ក្រុមអ្នកនយោបាយជំទាស់ បានលើកឡើងពីភាពចាំបាច់ ដែលពលរដ្ឋខ្មែរត្រូវចូលរួមគ្នា ជំរុញចរន្តផ្លាស់ប្តូរមេដឹកនាំ ដើម្បរើខ្លួនពីការគំរាមកំហែងពីបណ្តាញឧក្រិដ្ឋជន និងវិបត្តិបំណុល ដោយសំអាងថា ពេលនេះ កម្ពុជាបានក្លាយជាមជ្ឈមណ្ឌលឧក្រិដ្ឋកម្មឆបោក ក្រោមការដឹកនាំរបស់គ្រួសារហ៊ុន។
ការលើកឡើងនេះ ចំពេលដែលស្ថាប័នអន្តរជាតិ បានចេញផ្សាយរបាយការណ៍ក្នុងខែឧសភានេះ អះអាងពីការរកឃើញជាបន្តបន្ទាប់ថា កម្ពុជាបានក្លាយជាមជ្ឈមណ្ឌលនៃឧក្រិដ្ឋកម្មឆបោកឆ្លងដែន ក្នុងទម្រង់ធ្ងន់ធ្ងរ គាំពារដោយគ្រួសារហ៊ុន។
តំណាងរាស្ត្រគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ លោក អ៊ុំ សំអាន និយាយលើហ្វេសប៊ុករបស់លោក នៅថ្ងៃទី២៨ខែឧសភានេះថា កម្ពុជាក្រងើបមុខមិនរួច ដោយសារតែរដ្ឋាភិបាល ចិញ្ចឹមមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ រាប់ពាន់នាក់ ភាគច្រើនដេកស៊ី បង្កើតប្រព័ន្ធពុករលួយជញ្ជក់ឈាមរាស្ត្រ។
លោក អ៊ុំ សំអាន បានគូសបញ្ជាក់ថា សមាជិកគណៈរដ្ឋមន្រ្តីប្រទេសសិង្ហបុរីមាន ១៨នាក់ រីឯកម្ពុជាមានសមាជិកគណៈរដ្ឋមន្រ្តី ៤៤នាក់ និងរដ្ឋលេខាធិការ អនុរដ្ឋលេខាធិការ ទីប្រឹក្សា និងជំនួយការជិត ១ម៉ឺននាក់ ដែលការណ៍នេះធ្វើឱ្យកម្ពុជាក្រងើបមុខមិនរួច។
លោកសំអាងថា ក្រងើបមុខមិនរួច ដោយសាររដ្ឋាភិបាលយកលុយជាតិទៅបើកប្រាក់ខែ ចិញ្ចឹមមន្រ្តីជាន់ខ្ពស់រាប់ពាន់នាក់ទាំងនោះ ហើយថាភាគច្រើនពួកគេ «ដេកស៊ី និងប្រព្រឹត្តអំពើពុករលួយ និងជញ្ជក់ឈាមរាស្រ្ត ហេតុនេះហើយ ទើបកម្ពុជានៅតែក្រីក្រនិងងើបមុខមិនរួច»។
លើសពីនេះ លោកថា ប្រព័ន្ធដឹកនាំដែលញាំញីដោយអំពើពុករលួយ និងគ្មានប្រព័ន្ធត្រួតពិនិត្យអំណាច ឬគ្មានប្រជាធិបតេយ្យនោះ ទ្រព្យសម្បត្តិជាតិស្ទើរទាំងអស់រួមទាំងកម្ចីបរទេស ធ្លាក់ក្នុងដៃគ្រួសារអ្នកមានអំណាច រីឯពលរដ្ឋម្ចាស់ប្រទេសក្លាយជាជនរងគ្រោះនៃអំពើពុករលួយ។
លោកថា៖ «ក្រុមគ្រួសារមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់រដ្ឋាភិបាល គឺមានលុយហូរហៀរឲ្យកូនទៅរៀននៅបរទេសឡានរាប់ភ្លេច ទ្រព្យសម្បត្តិរាប់លានដុល្លារផ្ញើនៅបរទេស ខ្មែរយើងដែលជាប្រជាពលដ្ឋក្រីក្រអត់មានប្រាក់ចំណូល ព្រោះវាគាំងនៅលើអស់ហើយប្រាក់ចំណូលរបស់ជាតិហ្នឹង វាប៉ះពាល់ទៅដល់ឆ្នាំងបាយរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ»។
ប្រហាក់ប្រហែលនេះដែរ អតីតមេដឹកនាំគណបក្សប្រឆាំង លោក សម រង្ស៊ី វិញ ធ្លាប់និយាយថា លោក ហ៊ុន សែន យករាស្ត្រខ្មែរធ្វើជាចំណាប់ខ្មាំង រងគ្រោះជំនួស ដើម្បីឱ្យត្រកូលគាត់ បានបន្តកាន់អំណាចក្បត់ជាតិ ដោយមិនខ្វល់ពីទុក្ខវេទនារបស់ប្រជារាស្ត្រឡើយ។
