិនទទួលបានទិន្នផលខ្ពស់ និងខូចគុណភាព ដែលជាការខាតបង់មួយរួចទៅហើយ ហើយនៅពេលដែលប្រមូលផល តម្លៃដំឡូងមីធ្លាក់ចុះខ្លាំងទៀត កាន់តែធ្វើឱ្យកសិករជួបការលំបាកខ្លាំង។
លោកថា៖ «ដល់ចឹងទៅវាបះដៃបះជើងម្នាក់ៗ ទាំងគេ និងទាំងខ្ញុំ ឥលូវហ្នឹងដាក់បឈ្ឈរចោល ៣០ ទៅ៤០ការ៉ុង អត់មានឈ្មួញមកទិញទេ ហើយមកដល់ឱ្យ ៥០០រៀល ក្នុងមួយគីឡូអី វាដោយសារជីវភាពខ្វះខាតហ្នឹងហើយ បានយើងបង្ខំលក់ទៅ អាថោកអីក៏លក់ទៅ បានលុយសងគេសងអីចឹងទៅ។ ជីវភាពយើងរកសម្រាប់មួយថ្ងៃហូបមួយថ្ងៃ ដល់របស់យើងផលិតបានមក យើងយកទៅលក់ឱ្យគេ អត់រួចខ្លួន គិតថា វាអត់មានជីវភាពអីរុងរឿងទៅមុខទៀតទេ»។
ករណីនេះ លោកបានអំពាវនាវដល់រដ្ឋាភិបាល ក៏ដូចជាក្រសួងពាក់ព័ន្ធ ឱ្យជួយអន្តរាគមន៍ទៅក្រុមឈ្មួញ កុំឱ្យទម្លាក់តម្លៃខ្លាំងពេក និងជួយដល់កសិករក្នុងការរកទីផ្សារ ដើម្បីឱ្យផលដំណាំរបស់ពួកគាត់មានទីផ្សារឡើងវិញ។
លោកថា៖ «សំខាន់ឱ្យតែអាជ្ញាធរគាត់យកចិត្តទុកដាក់ជាមួយកសិករហ្នឹងផងទៅ វារីកចម្រើនបាត់ទៅហើយ ប៉ុន្តែបើកដៃឱ្យឈ្មួញហ្នឹងទិញតាមអំពើចិត្តអីចឹង បន្ថោកតាមអំពើចិត្តអីចឹង វាដូចជា អត់មានមេ អត់មានកើយ អីចឹងទៅណា ហើយបើរដ្ឋាភិបាល អាជ្ញាធរត្រូវយកចិត្តទុកដាក់ ពេលដែលប្រជាពលរដ្ឋបោះឆ្នោតឱ្យជាប់ ធ្វើជាអ្នកដឹកនាំ ថ្នាក់ដឹកនាំឃើញកសិកររងទុក្ខហើយ គាត់ធ្វើមិនឃើញចឹង ខ្ញុំមិនដឹងថាគិតយ៉ាងម៉េច»។
កាលពីថ្ងៃទី១៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៤ ក្នុងជំនួបពិភាក្សា អំពីយុទ្ធសាស្ត្រជំរុញការអភិវឌ្ឍអនុវិស័យដំឡូងមីរបស់កម្ពុជា ឧកញ៉ា ច្រាយ សុន ប្រធានសហព័ន្ធដំឡូងមីកម្ពុជា ឱ្យដឹងថា កម្ពុជាជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ជាប្រទេសនាំចេញដំឡូងមីធំជាងគេទី៤ នៅអាស៊ី និងទី១០ នៅលើពិភពលោក ដែលមានផ្ទៃដីដាំដំឡូងមីប្រមាណពី ៦០០,០០០(៦សែន) ទៅ ៨០០,០០០(៨សែន)ហិកតា។ លោកបន្តថា បច្ចុប្បន្ន កម្ពុជាបាននាំចេញដំឡូងមីស្រស់ ៩៥% ហើយកែច្នៃក្នុងស្រុកបាន ៥% ដោយបានរួមចំណែកប្រមាណ ៧២៨ លានដុល្លារអាមេរិក ដល់សេដ្ឋកិច្ចជាតិ។ នេះបើតាមការស្រង់សម្តីរបស់លោកមកចុះផ្សាយ ដោយសារព័ត៌មានក្នុងស្រុកនានា។
