ក្នុងជំនួបរយៈពេល២ថ្ងៃរបស់មេដឹកនាំថៃ និងកម្ពុជា ត្រូវបានក្រុមអ្នកឃ្លាំមើល សង្កេតឃើញថា មិនបានលើករបៀបវារៈបញ្ហាព្រំដែន បញ្ហាប្រាសាទបុរាណខ្មែរ និងយុត្តិធម៌ លោក លិម គិមយ៉ា នោះទេ ដែលថា ជាភស្តុតាងមួយទៀតបញ្ជាក់ថា គ្រួសារហ៊ុននៅពីក្រោយឃាតកម្មនេះ និងក្បត់ប្រជាជាតិខ្មែរ ដើម្បីតែចង់ក្តោបអំណាចតពូជ។
ជុំវិញបញ្ហានេះ ប្រធានចលនាជាតិតស៊ូ លោក សម រង្ស៊ី បង្ហោះសារកាលពីថ្ងៃទី២៣ ខែមេសា ឆ្នាំ ២០២៥ និយាយថា កិច្ចព្រមព្រៀង អនុស្សារណៈ កំណត់ហេតុ និងលិខិតប្ដូរសារសរុបចំនួន៧ របស់មេដឹកនាំកម្ពុជា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត នៅថ្ងៃទី២៣ ខែមេសានេះ គ្មាននិយាយសោះឡើយលើការគិតគូរដល់ការរកយុត្តិធម៌ជូន លោក លិម គិមយ៉ា។
ប្រភពបន្តថា នេះបញ្ជាក់ច្បាស់ថា នាយករដ្ឋមន្ត្រីទាំងពីរ ជួយការពារលោក លី រតនរស្មី និងលោក ពេជ្រ គឹមស្រ៊ិន ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងការចូលរួមរៀបចំផែនការសម្លាប់ លោក លិម គិមយ៉ា អតីតសមាជិកសភា នៃប្រទេសកម្ពុជា ពីគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ។
សម្រាប់លោក សម រង្ស៊ី យល់ថា ពួកគេនិយាយពីការពង្រឹងកិច្ចសហការកងទ័ព ប៉ុន្តែ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត មិនបានប្រាប់អ្នកស្រី ផែថងថាន ឱ្យដកកងទ័ពថៃ ដែលកំពុងឈរជើងលើទឹកដីកម្ពុជា មានប្រាសាទតាមាន់តូច តាមាន់ធំ និងប្រាសាទតាក្របី រួមនិង កោះគុត នោះទេ។
ប្រភពបន្តថា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត និង អ្នកស្រី ផែថងថាន ក៏បិទចោលនូវដំណោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែន ដែលត្រូវបញ្ជូនសំណុំរឿងទៅជម្រះគ្នា នៅតុលាការអន្តរជាតិ។ ការបិទរឿងនេះ បង្ហាញថា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ក្បត់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ ដែលកំពុងព្រួយបារម្ភ អំពីការបាត់បង់ទឹកដីជាតិកម្ពុជា។
លោក សម រង្ស៊ី ហាក់ស្តីបន្ទោសថា ចំពោះបញ្ហាពាណិជ្ជកម្មវិញ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បើកទ្វារកម្ពុជា ចំហទទួលសំរាមទំនិញពីថៃ។ រីឯអ្នកស្រី ផែថងថាន បង្ហាញភាពឆ្លាត ព្រមព្រៀងប្រមូលយកកម្លាំងពលកម្មខ្មែរ ទៅបង្កើនផលិតកម្មថៃទៅវិញ។
តំណាងរាស្រ្តបក្សសង្រ្គោះជាតិ លោក សួន សូរីដា ប្រាប់VODនៅថ្ងៃទី២៤ ខែមេសានេះថា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ប្រាកដជាមិនហ៊ាននិយាយរឿងឃាតកម្ម លោក លិម គិមយ៉ា និងបញ្ហាកោះគុតនោះទេ ព្រោះវាប៉ះពាល់ដល់ផលប្រយោជន៍គាត់ ឬអំណាចគ្រួសារគាត់។
លោកបន្តថា ការមិនលើយកបញ្ហាព្រំដែន ប្រាសាទបុរាណខ្មែរ ជាពិសេសបញ្ហារស៊ើបខ្លាំងគឺឃាតកម្មលោក លិម គិមយ៉ា ឆ្លុះបញ្ចាំងថា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត គ្មានទំនូលខុសត្រូវចំពោះជាតិមាតុភូមិនោះទេ។
