លោក ហ៊ុន សែន បង្កើត​ច្បាប់ដ​ក​ហូត​សញ្ជាតិ​ធ្វើ​ឱ្យ​អ្នក​ប្រឆាំង​ដេក​ភ័យ​ឬ​ភ័យ​ខ្លួន​ឯង

ខណៈដែលប្រជាពលរដ្ឋ អ្នកនយោ​បាយ និង​សកម្ម​ជន​សង្គម ហាក់​ស៊ាំ​​ទៅ​​នឹង​​បទ​​ចោទ «ញុះ​ញង់​បង្ក​ឱ្យ​មាន​អសន្តិ​សុខ និង​សណ្ដាប់​ធ្នាប់​សង្គម» ដែល​ជា​បទ​ចោទ​​ដ៏ទំ​នើប និង​ពេញ​និយម ប្រចាំ​រដ្ឋាភិបាល​របស់​ម្ចាស់​ស្ថាបនិក​ម្ចាស់​ពាក្យ​ស្លោក «អរគុណ​សន្តិ​ភាព» ទៅ​ហើយ​នោះ ពេល​នេះ លោក ហ៊ុន សែន បាន​ច្នៃ​ច្បាប់​ថ្មី​ដ៏​ចម្លែក​មួយ​ទៀត​ហើយ នោះ​គឺ​ច្បាប់​ដក​ហូត​សញ្ជាតិ ពី​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​ទាំង​ឡាយ​ណា ដែល​លោក​ចោទ​ថា បាន​រួម​ដៃ​ជាមួយ​បរទេស​មក​បំផ្លាញ​ខ្មែរ។

សកម្មជន​សិទ្ធិ​មនុស្ស និង​បរិស្ថាន កញ្ញា លីម គីមស័រ ប្រាប់ វីអូឌី នៅ​ថ្ងៃ​ទី០៧ ខែកក្កដានេះ​​ថា ច្បាប់​ដក​ហូត​សញ្ជាតិ​​នេះ នឹង​ត្រូវ​ លោក ហ៊ុន សែន យក​ទៅ​ប្រើ​ប្រាស់​ក្នុង​ការ​ចោទ​ប្រកាន់​អ្នក​នយោបាយ​បក្ស​ប្រឆាំង ដើម្បី​ដក​ហូត​សញ្ជាតិ និង​សិទ្ធិ​របស់​ពួក​គេ ក្នុង​ការ​ឈរ​ឈ្មោះ​ឱ្យ​ពលរដ្ឋ​បោះ​ឆ្នោត​ឱ្យ។

កញ្ញាបន្តថា ច្បាប់​នេះ ក៏​នឹង​ត្រូវ​បាន​រដ្ឋាភិបាល លោក ហ៊ុន សែន យក​មក​កម្ចាត់​អង្គ​ការ​សង្គម​ស៊ីវិល និង​ស្ថាប័ន​ឯករាជ្យ​មួយ​ចំនួន​ដែរ តាម​រយៈ​ការ​ប្រឌិត​អង្គ​ហេតុ ដោយ​ចោទ​ថា ទទួល​ហិរញ្ញ​ប្បទាន​ពី​បរទេស​ ដើម្បី​ប្រឆាំង​នឹង​រដ្ឋាភិបាល​ខ្មែរ​ជា​ដើម។

ទោះជាយ៉ាងនេះក្ដី សកម្មជនស​ង្គម​ឯករាជ្យ​រូប​នេះ យល់​ឃើញ​ថា ច្បាប់​ដក​ហូត​សញ្ជាតិ​នេះ សក្តិ​សម​សម្រាប់​យក​ទៅ​អនុវត្ត​ចំពោះ​មេ​ដឹ​ក​នាំ​កម្ពុជា​ច្រើន​ជាង។

កញ្ញា លីម គីមស័រ និយាយ​ថា៖ «ហើយ​បើ​ច្បាប់​ហ្នឹង​ចេញ​ហើយ យើង​ក៏​អត់​មាន​អី​ត្រូវ​តវ៉ា​ដែរ ប៉ុន្តែ​គ្រាន់​តែ​ឱ្យ​លោក ហ៊ុន សែន ប្រយ័ត្ន​ប្រយែង ប្រយ័ត្ន​ថ្ងៃ​ណា​មួយ ច្បាប់​ដែល​លោក ហ៊ុន សែន ចែង​ទាំង​អស់​ហ្នឹង ចង​ទៅ​លើ​លោក ហ៊ុន សែន វិញ ព្រោះ​​អំពើ​​ដែ​ល​​លោក ហ៊ុន ​សែន បាន​ធ្វើ គឺ​ដូច​ទៅ​នឹង​ច្បាប់​ដែល​គាត់​បាន​ចែង។ ទី​មួយ គាត់​បង្កើត​​ច្បាប់ ដើម្បី​ការ​ពារ​ខ្លួន​ពេល​នេះ ទី​ពីរ ដើម្បី​ចាប់​អ្នក​ប្រឆាំង និង​អ្នក​រិះ​គន់​។ ប៉ុន្តែ​ថ្ងៃ​ណា​មួយ បើ​សិន​ជា​ លោក ហ៊ុន សែន អស់​អំណាច ច្បាប់​ទាំង​អស់​ហ្នឹង នឹង​ចង​ទៅ​លោក ហ៊ុន សែន វិញ»។