លើសពីនេះ លោកថា យោងតាមរបាយការណ៍របស់វិទ្យាស្ថាន (HRC) បង្ហាញថា ប្រទេសកម្ពុជា គឺជាទីតាំងស្នូលនៃការប្រព្រឹត្តិឧក្រិដ្ឋកម្មឆ្លងដែន ដែលរកឃើញថា មានអ្នកបម្រើការងារក្នុងឧក្រិដ្ឋកម្មអនឡាញនេះ រហូតដល់លើសពី ១៥ម៉ឺននាក់ នៅលើទឹកដីកម្ពុជា ហើយថា មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ក្នុងជួររដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត និងឧកញ៉ាគ្រាក់ៗ ចំនួន ២៨នាក់ ជាមេបណ្តាញឧក្រិដ្ឋកម្មឆ្លងដែននៅកម្ពុជា។
លោកសង្កត់ធ្ងន់ថា បញ្ហានេះ គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ជាមេខ្លោងធំនៃជំនួញឧក្រិដ្ឋកម្មឆ្លងដែន ដែលពេលនេះ ប្រទេសកម្ពុជា និងប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ ស្ថិតក្នុងស្ថានភាពប្រកាសអាសន្ន ហើយប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរទូទាំងប្រទេស គឺជាអតិថិជនរងគ្រោះនៃជំនួញឧក្រិដ្ឋរបស់គ្រួសារហ៊ុន។
ក្នុងស្ថានភាពនេះ ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ រងគ្រោះកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ ពីជំនួញបោកប្រាស់ និងឧក្រិដ្ឋកម្មរបស់គ្រួសារហ៊ុនផង និងរងគ្រោះបន្ថែមទៀត ពីការដាក់ទណ្ឌកម្មសេដ្ឋកិច្ចពាណិជ្ជកម្ម ពីសហគមន៍អន្តរជាតិសេរីប្រជាធិបតេយ្យផង។
លើសពីនេះ លោកថា សេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា នឹងរអិលដល់ដំណាក់កាលដួលរលំឆាប់ៗ ពីព្រោះពុំមានអ្នកវិនិយោគត្រឹមត្រូវ ពីប្រទេសប្រជាធិបតេយ្យសេរីណា ទៅធ្វើពាណិជ្ជកម្មនៅក្នុងប្រទេសដែលមានមេដឹកនាំម៉ាហ្វីយ៉ាឧក្រិដ្ឋកម្មឆ្លងដែន ដូចត្រកូលហ៊ុននៅកម្ពុជាឡើយ ដែលពលរដ្ឋត្រូវត្រៀមខ្លួនដើម្បីប្តួរមេដឹកនាំ។
ជុំវិញរឿងនេះ VODមិនទាន់អាចសុំការឆ្លើយតបពី អ្នកនាំពាក្យគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា លោក សុខ ឥសាន បានទេគិតត្រឹមម៉ោងផ្សាយនេះ។
សម្រាប់ ប្រធានសមាគមការពារសិទ្ធិមនុស្សអាដហុក លោក នី សុខា យល់ថា រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាគួរបង្ហាញទំនួលខុសត្រូវការពិត ជុំវិញរបាយការណ៍ដែលស្ថាប័នអន្តរជាតិរកឃើញបញ្ហានានា ពិសេសអំពើពុករលួយ ជាមូលដ្ឋានដោះស្រាយ ដោយថាកម្ពុជា មិនមានអ្វីខាតបង់ឡើយ។
