រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ហាក់បង្ហាញការព្រួយបារម្ភពីការដកខ្លួនរបស់ភាគីរោងចក្រ ជុំវិញអត្រាពន្ធបដិការរបស់ សហរដ្ឋអាមេរិក ដោយអំពាវនាវឱ្យមានការជំនឿលើរដ្ឋាភិបាលពីលទ្ធភាពចរចា ដើម្បីទម្លាក់ពន្ធបន្ថែមទៀត ដោយចាត់ទុកថាអត្រាពន្ធ៣៦%ដែលអាមេរិកដាក់នេះ ជាជោគជ័យជំហានទី១របស់កម្ពុជា។
ការសំអាងនេះ ក្រោយពីក្រុមអ្នកឃ្លាំមើលបង្ហាញការព្រួយបារម្ភថា វិស័យកាត់ដេរអាចនឹងរងគ្រោះមុនគេ ក្រោយពីសហរដ្ឋអាមេរិកកំណត់អត្រាពន្ធ៣៦ភាគរយ សម្រាប់ទំនិញនាំចូលទៅទីផ្សារអាមេរិក ដែលវិធាននេះនឹងមានប្រសិទ្ធភាពចាប់ពីខែសីហាទៅ។
លោក ស៊ុន ចាន់ថុល អនុប្រធានទី១ ក្រុមប្រឹក្សាអភិវឌ្ឍន៍កម្ពុជា បានថ្លែងក្នុងសន្និសីទសារព័ត៌មានមួយ នៅរាជធានីភ្នំពេញ កាលពីថ្ងៃទី៨ខែកក្កដា កាលពីថ្ងៃទី៨ ខែកក្កដានេះថា អត្រាពន្ធគយបដិការ ៣៦ភាគរយ ជាជោគជ័យ ជំហានដំបូងរបស់កម្ពុជា។
លោកថា៖«ចឹងបានយើងខ្ញុំថា យើងទទួលបានជោគជ័យណាស់ ជោគជ័យក្នុងការចរចា ខ្ញុំសូមយកឱកាសនេះដែរ ដើម្បីអំពាវនាវទៅក្រុមហ៊ុនដែលមានរោងចក្រនៅកម្ពុជា សូមថែរក្សាភាពស្ងប់ស្ងៀម រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា មានលទ្ធភាពគ្រប់បែបយ៉ាង ដើម្បីការពារនិយោជក និយោជិត និងផលប្រយោជន៍របស់កម្ពុជាយើង»។
លោកបញ្ជាក់ថា កម្ពុជានៅមានឱកាសចរចាជាមួយភាគីអាមេរិក រហូតថ្ងៃទី១ខែសីហា ដើម្បីទម្លាក់អត្រាពន្ធនេះបន្ថែមទៀត ដែលការណ៍នេះលោកអំពាវនាវឱ្យភាគីរោងចក្រ និងកម្មករ រក្សាភាពស្ងៀមស្ងាត់កុំមានការបារម្ភ និងត្រូវជឿលើសមត្ថភាពរដ្ឋាភិបាល។
លោកថា៖ «ឱ្យតែឯកភាពជាមួយគាត់៨៣ភាគរយ ១១ភាគរយ ឯកភាពដែរ ប៉ុន្តែត្រឹមតែរកនីតិវិធីផ្សេងទៀត ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាហ្នឹងនៅសល់ប្រមាណភាគរយ គឺឯកភាព ប៉ុន្តែត្រូវការជជែកថែមទៀត ព្រោះយើងមិនសូវយល់អ្វីដែលគេចង់បាន យើងខ្ញុំត្រូវការពន្យល់ថែមទៀតជារួម៨៣ភាគរយដែលយើងខ្ញុំបានឯកភាព ដែលគាត់ស្នើ កុំឲ្យយើងដោះស្រាយហើយដោះស្រាយនេះ គឺមិនមែនតម្រូវចិត្តសហរដ្ឋអាមេរិកទេគឺដោះស្រាយដើម្បីផលប្រយោជន៍ជាតិកម្ពុជា»។
ផ្ទុយពីនេះ លោក មុត ចន្ថា មន្ត្រីគណបក្សប្រឆាំង ចាត់ទុកលទ្ធផលនេះថា ជាការបរាជ័យរបស់រដ្ឋាភិបាលដែលនឹងបង្កហានិភ័យដល់វិស័យកាត់ដេរនៅកម្ពុជា ដោយសារតែការបំពានសិទ្ធិមនុស្ស។
