ការដែលលោក ហ៊ុន សែន គំរាមវាយខ្នោះសមាជិកព្រឹទ្ធសភាកូតាបក្សប្រឆាំង២រូប ដោយសារមិនគាំទ្រការធ្វើច្បាប់ដកសញ្ជាតិខ្មែរពីកំណើតនោះ មានការលើកឡើងថា ទង្វើនេះបានស្តែងឱ្យឃើញកាន់តែច្បាស់ថា មេដឹកនាំរូបនេះ មិនឱ្យតម្លៃនីតិរដ្ឋជាធំទេ។
ពួកគេបារម្ភថា បរិបទនេះ វានឹងទាញកម្ពុជាឱ្យជួបគ្រោះមហន្តរាយ នៅថ្ងៃណាមួយ បើកម្ពុជាគ្មានមេដឹកនាំកើតចេញពីការបោះឆ្នោត ដោយសេរី ត្រឹមត្រូវ និងយុត្តិធម៌ តាមគន្លងប្រជាធិបតេយ្យទេនោះ។
កាលពីថ្ងៃទី១៤ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ ក្នុងសម័យប្រជុំព្រឹទ្ធសភាជាវិសាមញ្ញ ឱ្យយោបល់លើសេចក្តីស្នើច្បាប់ធម្មនុញ្ញ ដើម្បីសញ្ជាតិខ្មែរពីកំណើតនោះ លោក ហ៊ុន សែន ប្រធានព្រឹទ្ធសភា បានគំរាមវាយខ្នោះសមាជិកព្រឹទ្ធសភាមកពីបក្សឆន្ទៈខ្មែរ គឺលោក គង់ មូនីកា និងលោក សេង ម៉ារ៉ាឌី ជុំវិញការដែលសមាជិកទាំងពីរធ្លាប់ចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍ មិនគាំទ្រឱ្យមានច្បាប់ដកសញ្ជាតិខ្មែរពីកំណើតនេះ។
លោកថា៖ «ខ្ញុំសង្ឃឹមថា ឯកឧត្តម គង់ មុនីកា និងឯកឧត្ដម សេង ម៉ារ៉ាឌី មិនខ្មាញចិត្តជាមួយខ្ញុំទេ ក៏ប៉ុន្តែខ្ញុំត្រូវតែនិយាយ ព្រោះឯកឧត្តមចេញសេចក្ដីថ្លែងការណ៍ចេញតាមហ្វេសប៊ុក អ៊ីចឹងខ្ញុំក៏ត្រូវតែងតែនិយាយជាមួយឯកឧត្ដមឲ្យច្បាស់ ឯកឧត្តមកុំតែក្បត់ជាតិទៅបាន បើសិនជាក្បត់ជាតិ មិនចាំបាច់ដកសញ្ជាតិក៏បានដែរ ២ភាគ៣ ដកអភ័យឯកសិទ្ធិ វ៉ៃខ្នោះចេញពីកន្លែងព្រឹទ្ធសភា ឯកឧត្តមសាកជាមួយខ្ញុំមើល»។
ជុំវិញបញ្ហានេះ សមាជិកព្រឹទ្ធសភាមកពីគណបក្សឆន្ទៈខ្មែរ លោក គង់ មូនីកា ដែលលោក ហ៊ុន សែន គំរាមវាយខ្នោះនោះ បានប្រាប់VODនៅថ្ងៃទី១៥ ខែកក្កដានេះថា ការខឹងសម្បារនេះ អាចដោយសារលោកមិនបោះឆ្នោតគាំទ្រការអនុម័តច្បាប់ដកសញ្ជាតិខ្មែរពីកំណើត។
លោកបញ្ជាក់ជំហរថា លោកបានជាប់ឆ្នោតដោយសារសំឡេងពលរដ្ឋខ្មែរបោះឆ្នោតជូន ដើម្បីឱ្យបម្រើជាតិមាតុភូមិ និងប្រជានុរាស្រ្ត ដូច្នេះលោកមិនក្បត់ឆន្ទៈរាស្រ្ត បោះឆ្នោតឱ្យដកសញ្ជាតិខ្មែរនោះទេ។
លោកបន្តថា ការមិនបោះឆ្នោតគាំទ្រការអនុម័តច្បាប់ដកសញ្ជាតិខ្មែរនេះផងដែរ ជាសិទ្ធិរបស់លោកដែលកើតចេញពីឆន្ទានុសិទ្ធិពលរដ្ឋបោះឆ្នោតជូនគណបក្សឆន្ទៈខ្មែរដើម្បីបម្រើជាតិនិងប្រជារាស្រ្ត។
