ក្រុមអ្នកមាននិន្នាការប្រជាធិបតេយ្យ ទាំងក្នុងនិងក្រៅប្រទេស បានបញ្ចេញប្រតិកម្មព្រមៗគ្នា ប្រឆាំងទៅនឹងបំណង លោក ហ៊ុន សែន ដែលបញ្ជាឱុ្យរុះរើមាត្រា៣៣នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ដើម្បីដកសញ្ជាតិខ្មែរពីកំណើត ដោយចាត់ទុកវិធាននេះ គ្រោះថ្នាក់ជាតិធ្ងន់ធ្ងរ ក្រោយមេដឹកនាំមួយនេះ លែងហ៊ានប្រកួតអំណាចតាមគន្លងប្រជាធិបតេយ្យជិត១០ឆ្នាំទៅនេះ ។
ប្រតិកម្មចម្រុះនេះ ក្រោយពី លោក ហ៊ុន សែន ដែលគេដឹងថាមានអំណាចកំពូល ចង្អុលឱ្យរុះរើរដ្ឋធម្មនុញ្ញមាត្រា៣៣នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ដើម្បីដកសញ្ជាតិពលរដ្ឋខ្មែរពីកំណើត ក្រោមហេតុផលថា ដើម្បីទប់ស្កាត់អ្នកគប់គិតនឹងបរទេសបំផ្លាញខ្មែរ។
ក្តីបារម្ភនេះ ខណៈបន្ទាត់នយោបាយ លោក ហ៊ុន សែន រងការរិះគន់ថា បានដើរលើផ្លូវខុសជិត១០ឆ្នាំទៅនេះ ក្រោយរំលាយគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ចាប់ពីចុងឆ្នាំ២០១៧មក និងជាប់ចំណងវៀតណាម ហើយ នៅបន្តប្រើប្រព័ន្ធតុលាការធ្វើជាឧបករណ៍ ក្រោមយុទ្ធសាសន៍ងើប១វ៉ៃ១ មិនព្រមផ្សះផ្សាជាតិនោះ។
តំណាងរាស្រ្តបក្សប្រឆាំង លោក អ៊ុំ សំអាន ឱ្យVODដឹងនៅថ្ងៃទី៧ ខែកក្កដានេះថា លោកមិនគាំទ្រដាច់ខាតចំពោះការធ្វើវិសោធនកម្មរុះរើច្បាប់មាត្រា៣៣នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញកម្ពុជានេះ។ លោកថា ការដកសញ្ជាតិខ្មែរពីកំណើត ជាអំពើប្រល័យពូជសាសន៍ ប្រហាររដ្ឋធម្មនុញ្ញកម្ពុជា និងបំពានកតិកាសញ្ញាអន្តរជាតិ។
លើសពីនេះ លោកថា ការធ្វើវិសោធនកម្មនេះ ជាបំណងលោក ហ៊ុន សែន ចង់កម្ទេចឬបំផ្លាញពូជសាសន៍ខ្មែរ ដើម្បីផ្គាប់ចិត្តចៅហ្វាយនាយវៀតណាម តាមមហិច្ចតា លោក ហូ ជីមិញ ដើម្បីគ្រប់គ្រងឥណ្ឌូចិនទាំងមូល។
លោកថា៖ «បង្ហាញថា ត្រកូលហ៊ុន គឺដឹកនាំតាមរបៀបផ្ដាច់ការ អមនុស្សធម៌សូម្បីតែពលរដ្ឋខ្លួនឯងហ្នឹងក៏ដកសញ្ជាតិកំណើតពីគាត់ អាហ្នឹងដូចដកជីវិតគាត់ដកឈាមគាត់ អ៊ីចឹងកាលណាដកសញ្ជាតិគាត់ គាត់មានទៅបោះឆ្នោតអីបាន លែងបានឈរឈ្មោះបោះឲ្យគេបោះឆ្នោត អត់មានអត្តសញ្ញាណប័ណ្ណ អត់មានសៀវភៅគ្រួសារ អត់មានលិខិតឆ្លងដែនឱ្យគាត់រស់នៅក្នុងសង្គមយ៉ាងម៉េច អត់ទទួលបានសេវាកម្មសង្គម បណ្ណក្រីក្រ ឬក៏អត់បានទទួលនូវសេវាសុខាភិបាលអីផ្សេងៗ អ៊ីចឹងដូចសម្លាប់គាត់ទាំងរស់អ៊ីចឹង»។
