ពលរដ្ឋរស់នៅតំបន់អន្ទង់អាំង ឬភ្នំ១៥០០ ខេត្តពោធិ៍សាត់ ស្នើក្រសួងមហាផ្ទៃ ជួយអន្តរាគមន៍ទៅរដ្ឋបាលខេត្តឱ្យបញ្ឈប់នូវការដកហូតដីដោយបង្ខំ និងបញ្ចប់នូវការចោទប្រកាន់តាមប្រព័ន្ធតុលាការ ទៅលើពលរដ្ឋដែលរងគ្រោះដោយសារដីធ្លី។
ការស្នើនេះបានធ្វើឡើងតាមរយៈញត្តិរបស់អ្នកស្រី សែម សុខគា ជាពលរដ្ឋម្នាក់រស់នៅតំបន់អន្ទង់អាំង ក្នុងឃុំអន្លង់រាប ស្រុកវាលវែង ខេត្តពោធិ៍សាត់ ដែលបានដាក់ទៅក្រសួងមហាផ្ទៃ នៅថ្ងៃទី០៩ ខែមិថុនា ម្សិលមិញនេះ។ អ្នកស្រីជាពលរដ្ឋម្នាក់ ក្នុងចំណោមពលរដ្ឋ ២៤គ្រួសារ ដែលត្រូវបានអាជ្ញាធរចុះរុះរើផ្ទះ និងរីស៊តខ្ទេចគ្មានសល់ កាលពីអំឡុងពាក់កណ្តាលខែមិនា ឆ្នាំ២០២៥នេះ ក្រោមហេតុផលថា ពួកគេទៅទន្ទ្រានកាន់កាប់ដីតំបន់ការពារបៃតង។
អ្នកស្រី សែម សុខគា បានប្រាប់វីអូឌីនៅថ្ងៃទី១០ ខែមិថុនានេះថា កាលពីថ្ងៃម្សិលមិញ អ្នកស្រីបានដាក់ញត្តិទៅក្រសួងមហាផ្ទៃ ដើម្បីស្នើឱ្យក្រសួងជួយអន្តរាគមន៍ទៅរដ្ឋបាលខេត្តពោធិ៍សាត់ បញ្ឈប់ជាបន្ទាន់នូវចេតនាដកហូតដីរបស់គាត់ដោយបង្ខំ និងបញ្ឈប់នូវការចោទប្រកាន់តាមផ្លូវតុលាការ ទាំងដែលអ្នកស្រីពុំបានប្រព្រឹត្តបទល្មើសដូចការចោទរបស់មន្ត្រីបរិស្ថានខេត្ត ដែលចោទថាអ្នកស្រីនិងពលរដ្ឋផ្សេងទៀតបានទៅកាប់ឆ្ការរុករានដីព្រៃធម្មជាតិយកមកធ្វើជាកម្មសិទ្ធិនោះទេ។
អ្នកស្រីបានគូសបញ្ជាក់ថា ដីដែលរដ្ឋបាលខេត្តបានបណ្តេញគ្រួសារអ្នកស្រី ចេញពីលំនៅដ្ឋានដោយបង្ខំនោះ ជាដីដែលអ្នកស្រីបានខ្ចីបុលពីធនាគារ ដើម្បីទិញពីម្ចាស់កម្មសិទ្ធិដែលមានប្លង់រឹង ឈ្មោះ ស្មាន់ កាសេត និងភរិយាឈ្មោះ ប៊ុន ពៅ កាលពីអំឡុងឆ្នាំ២០១២ ដោយមានការទទួលស្គាល់ពីអាជ្ញាធរមូលដ្ឋានផងដែរ។ អ្នកស្រីបន្តថា ក្រោយទិញដីនោះរួច អ្នកស្រីក៏បានខ្ចីបុលពីធនាគារបន្ថែម ដែលមានចំនួនសរុបទាំងមុននិងក្រោយជាង១០ម៉ឺនដុល្លារ ដើម្បីចាក់ដីបន្ថែម និងសាងសង់កញ្ចុះ ព្រមទាំងដាំដំណាំវិលជុំ ដោយគ្មានការហាមឃាត់ពីសំណាក់អាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធឡើយ។
ករណីនេះ អ្នកស្រី សែម សុខគា បាននិយាយថា៖ «សូមឱ្យខាងអាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធទាំងអស់ អត់មានមកប្តឹងចោទប្រកាន់ខ្ញុំ ពីប្រព័ន្ធតុលាការ ខ្ញុំអត់ទទួលយកបានទេ សូមឱ្យដោះស្រាយតាមអ្វីដែលរាជរដ្ឋាភិបាល បើសិនជាដីខ្ញុំត្រូវការអភិវឌ្ឍន៍ សុំសំណងសងជាលុយណាមួយដែលខ្ញុំអាចទទួលយកបាន ខ្ញុំនឹងទទួលយកលុយនេះទៅសងធនាគារ ហើយយកដីខ្ញុំអភិវឌ្ឍន៍ចុះ បើយកដីខ្ញុំទទេ ហើយចោទថាដីខ្ញុំខុសច្បាប់ ខ្ញុំទទួលយកមិនបានទេ គឺខ្ញុំនៅតវ៉ា នៅដើរដាក់ញត្តិរហូតទាល់តែមានដំណោះស្រាយបានខ្ញុំឈប់»។