មើមដំឡូងមីអាចត្រូវបានគេកែច្នៃទៅជាផលិតផលច្រើនប្រភេទ រួមមាន ម្សៅដំឡូងមី និងកែច្នៃបន្តទៅជាផលិតផលចំណីអាហារ ដូចជា នំប៉័ង នំស្រួយ ភេសជ្ជៈ ឬចំណីសត្វជាដើម។
របាយការណ៍របស់ក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទ បង្ហាញថា នៅក្នុងឆ្នាំ២០២៣ កម្ពុជានាំចេញដំឡូងមីសរុបជាង ៣លានតោន ក្នុងនោះ នាំចេញដំឡូងមីក្រៀមចំនួនជាង ១លាន២សែនតោន (១ ២៨៩ ៧៣៩,០៤តោន) ធ្លាក់ចុះ ៣៧,៦៤ភាគរយ, ដំឡូងមីស្រស់ ចំនួនជិត ២លានតោន (១ ៩៦១ ៣៧៥ តោន) កើនឡើង ២៦,៥១% និងនាំចេញម្យ៉ៅដំឡូងមីជាង ៣ម៉ឺន៦ពាន់តោន (៣៦ ២៥៦,៨០តោន) ថយចុះ ៤៥,៣៩%។
របាយការណ៍របស់ក្រសួង បានឱ្យដឹងដែរថា រយៈពេល ៥ខែ នៅក្នុងឆ្នាំ២០២៤ ការនាំដំឡូងមីចេញមានចំនួនជាង ១លាន៥សែនតោន (១ ៥៩៩ ១៦០ តោន) ចំនួននេះកើនឡើងបើប្រៀបធៀបនឹងរយៈពេល ៥ខែ ដំបូងក្នុងឆ្នាំ២០២៣ ដែលការនាំចេញមានតែជាង ២សែនតោន (២៥៦ ១១០តោន) តែប៉ុណ្ណោះ។ ទីផ្សារនៃការនាំចេញដំឡូងមីមានប្រទេសគោលដៅចំនួន៣ គឺថៃ វៀតណាម និងចិន។
របាយការណ៍ដដែលបន្ថែមថា កម្ពុជាមានផ្ទៃដីអំណោយផល អាចដាំដំឡូងមីបានជាង ១លានហិកតា នៅក្នុងខេត្តគោលដៅចំនួន១៧។
បញ្ហាគ្មានទីផ្សារ សម្រាប់លក់ផលិតផលកសិកម្ម ក្នុងតម្លៃសមរម្យនេះ ត្រូវបានអ្នកជំនាញពាក់ព័ន្ធបានលើកឡើងថា បានក្លាយទៅជាវិបត្តិសង្គមធំមួយ ដែលធ្វើឱ្យកសិករខ្មែរងើបមុខមិនរួច ថែមទាំងធ្លាក់ខ្លួនជំពាក់បំណុលធនាគារ។
ការបន្សល់ទុកវិបត្តិទីផ្សារ សម្រាប់កសិករ វាមិនត្រឹមតែគំរាមកំហែងជីវិតកសិករ ធ្វើឱ្យពួកគេរួមរឹតដោយបំណុលប៉ុណ្ណោះទេ វាក៏ឆ្លុះបញ្ចាំងពីការបរាជ័យ លើការអនុវត្តកម្មវិធីនយោបាយ និងមិនបានបំពេញកាតព្វកិច្ច តបតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ដែលជាច្បាប់កំពូលរបស់ជាតិផងដែរ។
មាត្រា៦២ និង៦៣ នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញចែងថា «រដ្ឋយកចិត្តទុកដាក់ជួយដោះស្រាយមធ្យោបាយផលិតការពារថ្លៃផលិតផល ជូនកសិករ សិប្បករ និងជួយរកទីផ្សារលក់ផលិតផល។ រដ្ឋយកចិត្តទុកដាក់គ្រប់គ្រងទីផ្សារ ជួយឱ្យជីវភាពរស់នៅ របស់ប្រជាពលរដ្ឋមានកម្រិតសមរម្យ»៕
ដោយ៖ កញ្ញា កែវ មរកត
