ក្រុមប្រឹក្សាជាតិតស៊ូរបស់ លោក សម រង្ស៊ី បានអះអាងថា ខ្លួនបានប្រាប់ទៅសហភាពអឺរ៉ុបបង្កើនការដាក់សម្ពាធលើរដ្ឋាភិបាលគ្រួសារហ៊ុន ឱ្យស្តារប្រជាធិបតេយ្យមុនការបោះឆ្នោតឆ្នាំ២០២៨ ដោយសំអាងថា បើមិនដូច្នោះទេ កម្ពុជានឹងក្លាយជាវាលពិឃាតប្រជាធិបតេយ្យ។
តាមវីដេអូរយៈពេលជាង២នាទី អ្នកនាំពាក្យក្រុមប្រឹក្សាជាតិតស៊ូរបស់ លោក សម រង្ស៊ី គឺលោក គឹម សុខា បាននិយាយថា ការជំរុញបែបនេះ គឺធ្វើឡើងក្នុងជំនួបជាមួយសហគមន៍អឺរ៉ុប កាលពីថ្ងៃទី២៩ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៥នេះ។
លោកថា៖ «ពីព្រោះបើសហគមន៍អឺរ៉ុបមិនចាត់វិធានការឲ្យបានលឿន និងទាន់ពេលទេ នោះស្ថានភាពកម្ពុជាគឺខ្ញុំប្រៀបធៀបវាដូចជា killing field (វាលពិឃាត)សម្លាប់ប្រជាធិបតេយ្យនៅប្រទេសកម្ពុជា សហគមន៍អឺរ៉ុបមានការចាប់អារម្មណ៍ ហើយគេបានឆ្លើយថាគេនឹងពិចារណា ហើយនៅជាមួយអ្នកប្រជាធិបតេយ្យកម្ពុជាជានិច្ច ហើយគេបានបញ្ជាក់ថាគេនឹងតស៊ូក្នុងការជួយជ្រោមជ្រែងប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរដែលចង់បានប្រជាធិបតេយ្យ»។
ឆ្លើយតបនឹងការលើកឡើងនេះ អ្នកនាំពាក្យគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា លោក សុខ ឥសាន និយាយថា ស្ថានភាពនយោយបាយនៅកម្ពុជា មិនដូច លោក គឹម សុខ លើកឡើងនោះទេ។
លោកថា៖ «អារឿងបោះឆ្នោតឆ្នាំ២០២៧នេះ ជារឿងដោយឡែក មិនពាក់ព័ន្ធរឿងឃាតកម្ម លិម គិមយ៉ា ទេហើយមូលហេតុអីបានពាក់ព័ន្ធរឿងបោះឆ្នោត ហើយទៅយកអារឿងឱ្យចាប់ខ្លួននែកឃាតករពីរនាក់ឲ្យទៅតុលាការថៃ អាហ្នឹងវាជារឿងសមត្ថកិច្ចរបស់តុលាការថៃ យើងអត់មានលូកដៃទេ ទោះបីថាឃាតករហ្នឹងវាមានពាក់ព័ន្ធជាមួយជនជាតិខ្មែរ ក៏ប៉ុន្តែអារឿងឃាតកម្មហ្នឹង វាកើតឡើងនៅក្នុងទឹកដីថៃ អ៊ីចឹងវាជាសមត្ថកិច្ចរបស់តុលាការ និងសមត្ថកិច្ចរបស់ថៃ ឱ្យគាត់មើលគាត់មិនបាច់និយាយរឿងបែបប្រជាធិបតេយ្យនៅកម្ពុជាទេ ឥឡូវកំពុងដំណើរការល្អហើយ ដូច្នេះឲ្យគាត់ស្នើ លោក ត្រាំ មើលប្រជាធិបតេយ្យនៅអាមេរិកវិញ»។
ដោយឡែក ប្រធានសមាគមការពារសិទ្ធិមនុស្សអាដហុក លោក នី សុខា យល់ឃើញថា បច្ចុប្បន្នការគោរពសិទ្ធិមនុស្ស និងលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យនៅកម្ពុជា មានការធ្លាក់ចុះខ្លាំង ក្រោយគណបក្សប្រឆាំងត្រូវរំលាយ ចាប់ពីឆ្នាំ២០១៧មក។