បើតាមស្ត្រីរូបនេះ ក្រោយមានការបណ្តេញចេញដោយបង្ខំ ប្រជាពលរដ្ឋទាំងជាង ២០គ្រួសារ កំពុងរស់នៅយ៉ាងវេទនា និងខ្វះខាតខ្លាំងក្នុងជីវភាព ខណៈអាជ្ញាធរនៅបន្តគំរាមកំហែងពលរដ្ឋមិនឱ្យត្រឡប់ទៅផ្ទះសម្បែងនៅតំបន់អន្ទង់អាំងនោះវិញទេ។
វីអូឌី មិនអាចសុំការអត្ថាធិប្បាយជុំវិញករណីនេះ ពីអ្នកនាំពាក្យក្រសួងមហាផ្ទៃ លោក ទូច សុខៈ បានទេនៅថ្ងៃទី១០ ខែមិថុនានេះ។
ប៉ុន្តែញតិដែលអ្នកស្រី សែម សុខគា បានដាក់ទៅក្រសួងមហាផ្ទៃនោះ ឃើញមានការចុះហត្ថលេខា និងចារថាបានទទួលពីមន្ត្រីឈ្មោះ រិទ្ធ នៅថ្ងៃទី០៩ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៥។
អនុប្រធានសមាគមការពារសិទ្ធិមនុស្សអាដហុក លោក យិន ម៉េងលី ដែលធ្លាប់បានចុះអង្កេតករណីវិវាទដីធ្លីនេះដោយផ្ទាល់ មានប្រសាសន៍ថា បញ្ហាដែលពលរដ្ឋទាំង២៤គ្រួសារ បាននិងកំពុងតវ៉ា និងទាមទារដំណោះស្រាយមកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ គឺជាប្រជាពលរដ្ឋដែលរស់នៅក្រៅតំបន់អន្ទង់អាំង ឬក្រៅតំបន់ការពារ ហើយការសំអាងរបស់ពលរដ្ឋដែលថារស់នៅក្រៅតំបន់ការពារបៃតងនោះ គឺយោងទៅតាមសជណរបស់រដ្ឋាភិបាលលេខ១១០១។
លោកបន្តថា ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហានេះឱ្យចំគោលដៅ ហើយកុំឱ្យពលរដ្ឋមានការតវ៉ាទៀត និងការដាក់ញត្តិនៅថ្នាក់ជាតិទៀតនោះ រដ្ឋបាលខេត្តគួរចេញមុខចរចាជាមួយពលរដ្ឋដែលរងគ្រោះទាំងនោះដោយផ្ទាល់ និងមិនត្រូវប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធតុលាការទៅដាក់សម្ពាធពលរដ្ឋបន្ថែមនោះទេ។
មន្ត្រីសិទ្ធិមនុស្សរូបនេះ បានគូសបញ្ជាក់ថា៖ «ចឹងរឿងនេះ បើសិនជារដ្ឋបាលក្តី ក្រសួងពាក់ព័ន្ធក្តី ចង់ធ្វើការដោះស្រាយ វាមិនលំបាកទេ ឱ្យធ្វើការដោះស្រាយតាមរយៈរដ្ឋបាលខេត្តវិញ ឱ្យពួកគាត់ចូលមក ដាក់ពាក្យបណ្តឹងមក គាត់ទាមទារអីខ្លះ ដីគាត់នៅឯណា លិចកើតត្បូងជើង គាត់មានឯកសារអីខ្លះ ពេលនោះរដ្ឋបាលខេត្តនឹងទទួលបានហើយ ប៉ុន្មានឱ្យគាត់ចូលមកដោះស្រាយមក កុំឱ្យទៅតាមផ្លូវតុលាការ ព្រោះប្រជាពលរដ្ឋគាត់លឺតុលាការ គាត់ខ្លាចៗ ចឹងយើងស្រង់បាន ផលប៉ះពាល់ពិតប្រាកដ ហើយយើងនឹងរកឃើញហើយសិក្សាថាតើហេតុអីបានជាអ្នកឯកអត់ព្រមចេញពីតំបន់ហ្នឹង […] ចឹងពេលដែលយើងដោះអត់ចំបញ្ហា បញ្ហាវាអត់រលត់ វាដដែលៗចឹង»។