មួយវិញទៀត លោកថា បន្ទាត់នយោបាយនេះ គឺដើរចូលអន្ទាក់វៀតណាម ដើម្បីសម្រេចបំណង ហូ ជីមិញ ដើម្បីបង្កើតជាសហពន្ធ័ឥណ្ឌូចិន និងលេបទឹកដីខ្មែរ។
ប្រហែលគ្នានេះដែរ អគ្គលេខាធិការ និងជាសមាជិកព្រឹទ្ធសភា ពីគណបក្សឆន្ទៈខ្មែរ លោក គង់ មូនីកា ឱ្យVODដឹងថា ប្រទេសលើពិភពលោក គេមិនដកសញ្ជាតិកំណើតរបស់ជនជាតិគេទេ គឺគេអាចដកសញ្ជាតិតែបុគ្គលដែលទទួលបានសញ្ជាតូបនិកម្មប៉ុណ្ណោះ ប្រសិនបើពួកគេប្រព្រឹត្តិខុសច្បាប់ជាដើម។
លោកថា៖ «ខ្ញុំយល់ថា ការដកសញ្ជាតិពីប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរណាមួយ ដែលមានសញ្ជាតិខ្មែរពីកំណើត គឺជារឿងមួយដែលវាផ្ទុយពីស្មារតីដើមនៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញកម្ពុជាឆ្នាំ១៩៩៣ ក៏ដូចជាច្បាប់ជាតិអន្តរជាតិផ្សេងៗដែលធានាថាបុគ្គលគ្រប់រូបមិនត្រូវបានដកសញ្ជាតិដោយអំពើចិត្ត ហើយចំណុចនេះដែរ គឺថាយើងមានការព្រួយបារម្ភថា វានឹងផលប៉ះពាល់ដល់សិទ្ធិសេរីភាពជាមូលដ្ឋាន តាមគោលការណ៍លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ»។
ចំណែក អតីតនាយកឧទ្ទការល័យ លោក កឹម សុខា ប្រធានគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ លោក មុត ចន្ថា បង្ហោះសារនៅថ្ងៃទី៧ ខែកក្កដានេះ ដោយនិយាយថា ប្រទេសកម្ពុជាបានផ្តល់សច្ចាប័នលើ«កតិកាសញ្ញាអន្តរជាតិ ស្តីពីសិទ្ធិពលរដ្ឋ និងសិទ្ធិនយោបាយ ១៦ ធ្នូ ១៩៦៦ នៅឆ្នាំ១៩៩២។
លោកបន្តថា ការធ្វើវិសោធនកម្មមាត្រា៣៣ នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញ គឺជា«ការរំលោភបំពានលើមាត្រា១២ នៃកតិកាសញ្ញាអន្តរជាតិ ស្តីពីសិទ្ធិពលរដ្ឋ និងសិទ្ធិនយោបាយ ឆ្នាំ១៩៦៦» ដែលកម្ពុជាបានផ្តល់សច្ចាប័ន នៅឆ្នាំ១៩៩២។
លោកបន្តថា មាត្រា១២ វាក្យខ័ណ្ឌទី៤ ចែងថា «គ្មានជនណាម្នាក់ត្រូវបានដកហូតសិទ្ធិចេញចូលប្រទេសកំណើតខ្លួនតាមទំនើងចិត្តឡើយ»។
ដោយឡែក ពលករខ្មែរនៅប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង អ្នកស្រី ឡែង ចន្តា វិធានដកសញ្ជាតិនេះ នឹងបំផ្លាញពូជសាសន៍ខ្លួនឯង។
