មន្រ្តីគណបក្សកម្លាំងជាតិ ដែលមានមូលដ្ឋាននៅប្រទេសជប៉ុន បានបញ្ជាក់ថា រដ្ឋាភិបាលបានចាប់ខ្លួន និងចោទប្រកាន់តាមផ្លូវតុលាការប្រឆាំងអ្នកគាំទ្រសកម្មជន និងអ្នកនយោបាយបក្សជំទាស់ជាង៦០នាក់ ដោយចាត់ទុកពួកគេជាក្រុមដែលមានគំរោងផ្តួលរលំរដ្ឋាភិបាល ក្រោមហេតុផលបដិវត្តពណ៌។
បញ្ហានេះ អ្នកជំនាញគោលនយោបាយព្រមានថា វិធាននេះបើគ្មានប្រែប្រួលទេ នៅនាទីចុងក្រោយ មេដឹកនាំនឹងរងគ្រោះ ដោយសារតែចរន្តទាមទារយុត្តិធម៌។
របាយការណ៍ដែលចេញនៅថ្ងៃទី១៨ ខែមេសានេះ ដោយមន្រ្តីគណបក្សកម្លាំងជាតិ ប្រចាំនៅប្រទេសជប៉ុន ឱ្យដឹងថា គិតត្រឹមខែមេសានេះ មានអ្នកទោសនយោបាយ កូតាមកពីគណបក្សប្រឆាំងមិនតិចជាង ៦០នាក់ទេដែលកំពុងជាប់ពន្ធនាគារ។
ប្រភពបន្តថា ការចាប់ខ្លួន និងចោទប្រកាន់ពួកគេ គឺធ្វើឡើងដោយគ្មានហេតុផលច្បាស់លាស់ និងគ្មានមូលដ្ឋានច្បាប់។ ជាងនេះទៀត ក្នុងចំណោមអ្នកគាំទ្រ សកម្មជននយោបាយ និងអ្នកនយោបាយ ដែលត្រូវចាប់ខ្លួន និងឃុំខ្លួនក្នុងពន្ធនាគារសព្វថ្ងៃនេះ តុលាការទីក្រុងភ្នំពេញ បានផ្តន្ទាទោសប្រឆាំងពួកគេ ក្នុងកម្រិតទោសអតិបរិមា រហូតដល់១៥ឆ្នាំ និងតិចបំផុតជាង៣ឆ្នាំ។
ក្រៅពីនេះ លោក លិម គិមយ៉ា អ្នកតំណាងរាស្រ្តគណបក្សសង្រ្គោះជាតិ ត្រូវបានគេបាញ់សម្លាប់នៅក្នុងទីក្រុងបាងកក ប្រទេសថៃ ដែលគេសង្ស័យថាជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងគ្រួសារហ៊ុន ហើយជិត៤ខែទៅនេះ ជនសង្ស័យពីររូប លី រតនរស្មី និងពេជ្រ គឹមស្រ៊ិន ដែលគេដឹងជាទូទៅថាស្និទ្ធនឹងមេដឹកនាំនោះ ប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌កម្ពុជាមិនទាន់ចាត់វិធានការច្បាប់ទេ ទោះអ្នកទាំងពីរនាក់នោះបន្តលាក់ខ្លួននៅកម្ពុជា។
ឃាតកម្មនេះ ត្រូវបានគេអះអាងថា អ្នកតំណាងរាស្រ្តកូតាមកពីណបក្សជំទាស់នេះ ជាប្រភេទមនុស្ស ដែលមិនអាចអូសទាញបាន និងជាអ្នកយុទ្ធសាស្រ្តនៅពីក្រោយ នៃចលនាតស៊ូប្រឆាំងការជិះជាន់របស់របបទីក្រុងភ្នំពេញ។
របាយការណ៍របស់អង្គការការពារសិទ្ធិមនុស្ស លីកាដូ ដែលបានចេញផ្សាយកន្លងទៅ ហាក់ស៊ីគ្នាទៅនឹងរបាយការណ៍នេះ ជុំវិញការប្រើប្រព័ន្ធច្បាប់ យាយីនិងបិទខ្ទប់សំឡេងអ្នករិះគន់។