លោកបន្តថា បើសិនជារដ្ឋាភិបាល និងស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធ នៅទុកបញ្ហាដីធ្លីឱ្យនៅបន្តរ៉ាំរ៉ៃ និងមិនដោះស្រាយទេនោះ នឹងធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ជីវភាពរបស់ប្រជាពលរដ្ឋដែលរងគ្រោះ កូនចៅៗរបស់ពួកគេក៏បាត់បង់ឱកាសសិក្សារៀនសូត្រ និងបន្តរស់ដោយការភ័យខ្លាច ជាប់បំណុលវណ្ឌក ហើយបញ្ហាវិវាទដីធ្លីនេះ ក៏ធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់មុខមាត់រដ្ឋាភិបាលផងដែរ។
បើតាម លោក យិន ម៉េងលី គិតមកដល់ពេលនេះ មានពលរដ្ឋចំនួន ៣នាក់ហើយ ដែលកំពុងជាប់ឃុំនៅពន្ធនាគារ ក្នុងនោះមានម្នាក់ត្រូវបានចោទពីបទ កាប់ឆ្ការរុករានដីព្រៃតំបន់ការពារយកធ្វើជាកម្មសិទ្ធិ និងពីរនាក់ទៀត ត្រូវបានចាប់ខ្លួន និងឃុំខ្លួន ពាក់ព័ន្ធនឹងបទញុះញង់ ក្រោយពីពួកគេថត និងបង្ហោះសកម្មភាពនៃការរុះរើផ្ទះ និងបណ្តេញចេញដោយបង្ខំពីសំណាក់អាជ្ញាធរ កាលពីខែមិនានោះ។ ករណីនេះ លោកក៏បានស្នើយ៉ាងទទូចដល់តុលាការ និងអាជ្ញាធរខេត្ត ពិចារណាក្នុងការដោះលែងប្រជាពលរដ្ឋទាំង៣រូបនោះ ឱ្យមានសេរីភាពវិញ ហើយដោះស្រាយបញ្ហាដីធ្លីនេះជូនពលរដ្ឋឱ្យបានឆាប់។
កាលពីឆ្នាំ១៩៩២ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បានផ្តល់សច្ចាប័នជាមួយអង្គការសហប្រជាជាតិ លើកតិការសញ្ញាអន្តរជាតិ ស្តីពីសិទ្ធិសេដ្ឋកចិ្ច សង្គមកិច្ច និងវប្បធម៌ ដែលរាប់បញ្ជូលទាំងសិទ្ធិលំនៅដ្ឋានសមរម្យ និងការធានាសិទ្ធិរស់រានមានជីវិត។
បើតាមចំនុច៦ នៃកតិការសញ្ញាអន្តរជាតិ ការបណ្តេញចេញដោយបំពាន គឺជាការរំលោភបំពានដ៏កម្រោល លើសិទ្ធិមនុស្សជាច្រើន ដែលបានទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិ រួមទាំងសិទ្ធិមានផ្ទះសម្បែង អាហារ ទឹក សុខភាព ការអប់រំ ការងារ សន្តិសុខ សេរីភាពចាកផុតពីការប្រព្រឹត្តឃោឃៅ អមនុស្សធម៌។
លើសពីនេះ មាត្រា៣៥ នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញកម្ពុជា ចែងថា «សេចក្តីស្នើទាំងឡាយរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ ត្រូវបានទទួលការពិនិត្យ និងដោះស្រាយយ៉ាងហ្មត់ចត់ពីអង្គការរដ្ឋ»៕
