លំហូរចូលជនជាតិវៀតណាម និងការបញ្ច្រាបចូលកាន់តួនាទីក្នុងស្ថាប័នរដ្ឋ ត្រូវបានគេរំឭកថា ជាមូលហេតុចម្បងមួយ ធ្វើឱ្យខ្មែររបូតដែនដីកម្ពុជាក្រោម ទៅប្រទេសវៀតណាម រហូតបច្ចុប្បន្ន ក្រោយអាណានិគមនិយមបារាំងប្រគល់ដែនដីរដ្ឋបាល ខែ្មរក្រោមឱ្យទៅវៀតណាមគ្រប់គ្រង។
ការរំឭកមេរៀនប្រវត្តិសាស្ត្រ នៃការបាត់បង់ទឹកដីនេះ ចំពេលដែលសហព័ន្ធខ្មែរកម្ពុជាក្រោម គ្រោងប្រារព្ធខួប៧៦ឆ្នាំ នៃការបាត់បង់ដែនដីកម្ពុជាក្រោមទៅប្រទេសវៀតណាម។
ជុំវិញរឿងនេះ សហព័ន្ធខ្មែរកម្ពុជាក្រោម បង្ហោះសេចក្តីថ្លែងការណ៍ ចុះថ្ងៃទី៣ ខែមិថុនានេះ ដោយនិយាយថា សហព័ន្ធខ្មែរកម្ពុជាក្រោម និងសាខា ព្រមទាំងអ្នកគាំទ្រ នៅជុំវិញពិភពលោក បានមូលមតិគ្នាប្រារព្ធ «ពិធីខួប ៧៦ឆ្នាំ កម្ពុជាក្រោមនៅក្រោមអាណានិគមយួន» ។
ប្រភពនោះអះអាងថា ការប្រារព្ធពិធីនេះ ដើម្បីរំឭកនូវការឈឺចាប់បំផុតក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ខ្មែរ គឺការផ្ទេរទឹកដីកម្ពុជាក្រោមដោយអយុត្តិធម៌ ដោយអាជ្ញាធរអាណានិគមបារាំង ទៅឱ្យរដ្ឋាភិបាលរបស់ស្តេច បាវ ដាយ នៃប្រទេសវៀតណាម នៅថ្ងៃទី៤ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៤៩ ដោយគ្មានការដឹងឮ ឬការយល់ព្រមណាមួយពីប្រជាជនខ្មែរ។
បន្ថែមលើនេះ ប្រធាននាយកដ្ឋានព័ត៌មាននៃសហព័ន្ធខ្មែរកម្ពុជាក្រោម ព្រះតេជព្រះគុណ សឺង យ៉ឹងរតនា មានថេរដីកាថា ការរំឭកខួប៧៦ឆ្នាំនៃការបាត់បង់ដែនដីកម្ពុជា ក៏ជាសារដាស់តឿនពលរដ្ឋខ្មែរ និងមេដឹកនាំខ្មែរផងដែរ ឱ្យមានការប្រុងប្រយ័ត្នចំពោះមហិច្ចតាវៀតណាមលេបទឹកដីកម្ពុជា។
ព្រះអង្គថា៖ «ថ្ងៃទី៤មិថុនានេះ ជាព្រឹត្តិការណ៍ប្រវត្តិសាស្ត្រ ដើម្បីដាស់តឿនឲ្យថ្នាក់ដឹកនាំនៃប្រទេសកម្ពុជាហ្នឹង គឺត្រូវតែភ្ញាក់រលឹកឡើងវិញនូវព្រឹត្តិការណ៍ជាប្រវត្តិសាស្ត្រ ដែលបារាំងបានផ្ទេរទឹកដីកម្ពុជាក្រោមឲ្យរបបអាណានិគមយួនត្រួតត្រា លើពលរដ្ឋខ្មែរក្រោមសព្វថ្ងៃហ្នឹង ការរំលឹកនិងធ្វើឲ្យថ្នាក់ដឹកនាំនិងត្រូវតែភ្ញាក់រឭកកុំឲ្យបាត់បង់នូវទឹកដីប្រទេសកម្ពុជា ដែលសេសសល់បច្ចុប្បន្ន និងកុំឲ្យឋិតនៅក្រោមនឹមអាណានិគមយួន ឬក៏បាត់បង់ដូចជាទឹកដីកម្ពុជាក្រោម»។