លោកថា៖ «ខ្ញុំមិនបានបោះឆ្នោតគាំទ្រទៅនឹងសេចក្ដីស្នើកែប្រែច្បាប់ធម្មនុញ្ញមាត្រា៣៣នេះ គឺជាការសម្ដែងមតិសុទ្ធសាត ហើយជាការអនុវត្តនូវសេរីភាពជាតំណាងរបស់ខ្ញុំ ដែលប្រជាពលរដ្ឋក៏ដូចជាអង្គបោះឆ្នោតបានផ្ដល់សេចក្ដីទុកចិត្តមកដល់ខ្ញុំ ឲ្យតំណាងពួកគាត់នៅក្នុងស្ថាប័នព្រឹទ្ធសភានេះ ដូច្នេះហើយប្រជាពលរដ្ឋនិងអង្គបោះឆ្នោតយើងមួយចំនួន គាត់មានក្ដីបារម្ភចំពោះការធ្វើវិសោធនកម្មមាត្រា៣៣នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញរបស់កម្ពុជាយើង ចឹងហើយក្នុងនាមជាតំណាងខ្ញុំត្រូវតែអនុវត្តនូវមុខងារពាំនាំនូវក្តីបារម្ភរបស់បងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋយើង នេះគឺជាការសម្តែងមតិតាមគោលការណ៍លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ»។
ចំណែក តំណាងរាស្រ្តបក្សសង្រ្គោះជាតិ លោក សួន សួរីដា ចាត់ទុកទង្វើលោក ហ៊ុន សែន ដែលគំរាមវាយខ្នោះសមាជិកព្រឹទ្ធសភានេះ ជាអំពើឃោឃៅ ប្រាស់ចាកពីគន្លងប្រជាធិបតេយ្យ និងនីតិរដ្ឋនៅកម្ពុជា។
លោកថា មេដឹកនាំដែលចេះតែគំរាម ចាប់ចង និងធ្វើទុក្ខបុកម្នេញពលរដ្ឋ និងអ្នកនយោបាយបែបនេះ ឆ្លុះបញ្ចាំងថា កម្ពុជាកំពុងរអិលទៅរករបបផ្តាច់ការកាន់តែខ្លាំង បង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់ពលរដ្ឋម្ចាស់ប្រទេស។
លោកថា៖ «បើសិនជាយើងចាប់ចង ឬក៏គំរាមកំហែងទៅលើសមាជិកសភាសមាជិកព្រឹទ្ធសភា ដែលតំណាងឲ្យប្រជាពលរដ្ឋរាប់ម៉ឺនរាប់សែននាក់ ចឹងមានន័យថា យើងហាក់ដូចជាបានគំរាមបានបំភិតបំភ័យទៅលើប្រជាពលរដ្ឋរាប់សែននាក់ ដែលគាំទ្ររបស់ឆ្នោតឲ្យអ្នកតំណាងរាស្រ្ត ឬតំណាងព្រឹទ្ធសភានោះផងដែរ ចឹងវាឆ្លុះបញ្ចាំងថាតើប្រទេសហ្នឹងជាប្រទេសប្រជាធិបតេយ្យដែរឬទេ ព្រោះពីកាលណានិយាយប្រជាធិបតេយ្យ គឺវាកើតឡើងតាមរយៈការបោះឆ្នោត ហើយតំណាងរបស់ពលរដ្ឋ គឺសមាជិកសភាសមាជិកព្រឹទ្ធសភា»។
ប្រហែលគ្នានេះដែរ អតីតមន្រ្តីជាន់ខ្ពស់គណបក្សសង្រ្គោះជាតិ លោក ហ៊ីង សុខសាន្ត និយាយថា ក្រោមការដឹកនាំគ្រួសារហ៊ុននេះ កម្ពុជាគ្មានឡើយពាក្យថានីតិរដ្ឋនិងប្រជាធិបតេយ្យ សេរីពហុបក្ស។
លោកថា ការដឹកនាំប្រទេសរបៀប លោក ហ៊ុន សែន នេះនឹងបង្កគ្រោះថ្នាក់កាន់តែធ្ងន់ធ្ងរដល់ប្រជាពលរដ្ឋគ្រប់ស្រទាប់វណ្ណៈ រួមទាំងមន្រ្តីបក្សកាន់អំណាចឱ្យតែហ៊ានប្រឆាំងអំណាចផ្តាច់ការគ្រួសារហ៊ុន។