ការថ្លែងរបស់សកម្មជនរូប​នេះ ធ្វើឡើ​ង​បន្ទាប់​ពី​​ប្រធា​ន​ព្រឹទ្ធ​សភា និង​ជា​ប្រធាន​គណបក្ស​កាន់​អំណាច​ លោក ហ៊ុន សែន បាន​​ចង្អុល​​បង្ហាញ​​​ឱ្យ​ក្រសួង​យុត្តិ​ធម៌ ​សិ​ក្សា​ធ្វើ​វិសោធន​កម្ម​​រដ្ឋ​​ធម្ម​នុញ្ញ ដើម្បី​ដក​​សញ្ជាតិ​ពី​កំណើត​ពី​ជន​ជាតិ​​ខ្មែរ​ណា ​ដែល​​លោកហៅថា បានរួមគំនិតជាមួយបរទេស មកបំផ្លាញប្រយោជន៍ជាតិខ្មែរ។

គ្រាន់តែលោក ហ៊ុន សែន ប្រកាសពីបំណង​កែ​ច្បាប់​ភ្លាម មន្រ្តីនៅ​​តាម​ស្ថាប័ន​រដ្ឋ និង​សកម្ម​ជន​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា ដែល​បាន​ដាក់​តាំង​រូប Profile នៅ​លើ​ហ្វេស​ប៊ុក​របស់​ពួក​គេ​ថា គាំទ្រ​ពាក្យ​បណ្ដឹង ICJ មិន​ទាន់​បាន​ដល់​មួយ​ខែ​ផង​នោះ បាន​នាំ​គ្នា​ប្ដូរ​រូប​តាំង​នៅ​លើ​ហ្វេស​ប៊ុក​ខ្លួន​ថា គាំទ្រ​វិសោធន​កម្ម​ដក​សញ្ជាតិ​ខ្មែរ​វិញ​ភ្លាមៗ។

ក្នុងនោះ ក្រសួង និង​ស្ថាប័ន​រដ្ឋ បាន​ចេញ​ញត្តិ និង​លិខិត​គាំទ្រ​ព្រោង​ព្រាត ដោយ​ពួកគេ​​ហាក់​ដឹង​ខ្លួន​យ៉ាង​ច្បាស់​ពី​តួនាទី​របស់​ខ្លួន ក្រោយ​ពី​​លោក ហ៊ុន សែន បាន​ប្រកាស​ពី​បំណង​ធ្វើ​អ្វី​មួយ​ហើយ​នោះ។

ភ្លាមៗនេះដែរ ក្រុមប្រឹក្សា​ធម្មនុញ្ញ​កម្ពុជា ដែល​មាន​ លោក ហ៊ី​ សោភា ជា​ប្រធាន​​ថ្មី​ទើប​តែ​ឡើង​កាន់​តំណែង​បាន​មួយ​សប្ដាហ៍​នោះ បាន​សម្រេច​បាន​បើក​កិច្ច​ប្រជុំ​ពេញ​អង្គ​ក្រាប​បង្គំ​ទូល​ថ្វាយ​អង្គ​ព្រះ​មហា​ក្សត្រ ពាក់​ព័ន្ធ​នឹង​ការ​ធ្វើ​វិសោធន​កម្ម​មាត្រា ៣៣ នៃ​រដ្ឋ​ធម្ម​នុញ្ញ ដោយ​ទូល​ថ្វាយ​ថា ច្បាប់​នេះ​ «អាច​ធ្វើ​ទៅបាន»។

នៅថ្ងៃ​ចន្ទ ទី៧ ខែ​កក្កដា​នេះ​ទៀត​សោធ គណៈ​​កម្មា​ធិការ​​អចិន្រ្តយ៍​​​នៃ​​រដ្ឋ​សភា បាន​បើក​កិច្ច​ប្រជុំ​បិទ​ទ្វារ​ ដើម្បី​​ពិនិ​ត្យ​​សេចក្តី​​​ស្នើ​​ច្បាប់​​ធម្ម​នុញ្ញ ​ដើម្បី​​ធ្វើ​វិសោធន​​កម្ម​​មាត្រា​៣៣​នៃ​​រដ្ឋ​​ធម្ម​នុញ្ញ ក្នុង​​ការ​​បើក​​ផ្លូវ​ឱ្យ​​ធ្វើ​ច្បាប់​​ដក​សញ្ជាតិ​​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​​​ពី​កំណើត។ 