ម្យ៉ាងវិញទៀត ព្រះតេជគុណ យ៉ឹងរតនា អះអាងថា មេរៀននៃការបាត់បង់ទឹកដីកម្ពុជាក្រោមមូលហេតុចម្បងមួយ គឺវៀតណាមបង្ហូរជនជាតិខ្លួនចូល និងបញ្ច្រាបធនធានមនុស្សចូលក្នុងកិច្ចការរដ្ឋ ជាមួយមន្ត្រីអាណានិគមន៍ ដែលការណ៍នេះក្រោយដែនដីរដ្ឋបាលខ្មែរក្រោមធ្លាក់ក្នុងដៃវៀតណាម ប្រទេសនេះគ្រប់គ្រងយ៉ាងណែនដៃ និងបន្តយាយីខ្មែរក្រោមរហូតបច្ចុប្បន្ន។
ព្រះអង្គថា៖ «មហិច្ចតារបស់គេ គឺគេមិនផ្លាស់ប្តូរទេ គឺថាទោះបីឆ្នាំណាក៏ដោយ រាប់ខែណាក៏ដោយ គឺគេមិនដែលភ្លេចទេចំពោះការទន្ទ្រានឈ្លានពានទឹកដីកម្ពុជា ហើយដូចសព្វថ្ងៃនេះគេតែងតែបញ្ជូនជនអន្តោប្រវេសន៍យួនហ្នឹង ចូលទៅនៅស្រុកខ្មែរជាហូរហែអ៊ីចឹង ហើយយើងមិនអាចមើលស្រាលបានទេ តាមព្រំដែនក្ដី ឬក៏នៅក្នុងស្រុកកម្ពុជានោះក្ដី យើងឃើញរបស់សមាគមយួន២៤ខេត្តក្រុង មានរដ្ឋាភិបាលដែលគាំពារក៏គឺមានរដ្ឋាភិបាលយួនហ្នឹង គេគាំទ្រនៅអង្គការសមាគមរបស់យួន គឺ២៤ខេត្តក្រុងហ្នឹង អ៊ីចឹងយើងឃើញថាអនាគតទៅ ប្រសិនបើយើងនៅតែព្រងើយកន្តើយដដែលមើលស្រាលជនជាតិយួនគឺនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាច្រើន និងគេអាចមានការទន្ទ្រានយកទឹកដីកម្ពុជា»។
ប្រហែលគ្នានេះដែរ តំណាងរាស្រ្តបក្សសង្រ្គោះជាតិ លោក អ៊ុំ សំអាន និយាយថា ការបាត់បង់ដែនដីខ្មែរក្រោមនេះ ជាមេរៀនដ៏ធំសម្រាប់មេដឹកនាំកម្ពុជា។
លោកថា មេរៀនប្រវត្តិសាស្ត្រនេះ កម្ពុជាត្រូវប្រយ័ត្នពីការលំហូរចូលជនអន្តោប្រវេសន៍វៀតណាម និងការបញ្ច្រាបធនធានមនុស្សចូលក្នុងស្ថាប័នរដ្ឋ រួមទាំងសកម្មភាពនានានៅក្នុងដីសម្បទានសេដ្ឋកិច្ចជាង២៤ម៉ឺនហិកតា ខេត្តជាប់ព្រំដែន។
លោកបារម្ភថា សព្វថ្ងៃវៀតណាមកំពុងអនុវត្តផែនការ ហូ ជីមិញ គឺបង្ហូរជនជាតិគេឱ្យមករស់នៅលើទឹកដីកម្ពុជាកាន់តែច្រើន ហើយជនជាតិវៀតណាមមួយចំនួន កំពុងកាន់តែតំណាងក្នុងជួររដ្ឋាភិបាលទៀត។
លោកថា៖ «មហិច្ចតារបស់យួន គឺដូចសព្វថ្ងៃហ្នឹង គឺគាត់បញ្ជូនជនជាតិគាត់មកកម្ពុជា ហើយក៏ស្នើឲ្យថែទាំកូនចៅគាត់ ប្រជាពលរដ្ឋគាត់ នៅពេលជួបមេដឹកនាំខ្មែរហ្នឹង ហើយគាត់ព្យាយាមឲ្យជនជាតិវៀតណាមហ្នឹង ក្លាយទៅជាមេប៉ូលិស មេទាហានហ្នឹង ជាមន្ត្រីរាជការជាទាហានក្នុងជួររដ្ឋាភិបាលអ៊ីចឹងទៅ អ៊ីចឹងវាគ្រោះថ្នាក់ណាស់ថ្ងៃក្រោយ គេនឹងអាចដឹកនាំប្រទេសហ្នឹង គឺសុទ្ធតែកូនចៅយួន ដូច្នេះរឿងទាំងអស់នេះហើយ ដែលជាគ្រោះថ្នាក់សម្រាប់ទឹកដីរបស់កម្ពុជាយើង»។