អ្នកស្រីថា៖ «ប្រឆាំងដាច់ខាតក្នុងការដកសញ្ជាតិខ្មែរយើងនេះ នេះជារូបភាពដែលបញ្ជាក់ថា រដ្ឋាភិបាលខ្មែរកំពុងតែប្រល័យពូជសាសន៍ខ្មែរ មិនមែនដូចជាសម័យប៉ុលពត សម័យ ក៥ ក៏ប៉ុន្តែវាជារូបភាពដែលប្រល័យពូជសាសន៍ខ្មែរនៅក្នុងផ្លូវច្បាប់ដ៏សែនត្រជាក់មួយ»។
ពលករខ្មែរនៅប្រទេសជប៉ុនម្នាក់ទៀតគឺ អ្នកស្រី វ៉ាន់ លក្ខិណា ហាក់ស្តីបន្ទោសថា លោក ហ៊ុន សែន ហាក់កំពុងសម្លាប់ខ្មែរទាំងរស់ ព្រោះការដកសញ្ជាតិខ្មែរនេះ គឺជាការដកព្រលឹងជាតិកំណើតរបស់គាត់។
អ្នកស្រីបារម្ភថា ប្រទេសជាតិកាន់តែធ្លាក់ក្នុងគ្រោះមហន្តរាយនៃរបបដឹកនាំផ្តាច់ការគ្រួសារនិយម គឺពលរដ្ឋខ្មែរលែងហ៊ាននិយាយការពិតពីទិដ្ឋភាពសង្គម រស់ទាំងភាពភ័យខ្លាច និងរងទុក្ខគ្មានទីបញ្ចប់។
អ្នកស្រីថា៖ «វាប៉ះពាល់កាន់តែខ្លាំងនោះ គឺថានៅពេលដែលយើងដកសញ្ជាតិជនជាតិរបស់យើង ហើយយើងទុកសញ្ជាតិទាំងអស់ហ្នឹង ឲ្យទៅជនបរទេសវិញ ហើយរាល់ជនបរទេស ដូចជា វៀតណាមអី តែងតែទទួលបានសញ្ជាតិខ្មែរហើយ ក៏ប៉ុន្តែខ្មែរខ្លួនឯងនេះ បែរជាបង្កើតច្បាប់សម្រាប់ដកសញ្ជាតិជនជាតិដើមខ្លួនឯងទៅវិញចា៎ អ៊ីចឹងអាហ្នឹងគឺជាសេចក្ដីព្រួយបារម្ភធំ ចំពោះផ្នែកនយោបាយ និងសុខសុវត្ថិភាពប្រទេសយើងទាំងមូលតែម្ដង»។
ចំណែក គណបក្សកម្ពុជានិយមរបស់ លោក យ៉ែម បុញ្ញប្ញទ្ធិ ក៏បានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍នៅថ្ងៃទី៧ ខែកក្កដានេះ បដិសេធ មិនគាំទ្រចំពោះការស្នើសុំធ្វើវិសោធនកម្ម មាត្រា៣៣ នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញនេះផងដែរ។
ប្រភពបន្តថា ការដកសញ្ជាតិខ្មែរពីកំណើត នឹងធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ធ្ងន់ធ្ងរដល់ផលប្រយោជន៍ជាតិ ប្រជារាស្ត្រខ្មែរ និងនាំឱ្យមានការបែកបាក់ជាតិកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ ខណៈប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌ពុំទាន់ពេញលេញនៅឡើយ។
លើសពីនេះ គណបក្សភ្លើងទៀន និងគណបក្សឆន្ទៈខ្មែរ ក៏បានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍រួមកាលពីថ្ងៃទី៥ ខែកក្កដានេះ សម្តែងការព្រួយបារម្ភ មិនគាំទ្រការផ្តួចផ្តើមគំនិតធ្វើវិសោធនកម្មមាត្រា៣៣ នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញ។