មុនកិច្ចប្រជុំបិទទ្វាររបស់គណៈអចិន្ត្រៃយ៍នៃរដ្ឋសភា លោកនាយករដ្ឋ​មន្រ្តី ហ៊ុន ម៉ាណែត ដែល​ត្រូវ​ជា​កូន​ប្រុស​របស់​ថៅកែ​និពន្ធ​ច្បាប់​វិញ ក៏​មិន​ឱ្យចា​ញ់​ក្រុម​មន្រ្តី​នោះ​ដែរ ដោយ​លោក​បាន​និយាយ​កាល​ពី​ថ្ងៃទី​​០៣ ខែ​កក្កដា​ថា សកម្ម​​ជន​​បក្ស​ប្រឆាំង ដែល​កំពុង​រស់​នៅ​ក្រៅប្រ​ទេស កំពុង​ដេក​ភ័យ ក្រោយ​ឪពុក​របស់​លោក​ រៀប​ចំ​ធ្វើ​វិសោធន​កម្ម​ច្បាប់​ស្តី​ពី​ការ​ដក​សញ្ជាតិ។

លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត និយាយការពារច្បាប់របស់ឪពុក​លោក​ទៀត​ថា មាន​ប្រទេស​ចំនួន ១៥០ ក្នុង​ចំ​ណោម ​១៩៥​ប្រទេស ដែល​ជា​សមាជិក​របស់​អង្គ​ការ​សហ​ប្រជា​ជាតិ មាន​ច្បាប់​ដក​សញ្ជាតិ ក្នុង​នោះ​ក៏​មា​​ន​ផងដែរ​ នៅ​ក្នុង​ចំណោម​ប្រទេស​ដែល​ជា​សមាជិក​សហភាព​អឺរ៉ុប អង់​គ្លេស និង​សហរ​ដ្ឋ​អាមេរិក។

លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ថ្លែង​ថា​​៖ «អ្នកឯង​ភ័យ​ធ្វើ​អី បើ​អ្នក​ឯង​ស្នេហា​ជាតិ ប្ដេជ្ញា​ធ្វើ​ដល់​ដង្ហើម​ចុង​ក្រោយ​ មិន​ធ្វើ ប្រឆាំង​​នឹង​ផល​ប្រយោជន៍​ជាតិ​ខ្មែរ អ៊ីចឹង​កុំ​ភ័យ​ព្រួយ​ពេក។ បើ​សិន​អ្នក​មាន​ផែន​ការ​បំផ្លាញ​ខ្មែរ គប់គិត​​ជាមួយ​បរទេស បំផ្លាញ​ផល​ប្រយោជន៍​ជាតិ​ខ្មែរ អាហ្នឹង​អ្នក​ឯង​ភ័យ​ចុះ។ ប៉ុន្តែ​អ្នក​បែប​ហ្នឹង មិន​សម​ជា​ខ្មែរ​ទេ និយាយ​ឱ្យ​ច្បាស់​តែ​ម្ដង​ទៅ»។

ទោះជាបែបនេះក្ដី ការលើកឡើងរប​ស់ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត នេះ​គឺ​ជា​ការ​កុហក ដោយ​បំភ្លៃ​សាច់​រឿង​ ដើម្បី​បិទ​បាំង​​ពី​ក្ដី​បារម្ភ​របស់​ឪពុក​លោក។

ជាក់ស្ដែង បើ​គេក្រឡក​មើល​ពី​សាវតា​នយោបាយ​របស់ លោក ហ៊ុន សែន ដែល​ជា​មេដឹកនាំ​ឡើង​កាន់​អំណាច​ដោយ​ការ​ធ្វើ​រដ្ឋ​ប្រហារ​ទម្លាក់​សម្ដេច​ក្រុម​ព្រះ នរោត្តម រណឫទ្ធិ ដែល​ជា​នាយក​រដ្ឋ​មន្ត្រីទី​១ កាល​ពី​ឆ្នាំ​១៩៩៧​នោះ បាន​ធ្វើអ្វី​គ្រប់​យ៉ាង ដើម្បី​រំដោះគ្រោះ​​ភ័យ និង​រក្សា​អំណាច​របស់​ខ្លួន ដែល​ទទួល​រង​ការ​វាយ​ប្រហារ​ពីខា​ង​ក្រៅ​ផង និង​ផ្ទៃ​ក្នុង​បក្ស​ផង។

ជាឧទាហរណ៍ នៅក្នុងការបោះឆ្នោតឆ្នាំ២០១៣ និងឆ្នាំ​២០១៧ គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា រប​ស់​លោក ហ៊ុន សែន បាន​​ធ្លាក់​កូដ​ខ្លាំង និង​បាត់​កៅអី​អ​ស់​ច្រើន​សន្ធឹក​នៅ​ក្នុង​រដ្ឋ​សភា ទៅ​បក្ស​ប្រឆាំង ដែល​បណ្ដាល​មក​ពី​ការ​ដឹក​នាំ​រដ្ឋាភិបាល​របស់​លោក បង្ក​ឱ្យ​មាន​អំពើ​ពុក​រលួយ ការ​រំលោភ​សិទ្ធ​មនុស្ស​ធ្ងន់​ធ្ងរ វិបត្តិ​សង្គម​ច្រើន​ស្អេក​ស្កះ និង​ទំនង​​ដោយ​សារ​យុទ្ធ​សាស្រ្ត​ទីផ្សារ​ទិញ​សំឡេង​ឆ្នោត​តាម​រយៈ​ការ​ចែក​អង្ករ សារុង ប៊ីចេង ក្រមា និង​លុយ របស់​គណបក្ស​ទេវតា លែង​មាន​អ្នក​ចង់​បាន​ត​ទៅ​ទៀត។

