ជម្លោះទ្វារដែកនៅតាមច្រកព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ នៅពេលនេះ ហាក់បានក្លាយទៅជាអាវុធរបស់មេដឹកនាំកម្ពុជា និងថៃទៅហើយ បន្ទាប់ពីរដ្ឋាភិបាលទាំងពីរ បានរឹតបន្តឹងការចេញចូលកាន់តែខ្លាំងឡើង។
ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាឃ្លាំមើលកម្ពុជា លោក ម៉ែន ណាត យល់ឃើញថា វិវាទព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ មិនងាយរលត់ទៅវិញឡើយ ដោយភាគីថៃប្រើគ្រប់វិធីសាស្ត្រ ដើម្បីដាក់សម្ពាធកម្ពុជាឱ្យទទួលយកការចរចាទ្វេភាគី ទោះបីវិធីសាស្ត្រទាំងនោះ កំពុងគំរាមកំហែងជីវភាពពលរដ្ឋទាំងពីរប្រទេសក្ដី។
លោកបន្តថា វិវាទព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ គួរតែលើកយកទៅដោះស្រាយនៅស្ថាប័នច្បាប់ ដោយភាគីថៃមិនត្រូវអូសទាញរឿងនេះឱ្យប៉ះពាល់ដល់ជីវភាពពលរដ្ឋឡើយ។
លោក ម៉ែន ណាត និយាយថា៖ «យើងមិនចង់ឃើញស្ថានភាព ដោយសារតែភាពតានតឹងប្ដឹងផ្ដល់គ្នានៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិហ្នឹង វារាលដាលដល់ប្រជាពលរដ្ឋទេ។ យើងចង់ឃើញថា ប្ដឹងគ្នាប្ដឹងដោយសន្តិវិធីទៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិទៅចុះ តែស្ថានភាពព្រំដែន ស្ថានភាពរបស់ប្រជាពលរដ្ឋមិនត្រូវឱ្យមានភាពតានតឹងដោយសាររឿងអស់ហ្នឹងទេ»។
កាលពីថ្ងៃទី១៦ ខែមិថុនា ប្រធានព្រឹទ្ធសភា និងជាឪពុកនាយករដ្ឋមន្រ្តី លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត គឺលោក ហ៊ុន សែន ប្រកាសទុករយៈពេល២៤ម៉ោង ឱ្យភាគីថៃដើម្បីធ្វើឱ្យស្ថានភាពតាមច្រកព្រំដែនវិលត្រឡប់ទៅស្ថានភាពដើមវិញ បើមិនដូច្នោះទេកម្ពុជានឹងបិទការនាំចូលបន្លែនិងផ្លែឈើថៃ នៅគ្រប់ច្រកព្រំដែនទាំងអស់។
លោក ហ៊ុន សែន បានថ្លែងទៅកាន់ប្រជាពលរដ្ឋថៃថា កុំបន្ទោសរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ប៉ុន្តែត្រូវតែទៅតវ៉ាជាមួយទាហានថៃខ្លួនឯង ព្រោះទាហានថៃជាអ្នកបិទព្រំដែនដោយឯកតោភាគី មិនមែនកម្ពុជាបិទមុននោះទេ ហើយថា នេះជាលទ្ធផលនៃការបំពានច្បាប់ដោយយោធាថៃ។
គិតមកដល់ត្រឹមម៉ោង ១០ព្រឹក ថ្ងៃទី១៧ ខែមិថុនានេះ ជាកំណត់ពេលឱសានវាទ ភាគីថៃនៅបន្តបិទច្រកព្រំដែន ដោយមិនព្រមបើកតាមម៉ោងកំណត់ធម្មតា ជាហេតុធ្វើឱ្យភាគីកម្ពុជាបង្ខំចិត្តបិទការនាំចូលបន្លែ និងផ្លែឈើរបស់ថៃ គ្រប់ច្រកព្រំដែនជាប់ប្រទេសមួយនេះ ដោយអនុញ្ញាតតែការឆ្លងកាត់ថ្មើរជើងប៉ុណ្ណោះ។
ជាការឆ្លើយតប ភាគីថៃ បានរឹតបន្តឹងពលរដ្ឋរបស់ខ្លួនក្នុងការឆ្លងដែនចូលទឹកដីកម្ពុជា ដោយអាជីវករត្រូវមានលិខិតស្នាមត្រឹមត្រូវ ខណៈបុគ្គលិកថៃធ្វើការកាស៊ីណូ ឬអនឡាញ គឺមិនអនុញ្ញាតឱ្យចូលកម្ពុជាតែម្ដង។
ក្រោយកម្ពុជាបិទការនាំចូលកសិផល នៅតាមច្រកព្រំដែននានា ហាក់មានការកកស្ទះកាន់តែខ្លាំង ដោយមានរថយន្តដឹកទំនិញ បន្លែ និងផ្លែឈើ ជាច្រើនគ្រឿង ចតនៅពីមុខច្រកទ្វារព្រំដែនថៃ បន្តកន្ទុយគ្នាដូចខ្សែរថភ្លើង ខណៈអ្នកបើកឡានដឹកទំនិញមួយចំនួនបានមកតវ៉ា និងស្នើឱ្យទាហានថៃ មកចរចាជាមួយកម្ពុជា ដើម្បីបើកច្រកឱ្យពួកគេឆ្លងកាត់។
