មិនខុសពីទម្លាប់បង្កាត់ភ្លើងចំបើងរាល់ដង រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាចាប់ផ្ដើមបើកយុទ្ធនាការចុះប្រមាញ់ឧក្រិដ្ឋជនឆបោកតាមអ៊ីនធឺណិតឡើងវិញ បន្ទាប់ពីស្ងប់ស្ងាត់អស់មួយរយៈធំ ដែលធ្វើឱ្យកម្ពុជាបានក្លាយទៅជាឋានសួគ៌របស់ឧក្រិដ្ឋជនឆបោកតាមអនឡាញទៅហើយនោះ។
ទោះយ៉ាងណា ពលរដ្ឋសង្កេតឃើញថា ការចុះបង្ក្រាបរបស់រដ្ឋាភិបាលលើកនេះ មិនខុសពីយុទ្ធនាការមុនៗនោះទេ គឺទាល់តែមានរឿង ឬសម្ពាធអ្វីមួយបានកើតឡើង ដែលជះឥទ្ធិពលដល់មេដឹកនាំបក្សកាន់អំណាច ទើបរដ្ឋាភិបាលបើកយុទ្ធនាការចុះបង្ក្រាប លុះសភាពការណ៍ស្ងប់ ក្រុមឧក្រិដ្ឋជននឹងវិញត្រឡប់មកវិញ។
ពួកគេបានដាក់ការសង្ស័យថា យុទ្ធនាការថ្មីនេះ ដូចកន្លងទៅដែរ វាគ្រាន់តែជាឈុតឆាកសម្តែងមួយ ដើម្បីបិទបាំងបណ្តាញឧក្រិដ្ឋកម្មឆ្លងដែន ដែលសម្ងំលាក់ខ្លួននៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា បើមេឧក្រិដ្ឋជនស្និទ្ធនឹងមេដឹកនាំកំពូល ដែលស្ថាប័នអន្តរជាតិល្បីៗបានរកឃើញ ហើយពួកគេមិនត្រូវបាននាំខ្លួន យកទៅផ្តន្ទាទោសចំពោះមុខច្បាប់ទេនោះ។
បុគ្គលិកធ្វើការកាស៊ីណូមួយក្នុងក្រុងប៉ោយប៉ែត ថ្លែងក្នុងលក្ខខណ្ឌមិនបញ្ចេញឈ្មោះ ប្រាប់ វីអូឌី នៅថ្ងៃទី១៧ ខែកក្កដាថា នៅក្រុងប៉ោយប៉ែត មានអាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធគ្រប់លំដាប់ថ្នាក់ បានចុះទៅបង្ក្រាបទីតាំងឆបោកតាមអនឡាញ ក្រោយមានបញ្ជាពីលោកនាយករដ្ឋមន្រ្តី ហ៊ុន ម៉ាណែត ដោយអាជ្ញាធរបានឃាត់ខ្លួនប្រតិបត្តិករ ជាជនបរទេសមួយចំនួន។
ទោះជាយ៉ាងណា បុគ្គលិករូបនេះ អះអាងថា ប្រតិបត្តិការចុះបង្ក្រាបនេះ គឺជាការសម្ដែងល្ខោនដើម្បីបង្ហាញដល់ពលរដ្ឋ និងបរទេសមើលតែប៉ុណ្ណោះ ព្រោះនៅពីក្រោយឆាកវិញ គឺមេខ្លោងឧក្រិដ្ឋជន បានជម្លៀសប្រតិបត្តិករ ដោយដឹកតាមរថយន្តទៅកាន់ទីតាំងផ្សេងទៀត តាំងពី លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ចេញបញ្ជាពីដំបូងមកម្ល៉េះ។
ប្រភពថា៖ «បង្ក្រាបបានចំនួនប៉ុណ្ណឹង វាតិចខ្លាំងណាស់។ អាជ្ញាធរ ហើយនិងឧក្រិដ្ឋជនហ្នឹង ដេកស៊ីជាមួយគ្នាឡើងកើតមានកើតបាន រាប់ឆ្នាំហើយហ្នឹង ហើយដល់ពេលគេចុះទៅបង្ក្រាបម្ដងៗ គេបោះមោឱ្យគ្នា វាយអាយកូមទៅគ្នា គេជម្លៀសចេញអស់ ហើយដល់ពេលទៅដល់បង្ក្រាបខ្យល់ មានតែខ្យល់ហ្នឹង»។