ដោយសារតែមើលឃើញពីក្រឡាអត់ស្រួលបែបនេះ​ហើយ បាន​ធ្វើ​ឱ្យ​បុរស​ខ្លាំង​របស់​កម្ពុជា លោក ហ៊ុន សែន ងាក​មក​​ដើរ​​ផ្លូវ​ចាស់​វិញ ដោយ​ប្រើ​ប្រាស់​វិធី​ពង្រឹ​ង​អំណាច និង​យក​ច្បាប់​ជា​អាវុធ ដើម្បី​ផ្ដួល​គូ​ប្រកួត​ ដែល​ជំនួស​ដោយ​ការ​ធ្វើ​រដ្ឋ​ប្រហារ​ដោយ​ប្រើ​ប្រាស់​អាវុធ។

ជោគជ័យដ៏សំខាន់ ដែលជាជំហានដំបូងរបស់​ លោក ហ៊ុន សែន គឺ​ការ​រំលាយ​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ កាល​ពី​ឆ្នាំ​២០១៧ និង​ចាប់​ខ្លួន លោក កឹម សុខា ដែល​ជា​ប្រធាន​គណបក្ស​នេះ ឃុំ​នៅ​ក្នុង​ផ្ទះ និង​ដក​សិទ្ធិ​ជា​​ពលរដ្ឋ​​​​​ជា​ស្ថាពរ គឺ​​ដក​សិទ្ធិ​បោះ​ឆ្នោត ដក​សិទ្ធិ​ឈរ​​ឈ្មោះ​​ឱ្យ​គេ​បោះ​ឆ្នោត និង​ដក​សិទ្ធិ​ធ្វើ​នយោ​បាយ​ ដោយ​ចោទ​ថា «គប់​គិត​​​ជាមួយ​​បរទេស ​ដើម្បី​​ផ្ដួល​​រំលំ​​រដ្ឋាភិបាល»។

បន្ទាប់ពីរំលាយបក្សប្រឆាំងធំជាងគេ ដែលមានសក្កានុពល​អាច​យក​ឈ្នះ​លើ​គណបក្ស​កាន់​អំណាច​ហើយ​នោះ លោក ហ៊ុន សែន បាន​បោះ​មួយ​ជំហាន​ទៀត គឺ​ការ​កម្ចាត់​ប្រព័ន្ធ​ផ្សព្វ​ផ្សាយ​ឯករាជ្យ និង​អង្គ​ការ​សង្គម​ស៊ីវិល ដែល​ជា​ស្ថាប័ន​តែង​តែ​លាត​ត្រដាង​ពី​ការ​ដឹក​នាំ​បែប​ផ្ដាច់​ការ​របស់​លោក។

ក្រោយការស្ដោះគ្រោះធំៗ ទាំងអស់​នេះ លោក ហ៊ុន សែន ហា​ក់​នៅ​មិន​ទាន់​ឈប់​ដេក​ភ័យ​នោះ​ទេ ដោយ​លោក​បាន​បន្ត​គិត​គូរ​ពី​រឿង​ផ្ទេរ​អំណាច​ទៅ​កូន និង​ផ្ដួល​គូ​ប្រជែង ដែល​ជា​សម​មិត្ត​រួម​ជំនាន់ នៅ​ក្នុង​ជួរ​បក្ស​ខ្លួន​ឯង​វិញ​ម្ដង។

ក្នុងជំហានបន្ទាប់របស់លោក ហ៊ុន​ សែន បាន​​បង្កើត និង​ធ្វើ​វិសោធន​កម្ម​ច្បាប់ ដើម្បី​រៀប​ចំ​ផ្ទេរ​អំណាច​ទៅ​ឱ្យ​កូន​ប្រុស គឺ​លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត និង​បក្ខ​ពួក ដែល​ជា​ការ​ផ្ទេរ​អំណាច តជំនាន់​មាន​លក្ខណៈ​ឈុត​ធំ និង​ពោរ​ពេញ​ដោយ​ការ​រិះ​គន់ ពី​សំណាក់​ប្រជា​ពលរដ្ឋ និង​បណ្ដា​អន្តរ​ជាតិ។

