ទំនាក់ទំនងជិតស្និទ្ធរវាងលោក ថាក់ស៊ីន និងគ្រួសារហ៊ុន ជំរុញឱ្យមានការលើកឡើងថា អាចជាឧបសគ្គរារាំងដល់ការបញ្ជូនសំណុំរឿងព្រំដែន ទៅកាន់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ(ICJ) ដែលការណ៍នេះ ជាក្តីបារម្ភពីការគំរាមកំហែងបូរណភាពទឹកដីកម្ពុជា បើគ្មានប្រព័ន្ធតាមដានប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពទេនោះ ។
ក្តីបារម្ភនេះ ក្រោយពីរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បង្ហាញភាពស្ទាក់ស្ទើរ ដោយមិនកំណត់ពេលវេលាច្បាស់លាស់ ក្នុងការប្តឹងថៃទៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិICJ បើទោះបានទម្លាយថា រដ្ឋាភិបាលបានបង្កើតគណៈកម្មការរៀបចំឯកសារប្តឹងទៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ ក្នុងវិវាទព្រំដែនជាមួយថៃ នៅតំបន់មុំបី ប្រាសាទតាមាន់ធំ ប្រាសាទតាមាន់តូច និងប្រាសាទតាក្របី ក្តី។
តំណាងរាស្រ្តបក្សប្រឆាំង លោក អ៊ុំ សំអាន បង្ហោះសារលើហ្វេសប៊ុកនៅថ្ងៃទី១១ ខែមិថុនានេះ ដោយនិយាយថា ការបង្កើតគណៈកម្មការរៀបចំឯកសារប្តឹងទៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ(ICJ) គឺជារឿងល្អ។ ប៉ុន្តែចង់សួរ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ថា តើកំណត់ថ្ងៃប្តឹងថៃទៅតុលាការICJ នៅថ្ងៃណាឱ្យពិតប្រាកដ។
ប្រភពបន្តថា ការសួរបញ្ជាក់បែបនេះ ដោយសារឃើញ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ធ្លាប់បង្ហោះសារថា «ប្តឹងថៃក្នុងករណីចាំបាច់។ ការណ៍នេះធ្វើលោកបារម្ភថា ប្រសិនបើ លោក ថាក់ស៊ីន បញ្ចុះបញ្ចូល លោក ហ៊ុន សែន ឱ្យឈប់ប្តឹងទៅ ICJ នោះ កម្ពុជាប្រឈមនឹងបាត់បង់ដីទៅប្រទេសថៃបន្ថែមទៀត។
លោកនិយាយក្នុងសម្តីដើមថា៖ «ហេតុនេះ បណ្តឹងមិនទាន់ទៅដល់ដៃ ICJ យើងនៅមិនទាន់ទុកចិត្តលោក ហ៊ុន សែន នៅឡើយ ព្រោះខ្លាចបងធម៌ លោក ថាក់ស៊ីន អាចចរចាក្រោមតុម្តងទៀតដូចករណីដកទ័ពចេញពីតំបន់មុំបីនៃខេត្តព្រះវិហារ»។
លោក អ៊ុំ សំអាន ឱ្យVODដឹងបន្ថែមថា លោក ហ៊ុន សែន អាចយកលេសពន្យាពេលប្តឹង ឬដោះដូរអ្វីមួយ ដើម្បីជួយសម្រួលដល់គ្រួសារថាក់ស៊ីន កុំឱ្យពួកយោធាថៃធ្វើរដ្ឋប្រហារទម្លាក់កូនស្រី លោក ថាក់ស៊ីន គឺអ្នកស្រី ផែផងថាន។
លោកបន្តថា ភាពស្អិតរមួតរវាងគ្រួសារថាក់ស៊ីន និងគ្រួសារហ៊ុននេះ អាចជាឧបសគ្គធំ ដល់ការដាក់បញ្ជូនសំណុំរឿងព្រំដែន ដូចជា ប្រាសាទតាមាន់តូច តាមាន់ធំ តាក្របី និងតំបន់មុំបីទៅតុលាការICJ។
លោកថា៖ «កត្តាដែលមិនអាចប្ដឹងហ្នឹង មានទី១ គឺលោក ថាក់ស៊ីន អាចខលមកដើម្បីនិយាយជាមួយលោក ហ៊ុន សែន កុំឱ្យប្តឹង ដើម្បីកុំឱ្យពួកយោធាធ្វើរដ្ឋប្រហារកូនគាត់ មួយទៀតអាចថៃគេផ្ដាច់ភ្លើងផ្ដាច់ទឹកនៅតាមព្រំដែនហ្នឹង វាអាចប៉ះពាល់ទៅដល់កាស៊ីណូ និងប៉ះពាល់ទៅដល់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរយើង ហើយមួយទៀតអាចបិទច្រកព្រំដែនឡើងវិញ និងមួយទៀត គឺថៃពង្រាយកម្លាំងនៅតាមព្រំដែនហ្នឹងអាចផ្ទុះអាវុធធ្វើអ៊ីចឹងទៅ»។
