វិធានដកសញ្ជាតិខ្មែរពីកំណើត ក្រោមបទបញ្ជាគ្រួសារហ៊ុននោះ ត្រូវគេមើលឃើញថា មិនមែនជាជំហានទៅរកការផ្សះផ្សាជាតិទេ តែវាជាដំណើរឆ្ពោះទៅរកចលាចលសង្គម បើមេដឹកនាំបក្សកាន់អំណាច នៅតែបិទច្រកមិនឱ្យមានការប្រកួតអំណាចតាមគន្លងប្រជាធិបតេយ្យនោះ។
ក្តីបារម្ភនេះ ក្រោយពី ប្រធានព្រឹទ្ធសភា លោក ហ៊ុន សែន ដែលគេដឹងថាមានអំណាចកំពូល ចង្អុលឱ្យរុះរើរដ្ឋធម្មនុញ្ញមាត្រា៣៣នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ដើម្បីដកសញ្ជាតិពលរដ្ឋខ្មែរពីកំណើត ក្រោមហេតុផលថា ដើម្បីទប់ស្កាត់អ្នកគប់គិតនឹងបរទេសបំផ្លាញខ្មែរ ខណៈពលរដ្ឋកម្មជាច្រើនលាននាក់ ត្រូវបានគេឃើញថា កំពុងជួបវិបត្តិបំណុល រីឯមេដឹកនាំរងការចោទថា មេដឹកនាំនៅពីក្រោយបណ្តាញឧក្រិដ្ឋកម្មឆ្លងដែននោះ។
តំណាងរាស្រ្តគណបក្សសង្រ្គោះជាតិ លោក សួន សូរីដា ប្រាប់VODនៅថ្ងៃទី១០ ខែកក្កដានេះថា លោកមិនគាំទ្រដាច់ខាតចំពោះការដកសញ្ជាតិខ្មែរពីកំណើត ព្រោះវាឆ្លុះបញ្ចាំងពីការបែកបាក់ជាតិ ប្រហាររដ្ឋធម្មនុញ្ញ។
លោកបារម្ភថា បើមេដឹកនាំកម្ពុជានៅតែរឹងទទឹង ប្រកាន់ជំហរផ្តាច់ការចង់ដកសញ្ជាតិខ្មែរពីកំណើតមែននោះ ប្រទេសជាតិអាចនឹងប្រឈមគ្រោះថ្នាក់ធ្ងន់ធ្ងរ ឬឈានរហូតដល់មានភាពវឹកវរចលាចលសង្គម។
លោកសង្កត់ធ្ងន់ថា ការដកសញ្ជាតិខ្មែរពីកំណើតនេះ គឺជាការរំលោភបំពានធ្ងន់ធ្ងរលើក្រឹត្យក្រមមនុស្សជាតិ បំពានរដ្ឋធម្មនុញ្ញខ្លួន និងរំលោភកតិកាសញ្ញាអន្តរជាតិស្តីពីសិទ្ធិពលរដ្ឋ សិទ្ធិនយោបាយ។
លោកថា៖ «រឿងកែវិសោធនកម្មរដ្ឋធម្មនុញ្ញដកសញ្ជាតិពីជនជាតិខ្មែរ ខ្ញុំថា រដ្ឋាភិបាលគួរតែទម្លាក់ចោលទៅ ពីព្រោះកាលណាបើសិនជារុញបញ្ហាទាំងនោះ ឲ្យកាន់តែទៅមុខទៀត វាបង្កើតឲ្យមានការបែកបាក់ជាតិ ហើយនិងជួនកាលវាអាចបង្កើតឲ្យមានសង្គ្រាមស៊ីវិលកម្ពុជា កើនឡើងទេ ហើយខ្ញុំគិតថា មកដល់ពេលនេះគ្មានពលរដ្ឋ គ្មានក្រុមខ្មែរណាមួយប្រើប្រាស់ការប្រកួតប្រជែង ក្នុងការផ្លាស់ប្ដូររដ្ឋាភិបាលតាមរយៈការប្រើប្រាស់កម្លាំងយោធាឬប្រដាប់អាវុធទេ គឺមានតែការប្រើប្រាស់នូវគោលការណ៍លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យតាមរយៈការបោះឆ្នោត»។