 វិសោធនកម្មច្បាប់ ដែល​ជាវណ្ណ​កម្ម​របស់​លោក ហ៊ុន សែន ទាំង​នោះ​ រួម​មាន ច្បាប់​កំណត់​ឱ្យ​បេក្ខ​ជន​នាយក​រដ្ឋ​មន្រ្តី​​មាន​​សញ្ជាតិ​​តែ​មួយ វិសោធន​កម្ម​លើ​ក​ទី​១០ ដែល​មាន​ការ​បន្ថយ​អំណាច​រដ្ឋ​សភា ក្នុង​ការ​ស្នើ​បេក្ខភាព​នាយក​រដ្ឋ​មន្រ្តី និង​ប្រើ​ច្បាប់​បិទ​ផ្លូវ​មិ​នឱ្យ​​គណបក្ស​ភ្លើង​ទៀន បាន​ចូល​រួម​បោះ​ឆ្នោត កាល​ពីឆ្នាំ​២០២៣។

ដូច្នេះ សរុបសេចក្ដីមក ការបង្កើត និងធ្វើវិសោធនកម្មច្បាប់​ដក​ហូត​សញ្ជាតិ​របស់​ លោក ហ៊ុន សែន នៅ​ពេល​នេះ មិន​ខុស​ពី​លើក​មុន​នោះទេ​ គឺ​មាន​មូល​ហេតុ​ចម្បង​អ្វី​មួយ ដែល​បញ្ហា​នេះ​ទំនង​កើត​ចេញ​ពី​ក្ដី​បារម្ភ​ចំពោះ​ក្រុម​អ្នក​ប្រឆាំង ដែល​អាច​នឹង​ប្រើ​ប្រាស់​ទឹក​ដី​ថៃ សម្រាប់​ជ្រក​កោន​ដើម្បី​ប្រឆាំង​នឹង​រដ្ឋាភិ​បាល​​របស់​លោក បន្ទា​ប់​ពី​ លោក ហ៊ុន សែន បានបែ​ក​បាក់​គ្នាជា​មួយ​អតីត​នាយក​រដ្ឋ​មន្ត្រី​ថៃ លោក ថាក់​ស៊ីន ស៊ីណា​វ៉ាត់ ដែល​ជា​បុគ្គល​មាន​ឥទ្ធិ​ពល​នៅ​ក្នុង​រដ្ឋាភិបាល​ថៃ​បច្ចុប្បន្ន។

ងាកមកបន្តពីការលើកឡើងរបស់ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត មួយ​ចំណុច​ទៀត ដែល​ថា មាន​ប្រទេស​ចំនួន​ ១៥០ ក្នុង​ចំណោម ១៩៥​ប្រទេស ដែល​ជា​សមាជិក​របស់​អង្គ​ការ​សហ​ប្រជា​ជាតិ មាន​ច្បាប់​ដក​សញ្ជាតិ​នោះ គឺ​ជា​ការ​និយាយ​ដោយ​ច្បិច​យក​ជ្រុង​មួយ មក​លុប​ពី​លើ​សាច់​រឿង​ទាំង​មូល។

នៅក្នុងរបាយការណ៍ ស្តីពីភាពជាពលរដ្ឋសកល​របស់អង្គការឃ្លាំមើល​សិទ្ធិ​ពលរដ្ឋ​សកល (GLOBALCIT) នៅ​វិទ្យាស្ថាន​សាកល​វិទ្យាល័​យ​អ៊ឺរ៉ុប (EUI) នៅ​ទី​ក្រុង Florence បាន​វិភាគ​អំពី​ច្បាប់​ស្តី​ពី​សញ្ជាតិ​នៅ​ក្នុង​ ១៩១​ប្រទេស ក្នុង​ឆ្នាំ​២០២៤ រ​ក​ឃើញ​ថា ការ​កើន​ឡើង​នៃ​ជម្លោះ​ប្រដាប់​អាវុធ ការ​ប្រព្រឹត្ត​បទ​ល្មើស​ព្រហ្មទណ្ឌ​ធ្ងន់​ធ្ងរ និង​អំពើ​ភេរវកម្ម​នៅ​ទូទាំង​ពិភព​លោក ​គឺ​ជា​មូល​ហេតុ​ដែល​ជំរុញ​ឱ្យ​ប្រទេស​ជា​ច្រើន​បាន​ដាក់​ចេញ​នូវ​បទ​ប្បញ្ញត្តិ ដើម្បី​ដក​សញ្ជាតិ​របស់​បុគ្គល ដោយ​ផ្អែក​លើ​មូល​ដ្ឋាន​សន្តិសុខ​ជាតិ។