ជុំវិញរឿងនេះ ប្រធានអង្គការប្រជាធិបតេយ្យខ្មែរដែលមានមូលដ្ឋាននៅប្រទេសអូស្ត្រាលី លោក ស៊ឹង សែនករុណា យល់ឃើញថា ការរឹតបន្តឹងការនាំចូលទំនិញរបស់ថៃ ចូលមកកម្ពុជា នៅពេលនេះ បានធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ប្រជាពលរដ្ឋទាំងសងខាងពិតមែន ប៉ុន្តែវិធីនេះ គឺជាការឆ្លើយតបបែបអហិង្សាមួយ ដើម្បីដាក់សម្ពាធដល់ភាគីថៃ ដែលជាអ្នកបង្ករឿងមុន។
ទោះយ៉ាងណា លោក ស៊ឹង សែនករុណា បន្តថា ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហានេះ កុំឱ្យប៉ះពាល់ដល់ផលប្រយោជន៍របស់ពលរដ្ឋទាំងសងខាង រដ្ឋាភិបាលទាំងពីរ គួរតែយកយន្តការច្បាប់អន្តរជាតិមកប្រើប្រាស់។
លោកថា៖ «យើងឃើញថា រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ឬប្រទេសកម្ពុជា ជាប្រទេសមួយដែលមានកម្លាំងប្រដាប់អាវុធ ឬក៏កម្លាំងទ័ពហ្នឹង មិនជាខ្លាំងក្លាទំនើបអ្វីនោះទេ ហើយក៏ជាប្រទេសមួយដែលតូចជាងប្រទេសថៃដែរ។ អ៊ីចឹងការប្រើប្រាស់នូវមធ្យោបាយយន្តការអន្តរជាតិទៅខាងតុលាការ ICJ គឺជាជម្រើសមួយដ៏ល្អ និងត្រឹមត្រូវស្របតាមច្បាប់អន្តរជាតិផងដែរ»។
វិវាទព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ បានចាប់ផ្ដើមកើនកម្ដៅ បន្ទាប់ពីទ័ពថៃឆ្មក់ចូលមកបាញ់សម្លាប់ទាហានខ្មែរម្នាក់ នៅតំបន់មុំបី ស្រុកជាំក្សាន្ត ខេត្តព្រះវិហារ នៅថ្ងៃទី២៨ ខែឧសភា។ ក្រោយមក កម្ពុជាយកករណីនេះ រួមទាំងសំណុំរឿងព្រំដែន ដែលថៃរំលោភបំពានប្រាសាទតាមាន់តូច តាមាន់ធំ និងតាក្របី នៅខេត្តឧត្តរមានជ័យ ប្តឹងទៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) ។
ប៉ុន្តែភាគីថៃ ប្រកាសមិនទទួលស្គាល់អំណាចយុត្តាធិការរបស់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) ហើយងាកមកដាក់សម្ពាធកម្ពុជាតាមគ្រប់មធ្យោបាយ មានទាំងការចល័តទ័ព រថក្រោះ សព្វាវុធទំនើបៗមកកាន់ព្រំដែន ព្រមានកាត់ផ្តាច់អគ្គីសនី សេវាអ៊ីនធើណែត និងបិទច្រកព្រំដែនដោយឯកតោភាគីជាដើម។
ទោះជាបែបនេះក្ដី អ្នកតាមដានភូមិសាស្ត្រនយោបាយនៅតំបន់អាស៊ី-ប៉ាស៊ីហ្វិក លោក សេង វណ្ណលី បានសរសេរនៅលើបណ្ដាញសង្គមហ្វេសប៊ុក កាលពីថ្ងៃទី១៦ ខែមិថុនាថា ថៃនឹងបាក់មុខលើឆាកអន្តរជាតិម្តងទៀត ដោយសារថៃអាចរារាំងបណ្តឹងតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ ICJ ដែលប្ដឹងដោយកម្ពុជា ករណីនៅតំបន់មុំបី ប្រាសាទតាមាន់ធំ តាមាន់តូច និងតាក្របី បានលុះត្រាតែថៃ មិនធ្លាប់បានទទួលស្គាល់យុត្តាធិការរបស់ ICJ និងលិខិតូបករណ៍៣ រួមមាន អនុសញ្ញាបារាំង-សៀម ឆ្នាំ១៩០៤ សន្ធិសញ្ញាបារាំង-សៀម ឆ្នាំ១៩០៧ និងផែនទីបារាំង-សៀម ឆ្នាំ១៩០៨។
លោក សេង វណ្ណលី លើកឡើងថា ដោយសារតែថៃ ធ្លាប់បានទទួលស្គាល់ឯកសារទាំងបីខាងលើ និងធ្លាប់បានទទួលស្គាល់យុត្តាធិការ ICJ ក្នុងអំឡុងតតាំងក្តីប្រាសាទព្រះវិហារជាមួយកម្ពុជា ដែលសម័យនោះ កម្ពុជាក៏បានប្រើប្រាស់ឯកសារទាំង៣ ខាងលើនេះដែរ ដូច្នេះលើកនេះ ទោះបីថៃបានបដិសេធមិនទទួលស្គាល់យុត្តាធិការ ICJ ហើយព្យាយាមបញ្ចុះបញ្ចូលទូតបរទេសនៅថៃ និងសមាជិកអង្គការសហប្រជាជាតិផ្សេងទៀត ក៏ថៃមិនអាចរារាំង ICJ ឱ្យទម្លាក់ពាក្យបណ្តឹងរបស់កម្ពុជាបានដែរ បើកម្ពុជានៅតែបន្តប្រើប្រាស់ឯកសារបីខាងលើក្នុងពាក្យបណ្តឹងថ្មីរបស់ខ្លួន៕