សម្រាប់ លោក សូរីដា យល់ថា ក្នុងកាលៈទេសៈដែលកម្ពុជាកំពុងប្រឈមបញ្ហាចាក់ស្រេះ ដូចជា បញ្ហាព្រំដែនជាមួយថៃ ថៃបន្តរកលេសចោទប្រកាន់កម្ពុជា ជាជម្រកឧក្រិដ្ឋកម្មឆ្លងដែន និងវិបត្តិពន្ធគយអាមេរិក ៣៦% ផងនោះ មេដឹកនាំកម្ពុជាគួរតែបន្ទន់ឥរិយាបទ ស្តារប្រជាធិបតេយ្យ ផ្សះផ្សាជាតិ គោរពសិទ្ធិមនុស្ស ទើបអាចដោះស្រាយបញ្ហានេះបាន។
លោកថា៖ «ខ្ញុំគិតថា ក្នុងកាលៈទេសៈដែលប្រទេសជាតិ កំពុងតែជាប់ដៃជាមួយនឹងទំនាស់ជាមួយនឹងប្រទេសថៃ រឿងព្រំដែន រឿងការដាក់ទោសទណ្ឌពន្ធលើពាណិជ្ជកម្ម ជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិក ៣៦% នេះ រដ្ឋាភិបាលគួរតែបង្កើនភាពគេហៅថាផ្សះផ្សាជាតិ រវាងអ្នកនយោបាយខ្មែរ ដើម្បីឈានទៅរកការឯកភាពជាតិ ហើយយើងគិតថាប្រសិនបើខ្មែរយើងមានការផ្សះផ្សាជាតិ ឯកភាពជាតិ ហើយនឹងវិលមកក្នុងដំណើរការកសាងនូវគោលការណ៍លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ និងការគោរពសិទ្ធិមនុស្ស ខ្ញុំគិតថា កម្ពុជានៅក្នុងទំនាស់ជាមួយនឹងប្រទេសថៃ យើងអាចឈ្នះ»។
ប្រហែលគ្នានេះដែរ ប្រធានសមាគមការពារសិទ្ធិមនុស្សអាដហុក លោក នី សុខា និយាយថា ការដកសញ្ជាតិជនជាតិខ្មែរ មិនឆ្លុះបញ្ចាំងពីការផ្សះផ្សាជាតិ និងគោរពស្មារតីរដ្ឋធម្មនុញ្ញជាតិ និងអន្តរជាតិទេ។
លោកបារម្ភថា ការដកសញ្ជាតិខ្មែរពីកំណើតនេះ នឹងធ្វើឱ្យពលរដ្ឋខ្មែរក្នុងនិងក្រៅប្រទេស កើតការមិនពេញចិត្តផ្ទុះការតវ៉ាទ្រង់ទ្រាយធំ បង្កភាពចលាចលដល់សន្តិសុខ សុវត្ថិភាពរបស់ប្រទេសជាតិផងដែរ។
លោកយល់ថា ប្រទេសជាតិកំពុងរងការចោទប្រកាន់ពីរឿងឧក្រិដ្ឋឆបោកឆ្លងដែន និងជម្លោះព្រំដែន ជាពិសេសបញ្ហាពន្ធគយជាមួយអាមេរិកផងនោះ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាគួរតែលុបចោលវិសោធនកម្មមាត្រា៣៣នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញកម្ពុជា ងាកទៅដោះស្រាយបញ្ហាទាំងនេះ ដើម្បីផលប្រយោជន៍ជាតិនិងប្រជារាស្រ្តខ្មែរ។
លោកថា៖« ខ្ញុំយល់ថា រឿងទាំងអស់នេះ បើសិនជាយើងមានការកែប្រែរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ដើម្បីដកសញ្ជាតិ វាជាហានិភ័យខ្ពស់ណាស់ ពីព្រោះថានៅក្នុងកាលៈទេសៈដែលនយោបាយ អ្នកនយោបាយយើងមិនទាន់មានការឯកភាពជាតិ មិនមានការចុះសម្រុងគ្នា វាអាចរុញច្រានឲ្យការកែច្បាប់ បើកផ្លូវឲ្យមានការដកសញ្ជាតិនេះ វាបង្កលក្ខណៈទៅដល់ហានិភ័យ សម្រាប់អ្នកនយោបាយមួយចំនួន ពិសេសគឺអ្នកនយោបាយប្រឆាំងតែម្ដង ដែលអាចនឹងអ្នកនយោបាយដែលកាន់អំណាច នឹងអាចប្រើប្រាស់នៅមូលដ្ឋាននៃការកែសម្រួល ក្នុងការបើកផ្លូវឲ្យមានការដកសញ្ជាតិទៅដល់ក្រុមអ្នកនយោបាយប្រឆាំង»។