តែយ៉ាងណា របាយការណ៍​បញ្ជាក់​ថា ក្នុង​ប្រទេស​ចំនួន​ទាំង​១៩១ មាន ៨​៩​ប្រទេស បាន​អនុវត្ត​ច្បាប់​នេះ​ តែ​ទៅ​លើ​បុគ្គល​ទាំ​ង​ឡាយ​ណា ​ដែលទ​ទួល​បាន​សញ្ជាតិ​តាម​រយៈ​កា​រ​ធ្វើ​តូបនីយ​កម្ម​(សញ្ជាតិ​ទី២)​ ឬ​ការ​ផ្ដល់​ឱ្យ​ពីរ​ដ្ឋ​ដទៃ ដោយ​មិ​ន​​មែន​​អនុវត្ត​​ទៅ​​​លើបុគ្គល ដែល​មាន​សញ្ជាតិ​ពី​កំណើត​នោះ​ឡើយ ក្នុង​​នោះ មានប្រទេស​ចំនួន​៧០ បាន​កំណត់​ថា ភាព​ជា​ពលរដ្ឋ​អាច​ត្រូវ​បាន​ដក​ចេញ ប្រសិន​បើ​នរណា​ម្នាក់​ត្រូវ​បាន​គេ​រក​ឃើញ​ថា បាន​បម្រើ​ការ​ក្នុង​ជួរ​កង​ទ័ព​បរទេស។

យ៉ាងណាមិ​ញ ប្រទេស​ឡាតវី ដែល​បាន​អនុវត្ត​ច្បាប់​ដក​ហូត​សញ្ជាតិ ដោយ​ហេតុ​ផល​បែប​នេះ បាន​ធ្វើ​វិសោធន​កម្ម​នៅ​ឆ្នាំ​២០២២ ដើម្បី​អនុញ្ញាត​ឱ្យ​ពលរដ្ឋ​របស់​ខ្លួន ធ្វើ​ការ​ជាមួយ​កង​កម្លាំង​យោធា​អ៊ុយ​ក្រែន​ ដែល​កំពុង​ទទួល​រង​ការ​ឈ្លាន​ពាន​ពី​ប្រទេស​រុស្សី។

យ៉ាងណា​ក៏ដោយ​ចុះ ច្បាប់​ដក​ហូត​សញ្ជាតិ​របស់​លោក ហ៊ុន សែន ដែល​នឹង​ប្រសូត​ក្នុង​ពេល​ឆាប់ៗ​នេះ ​នឹង​មិន​ច្រឡំ​ជាមួយ​ប្រទេស​ដទៃ​នោះ​ឡើយ ហើយ​ច្បាប់​នេះ ត្រូវ​បាន​គេ​រំពឹ​​ងថា​ នឹង​ក្លាយ​ជា​អាវុធ​បម្រើ​ផល​ប្រយោជន៍​នយោ​បាយ​​របស់​បក្ស​កាន់​អំណាច ដែល​ខុ​ស​ពី​ប្រទេស​ដទៃ ច្បាប់​នេះ ត្រូវ​បាន​គេអ​នុវត្ត​​ដោយ​ប្រុង​ប្រយ័ត្ន តម្លា​ភាព និង​យុត្តិធម៌។

ធ្ងន់ធ្ងរជាងនេះ កន្លងទៅ ប្រធានព្រឹទ្ធសភា លោក ហ៊ុន សែន បាន​ចោទ​បរទេស​មួយ​ចំនួន​ថា បាន​គាំ​ទ្រចលនា​បដិវត្តន៍​ពណ៌​បំផ្លាញ​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា ក៏​ដូ​ច​ជា​ស្ថាប័ន​បរទេស​មួយ​ចំនួន កុំ​យក​ជំនួយ​ធ្វើ​ជា​ថ្នូរ​នឹង​ការ​បង្គាប់​បញ្ជា​មក​លើ​ក​ម្ពុជា​​ឱ្យ​សោះ ដោយជំ​នួយ​បែប​នេះ កម្ពុជា​មិន​ត្រូវ​ការ​ឡើយ។

ទោះបីជានៅក្នុងការថ្លែងរបស់លោក ហ៊ុន សែន នេះ មិន​បញ្ចេញឈ្មោះ​ប្រទេ​ស​ណា​មួយ​ក្ដី ក៏​មតិ​មហា​ជន​ទូទៅ​យល់​ថា លោក ហ៊ុន សែន ចង់​សំដៅលើ​​ប្រទេស​លោក​សេរី​មួយ​ចំនួន ដែល​ចង់​ឱ្យ​កម្ពុជា មាន​ប្រជា​ធិប​តេយ្យ និង​ការ​គោរព​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ពេញ​លេញ ខុស​ពី​ប្រទេស​កុម្មុយ​និស្ត ដែល​ត្រូវ​បាន​ លោក ហ៊ុន សែន រាប់​អាច​ជា​ប្រទេស​មហា​មិត្ត​នោះ តែង​តែ​គិត​តែ​ប្រយោជន៍​ផ្ទាល់​ខ្លួន និង​រាប់​អាន​កម្ពុជា​ក្នុង​ន័យ​ហុត​ទឹក​ សម្លឹង​កាក។