លោកនិយាយនៅលើហ្វេសប៊ុករបស់លោក នៅថ្ងៃទី៩ខែកក្កដានេះថា រោងចក្រកាត់ដេរនឹងត្រូវប្រឈមមុខខ្លាំង នៅពេលអត្រាពន្ធបដិការ ឬពនុ្ធពាណិជ្ជចូលជាធរមាន នៅថ្ងៃទី០១ ខែសីហា ខាងមុខ។ លោកថា កម្ពុជាបរាជ័យក្នុងការចរចាសុំបញ្ចុះពន្ធជាមួយអាមេរិក ដោយសារតែកម្ពុជាមិនឆ្លើយតបឱនភាពពាណិជ្ជកម្មអាមរិកជាមួយនឹងកម្ពុជា និងបញ្ហារំលោភសិទ្ធិមនុស្សធ្ងន់ធ្ងរ។
លោកគូសបញ្ជាក់ថា ផលិតផលរោងចក្រកាត់ដេរ និងសម្ភារធ្វើដំណើរ ដូចជា ស្បែកជើង នឹងត្រូវធ្លាក់ចុះយ៉ាងកំហុក ដោយសារពុំមានការបញ្ជាទិញ។
ជាងនេះទៀត វិនិយោគិនចិន នឹងត្រូវផ្អាកការផលិត ដោយសារពន្ធនាំចូលទៅអាមេរិកខ្ពស់ជាងមុន ចំណែក រោងចក្រកាត់ដេរមួយចំនួននៅដំណើរការ ដោយសារការបញ្ជាទិញចាស់។
ជុំវិញបញ្ហានេះ លោកថា វិបត្តិគ្មានការងារធ្វើនឹងកើនឡើង ខណៈដែលពលករខ្មែរនៅក្រៅប្រទេសនឹងត្រូវវិលត្រឡប់ចូលប្រទេសវិញ ដោយសារជម្លោះព្រំដែន។
វីអូឌី មិនអាចទាក់សមាគមរោងចក្រកាត់ដេរនៅកម្ពុជា ដើម្បីសុំបញ្ជាក់បញ្ហានេះបានទេ នៅថ្ងៃទី៩ខែកក្កដានេះ។
អ្នកគ្រប់គ្រងកម្មវិធីការងារនៃអង្គការសង់ត្រាល់ លោក ឃុន ថារ៉ូ និយាយថា បើពិនិត្យមើលកម្រិតពន្ធ៣៦ភាគរយ ប្រៀបធៀបនិងបណ្តាប្រទេសដែលផលិតក្នុងការនាំចេញ វិស័យកាត់ដេរ ដេរស្បែកជើង និងផលិតផលធ្វើដំណើរនៅក្នុងអាស៊ាន កម្ពុជាអាចប្រឈមនឹងកត្តាប្រគួតប្រជែងទីផ្សារក្នុងការនាំចេញទៅអាមេរិក។
លោកបន្តថា របាំងពន្ធ៣៦%នេះ វានឹងប៉ះពាល់ដល់កំណើននៃការនាំចេញ និងកំណើនសេដ្ឋកិច្ចរបស់កម្ពុជានៅក្នុងអំទ្បុងពេលដ៏ខ្លីខាងមុខ ខណៈវៀតណាមអាចនឹងទទួលបានលក្ខខណ្ឌប្រសើរជាងកម្ពុជានិងបណ្តាប្រទេសផ្សេងទៀតនៅក្នុងអាស៊ាន ទាំងកត្តាសេដ្ឋកិច្ច ពាណិជ្ជកម្ម ភូមិសាស្ត្រនយោបាយក្នុងតំបន់។
លោកសង្កត់ធ្ងន់ដែរថា នៅក្នុងស្ថានភាពនេះ ក្រុមហ៊ុនអ្នកបញ្ជាទិញនៅទីផ្សារអាមេរិក អាចពិចារណាលើការដាក់បញ្ជាទិញ ក្នុងខ្សែសង្វាក់ផលិតកម្មរបស់ខ្លួននៅក្នុងប្រទេសវៀតណាម ដោយសារភាពអំណោយផលនេះ។
លោកថា៖« វាជាក្ដីបារម្ភសម្រាប់អន្តរកាលនាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ ហើយវានឹងអាចជះឥទ្ធិពលទៅដល់ការនាំចេញនៅក្នុងវិស័យនេះ ជាពិសេសអ្វីដែលជាការបារម្ភខ្លាំងបំផុតនោះ គឺស្ថិរភាពការងាររបស់កម្មករនិយោជិតជាងមួយលាននាក់ណាស់ បើយើងពិនិត្យមើលអំពីកម្រិតនៃការយកពន្ធ៣៦% ក្នុងការដែលយើងប្រៀបធៀបទៅនឹងបណ្ដាប្រទេស