យ៉ាងណា ប្រធានសមាគមវៀតណាមប្រចាំកម្ពុជា លោក ស៊ឹម ជី ធ្លាប់អះអាងកាលពីថ្ងៃទី១៥ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២២ថា មានជនជាតិវៀតណាមប្រមាណ១០០០គ្រួសារ ដែលជម្លៀសចេញពីផ្ទៃទឹកក្នុងរាជធានីភ្នំពេញនោះ គឺ១០០គ្រួសារជាប់គាំងនៅព្រំដែនវៀតណាម ខេត្តកណ្ដាល ដោយអាជ្ញាធរវៀតណាមមិនអនុញ្ញាតឱ្យជនជាតិវៀតណាមត្រឡប់ចូលប្រទេសវិញនោះទេ។
ខណៈជាង៤០០គ្រួសារឡើងគោកជួលផ្ទះស្នាក់នៅក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ និងផ្សេងៗទៀតរស់នៅលើផ្ទៃទឹកក្នុងខេត្តកណ្តាល ក្បែរព្រំប្រទល់រាជធានីភ្នំពេញ។
កាលពីអំឡុងខែធ្នូ ឆ្នាំ២០១៩ អាជ្ញាធរខេត្តកំពង់ឆ្នាំង បានឱ្យដឹងថា ដី ៤០ហិកតា ដែលអាជ្ញាធរខេត្តនេះរៀបចំឲ្យជនជាតិវៀតណាម រុះរើពីផ្ទះទឹកឡើងមករស់នៅលើគោក គឺជាដីរបស់ជនជាតិខ្មែរឯកជន មិនមែនជាការកាត់ដីឲ្យពួកគេនោះទេ។
អាជ្ញាធរបញ្ជាក់ថា អ្នកដែលត្រូវបានរៀបចំឱ្យបន្លាស់ទីមានចំនួនជាង ៤ពាន់គ្រួសារ (៤.៥៦៣) ក្នុងនោះជនអន្តោប្រវេសន៍វៀតណាមមានជាង ២ពាន់គ្រួសារ (២.៣៧៩គ្រួសារ) ស្មើនឹងជាង ១ម៉ឺននាក់ (១០.០៨៧)។ ក្រៅពីនោះ គឺជាប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ និងខ្មែរ-ឥស្លាម។
ជុំវិញបញ្ហានេះ VOD មិនទាន់អាចទាក់ទង អ្នកនាំពាក្យគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា លោក សុខ ឥសាន ដើម្បីសុំការពន្យល់បន្ថែមបាននៅឡើយទេ គិតត្រឹមម៉ោងផ្សាយនេះ។
ដោយឡែក ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាឃ្លាំមើលកម្ពុជា លោក ម៉ែន ណាត និយាយថា ប្រវត្តិសាស្រ្តបានបង្រៀនកម្ពុជារួចហើយ ពីការបាត់បង់ទឹកដីមួយផ្នែកធំនៃដែនដីកម្ពុជាក្រោមទៅលើប្រទេសវៀតណាម ដែលចាំបាច់មេដឹកនាំកម្ពុជានិងអ្នកនយោបាយខ្មែរ ត្រូវតែរៀនសូត្រ និងទប់ស្កាត់មហិច្ចតាវៀតណាមនេះ។
លោកបន្តថា បើមេដឹកនាំខ្មែរ ឬពលរដ្ឋខ្មែរ មិនប្រុងប្រយ័ត្ន ឬទប់ស្កាត់មហិច្ចតាឈ្លានពានរបស់វៀតណាមឱ្យទាន់ពេលទេ អនាគតខ្មែរកណ្តាលនឹងអាចមានវាសនាដូចនឹងដែនដីកម្ពុជាក្រោម មិនខាន។