លោកគូសបញ្ជាក់ថា បើមេដឹកនាំបក្សកាន់អំណាចកម្ពុជា មិនងាកមកស្ដារលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យឱ្យល្អប្រសើរវិញទេ នោះវានឹងបង្កឱ្យមានផលប៉ះពាល់ទាំងសេដ្ឋកិច្ច និងជីវភាពរបស់ពលរដ្ឋ។
លោកថា៖ «គឺថាកម្ពុជាត្រូវតែដើរលើគន្លងនូវលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ សេរីពហុបក្ស ហើយនិងការគោរពសិទ្ធិមនុស្ស ដូច្នេះប្រសិនបើយើងដើរមិនស្របទៅនឹងគន្លងទាំងអស់ហ្នឹងទេ នោះវាធ្វើឲ្យជះឥទ្ធិពលទៅដល់ការអភិវឌ្ឍប្រទេស ប៉ះពាល់ទៅដល់ពិសេសគឺប្រជាពលរដ្ឋ អ្នកដែលក្រីក្ររហូតទៅដល់មានការកាត់ហើយនូវពន្ធអនុគ្រោះ EBA ហ្នឹង២០ភាគរយថែមទៅទៀតផង»។
ការដឹកនាំរបស់មេដឹកនំាបក្សកាន់អំណាច លោក ហ៊ុន សែន ជាង៤ទសវត្សរ៍ទៅនេះ រងការស្តីបន្ទោសពីសហគមន៍អន្តរជាតិ ជុំវិញការប្រកួតអំណាចខ្វះសុចរិតភាព រំលោភសិទ្ធិមនុស្សជាប្រព័ន្ធ ប្រើយុទ្ធសាស្ត្រកម្ទេចក្រុមអ្នករិះគន់ ប្រើប្រព័ន្ធច្បាប់ជាឧបករណ៍ យកចៅក្រម និងប្រធានតុលាការកំពូល ជាសមាជិកបក្ស ក្រោមការត្រួតត្រារបស់ខ្លួន ទោះរដ្ឋធម្មនុញ្ញចែងថា កម្ពុជាអនុវត្តរបបប្រជាធិបតេយ្យ សេរីពហុបក្សក្តី។
បញ្ហានេះ អ្នកជំនាញសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ ធ្លាប់និយាយថា តុលាការត្រូវបានបក្សប្រជាជនប្រើជាប្រព័ន្ធ ដើម្បីកំចាត់សំឡេងជំទាស់ បំពានលើគោលការណ៍សិទ្ធិមនុស្សជាសកល និងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ។
ជុំវិញបញ្ហានេះ កាលពីដើមខែតុលា ឆ្នាំ២០២៤ ក្នុងកិច្ចប្រជុំក្រុមប្រឹក្សាសិទ្ធិមនុស្សរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិលើកទី៥៧ អ្នករាយការណ៍ពិសេសស្តីពីស្ថានភាពសិទ្ធិមនុស្សនៅកម្ពុជា លោក វិធិត មុនថាប៊ន បានស្នើឱ្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បញ្ឈប់ការបង្ក្រាបលើក្រុមអ្នកប្រឆាំង និងរៀបចំការបោះឆ្នោតដោយសេរី ត្រឹមត្រូវ និងយុត្តិធម៌តាមគន្លងប្រជាធិបតេយ្យ ។
លោក វិធិត មុនថាប៊ន បានរិះគន់ចំៗថា ការផ្ទេរអំណាចនៅកម្ពុជានៅឆ្នាំ២០២៣ ធ្វើឡើងតែនៅក្នុងក្រុមគ្រួសារ ដែលថានេះ គឺជាការបន្តក្តោបក្តាប់អំណាច ដោយគ្មានលក្ខណៈប្រជាធិបតេយ្យនិងតម្លាភាព។
បញ្ហានេះ បន្សល់ទុកជនរងគ្រោះរាប់លាននាក់ រួមទាំងអ្នករងគ្រោះរាប់ម៉ឺននាក់ ចាញ់បោកក្រុមឧកញ៉ាស្និទ្ធនឹងមេដឹកនាំ ហើយថា បន្ទាត់នយោបាយនេះ ពលរដ្ឋច្រើនលាននាក់ទៀត នឹងបន្តរងគ្រោះ បើកម្ពុជាគ្មានមេដឹកនាំ ចេញពីការបោះឆ្នោតត្រឹមត្រូវ និងយុត្តិធម៌ទេនោះ៕