ម្យ៉ាងវិញទៀត លោកអះអាងថា មេដឹកនាំគ្រួសារហ៊ុន គ្មានឆន្ទៈការពារនិងទាមទារទឹកដីរបស់បុព្វបុរសខ្មែរនោះទេ គឺបណ្តោយឱ្យបរទេសបន្តគឃ្លើនហ៊ានរំលោភបំពានទឹកដីខ្មែរក្នុងសម័យទំនើបនេះ។
លោកថា៖ «វាឆ្លុះបញ្ចាំងពីការមិនយកចិត្តទុកដាក់ ក្នុងនាមជារដ្ឋាភិបាលរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ នៅពេលដែលប្រជាពលរដ្ឋខ្លួន ត្រូវបានធ្វើទុក្ខបុកម្នេញ ឬក៏ត្រូវបានបាញ់សម្លាប់នៅប្រទេសណាមួយ គឺក្នុងនាមរដ្ឋាភិបាលជារបស់រដ្ឋ គឺសុទ្ធតែគិតគូរជាមួយនឹងសុខទុក្ខរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ និងរកការពិត ចំពោះបញ្ហាដែលកើតឡើងចំពោះប្រជាពលរដ្ឋខ្លួននៅក្រៅប្រទេស ហ្នឹងខ្ញុំនិយាយមួយ គឺការមិនយកចិត្តទុកដាក់ ទីពីរប្រសិនបើរដ្ឋាភិបាលមិនលើកយកសំណុំរឿងហ្នឹងមកនិយាយ មកបង្ហាញច្បាស់លាស់ទេ អាហ្នឹងគឺមហាជនខ្មែរយល់ឃើញថា ឃាតកម្មលើ លោក លិម គិមយ៉ា នេះអាចទាក់ទងទៅនឹងមនុស្សមានអំណាចក្នុងជួររដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា»។
ស្រដៀងគ្នានេះដែរ ប្រធានអង្គការប្រជាធិបតេយ្យខ្មែរប្រចាំនៅប្រទេសអូស្រ្តាលី លោក ស៊ឹង សែនករុណា និយាយថា ការមិនជជែករបៀបវារៈរឿងបញ្ហាកោះគុត និងបញ្ហាឃាតកម្ម លោក លិម គិមយ៉ា ឆ្លុះបញ្ចាំងកាន់តែច្បាស់ថាមេដឹកនាំកម្ពុជា គ្មានឆន្ទៈគិតគូរពីបញ្ហាជាតិមាតុភូមិកម្ពុជានោះទេ។
លោកបន្តថា ការដឹកនាំអសមត្ថភាពរបស់ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត នឹងធ្វើឱ្យជាតិបែកបាក់ ទឹកដីចេះតែបាត់បង់ ហើយប្រទេសជិតខាងនឹងបន្តគឃ្លើនឈ្លានពានទឹកដីកម្ពុជាតាមទំនើងចិត្តជាដើម។
លោកថា៖ «គឺជាការដែលខ្វះការទទួលខុសត្រូវទៅលើជោគវាសនារបស់ប្រទេសជាតិ ជោគវាសនារបស់ប្រជាពលរដ្ឋ ហើយបង្ហាញអំពីភាពកម្សោយនៃការដឹកនាំរបស់ខ្លួន ដែលមិនអាចទទួលខុសត្រូវទៅលើអ្វីដែលជាបញ្ហារបស់ប្រទេសជាតិ បញ្ហាប្រជាពលរដ្ឋដែលគេអាចចង់ឲ្យមានការដោះស្រាយ ចឹងអ្វីទាំងអស់ គឺជាមូលដ្ឋាន ជាភស្តុតាងមួយយ៉ាងច្បាស់ ដែលនឹងកត់ត្រាទុកក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រលោក ក្នុងជំនាន់នៃការដឹកនាំប្រទេសក្នុងរបបមេដឹកនាំបច្ចុប្បន្ន»។
VOD មិនទាន់អាចទាក់ទងអ្នកនាំពាក្យគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា លោក សុខ ឥសាន និងអ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាល លោក ប៉ែន បូណា ដើម្បីសុំការបំភ្លឺជុំវិញរឿងនេះបាននៅឡើយ គិតត្រឹមម៉ោងផ្សាយនេះ។
យ៉ាងណា ក្នុងដំណើរទស្សនកិច្ចផ្លូវការរបស់នាយករដ្ឋមន្រ្តីថៃ នៅថ្ងៃទី២៣ ខែមេសានេះ នាយករដ្ឋមន្រ្តីកម្ពុជា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បញ្ជាក់ថា មានឯកសារចំនួន៧ ត្រូវបានភាគីទាំង២ចុះហត្ថលេខារួមគ្នា។ កិច្ចព្រមព្រៀងទាំងនោះ និយាយពីកិច្ចសហប្រតិបត្តិការវិស័យការងារ កិច្ចគាំពារបរិស្ថានឆ្លងដែន និងការអភិវឌ្ឍហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធនៅព្រំដែន ជាដើម។