ប្រហែលគ្នានេះដែរ តំណាងរាស្រ្តបក្សសង្គ្រោះជាតិម្នាក់ទៀត គឺលោក សួន សូរីដា ហាក់មានជំនឿតិចតួចលើមេដឹកនាំគ្រួសារហ៊ុន ក្នុងការប្តឹងថៃទៅតុលាការICJ ដោយលោកសង្កេតឃើញថា មកទល់ពេលនេះ រដ្ឋាភិបាលនៅតែមិនកំណត់ពេលវេលាច្បាស់លាស់ ក្នុងការបញ្ជូនសំណុំរឿងព្រំដែននៅឡើយ។
ម្យ៉ាងវិញទៀត លោកយល់ថា ការបង្កើតគណៈកម្មការរៀបចំឯកសារប្តឹងថៃទៅតុលាការICJនេះ អាចគ្រាន់តែជាការលួងចិត្តមហាជន កុំឱ្យខឹងសម្បារក្រោយកម្ពុជាដកទ័ពចេញពីតំបន់មុំបីនៃខេត្តព្រះវិហារ។
លោកថា៖ «យើងឃើញហើយថាទំនាក់ទំនងនេះ វាអាចនឹងជះឥទ្ធិពលខ្លាំងទៅដល់ការសម្រេចចិត្តរបស់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ក្នុងការឆ្លើយតបទៅនឹងគេហៅថាឈ្លានពាន ឬក៏ចូលកាន់កាប់ទឹកដីនៅតាមព្រំដែនកម្ពុជា ហើយប្រសិនបើរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាយោគយល់ត្រកូលថាក់ស៊ីន ក្នុងនាមជានាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃរដ្ឋាភិបាលថៃ វាធ្វើឲ្យបាត់បង់នូវ គេហៅវិធានការដែលដ៏មានប្រសិទ្ធភាព នៅក្នុងការដោះស្រាយវិបត្តិព្រំដែនកម្ពុជា យើងដឹងហើយថាមកដល់ពេលនេះ រដ្ឋាភិបាលបានជ្រើសរើសយកការប្ដឹងផ្ដល់ទៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិអាយ.ស៊ី.ជេ ប៉ុន្តែការសម្រេចចិត្តរបស់រដ្ឋាភិបាល វាហាក់ដូចជានៅមានភាពស្រពិចស្រពិល»។
VOD មិនអាចទាក់ទងអ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាល លោក ប៉ែន បូណា និងអនុប្រធានគណៈកម្មការរៀបចំឯកសារ លោក ឡាំ ជា ដើម្បីសុំការបញ្ជាក់បន្ថែមជុំវិញរឿងនេះបាននៅឡើយទេ គិតត្រឹមម៉ោងផ្សាយនេះ។
ដោយឡែក អ្នកតាមដានភូមិសាស្ត្រនយោបាយតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ និងប៉ាស៊ីហ្វិក លោក សេង វណ្ណលី និយាយប្រាប់VODថា លោកគាំទ្រចំពោះការរៀបចំគណៈកម្មការរៀបចំឯកសារប្តឹងថៃទៅICJនេះ។
ក៏ប៉ុន្តែលោកហាក់មិនទាន់ទុកចិត្តថា រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាពិតជាមានចេតនារុញវិវាទព្រំដែននេះទៅតុលាការICJ។
ការមិនទុកចិត្តនេះ ដោយលោកសង្កេតឃើញថា កន្លងមក រដ្ឋាភិបាលបានបង្កើតគណៈកម្មការច្រើនរាប់មិនអស់ ក្នុងគោលបំណងដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាសង្គម និងបញ្ហាពលរដ្ឋ ប៉ុន្តែជាក់ស្តែង គណៈកម្មការទាំងនោះ មិនត្រឹមតែមិនអាចជួយដោះស្រាយបញ្ហាបាននោះទេ ផ្ទុយទៅវិញ ធ្វើឱ្យបញ្ហាទាំងនោះបន្តជាប់គាំង និងរ៉ាំរ៉ៃពីមួយថ្ងៃទៅមួយថ្ងៃ។
