តំណាងពលរដ្ឋនៅឃុំត្រពាំងជោ ស្នើអភិបាលខេត្តកំពង់ស្ពឺ ជួយអន្តរាគមន៍ដោះស្រាយរក្សាទុកព្រៃធម្មជាតិ និងទីសក្ការៈបូជានៅតំបន់ធម្មជាតិឧត្តមស្រែពស់ ក្នុងដែនជម្រកសត្វព្រៃភ្នំឱរាល់ ខណៈជម្លោះដីធ្លីនៅតំបន់នោះរវាងក្រុមទាហានកងរថក្រោះ(ង៧០) និងសហគមន៍ដែលការពារព្រៃធម្មជាតិ នៅមិនទាន់មានដំណោះស្រាយ។
ការស្នើនេះ បានធ្វើឡើងតាមរយៈការដាក់លិខិតរបស់តំណាងសហគមន៍នៅភូមិពោធិ៍មាស ភូមិច្រកទៀក និងភូមិត្រពាំងអង្ក្រង ស្ថិតក្នុងឃុំត្រពាំងជោ ស្រុកឱរ៉ាល់ ខេត្តកំពង់ស្ពឺ ជូនអភិបាលខេត្តកំពង់ស្ពឺ លោក ជាម ច័ន្ទសោភ័ណ នៅថ្ងៃទី១៤ ខែមករា ម្សិលមិញនេះ។
ក្នុងលិខិតនោះ តំណាងសហគមន៍ រៀបរាប់ថា តំបន់ការពារធម្មជាតិឧត្តមស្រែពស់ ហៅអាស្រមព្រៃមេត្តាធម្មជាតិ កាលពីឆ្នាំ២០០៤ ត្រូវបានក្រសួងបរិស្ថាន រៀបចំជាសហគមន៍តំបន់ការពារធម្មជាតិ ដែលមានផ្ទៃដីទំហំ ២៤៣៣ហិកតា ដែលមានប្រជាពលរដ្ឋនៅតំបន់នោះចំនួន ២៥៣គ្រួសារ។ ប៉ុន្តែនៅឆ្នាំ២០០៨ ដល់ឆ្នាំ២០១៧ តំបន់ទាំងនោះត្រូវបានកាត់ឆ្វៀល និងទន្ទ្រានយកជាលក្ខណៈឯកជន និងក្រុមហ៊ុនឯកជន ដែលធ្វើឱ្យផ្ទៃដីនៅសល់ទំហំ ៨៨៧ហិកតាប៉ុណ្ណោះ។
លុះក្រោយមក នៅឆ្នាំ២០២១ រដ្ឋាភិបាលបានចេញអនុក្រឹត្យអនុប្បយោគផ្ទៃដីជាង ២៦២ហិកតា ក្នុងដែនជម្រកសត្វព្រៃភ្នំឱរ៉ាល់ ជាទ្រព្យសម្បត្តិឯកជនរបស់រដ្ឋ ដើម្បីធ្វើប្រទានកម្មជាកម្មសិទ្ធិជូនក្រុមគ្រួសារយោធិនបញ្ជាការដ្ឋានរថក្រោះកងទ័ពជើងគោក និងប្រជាពលរដ្ឋ ៤១គ្រួសារ សម្រាប់សាងសង់លំនៅឋាន និងបង្កបង្កើនផលស្របច្បាប់ ដែលធ្វើឱ្យកើតមានជម្លោះដីធ្លីរវាងក្រុមកងទ័ពរថក្រោះ និងពលរដ្ឋនៅតំបន់នោះ រហូតដល់មានរបួសរៀងៗខ្លួន និងមិនមានដំណោះស្រាយណាមួយមកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ។
ករណីនេះ តំណាងសហគមន៍ ស្នើដល់អភិបាលខេត្តកំពង់ស្ពឺ ជួយអន្តរាគមន៍រកដំណោះស្រាយបញ្ចប់ជម្លោះដីធ្លី និងរក្សាទុកព្រៃធម្មជាតិ និងទីសក្ការៈបូជានៅតំបន់ធម្មជាតិឧត្តមស្រែពស់ ព្រមទាំងផ្តល់ឱកាសដល់ពលរដ្ឋចូលរួមការពារ និងអភិរក្សព្រៃធម្មជាតិនោះឱ្យបានគង់វង្ស។