លើសពីនេះទៀត លីកាដូ យល់ឃើញថា រដ្ឋាភិបាល និងស្ថាប័នដែលអនុវត្តច្បាប់មួយចំនួន បានបន្តចាប់ ឃាត់ និងឃុំខ្លួន អ្នកនយោបាយ អ្នកការពារសិទ្ធិមនុស្ស សកម្មជនដីធ្លី សហជីព អ្នកសារព័ត៌មាន និងអ្នកប្រើប្រាស់បណ្តាញសង្គម ហើយពួកគេត្រូវប្រឈមមុខនឹងបទល្មើសព្រហ្មទណ្ឌមួយចំនួន ព្រោះតែភាពសកម្មនិយម ឬការបញ្ចេញមតិ របស់អ្នកទាំងនោះនៅលើបណ្តាញសង្គម។
បើតាមរបាយការណ៍របស់អង្គការការពារសិទ្ធិមនុស្ស លីកាដូ ចំនួនអ្នកទោសដែលប្រើប្រាស់សិទ្ធិ ដើម្បីបុព្វហេតុសិទ្ធិមនុស្ស នយោបាយ និងប្រជាធិបតេយ្យ នៅកម្ពុជាបានកើនឡើង៦៤នាក់ហើយ ក្នុងពេលបច្ចុប្បន្ននេះ។
ក្នុងចំណោមពួកគេ មានអ្នកទោសនយោបាយចំនួន ៣២នាក់ អ្នកការពារបរិស្ថានចំនួន ៥នាក់ ក្រុមសហជីព២នាក់ និងអ្នកការពារសិទ្ធិដីធ្លីចំនួន២នាក់។ ក្រៅពីនេះ នៅមានអ្នកដែលប្រើប្រាស់បណ្តាញសង្គម ដើម្បីហេតុផលសិទ្ធិមនុស្ស និងប្រជាធិបតេយ្យចំនួន២២នាក់ផ្សេងទៀត។
សំឡេងប្រជាធិបតេយ្យ វីអូឌី មិនអាចស្នើសុំការបំភ្លឺជុំវិញបញ្ហានេះពីអ្នកនាំពាក្យគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា លោក សុខ ឥសាន និងអ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាល លោក ប៉ែន បូណា បានទេដោយទូរស័ព្ទចូលជាច្រើនដង តែគ្មានអ្នកទទួល។
បើទោះជាបែបណា ទាំងលោក ហ៊ុន សែន និងរដ្ឋាភិបាលរបស់លោក ធ្លាប់ថ្លែងការពាររួចហើយថា អ្នកដែលត្រូវចាប់ខ្លួនទាំងនេះ មិនមែនព្រោះតែហេតុផលសិទ្ធិមនុស្ស និងនយោបាយទេ ប៉ុន្តែពួកគេបានប្រព្រឹត្តបទល្មើស ដែលផ្ទុយពីច្បាប់កំណត់។
យ៉ាងណា ក្រុមអ្នកជំនាញសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ ធ្លាប់បាននិយាយថា ប្រព័ន្ធតុលាការនៅកម្ពុជាត្រូវបានបក្សកាន់អំណាចប្រើប្រាស់ជាប្រព័ន្ធ ដើម្បីយាយីនិងបិទខ្ទប់សំឡេងប្រឆាំង បំពានលើគោលការណ៍សិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ និងរដ្ឋធម្មនុញ្ញកម្ពុជា។
គេសង្កេតឃើញថា មានជនរងគ្រោះជាច្រើននាក់ដែលជាអ្នកគាំទ្រ សកម្មជន និងអ្នកនយោបាយបក្សប្រឆាំង ត្រូវជនមិនស្គាល់មុខលបវាយធ្វើបាបរហូតដល់ស្លាប់ និងរបួសជាបន្តបន្ទាប់។
ទម្រង់នៃការប្រើប្រាស់ហិង្សានេះកើតឡើង គឺក្រោយពេលដែលគណបក្សសង្រ្គោះជាតិត្រូវបានរំលាយ ចាប់ពីចុងឆ្នាំ២០១៧មក ហើយជនដៃដល់ ដែលទទួលរងការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញជាច្រើនករណីទាំងនោះ គេកម្រឃើញអាជ្ញាធរ ឬសមត្ថកិច្ចស្វែងរកចាប់ខ្លួន អ្នកប្រព្រឹត្តបទល្មើសបានណាស់។