មិនខុសពីក្រុងប៉ោយប៉ែត បរិវេណស្ថានីយទូរទស្សន៍ PNN របស់ឧកញ៉ា លី យ៉ុងផាត់ នៅខណ្ឌព្រែកព្នៅ រាជធានីភ្នំពេញ ក៏ត្រូវបានបុគ្គលិកម្នាក់ប្រាប់វីអូឌី ក្នុងលក្ខខណ្ឌលាក់អត្តសញ្ញាណ និងសំឡេងថា មានសភាពស្ងប់ស្ងាត់ខុសពីធម្មតា គ្មានជនបរទេសចេញដើរហើរពេលយប់ដូចមុនឡើយ។
ការថ្លែងរបស់ពលរដ្ឋទាំងនេះ ធ្វើឡើងបន្ទាប់ពី លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត កាលពីថ្ងៃទី១៥ ខែកក្កដា បានបញ្ជាឱ្យអភិបាលរាជធានី-ខេត្ត អាជ្ញាធរមានសមត្ថកិច្ច និងស្ថាប័នដែលពាក់ព័ន្ធ ត្រូវអនុវត្តការត្រួតពិនិត្យ និងចុះបង្រ្កាបទីតាំងបទល្មើសឆបោកតាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យា នៅក្នុងភូមិសាស្ត្រខ្លួនឱ្យបានម៉ឺងម៉ាត់ និងដោយការទទួលខុសត្រូវ។
លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បានព្រមានថា៖ «ប្រសិនបើមន្រ្តីណាមិនអនុវត្តតាមបទបញ្ជា ឬមិនសហការអនុវត្ត ក្នុងរូបភាពណាមួយ នឹងត្រូវវាយតម្លៃក្នុងការតែងតាំង ផ្លាស់ប្តូរ ឬបញ្ចប់មុខតំណែង»។
ទោះជាយ៉ាងនេះក្ដី ការចេញបញ្ជារបស់ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ឱ្យបោសសម្អាតឧក្រិដ្ឋកម្មឆ្លងដែននេះ គឺជារឿងដដែលៗ ហើយក៏មិនខុសពីទម្លាប់ចាស់នោះដែរ។ ក្រោយពីបានស្ដាប់ឮបញ្ជាពីមេដឹកនាំភ្លាម អាជ្ញាធរនៅតាមបណ្ដាខេត្ត-រាជធានី បាននាំកម្លាំងចុះទៅបង្ក្រាបទីតាំងប្រតិបត្តិការឆបោកនៅតាមកន្លែងមួយចំនួន ដោយពួកគេបាននាំគ្នាថតរូបពួកគេ និងក្រុមប្រតិបត្តិករឆបោក យកមកបង្ហោះនៅលើបណ្ដាញសង្គម និងផ្សាយតាមសារព័ត៌មានជាហូរហែ។
ទោះជាយ៉ាងនេះក្ដី មតិមួយចំនួនហាក់មិនពេញចិត្តនឹងស្នាដៃអាជ្ញាធរនោះទេ ដោយពួកគេបានរិះគន់ថា ប្រតិបត្តិការរបស់អាជ្ញាធរនេះ គឺធ្វើឡើងដើម្បីផ្គាប់ចិត្តមេដឹកនាំ ដើម្បីការពារអំណាចបុណ្យស័ក្ដិ មិនមែនធ្វើចេញពីឆន្ទៈ ដើម្បីសន្តិសុខសាធារណៈនៅក្នុងសង្គមនោះឡើយ។
ទន្ទឹមគ្នានេះ មហាជនលើកឡើងថា ករណីនេះ អាជ្ញាធរទាំងនោះគួរតែមានភាពអៀនខ្មាស់ និងលាលែងពីតំណែង ព្រោះពួកគេហាក់ដឹងច្បាស់ពីទីតាំងប្រតិបត្តិការឆបោកតាមអនឡាញទាំងនោះរួចហើយ ក៏ប៉ុន្តែមិនចុះបង្ក្រាប ហើយទាល់តែមេដឹកនាំដាក់បញ្ជា និងព្រមានដកតំណែង ទើបនាំគ្នាចុះទៅបង្ក្រាបភ្លាមៗ ដោយមិនបាច់ស្រាវជ្រាវលើសពីមួយថ្ងៃនោះឡើយ។