តំណាងពលរដ្ឋនៅឃុំត្រពាំងជោ លោក ឃន សារិទ្ធ ដែលបានផ្តិតមេដៃលើលិខិតនោះ មានប្រសាសន៍នៅថ្ងៃទី១៥ ខែមករានេះថា តំបន់ការពារឧត្តមស្រែពស់ ជាព្រៃធម្មជាតិដែលមានទីសក្ការៈបូជា ជាជម្រកសត្វព្រៃ និងជាកន្លែងដែលពលរដ្ឋរកអនុផលព្រៃឈើដើម្បីចិញ្ចឹមជីវិត។ លោកបន្តថា ចាប់តាំងពីមានជម្លោះដីធ្លីជាង ៣ឆ្នាំមកនេះ នៅពុំមានដំណោះស្រាយណាមួយទេ មានតែការប្រើហិង្សាពីសំណាក់ក្រុមទាហាន ទៅលើប្រជាពលរដ្ឋដែលការពារតំបន់ធម្មជាតិនេះ។
លោកថា៖ «សូមសំណូមពរដល់ថ្នាក់ដឹកនាំ សូមមេត្តាទុកន្លែងនេះជាកន្លែងសក្ការៈសម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋគាត់គោរពបូជា ហើយក៏ជាកន្លែងជម្រកសត្វព្រៃ ហើយក៏ជាកន្លែងដែលប្រជាពលរដ្ឋបានអាស្រ័យផលបានខ្លះៗចឹង សូមឱ្យធ្វើម៉េចទុកកន្លែងហ្នឹងទៅ ព្រោះតំបន់កន្លែងហ្នឹងមានព្រៃសល់នៅបន្តិចបន្តួច ហើយវាជាជម្រកសត្វព្រៃផង»។
តំណាងពលរដ្ឋម្នាក់ទៀត លោក លាង ប៉ន បានឱ្យដឹងដែរថា ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានថ្ងៃនេះ ក្រុមទាហានបានដាក់កម្លាំងឈូសឆាយដី និងបានយករូបសំណាក់ព្រះពុទ្ធបដិមានៅទីសក្ការៈបូជានៅតំបន់ធម្មជាតិឧត្តមស្រែពស់ ទៅទុកគរចោល ដើម្បីយកដីនោះទៅលក់ឱ្យបុគ្គលឯកជន ដោយមិនឃើញមានគ្រួសារទាហានទាំង៤១គ្រួសារដែលទទួលបានដីនោះទៅរស់នៅទេ។
ករណីនេះ លោក លាង ប៉ន បង្ហាញក្តីបារម្ភថា បើក្រសួង ឬស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធនៅតែបណ្តោយឱ្យជម្លោះនេះបន្តអូសបន្លាយ ដោយពុំកំណត់ព្រំដីឱ្យច្បាស់លាស់រវាងដីប្រគល់ឱ្យគ្រួសារយោធិន និងពលរដ្ឋដែលរស់នៅជាក់ស្តែងទេ ហើយបន្តឱ្យក្រុមទាហានឈូសឆាយដីទៀតនោះ នឹងធ្វើឱ្យព្រៃឈើ ធនធានធម្មជាតិ និងទីសក្ការៈបូជានៅតំបន់នោះរងនឹងការបាត់បង់អស់គ្មានសល់។
លោកថា៖ «ការពារ ការពារតែប្រជាពលរដ្ឋ ដល់សមត្ថកិច្ចគាត់អត់ចូលរួមជាមួយ គាត់ទាមទារយកតែផលចំណេញពីព្រៃអាស្រម ព្រៃសហគមន៍ចឹង វាព្រួយបារម្ភយ៉ាងខ្លាំងគឺខ្លាចបាត់បង់ហ្នឹងតែម្តង[…] បើនិយាយទៅសហគមន៍គាត់ការពារ មិនមែនការពារយកទៅប្រយោជន៍ឯកជនណាមួយទេ គ្រាន់តែចង់រកដំណោះស្រាយឱ្យឆាប់ចប់ កុំឱ្យមានលូកលាន់គ្នាទៅវិញទៅមក ហើយចង់សុំឱ្យចេញទទួលស្គាល់ពីក្រសួងឱ្យជាក់លាក់»។
បើតាមក្រុមប្រជាពលរដ្ឋ នៅមិនទាន់មានការឆ្លើយតបណាមួយនៅឡើយពីរដ្ឋបាលខេត្តកំពង់ស្ពឺ គិតមកដល់រសៀលថ្ងៃពុធនេះ។
វីអូឌី មិនអាចសុំការឆ្លើយតបពីអភិបាលខេត្តកំពង់ស្ពឺ លោក ជាម ច័ន្ទសោភ័ណ និងលោក អៀម ម៉ៅ ដែលពលរដ្ឋអះអាងជាមន្ត្រីទាហាន និងជាដើមបណ្តឹងដែលប្តឹងប្រជាពលរដ្ឋ ៧នាក់ទៅតុលាការក្នុងរឿងវិវាទដីធ្លីនេះទេ។