លោកថា៖ «កលល្បិចយួនអត់មានអីថ្មីទេ ក្នុងការចិញ្ចឹមចិត្តលើទឹកដីកម្ពុជាហ្នឹង ទី១គឺបញ្ជូនប្រជាពលរដ្ឋខ្លួននៅមករស់នៅលើទឹកដីកម្ពុជាហ្នឹង តាំងពីសម័យជ័យជេដ្ឋាទី២ រហូតមកដល់សម័យបច្ចុប្បន្ន គឺកាន់តែច្រើនៗទៅ ទី២គឺលើកបន្តុបរដ្ឋាភិបាលនៃប្រទេសកម្ពុជា ឲ្យបម្រើនយោបាយរបស់ខ្លួនដូចជាដាក់កម្ពុជានៅក្រោមសហព័ន្ធឥណ្ឌូចិន ឬក៏បក្សកុម្មុយនិស្តឥណ្ឌូចិនអីចឹង ក្នុងពេលបច្ចុប្បន្នហ្នឹងកម្ពុជានៅតែទទួលស្គាល់ថាវៀតណាមជាបងធំ អ្នកចាត់ចែងកិច្ចការនយោបាយរបស់គណបក្សកាន់អំណាច អាហ្នឹងការចិញ្ចឹមចិត្តរបស់យួន ហើយទី៣ យួនប្រើអំណាចមួយទៀត គឺអំណាចជាអ្នកមានគុណដល់គណបក្សកាន់អំណាចហ្នឹង ដើម្បីសង្កត់មិនឲ្យគណបក្សកាន់អំណាចកម្ពុជាសព្វថ្ងៃហ្នឹងហ៊ានក្អក។
យ៉ាងណា បើតាមសហព័ន្ធខ្មែរកម្ពុជាក្រោម ព្រឹត្តិការណ៍ប្រារព្ធខួបនេះ ជាការកត់សម្គាល់នូវការចាប់ផ្តើមនៃដំណើរជីវិតដ៏វែងឆ្ងាយ និងដ៏ឈឺចាប់មួយ ដែលបានកើតឡើងលើពលរដ្ឋខ្មែរក្រោម ជាជនជាតិដើមនៃដែនដីកម្ពុជាក្រោម ឬកូសាំងស៊ីន ត្រូវបង្ខំឱ្យបន្តរស់នៅក្រោមទម្រង់នៃនឹមអាណានិគមថ្មី។
ប្រភពអះអាងថា ៧៦ឆ្នាំ នៅក្រោមអាណានិគមយួន ពលរដ្ឋខ្មែរក្រោម ត្រូវបាត់បង់នូវអធិបតេយ្យភាព ត្រូវលុបបាត់នូវអត្តសញ្ញាណជាតិ ត្រូវគាបសង្កត់បំបិទមិនឲ្យបញ្ចេញសំឡេង ត្រូវធ្វើទុក្ខបុកម្នេញរំលោភបំពានសេរីភាព សាសនា ទន្ទ្រានរឹបយកដីធ្លី ប្រឈមនឹងការរើសអើង និងបំបាត់ពូជសាសន៍ ជាប្រព័ន្ធ ដោយអាជ្ញាធរអាណានិគមយួន ពីរបបមួយទៅរបបមួយឥតឈប់ឈរ។
ទឹកដីកម្ពុជាក្រោម ត្រូវបានរដ្ឋាភិបាលអាណានិគមបារាំង ចុះហត្ថលេខាប្រគល់ទៅឱ្យរដ្ឋបាលវៀតណាមត្រួតត្រាបន្តកាលពីថ្ងៃទី៤ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៤៩ ដែលខ្មែរក្រោមចាត់ទុកថា ជាអំពើខុសច្បាប់។
ទឹកដីកម្ពុជាក្រោម មានផ្ទៃដីទំហំ ៦៧ ៧០០គីឡូម៉ែត្រការ៉េ ឬមានចំនួន២១ខេត្ត-ក្រុង។ គិតត្រឹមឆ្នាំ២០២៥ ទឹកដីកម្ពុជាក្រោមបានស្ថិតនៅក្រោមការត្រួតត្រារបស់វៀតណាមអស់រយៈពេល ៧៦ឆ្នាំមកហើយ។ នៅកម្ពុជាក្រោម វត្តអារាមត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាឃ្លាំងវប្បធម៌ ជាទីកន្លែងថែរក្សា ការពារអត្តសញ្ញាណរបស់ខ្មែរក្រោមទាំងមូល៕