លើសពីនេះ អ្នកប្រឹក្សាយោបល់ផ្នែកអភិវឌ្ឍន៍ផ្នត់គំនិតនិងការស្រាវជ្រាវ លោក សេក សុជាតិ នៅតែប្រកាន់ជំហរ មិនគាំទ្រចំពោះការធ្វើវិសោធនកម្មមាត្រា៣៣ ដើម្បីដកសញ្ជាតិខ្មែរពីកំណើតនោះទេ។
ការណ៍នេះ លោក សេក សុជាតិ ទទូចឱ្យរដ្ឋាភិបាលនិងថ្នាក់ដឹកនាំកម្ពុជា ជាពិសេសប្រធានព្រឹទ្ធសភា លោក ហ៊ុន សែន គួរតម្តល់ផលប្រយោជន៍ជាតិជាធំ ពិចារណាលុបចោលនូវការធ្វើវិសោធនកម្មនេះ។
លោកថា៖ «នៅក្នុងករណីដែលយើងមិនព្យាយាមដោះស្រាយបញ្ហា ដោយឈរលើគោលការណ៍សន្តិវិធីហើយយើងបែរជាបង្កើតបញ្ហាកាន់តែស្មុគស្មាញ ហើយមានភាពចាក់ស្រេះស៊ីជម្រៅធ្វើឲ្យមានភាពយ៉ាប់យ៉ឺន អ៊ីចឹងវានឹងបង្កើតវិវាទផ្ទៃក្នុងនយោបាយជាតិកាន់តែធំ ហើយនឹងអាចបង្កើតឲ្យមានចលាចលក្នុងសង្គម ហើយនិងមានការតវ៉ា ប្រសិនបើក្នុងករណីដែលពួកគាត់អស់ផ្លូវដើរ ដូច្នេះក្នុងករណីនេះទិដ្ឋភាពនេះ យើងមិនគួរបង្កើតបញ្ហា នៅពេលដែលយើងកំពុងតែមានភាពចម្រូងចម្រាស ជាមួយនឹងប្រទេសជាប់ខាង ទាក់ទងនឹងបញ្ហាដែនដីអធិបតេយ្យភាពជាតិឡើយ»។
ពាក់ព័ន្ធនឹងការធ្វើវិសោធនកម្ម ដកហូតសញ្ជាតិរបស់ លោក ហ៊ុន សែន នេះដែរ អតីតខុទ្ធកាល័យ លោក កឹម សុខា គឺលោក មុត ចន្ថា បានលើកឡើងបែបក្រើនរំឭកថា ប្រទេសកម្ពុជាបានផ្តល់សច្ចាប័នលើ «កតិកាសញ្ញាអន្តរជាតិ ស្តីពីសិទ្ធិពលរដ្ឋ និងសិទ្ធិនយោបាយ» នៅឆ្នាំ១៩៩២។
កតិកាសញ្ញានេះ គឺជាច្បាប់អន្តរជាតិ ដែលមានឋានានុក្រមច្បាប់ ស្មើនឹងរដ្ឋធម្មនុញ្ញកម្ពុជា ឆ្នាំ១៩៩៣ ដូច្នេះការធ្វើនិងអនុម័តច្បាប់របស់កម្ពុជា មិនគ្រាន់តែអនុលោមតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែត្រូវអនុលោមតាមច្បាប់អន្តរជាតិ ដែលក្នុងនោះមានធម្មនុញ្ញអង្គការសហប្រជាជាតិ អនុសញ្ញា និងកតិកាសញ្ញាអន្តរជាតិ ស្តីពីសិទ្ធិមនុស្សដែលប្រទេសកម្ពុជាបានផ្តល់សច្ចាប័ន។
លោកគូសបញ្ជាក់ថា ការធ្វើវិសោធនកម្មមាត្រា៣៣ នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញបាន គឺជា«ការរំលោភបំពានលើមាត្រា១២ វាក្យខ័ណ្ឌទី៤ នៃកតិកាសញ្ញាអន្តរជាតិ ស្តីពីសិទ្ធិពលរដ្ឋ និងសិទ្ធិនយោបាយ ឆ្នាំ១៩៦៦» ដែលកម្ពុជាបានផ្តល់សច្ចាប័ន នៅឆ្នាំ១៩៩២។