លោកថា៖ «ការគំរាមវ៉ៃខ្នោះសមាជិកព្រឹទ្ធសភានៅរឿងតូចទេ បើតាមអ្វីដែល លោក ហ៊ុន សែន ធ្វើរឿងតូចតាចផងទេ ទម្រាំលោក កឹម សុខា ជាមេបក្សប្រឆាំងដ៏ធំមានមនុស្សគាំទ្ររាប់លាននាក់ ហើយមានអភ័យឯកសិទ្ធិទៀត គាត់ហ៊ានទៅវ៉ៃខ្នោះមេបក្សប្រឆាំងមួយ ដោយអត់ខ្វល់ពីរដ្ឋធម្មនុញ្ញចាប់លោក កឹម សុខា វ៉ៃខ្នោះទាំងកណ្ដាលអាធ្រាត្រ យើងគិតមើលអត់ខ្វល់ពីរដ្ឋធម្មនុញ្ញ អត់ខ្វល់ពីច្បាប់អីទាំងអស់អ៊ីចឹងអាហ្នឹងឬមួយក៏យើងកាន់តែធំមានគាត់ធ្លាប់គំរាមដល់ព្រះមហាក្សត្រ ដែលមិនឡាយព្រះហត្ថលេខាលើសន្ធិសញ្ញាបំពេញបន្ថែម កាលពីឆ្នាំ២០០៥ ចង់ដូររបរទៅជារបបសាធារណរដ្ឋទៀត»។
សម្រាប់ លោក ហ៊ីង សុខសាន្ត យល់ថា បើកម្ពុជាមិនមានការផ្លាស់ប្តូរមួយដោយវិជ្ជមាន តាមឆន្ទៈរបស់ពលរដ្ឋខ្មែរពិតប្រាកដទេ កម្ពុជានឹងបន្តរងគ្រោះពីអំពើជិះជាន់ គំរាមគំហែង និងចាប់ចងតាមទំនើងចិត្ត។
លោកអះអាងថា លោក ហ៊ុន សែន នឹងមិនឱ្យនរណាបានសុខទេ ឱ្យតែពលរដ្ឋខ្មែររូបណាហ៊ានប្រឆាំងនឹងការដឹកនាំផ្តាច់ខ្លួន ដូចករណីគាត់បញ្ជាឱ្យធ្វើវិសោធនកម្មច្បាប់ដកសញ្ជាតិខ្មែរពីកំណើតនេះជាគំរូ។
លោកថា៖ «ក្នុងការដឹកនាំក្នុងអំណាចជាង៤០ឆ្នាំមកនេះ គឺយើងបានដឹងច្បាស់ហើយមិនថាពលរដ្ឋខ្មែរមិនថាមតិជាតិអន្តរជាតិ គេសុទ្ធតែមើលថាចរិតគាត់ទោះបីគាត់អាងមានអំណាច គាត់ប្រើអំណាចជ្រុល អត់ខ្វល់ទាំងអស់ អត់ខ្វល់ពីច្បាប់ អត់ខ្វល់ពីគោលការណ៍ប្រជាធិបតេយ្យ អត់ខ្វល់ពីសិទ្ធិមនុស្ស»។
លើសពីនេះ ប្រធានក្រុមអ្នកតស៊ូមតិកម្ពុជា(CAT) លោក ហុង លីម ហាក់ស្តីបន្ទោសថា លោក ហ៊ុន សែន ដឹកនាំប្រទេសជាង៤០ឆ្នាំ គ្មានចេះអ្វីក្រៅពីគំរាមគំហែង ចាប់ចង និងធ្វើបាបពលរដ្ឋខ្មែរនោះទេ។
លោកបន្តថា លោក ហ៊ុន សែន កំពុងទាញទម្លាក់កម្ពុជាទៅរករណ្តៅមរណៈ ធ្វើឱ្យពលរដ្ឋខ្មែររងទុក្ខវេទនា ហើយធ្វើឱ្យកម្ពុជាបន្តបាត់បង់ទឹកដីទៅប្រទេសជិតខាងទៀត ក្រោមអំណាចផ្តាច់ការរបស់ខ្លួន។
លោកសង្កត់ធ្ងន់ថា សារគំរាមនេះ ហាក់ឆ្លុះបញ្ចាំងកាន់តែច្បាស់ថា លោក ហ៊ុន សែន កំពុងជាន់ឈ្លីឆន្ទៈម្ចាស់ឆ្នោតដែលបានបោះឆ្នោតគាំទ្រឱ្យធ្វើជាសំណាង និងលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ ជាពិសេសនីតិរដ្ឋដែលច្បាប់កំពូលរបស់កម្ពុជា។
លោកថា៖ «នីតិរដ្ឋហ្នឹង គឺយើងទាំងអស់គ្នាហ្នឹង និយាយទៅជាពាក្យសាមញ្ញ វាអត់មានទាំងយូរណាស់មកហើយ វាទៅជានីតិមាត់របស់គាត់តែម្នាក់ឯង ទៅតាមស្អីដែលគាត់ចង់បាន ដើម្បីតែថាទៅតាមតែចិត្តរបស់គាត់ ដូច្នេះអានីតិរដ្ឋដែលថាជាប្រពៃណីដែលជាលក្ខណៈថ្លៃថ្នូរដែលប្រទេសដទៃទៀត ដែលគេស៊ីវិល័យ ថ្លៃថ្នូរគេមានហ្នឹង យើងអត់បានធ្វើ ជាធម្មតាជាទូទៅរដ្ឋធម្មនុញ្ញគេមិនដែលងាកកែៗអីចឹងទេ»។