ប្រភពបន្តថា ទង្វើនេះ គឺប៉ះពាល់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់សិទ្ធិ និងសេរីភាពរបស់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរគ្រប់រូប និងផ្ទុយពីស្មារតីដើមនៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ឆ្នាំ១៩៩៣ និងកាតព្វកិច្ចជាអន្តរជាតិដែលកម្ពុជាត្រូវអនុវត្តឱ្យបានខ្ជាប់ខ្ជួននូវសិទ្ធិមនុស្សជាសកល កតិកាសញ្ញាស្តីពីសិទ្ធិស៊ីវិល សិទ្ធិនយោបាយ ដែលធានាថា គ្មាននរណា ម្នាក់នឹងត្រូវដកហូតសញ្ជាតិតាមអំពើចិត្តឡើយ។
ការណ៍នេះ គណបក្សទាំងពីរមានជំនឿយ៉ាងមុតមាំថា គ្មានប្រជាពលរដ្ឋខ្មែររូបណា នឹងត្រូវបានដកហូតសញ្ជាតិកំណើតរបស់ខ្លួន ដោយគ្រាន់តែមានទស្សនៈនយោបាយផ្ទុយពីរដ្ឋាភិបាលនោះឡើយ។
យ៉ាងណា នៅនៅថ្ងៃទី៧ខែកក្កដានេះ គណៈកម្មាធិការអចិន្ត្រៃយ៍រដ្ឋសភា បានបញ្ជាក់ជំហរដូច លោក ហ៊ុន សែន ដែរ ក្រោយបើកកិច្ចប្រជុំថា ការធ្វើវិសោធនកម្មរដ្ឋធម្មនុញ្ញមាត្រា៣៣ ដើម្បីបើកផ្លូវឱ្យដកសញ្ជាតិខ្មែរពីកំណើតនោះ គឺជាឧត្តមប្រយោជន៍ជាតិ ប្រឆាំងនឹងអំពើក្បត់ជាតិ។
ដោយឡែក អ្នកប្រឹក្សាយោបល់ផ្នែកអភិវឌ្ឍន៍ផ្នត់គំនិតនិងការស្រាវជ្រាវ លោក សេក សុជាតិ យល់ថា បញ្ហាដកសញ្ជាតិខ្មែរនេះ ថ្នាក់ដឹកនាំប្រទេសគួរតែពិនិត្យ ពិចារណាឡើងវិញ ខណៈមហាជនមិនគាំទ្រ។
លោកបន្តថា បញ្ហាដកសញ្ជាតិខ្មែរពីកំណើតនេះ អាចបង្កហានិភ័យធ្ងន់ធ្ងរសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍសង្គមជាតិ ខណៈប្រទេសជាតិកំពុងត្រូវការធនធានមនុស្ស ដើម្បីប្រឆាំងនឹងសត្រូវបរទេសឈ្លានពានទឹកដី។
លោកថា៖« «ខ្ញុំមិនគាំទ្រចំពោះការដកសញ្ជាតិជនជាតិខ្មែរ ដែលទទួលបានពីកំណើតនោះទេ ក៏ប៉ុន្តែខ្ញុំគាំទ្រចំពោះការដកហូតសញ្ជាតិពីជនបរទេស ដែលទទួលបានសញ្ជាតិតូបនីយកម្ម នៅពេលដែលរកឃើញថា ពួកគាត់មានបញ្ហាឬក៏បង្កើតកំហុសដែលធ្វើឲ្យប៉ះពាល់ទៅដល់កិត្តិយស និងសេចក្តីថ្លៃថ្នូរ និងមុខមាត់របស់សង្គមនិងរបស់ប្រទេសរបស់យើង ប៉ុន្តែរឿងរ៉ាវទាំងអស់ហ្នឹង យើងគ្រាន់តែចង់ធ្វើការសម្រេចចិត្តមួយ ដោយគិតឲ្យបានសព្វជ្រុងជ្រោយ ពីព្រោះការដកហូតសញ្ជាតិ គឺស្មើនឹងការលុបបំបាត់ជាតិសាសន៍ខ្លួនឯង ដែលធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ទៅដល់រដ្ឋធម្មនុញ្ញ ទៅដល់សិទ្ធិជាមូលដ្ឋានរបស់មនុស្សយើងម្នាក់ៗ»៕