លោកបារម្ភថា ប្រសិនបើបញ្ហានេះនៅបន្តរកឃើញជាបន្តបន្ទាប់ នោះកាន់តែជះឥទ្ធិពលអវិជ្ជមានមកកម្ពុជាកាន់តែខ្លាំង ពិសេសប្រជាពលរដ្ឋកាន់តែរងគ្រោះវិបត្តិជីវភាពធ្ងន់ធ្ងរ។
លោកថា៖ «ការរកឃើញនៅតែមានការផ្សព្វផ្សាយ ហើយមិនមានការឆ្លើយតបជាវិជ្ជមានឱ្យបានល្អទេយើងដឹងហើយថាការជះឥទ្ធិពលមិនល្អមកដល់មុខមាត់ប្រទេសកម្ពុជា វាធ្វើឲ្យបាត់បង់នូវភ្ញៀវទេសចរ អ្នកវិនិយោគទុនដែលចង់មករកស៊ីនៅស្រុកយើង ប្រជាកសិករដែលលក់ផលិតផលដែលគាត់ជាកម្មករគាត់មានផលវិបាក បច្ចុប្បន្ននេះថាផលវិបាកហ្នឹងចេះតែកើតមានជាបន្តបន្ទាប់ ដូចជាអ្នកអត់ការងារធ្វើឬក៏អ្នកមានការងារធ្វើដែរ ប៉ុន្តែកម្រៃមិនគ្រប់គ្រាន់ ការបាត់បង់នូវចំណូលនាំឱ្យជំពាក់បំណុលធនាគារដែលគេបានរកឃើញកំណើននៃការជំពាក់បំណុលពីមួយឆ្នាំទៅមួយឆ្នាំកាន់តែកើនឡើង»។
វិទ្យាស្ថាន Humanity Research Consultancy (HRC) កាលពីថ្ងៃទី១៩ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៥ បានចេញរបាយការណ៍សិក្សាស្រាវជ្រាវថ្មីមួយកម្រាសជាង៧០ទំព័រ បង្ហាញថា ប្រទេសកម្ពុជា គឺជាទីតាំងស្នូលនៃការប្រព្រឹត្តិឧក្រិដ្ឋកម្មឆ្លងដែន ជាពិសេសឧក្រិដ្ឋកម្មអនឡាញ។
របាយការណ៍នេះ រកឃើញថា មានអ្នកបម្រើការងារក្នុងឧក្រិដ្ឋកម្មអនឡាញនេះ រហូតដល់លើសពី ១៥ម៉ឺននាក់ នៅលើទឹកដីកម្ពុជា ហើយមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ក្នុងជួររដ្ឋាភិបាល លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត និងឧកញ៉ាគ្រាក់ៗ ចំនួន ២៨នាក់ ជាមេបណ្តាញឧក្រិដ្ឋកម្មឆ្លងដែននៅកម្ពុជា។ លើសពីនេះទៀត គឺគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាតែម្ដង ដែលការពារបណ្តាញឧក្រិដ្ឋកម្មឆ្លងដែន ដើម្បីប្រមូលប្រាក់ យកទៅចិញ្ចឹមគណបក្សនេះ ហើយពួកគេអាចរកចំណូលបានពីឧក្រិដ្ឋកម្មអនឡាញ ប្រមាណពី ១២,៥ពាន់លាន ទៅ ១៩ពាន់លានដុល្លារ នៅក្នុង១ឆ្នាំ ។
ជុំវិញការរកឃើញនេះ ក្រុមប្រឹក្សាជាតិតស៊ូរបស់ លោក សម រង្ស៊ី ជឿជាក់របាយការណ៍ស៊ើបអង្កេតស៊ីជម្រៅនេះ គឺគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាតែម្ដង ជាមេខ្លោងធំ នៃជំនួញឧក្រិដ្ឋកម្មឆ្លងដែន ដែលបញ្ជាក់ថា ឧក្រិដ្ឋកម្មឆ្លងដែន កំពុងរីកសាយចូលតំបន់ និងជាអន្តរជាតិ។
ប្រភពនោះបញ្ជាក់ថា ស្ថានភាពនេះ ប្រទេសកម្ពុជា ក្លាយជាមជ្ឈមណ្ឌលជំនួញឧក្រិដ្ឋឆ្លងដែនដ៏ស្អុយអសោចនៅក្នុងពិភពលោក ហើយប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរទូទាំងប្រទេស គឺជាអតិថិជនរងគ្រោះនៃជំនួញឧក្រិដ្ឋរបស់គ្រួសារហ៊ុន បើគ្មានចរន្តផ្តាស់ប្តូរទេនោះ៕