ជុំវិញនីតិរដ្ឋនៅកម្ពុជាវិញ ក្រុមអ្នកជំនាញសិទ្ធិមនុស្សនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ បាននិយាយក្នុងសេចក្តីថ្លែងការណ៍រួម អំឡុងខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២១ថា តុលាការនៅកម្ពុជា ត្រូវបានបក្សកាន់អំណាចប្រើប្រាស់ ដើម្បីបំបិទមាត់អ្នករិះគន់ មានការរៀបចំច្បាស់លាស់លក្ខណៈជាប្រព័ន្ធ។
បន្ថែមពីនេះ កាលពីខែមេសា ឆ្នាំ២០២៤ ពួកគេបាននិយាយដែរថា សកម្មជនសិទ្ធិមនុស្ស និងសកម្មជននយោបាយនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជារងការយាយី និងផ្តន្ទាទោសដោយមិនត្រឹមត្រូវ បំពានសិទ្ធិសេរីភាពបញ្ចេញមតិ ផ្ទុយពីកតិកាសញ្ញាអន្តរជាតិ ស្ដីពីសិទ្ធិពលរដ្ឋ និងសិទ្ធិនយោបាយ។
បើតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញ មាត្រា៥១ថ្មី ចែងថា «ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា អនុវត្តនយោបាយប្រជាធិបតេយ្យ សេរីពហុបក្ស។ ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ ជាម្ចាស់ជោគវាសនានៃប្រទេសជាតិរបស់ខ្លួន»។
លើសពីនេះ មាត្រា៨០ ចែងថា «តំណាងរាស្រ្តមានអភ័យឯកសិទ្ធិសភា។ តំណាងរាស្រ្តរូបណាក៏ដោយ មិនអាចត្រូវបានចោទប្រកាន់ ចាប់ខ្លួន ឃាត់ខ្លួន ឬឃុំខ្លួន ដោយហេតុពីបានសំដែងយោបល់ ឬបញ្ចេញមតិក្នុងការបំពេញមុខងាររបស់ខ្លួនសោះឡើយ»។
យ៉ាងនេះក្តី រដ្ឋធម្មនុញ្ញដែលជាច្បាប់កំពូលរបស់ប្រទេស ដែលដាក់ឱ្យប្រើឆ្នាំ១៩៩៣ ត្រូវបានរុះរើ ១១លើកហើយ តាមការចង់បានរបស់ លោក ហ៊ុន សែន។ ការរើរុះត្រូវបានធ្វើឡើងក្រោយមានភាពចម្រូងចម្រាសខាងនយោបាយ។
បច្ចុប្បន្នច្បាប់ខ្លះបានធ្វើវិសោធនកម្ម ដើម្បីបើកផ្លូវឱ្យរំលាយឆន្ទៈម្ចាស់ឆ្នោត តាមរយៈដកហូតអាសនៈគណបក្សនយោបាយ និងធ្វើច្បាប់ចងដៃសមាជិកសភា ដូចជា មាត្រា១៣៩ នៃច្បាប់ស្តីពីការជ្រើសតាំងតំណាងរាស្ត្រជាដើម ដែលបានចែងថា «សមាជិករដ្ឋសភាត្រូវបាត់បង់សមាជិកភាពរបស់ខ្លួន បើសមីខ្លួនបាត់សមាជិកភាពពីគណបក្សនយោបាយរបស់ខ្លួន»។
ទាំងអស់នេះ ត្រូវបានគេមើលឃើញថា រដ្ឋាភិបាលបច្ចុប្បន្នបានយកប្រព័ន្ធតុលាការ រដ្ឋសភា និងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ធ្វើជាអាវុធ ដើម្បីសម្លាប់ដៃគូប្រកួត ដែលមានសក្តានុពល និងសម្លាប់ប្រព័ន្ធប្រជាធិបតេយ្យសេរីពហុបក្ស បំពានរដ្ឋធម្មនុញ្ញធ្ងន់ធ្ងរ ដើម្បីតែចង់ក្តោបអំណាចតពូជ ទោះក្នុងតម្លៃណាក៏ដោយ៕