ដែលផលិតក្នុងការនាំចេញវិស័យកាត់ដេរ ស្បែកជើង និងផលិតផលធ្វើដំណើរនៅក្នុងអាស៊ាន យើងអាចនិយាយបានថា កម្ពុជាយើងអាចប្រឈមទៅនឹងការប្រកួតប្រជែងទីផ្សារនៅក្នុងការនាំចេញទៅទីផ្សារសហរដ្ឋអាមេរិក ហើយបញ្ហានេះ វាប្រាកដណាស់ វានឹងជះឥទ្ធិពលប៉ះពាល់ទៅដល់កំណើនសេដ្ឋកិច្ច ជាពិសេសគឺការនាំចេញហើយនិងសេដ្ឋកិច្ចប្រចាំឆ្នាំរបស់ប្រទេសកម្ពុជា នៅក្នុងកំឡុងពេលដ៏ខ្លីខាងមុខ»។
សម្រាប់សាស្ត្រាចារ្យវិទ្យាសាស្ត្រនយោបាយ លោក ឯម សុវណ្ណរ៉ា និយាយថា បញ្ហានេះ វាជាការប្រឈមធំ ដែលរដ្ឋាភិបាលចាំបាច់ត្រូវកែលម្អជាប្រព័ន្ធ ទាំងប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌ ដើម្បីបោសសម្អាតបទឧក្រិដ្ឋឆបោក ឱ្យមានប្រសិទ្ធភាព រួមទាំងស្តារសិទ្ធិមនុស្ស ប្រជាធិបតេយ្យ ដែលជាបំណងអន្តរជាតិ នោះទើបអាចស្តារស្ថានភាពឡើងវិញបាន។
លោកថា៖ «ទីពីរដែលសំខាន់ គឺកសាងប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌ ប្រព័ន្ធតុលាការ បោសសម្អាតបទឧក្រិដ្ឋកម្មអនឡាញ ឬហៅថាអំពើលាងលុយខុសច្បាប់អីជាដើម ឬហៅថាអំពើពុករលួយ គេអាចជួយបរិកាសឱ្យអ្នកវិនិយោគិនគេមក ប្រសិនបើយើងអត់កែលម្អទេ វាអត់មាន មានសក្ដានុពលទាក់ទាញ គេពីមុនយើងមានGSP ទាក់ទាញហើយមានEBAក៏យើងអាច ថ្ងៃអនាគត យើងប្រឈមព្រោះដំណាក់កាលមួយដែលកម្ពុជាយើងហាក់ដូចជាមិនឆ្លើយតប ទៅនឹងការលើកឡើងរបស់បណ្ដាប្រទេសសហគមន៍អឺរ៉ុបទាំងស្រុងទេយើងនៅកែប្រែអត់ទាន់បាន»។
លើសពីនេះ ប្រធានសភាពាណិជ្ជកម្មសហរដ្ឋអាមេរិកប្រចាំកម្ពុជា លោក ខេស៊ី បលនែត (Casey Barnett) និយាយនៅលើហ្វេសប៊ុកនៅថ្ងៃទី៨ ខែកក្កដានេះ ដោយនិយាយថា កម្ពុជាមានការកាត់បន្ថយអត្រាពន្ធច្រើនជាងគេក្នុងចំណោមប្រទេសទាំង១៤។ ភាពប្រសើរឡើងរបស់កម្ពុជា គឺដោយសារការចូលរួមយ៉ាងសកម្មជាមួយតំណាងពាណិជ្ជកម្មសហរដ្ឋអាមេរិក។
លោកបន្តថា បច្ចុប្បន្ន កម្ពុជាខិតជិតដៃគូប្រកួតប្រជែងសំខាន់របស់ខ្លួន គឺបង់ក្លាដែស និងឥណ្ឌូនេស៊ី។ ប៉ុន្តែកម្ពុជានៅពីក្រោយប្រទេសវៀតណាមដែលមានអត្រា ២០%។ វៀតណាមបានផ្តល់សិទ្ធិចូលទីផ្សារវៀតណាមដោយគ្មានពន្ធដល់អាមេរិក។
លោកបន្តទៀតថា រោងចក្រមួយចំនួននៅកម្ពុជា ឥឡូវនេះ កំពុងសម្លឹងមើលប្រទេសក្រៅអាស៊ី ដូចជា អេហ្ស៊ីប ដែលមានតម្លៃពលកម្មទាប ប៉ុន្តែមានតែពន្ធអាមេរិក ១០% ប៉ុណ្ណោះ៕