មាត្រា១២ វាក្យខ័ណ្ឌទី៤ ចែងថា «គ្មានជនណាម្នាក់ត្រូវបានដកហូតសិទ្ធិចេញចូលប្រទេសកំណើតខ្លួនតាមទំនើងចិត្តឡើយ» ។
មួយវិញទៀត កម្ពុជាបានក្លាយជាសមាជិកនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ នៅថ្ងៃទី១៤ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៥៥។ ក្នុងនាមជាសមាជិកអង្គការសហប្រជាជាតិ កម្ពុជាបានសន្យាជាឱឡារិកជាមួយកាតព្វកិច្ចនៅក្រោមធម្មនុញ្ញអង្គការសហប្រជាជាតិ ដើម្បីលើកកម្ពស់ការគោរព និងប្រតិបត្តិជាសកលនូវសិទ្ធិមនុស្ស និងសេរីភាពមូលដ្ឋានរបស់មនុស្ស។
ដូចនេះ ការដកហូតសញ្ជាតិកំណើតនេះ មិនត្រឹមតែរំលោភរដ្ឋធម្មនុញ្ញ និងច្បាប់អន្តរជាតិ ស្តីពីសិទ្ធិមនុស្សប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែវារឹតតែធ្វើឱ្យសង្គមខ្មែរបែកបាក់ថែមទៀត ហើយថែមទាំងធ្វើឱ្យអង្គព្រះមហាក្សត្រទ្រង់មិនអាចបង្រួបបង្រួមជាតិ ក្នុងព្រះបរមនាមព្រះអង្គជាអ្នកធានា និងជានិមត្តសញ្ញានៃការបង្រួបបង្រួមជាតិ។
បន្ថែមពីនេះ សាស្ត្រាចារ្យវិទ្យាសាស្ត្រនយោបាយ លោក ឯម សុវណ្ណរ៉ា ធ្លាប់បង្ហាញការព្រួយបារម្ភថា បន្ទាត់នយោបាយដែលប្រាសចាកពីគន្លងប្រជាធិបតេយ្យ គួបផ្សំនឹងការបន្សល់ទុកបញ្ហាចាក់ស្រែស បង្កឱ្យមានជនរងគ្រោះកាន់តែច្រើនទៅៗ កម្ពុជាអាចនឹងជួបវិបត្តិដូចពីអតីតកាល ។
លោកថា៖ «បើសិនយើងបង្កើតគោលការណ៍ច្បាប់មួយចំនួន យើងមិនបានជួយជំរុញឲ្យពលរដ្ឋមានសុខរម្យណីយកម្មទេ វាជំរុញមានភាពបែកបាក់ ភាពប្រេះឆាគ្នាទេ សង្គមយើងឈានទៅរកការបញ្ហាដូចពីអតីតកាលយើងបារម្ភខ្លាំង ព្រោះបើយើងដូរមកគោលការណ៍ប្រជាធិបតេយ្យ បោះឆ្នោតអ៊ីចឹងមែន ក៏ប៉ុន្តែអ្វីក៏អាចប្រែប្រួលបានដែរ ប្រសិនបើសង្គមនោះគេអត់មានស្ថេរភាពនិងសុខដុមនីយកម្ម អ្នកនយោបាយគួរតែគិតលើបញ្ហាហ្នឹងជាចម្បង»។
ជាការកត់សម្គាល់ រាល់បទបញ្ជារបស់ លោក ហ៊ុន សែន គ្មានមន្ត្រីណាហ៊ានជំទាស់ទេ សូម្បីតែនៅស្ថាប័នជាតិកំពូលៗ ដូចជា រដ្ឋសភា ក្រុមប្រឹក្សាធម្មនុញ្ញ ប្រព័ន្ធតុលាការ ក្រសួងមហាផ្ទៃ និងក្រសួងការពារជាតិជាដើម ។
លើសពីនេះ បើគ្មានអ្វីប្រែប្រួលទេ បទបញ្ជានេះ នឹងត្រូវសមាជិករដ្ឋាភិបាលលើកដៃអនុម័តទាំងស្រុង ទាំងគ្មានសំឡេងជំទាស់នៅចុងសប្តាហ៍នេះ៕