យ៉ាងនេះក្តី សម្រាប់លោក ប៉ោ មករា អ្នកវិភាគនយោបាយ យល់ឃើញថា មានកត្តាជាច្រើន ដែលជាហេតុផលនាំឱ្យវិបត្តិនយោបាយ នៅបន្តជាប់គាំង និងមិនអាចរកច្រកចេញបាន។
ការចង់ឈ្នះចាញ់ ដែលមិនមែនជាវប្បធម៌នយោបាយដែលល្អ គឺរដ្ឋាភិបាល ជាពិសេស អ្នកកាន់អំណាចនឹងមិនព្រមលែងវាឡើយ។ បើតាមអ្នកជំនាញផ្នែកនយោបាយរូបនេះ ដើម្បីអាចចៀសផុតពីភាពប្រឈមទាំងនេះ គឺត្រូវប្រកាន់គោលការណ៍នយោបាយចាស់ទុំ និងអនុវត្តតាមច្បាប់កំណត់ជាធរមាន។
ជាងនេះទៀត ត្រូវគិតពីផលប្រយោជន៍ជាតិជាធំ ជាងផលប្រយោជន៍បុគ្គល និងគ្រួសារ គឺជាជំរើសដ៏ល្អប្រសើរ ហើយបញ្ចៀសបាននូវបញ្ហា។
លោកបន្តថា៖ «សរុបជារួមមកវិញ ដំណោះស្រាយយើត្រូវទាមទារឆន្ទៈរបស់អ្នកនយោបាយ តើអ្នកនយោបាយមានភាពចាស់ទុំក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាហើយនៅ? មានភាពចាស់ទុំក្នុងការអនុគ្រោះក្នុងនាមខ្មែរ និងខ្មែរហើយនៅ? ទាំងអស់ហ្នឹងគឺជាដំណោះស្រាយមួយដ៏ធំ។ មួយទៀត អ្នកនយោបាយត្រូវតែគោរព ជាពិសេសគោរពទៅលើកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីស »។
មកដល់ពេលនេះ កម្ពុជាត្រូវទទួលរងទណ្ឌកម្មដោយផ្នែកទាំងសេដ្ឋកិច្ច និងនយោបាយ។ ក្រោយគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ដែលដឹកនាំរដ្ឋាភិបាល បានរំលាយបក្សប្រឆាំង និងកម្ទេចតួអង្គសំខាន់ៗដទៃទៀត នៃគោលការណ៍ប្រជាធិបតេយ្យ មានស្ថាប័នព័ត៌មានដែលអនុវត្តគោលការណ៍វិជ្ជាជីវៈ រួមទាំងស្ថាប័នអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាលមួយចំនួនផង បានរុញច្រានឱ្យសេដ្ឋកិច្ចរបស់កម្ពុជា បន្តធ្លាក់ចុះងើបក្បាលមិនរួច។
តែបញ្ហានេះ លោក ហ៊ុន សែន បានស្តីបន្ទោសថា ការធ្លាក់ចុះនៃសេដ្ឋកិច្ចនេះ នោះក៏ព្រោះតែបញ្ហាបង្កឡើងដោយវិបត្តិជំងឺកូវីដ-១៩។ ផ្ទុយពីអ្វីដែលលោក ហ៊ុន សែន អះអាងនេះ អ្នកជំនាញផ្នែកធូរកិច្ច មើលឃើញថា កត្តាចម្បងដែលនាំឱ្យកម្ពុជា ធ្លាក់ក្នុងវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ច ហើយពលរដ្ឋត្រូវជាប់ផុងក្នុងបំណុល នោះក៏ព្រោះតែលោក ហ៊ុន សែន បានបំផ្លាញគ្មានសល់ស្តីពីគោលការណ៍អន្តរជាតិ ដោយព្យាយាមដឹកនាំប្រទេសតាមបែបឯកបក្ស កម្ទេចប្រព័ន្ធប្រជាធិបតេយ្យ បំពានរដ្ឋធម្មមនុញ្ញយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ធ្វើឱ្យជាតិប្រឈមនឹងវិបត្តិសង្គម៕