បន្ថែមលើនេះ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បានអរគុណដល់ថៃដែលមិនឱ្យជនណាម្នាក់ ប្រើប្រាស់ទឹកដីខ្លួនជ្រៀតជ្រែកកិច្ចការផ្ទៃក្នុងកម្ពុជា ចំពេលប្រទេសថៃបានគ្រប់គ្រងកោះគុតទាំងស្រុង រួមទាំងបំពានយកតំបន់ប្រាសាទតាមាន់តូច តាមាន់ធំ និងប្រាសាទតាក្របី។
ប្រធានក្រុមឃ្លាំមើលកម្ពុជា លោក ម៉ែន ណាត ហាក់ស្តីបន្ទោសថា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត គ្មានគំនិតជាតិនិយម គឺមិនព្រមនិយាយប្រាប់ភាគីថៃឱ្យដកទ័ពចេញពីតំបន់ប្រាសាទដែលថៃឈ្លានពាននោះទេ។
លោកថា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត មិនត្រឹមតែគ្មានគំនិតជាតិនិយមប៉ុណ្ណោះទេ គឺចង់កាត់ទឹកដីកោះគុត និងប្រាសាទបូរាណខ្មែរមួយចំនួនឱ្យថៃ ដើម្បីជាថ្នូរបង្រ្កាបបក្សប្រឆាំងដែលកំពុងភៀសខ្លួនក្នុងប្រទេសថៃ។
លោកថា៖ «មូលហេតុដែល លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ក៏ដូចជា លោក ហ៊ុន សែន នឹងមិនព្រមនិយាយពីបញ្ហាអាយុជីវិតជាតិ ដូចជា បញ្ហាបូរណភាពទឹកដី ដូចជាបញ្ហាយុត្តិធម៌សង្គម ឬក៏ហៅថាការប្រព្រឹត្តបទឧក្រិដ្ឋកម្មឆ្លងដែនអីប្រាប់ទៅថៃហ្នឹង ដោយសារក្រុមគ្រួសារ លោក ហ៊ុន សែន ពាក់ព័ន្ធក្នុងរឿងហ្នឹង វាជ្រៅពាក់ព័ន្ធអំពើដែលខុសឆ្គងសម្រាប់ប្រទេសជាតិខ្មែរជ្រៅពេក។ ហើយបើជំរុញឲ្យភាគី លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ប្រាប់ថៃថាទៅរៀបចំឯកសារប្ដឹងទៅតុលាការអន្តរជាតិ លើសំណុំរឿងកោះគុត ឬប្រាសាទបុរាណខ្មែរហ្នឹងជំរុញទៅថៃ គេវៃបកមកវិញពាក់ព័ន្ធរឿងកិច្ចព្រមព្រៀងព្រំដែនខុសច្បាប់ជាមួយនឹងវៀតណាម»។
តំណាងរាស្រ្តគណបក្សសង្រ្គោះជាតិ លោក លិម គិមយ៉ា ត្រូវបានគេបាញ់សម្លាប់ក្នុងទឹកដីថៃ តែជិត៤ខែទៅនេះ ជនសង្ស័យឈ្មោះ លី រតនរស្មី និងពេជ្រ គឹមស៊្រិន ដែលត្រូវបានគេដឹងថា នៅបន្តលាក់ខ្លួនក្នុងប្រទេសកម្ពុជា មិនត្រូវបានចាប់បញ្ជូនទៅឱ្យភាគីថៃតាមការស្នើសុំនោះទេ។
ដោយឡែក សំណុំរឿងកោះគុតវិញ គ្រួសារហ៊ុនរងការរិះគន់ថា កំពុងធ្វើនយោបាយផ្គាប់ចិត្តប្រទេសជិតខាងដើម្បីតែអំណាច បើមិនព្រមប្តឹងប្រទេសថៃទៅតុលាការអន្តរជាតិ ICJ ដើម្បីទាមទារចំណែកនៃកោះគុតពីថៃ ខណៈគ្រួសារថាក់ស៊ីន បានប្រកាសថា កោះគុតជាកម្មសិទ្ធិដាច់មុខទាំងស្រុងរបស់ថៃ។
ទង្វើនេះ ត្រូវបានគេមើលឃើញថា មេដឹកនាំគ្រួសារហ៊ុន បានដើរផ្ទុយទៅនឹងមាត្រា៥២ និងមាត្រា៥៥នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ដែលបានចែងថា សន្ធិសញ្ញា និងកិច្ចព្រមព្រៀងទាំងឡាយណាដែលមិនស្របនឹងឯករាជ្យ អធិបតេយ្យ បូរណភាពទឹកដី អព្យាក្រឹតភាព និងឯកភាពជាតិរបស់កម្ពុជា ត្រូវលុបចោល។
រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ប្តេជ្ញារក្សាការពារឯករាជ្យ អធិបតេយ្យ បូរណភាពទឹកដី អនុវត្តនយោបាយបង្រួបបង្រួមជាតិ ដើម្បីការពារឯកភាពជាតិ។
ដោយឡែក ក្រមព្រហ្មទណ្ឌមាត្រា ៤៤០ ចែងថា «អំពើប្រគល់ឱ្យរដ្ឋបរទេស ឬភ្នាក់ងារបរទេស នូវដែនដីជាតិទាំងស្រុង ឬមួយផ្នែក ជាអំពើក្បត់ជាតិ ត្រូវផ្តន្ទាទោសដាក់ពន្ធនាគារអស់មួយជីវិត»៕