អ្នកប្រឹក្សាយោបល់ផ្នែកអភិវឌ្ឍន៍ផ្នត់គំនិតនិងការស្រាវជ្រាវ លោក សេក សុជាតិ យល់​ឃើញ​ថា ច្បាប់ដកសញ្ជាតិ​ខ្មែរ​គួរ​តែ​ធ្វើ​ឡើង​ក្នុង​គោល​ដៅ​ដក​សញ្ជាតិ​ពី​ជន​បរទេស​ណា​ដែល​ទទួល​បាន​សញ្ជាតិ​ខ្មែរ ហើយ​ធ្វើស​កម្មភាព​ប៉ះពា​ល់​ដល់​កិត្តិយស​ជាតិ។

តែយ៉ាង​ណា លោកអំពាវនាវឱ្យរដ្ឋាភិបាលពិចារណាឡើង​វិញ ព្រោះ​ការ​ធ្វើ​វិសោធន​កម្ម​ច្បាប់​ដក​សញ្ជាតិ​ខ្មែរ ពិសេស​ទៅ​លើជ​ន​ជាតិ​ខ្មែរ​ដែល​មាន​សញ្ជាតិ​តែ​មួយ នឹង​ធ្វើ​ឱ្យ​ប៉ះ​ពាល់​ធ្ងន់​ធ្ងរ​ដល់​រូបវន្ត​បុគ្គល គ្រួសារ​ សង្គម ជាពិសេស​គឺ​អំណាច​រដ្ឋ​ធម្ម​នុញ្ញ ដោយ​សារ​កា​រ​រុះ​រើ​ជាច្រើន​ដង។

លោក សេក សុជាតិ​ ថែ្លង​ថា​៖ «ដោយ​សារ​តែ​គ្រប់​បញ្ហា​ទាំង​អស់ ដែល​ទាក់ទ​ង​នឹង​ការ​ដក​សញ្ជាតិ​វា​ធ្វើ​ឱ្យ​មាន​ផល​ជះ​ជា​អវិជ្ជមាន​ច្រើន​ទៅ​ដល់​សង្គម ទៅ​ដល់​ការ​អនុវត្ត​ច្បាប់ ហើយ​នឹ​ង​ប៉ះ​ពាល់​ទៅ​ដល់​រដ្ឋ​ធម្ម​នុញ្ញ​​របស់​កម្ពុជា ហើយ​​កម្ពុជា​គឺ​តែង​តែ​ធ្វើកា​រ​វិសោធន​កម្ម​រដ្ឋ​ធម្ម​នុញ្ញ​របស់​ខ្លួន​ជា​បន្ត​បន្ទាប់ ដូច្នេះ​ការ​ធ្វើវិ​សោធន​កម្ម​ញឹក​ញាប់ ​វា​មិន​មែន​ជា​រឿង​ល្អ​ទេ»។

ពាក់ព័ន្ធនឹងការធ្វើវិសោធនកម្ម ដកហូតសញ្ជាតិរបស់​លោក ហ៊ុន សែន នេះ​ដែរ អតីត​ខុទ្ធកាល័យ លោក កឹម សុខា គឺ​លោក មុត ចន្ថា បាន​លើក​ឡើង​បែប​ក្រើន​រំឭក​ថា ប្រទេស​កម្ពុជា​បាន​ផ្តល់​សច្ចា​ប័​ន​លើ «កតិកា​សញ្ញា​អន្ត​រ​ជាតិ​ ស្តី​ពី​សិទ្ធិ​ពលរដ្ឋ​ និង​សិទ្ធិន​យោ​បាយ​» ​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៩២។

កតិកាសញ្ញានេះ​ គឺជាច្បាប់អន្តរជាតិ ដែលមានឋានានុក្រម​ច្បាប់ ស្មើ​នឹង​រដ្ឋធម្ម​នុញ្ញ​កម្ពុជា​ ឆ្នាំ​១៩៩៣​ ដូច្នេះ​ការ​ធ្វើ​និង​អនុម័ត​ច្បាប់​របស់​កម្ពុជា​ មិន​គ្រាន់​តែ​អនុលោម​តាម​រដ្ឋ​ធម្ម​នុញ្ញ​ប៉ុណ្ណោះ​ទេ ប៉ុន្តែ​ត្រូវ​អ​នុលោ​ម​តាម​ច្បាប់​អន្តរ​ជាតិ​ ដែល​ក្នុង​នោះមា​ន​ធម្ម​នុញ្ញ​អង្គ​ការ​សហ​ប្រជា​ជាតិ​ អនុ​សញ្ញា​ និង​កតិកា​សញ្ញាអន្ត​រ​ជាតិ​ ស្តីពី​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ដែល​ប្រទេស​កម្ពុជា​បាន​ផ្តល់​សច្ចា​ប័ន។