ប្រធានកម្មវិធីផ្នែកស្រាវជ្រាវ និងតស៊ូមតិ នៃសមាគមបណ្ដាញយុវជនកម្ពុជា លោក ហេង គឹមហុង ធ្លាប់បានបង្ហាញការសោកស្តាយដែលរដ្ឋបាលខេត្តកំពង់ស្ពឺ មិនព្រមដោះស្រាយបញ្ចប់វិវាទដីធ្លីសហគមន៍ឧត្តមស្រែពស់ ហើយបានបន្តឱ្យជម្លោះនេះអូសបន្លាយរ៉ាំរ៉ៃ ដែលធ្វើឱ្យប្រជាពលរដ្ឋអស់ជំនឿលើយន្តការដោះស្រាយរបស់អាជ្ញាធររដ្ឋ។
លោកបារម្ភថា ការពន្យារពេលមិនដោះស្រាយនេះ នឹងធ្វើឱ្យធនធានធម្មជាតិ ឬព្រៃសហគមន៍ឧត្តមស្រែពស់ ប្រឈមបាត់បង់ទាំងស្រុង ហើយអំពើហិង្សាផ្សេងៗរវាងប្រជាសហគមន៍និងទាហានអាចកើតឡើងជាយថាហេតុណាមួយបន្ថែមទៀត។
សម្រាប់មន្រ្តីអង្គការសិទ្ធិមនុស្សដែលឃ្លាំមើលរឿងនេះ ធ្លាប់ផ្តល់ជាយោបល់ថា ដើម្បីអាចបញ្ចប់រឿងដ៏រុំារ៉ៃនេះបាន លុះត្រាតែអាជ្ញាធរមានសមត្ថកិច្ចចុះទៅវាស់វែងសារជាថ្មី ដោយកំណត់ព្រំកម្មសិទ្ធិឱ្យបានច្បាស់លាស់ ព្រោះភាគីទាំងសង្ខាងនៅតែអះអាងជាកម្មសិទ្ធិរៀងៗខ្លួនលើដីទំនាស់។
ពោលគឺខាងប្រជាសហគមន៍អះអាងថា ក្រុមទាហានព័ន្ធយកដីព្រៃសហគមន៍លើសទំហំកម្មសិទ្ធិដែលរដ្ឋាភិបាលប្រគល់ជូន ចំណែកខាងទាហានក៏បញ្ជាក់ថា ប្រជាសហគមន៍ចូលបំពានលើដីកម្មសិទ្ធិដែលរដ្ឋប្រគល់ឱ្យ។
ក្នុងជម្លោះដីធ្លីនេះ កាលពីថ្ងៃទី២៨ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៤ ក៏មានការប៉ះទង្គិចគ្នារវាងក្រុមប្រជាសហគមន៍ ដែលបានព្យាយាមចូលតំបន់ព្រៃអាស្រម ដើម្បីប្រមូលទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ព្រះសង្ឃទៅរក្សាទុក ជាមួយក្រុមទាហានដែលយាមកាមនៅទីនោះ បណ្តាលឱ្យរងរបួសទាំងសង្ខាង។
ក្នុងទំនាស់ពេលនោះ ខាងភាគីទាហាននៅតែអះអាងថា ដីក្នុងតំបន់អាស្រមព្រៃមេត្តាធម្មជាតិនេះ ជាកម្មសិទ្ធិរបស់ពួកគេស្របច្បាប់ តាមអនុក្រឹត្យដែលរដ្ឋាភិបាលប្រគល់ជូន ហើយថែមទាំងគំរាមបាញ់សម្លាប់ពលរដ្ឋ បើនៅតែរឹងទទឹងចូលមកតំបន់ពួកគេ។
ជាងនេះទៅទៀត ក្រុមប្រជាពលរដ្ឋ ក៏ធ្លាប់រងបណ្តឹងជាបន្តបន្ទាប់ឡើងទៅតុលាការផងដែរ ខណៈការដើរដង្ហែរញត្តិរបស់ប្រជាសហគមន៍ដាក់ជូនខុន្ទកាល័យនាយករដ្ឋមន្រ្តី ទៅក្រសួងបរិស្ថាន ក្រសួងមហាផ្ទៃ ក្រសួងដែនដី និងរដ្ឋបាលស្រុក ខេត្ត ក៏គ្មានដំណោះស្រាយអ្វីសោះឡើយមកដល់បច្ចុប្បន្ន៕