លោកបន្តថា មូលហេតុចម្បងនៃការបរាជ័យក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាពលរដ្ឋ និងបញ្ហាជាតិ គឺដោយសារតែពួកគេភាគច្រើន បំរើបក្ស ជាងបំរើជាតិ គួបផ្សំនិងកង្វះប្រព័ន្ធឯករាជ្យត្រួតពិនិត្យលើគណនីភាព និងតម្លាភាព ក្នុងការធ្វើការងាររបស់រដ្ឋាភិបាល និងការមិនផ្តល់តម្លៃដល់ការចូលរួមរបស់ពលរដ្ឋ ក៏ដូចជាគណបក្សប្រឆាំង។
លោកថា៖ «ទំនាក់ទំនងរវាងរដ្ឋាភិបាល លោកស្រី ផែផងថាន នឹងរដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ឬក៏ទំនាក់ទំនងរវាងលោកអតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ជាមួយនឹង លោក ថាក់ស៊ីន ក៏ជាចំណុចរាំងស្ទះមួយដែលអាចនឹងធ្វើឲ្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ស្ទាក់ស្ទើរក្នុងការរុញវិវាទនេះទៅដល់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិដែរ ក៏ប៉ុន្តែស្ថានភាពវាអាស្រ័យទៅលើសកម្មភាព ថាតើរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជានឹងបន្តរុញ១០០% វាអាស្រ័យទៅលើការដែលរដ្ឋាភិបាលថៃ អាចគ្រប់គ្រងស្ថានការណ៍កម្រិតណា ហើយអាចនឹងក្ដោបក្ដាប់សេចក្ដីសម្រេចរបស់ខ្លួន ដោយមិនអនុញ្ញាតឲ្យយោធាបំផុសគំនិតជ្រុលនិយម ឬក៏ចូលរួមជាមួយនឹងក្រុមអភិរក្ស ជាពួកជ្រុលនិយម ដើម្បីសម្រេចដាក់គំនាបទៅលើកម្ពុជាកាន់តែខ្លាំង»។
លើសពីនេះ ក្នុងដំណើរដែលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ទៅកាន់ប្រទេសបារាំង គណបក្សសង្រ្គោះជាតិសាខានៅប្រទេសបារាំង ក៏បានដាក់ញត្តិផ្ញើជូនប្រធានាធិបតីបារាំង លោក Emmanuel Macron ជំរុញបញ្ហានេះដែរ។
ក្នុងញត្តិនោះ បានប្រាប់ប្រធានាធិបតីបារាំង ពីកាតព្វកិច្ចកាតព្វកិច្ចរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ក្នុងការអនុវត្តកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស ការប្រើយន្តការអន្តរជាតិ ដើម្បីដោះស្រាយជម្លោះព្រំដែន ដោយប្តឹងទៅតុលាការអន្តរជាតិ ICJ និងផ្តល់សច្ចាប័នច្បាប់សមុទ្រ UNCLOS ដើម្បីបានជាខែលអន្តរជាតិ ការពារបូរណភាពទឹកដីកម្ពុជា។
ជុំវិញបញ្ហានេះ នាយករដ្ឋមន្ត្រីដែលត្រូវជាប្អូនធម៌មេដឹកនាំកម្ពុជា អ្នកស្រី ផែផងថាន បាននិយាយក្នុងសេចក្តីថ្លែងការណ៍ ចុះថ្ងៃទី១០ ខែមិថុនាថា ភាគីថៃបានសន្ទនាតាមទូរសព្ទជាមួយមេដឹកនាំកម្ពុជាហើយ មុនជំនួបថ្ងៃទី១៤ខែមិថុនានេះ ជុំវិញគោលបំណងរបស់ថៃ ដែលថាមិនទទួលយកយុត្ថាធិការតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិនេះ និងទាមទារការដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនដោយយន្តការទ្វេភាគី រវាងកម្ពុជា ថៃ។
តែយ៉ាងណា គេនៅរងចាំមើលលទ្ធផលចរចា ដែលគ្រោងធ្វើនៅប៉ុន្មានថ្ងៃទៀតនេះ តើការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់កម្ពុជា ដែលថាប្តឹងថៃទៅតុលាការអន្តរជាតិ(ICJ)នោះនឹងវិវត្តន៍ទៅបែបណា៕