លោក​គូស​បញ្ជាក់​ថា ការ​ធ្វើវិសោធនកម្មមាត្រា៣៣​ នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញ​​បាន​ គឺ​ជា​​«ការ​រំលោភ​បំពាន​លើ​មាត្រា​ ១២ វាក្យ​ខ័ណ្ឌ​ទី៤​ នៃ​កតិកា​សញ្ញា​អន្តរ​ជាតិ​ ស្តីពី​សិទ្ធិ​ពលរដ្ឋ​ និង​សិទ្ធិ​នយោ​បាយ​ ឆ្នាំ​១៩៦៦​» ដែល​កម្ពុជា​បាន​ផ្តល់​សច្ចា​ប័ន​ នៅ​ឆ្នាំ​១៩៩២​។

មាត្រា​១២​ វាក្យ​ខ័ណ្ឌ​ទី៤​ ចែង​ថា​ «គ្មានជនណាម្នាក់​ត្រូវ​បាន​ដក​ហូត​សិទ្ធិ​ចេញ​ចូល​ប្រទេស​កំណើត​ខ្លួន​តាម​ទំនើង​ចិត្ត​ឡើយ» ។

​មួយវិញទៀត កម្ពុជា​បាន​ក្លាយ​ជា​សមាជិក​នៃអង្គការ​សហ​ប្រជា​ជាតិ​ នៅ​ថ្ងៃ​ទី​១៤​ ​ខែ​ធ្នូ​ ឆ្នាំ​១៩៥៥។ ក្នុងនាម​ជា​សមាជិក​អង្គ​ការសហប្រជា​ជាតិ​ កម្ពុជា​បាន​សន្យាជា​ឱឡា​រិក​ជាមួយ​កាតព្វ​កិច្ច​នៅ​ក្រោម​ធម្ម​នុញ្ញ​អង្គ​ការ​សហ​ប្រជា​ជាតិ​ ដើម្បី​លើក​កម្ពស់​ការ​គោរព​និង​ប្រតិ​បត្តិ​ជា​សកល​នូវ​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ និង​សេរីភាព​មូល​ដ្ឋាន​របស់​មនុស្ស។

ដូចនេះ ការដកហូតសញ្ជាតិកំណើតនេះ មិនត្រឹមតែ​រំលោភ​រដ្ឋ​ធម្មនុញ្ញ​ និង​ច្បាប់​អន្តរ​ជាតិ​ ស្តីពី​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ប៉ុណ្ណោះ​ទេ​ ប៉ុន្តែ​វា​រឹត​តែ​ធ្វើ​ឱ្យ​សង្គម​ខ្មែរ​បែក​បាក់​ថែម​ទៀត​ ហើយ​ថែម​ទាំង​ធ្វើ​ឱ្យ​អង្គ​ព្រះ​មហាក្សត្រ​ទ្រង់​មិន​អាច​បង្រួប​បង្រួម​ជាតិ​ ក្នុង​ព្រះ​បរមនាម​ព្រះ​អង្គ​ជា​អ្នក​ធានា​ និង​ជា​និមត្ត​សញ្ញា​នៃ​ការ​បង្រួប​បង្រួម​ជាតិ​។

ការផ្ទេរហត្ថលេខា ឱ្យអ្នកដទៃចុះហត្ថលេខាជំនួស​ គឺខុសគ្នា​ពី​​ការ​ផ្ទេ​រ​អំណាច​ ព្រោះ​អ្នក​ផ្ទេរ​ហត្ថលេខា​នៅ​តែ​ទទួល​ខុស​ត្រូវ​​ពី​ផល​លំបាក ដែល​កើត​ចេញ​ពី​ហត្ថ​លេខា ត្រូវ​បាន​គេ​ប្រើប្រា​ស់​ក្នុង​បំណង និង​ចេតនាអាក្រក់​ដល់​ជាតិ​ និង​ប្រជាពល​រដ្ឋ​ខ្មែរ៕

រក្សាសិទ្វិគ្រប់យ៉ាងដោយ ស៊ីស៊ីអាយអឹម

សូមបញ្ជាក់ថា គ្មានផ្នែកណាមួយនៃអត្ថបទ រូបភាព សំឡេង និងវីដេអូទាំងនេះ អាចត្រូវបានផលិតឡើងវិញក្នុងការបោះពុម្ពផ្សាយ ផ្សព្វផ្សាយ ការសរសេរឡើងវិញ ឬ ការចែកចាយឡើងវិញ ដោយគ្មានការអនុញ្ញាតជាលាយលក្ខណ៍អក្សរឡើយ។
ស៊ីស៊ីអាយអឹម មិនទទួលខុសត្រូវចំពោះការលួចចម្លងនិងចុះផ្សាយបន្តណាមួយ ដែលខុស នាំឲ្យយល់ខុស បន្លំ ក្លែងបន្លំ តាមគ្រប់ទម្រង់និងគ្រប់មធ្យោបាយ។ ជនប្រព្រឹត្តិ និងអ្នកផ្សំគំនិត ត្រូវទទួលខុសត្រូវចំពោះមុខច្បាប់កម្ពុជា និងច្បាប់នានាដែលពាក់ព័ន្ធ។

អត្ថបទទាក់ទង

សូមផ្ដល់មតិយោបល់លើអត្ថបទនេះ