ក្នុងរយៈពេលពីរថ្ងៃ ក្រោយលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ដាក់បញ្ជា អាជ្ញាធរ និងកម្លាំងសមត្ថកិច្ចនៅតាមរាជធានី-ខេត្តមួយចំនួន បង្ក្រាបបានទីតាំងប្រព្រឹត្តិបទល្មើសឆបោកតាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យាបានជាង១០កន្លែង។ ទីតាំងប្រតិបត្តិការទាំងនោះ រួមមាន រាជធានីភ្នំពេញ ខេត្តព្រះសីហនុ កំពង់ស្ពឺ ពោធិ៍សាត់ ក្រចេះ និងខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ដោយកម្លាំងសមត្ថកិច្ច បានឃាត់ខ្លួនមនុស្សជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងបទល្មើស រួមមាន ជាជនជាតិវៀតណាម ថៃ ចិន តៃវ៉ាន់ ឥណ្ឌូនេស៊ី នេប៉ាល់ ហ្វីលីពីន និងមីយ៉ាន់ម៉ា រួមទាំងពលរដ្ឋខ្មែរ ប្រមាណជិត ១ពាន់នាក់ ក្នុងនោះក្រុងប៉ោយប៉ែត មានចំនួន ២៧១នាក់។
ទោះជាបែបនេះក្ដី បើតាមប្រភពពីបុគ្គលិកកាស៊ីណូក្រុងប៉ោយប៉ែត បានអះអាងថា ចំនួននេះ តិចជាងភាពជាក់ស្ដែង ដែលក្រុងប៉ោយប៉ែត មានទីតាំងប្រតិបត្តិការឆបោកតាមអនឡាញចំនួន ៣ធំៗ គឺកាស៊ីណូក្រោន របស់លោក កុក អាន កាស៊ីណូហ្គោលស្តារ និងទីតាំងតំបន់អភិវឌ្ឍន៍ សាន់កូ គ្រុបជាដើម ដែលទីតាំងទាំងនេះ មានប្រតិបត្តិករឆបោករាប់ពាន់នាក់។
ប៉ុន្តែអាជ្ញាធរ មិនបានបង្ហាញមុខមេខ្លោងធំ ដែលជាបណ្តាញឧក្រិដ្ឋកម្មឆ្លងដែន ដែលបានបង្កប់ខ្លួននៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជានៅឡើយទេ បើទោះបីជាស្ថាប័នអន្តរជាតិជាញឹកញាប់ បានចង្អុលបង្ហាញថា មេឧក្រិដ្ឋជនខ្លះ នៅកៀកនឹងមេដឹកនាំកំពូល និងខ្លះជាសមាជិកព្រឹទ្ធសភាកូតាបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ដែលកំពុងគ្រប់គ្រងអំណាចក្តី។
ជុំវិញរឿងនេះ ប្រធានអង្គការប្រជាធិបតេយ្យខ្មែរដែលមានមូលដ្ឋាននៅប្រទេសអូស្ត្រាលី លោក ស៊ឹង សែនករុណា យល់ឃើញថា ការចុះបង្ក្រាបឧក្រិដ្ឋកម្មឆបោកតាមអនឡាញរបស់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា នៅខ្វះតម្លាភាព និងមានបង្កប់នូវអំពើពុករលួយ និងរឿងនយោបាយ។
លោកថា៖ «អ៊ីចឹងមានន័យថា មន្រ្តីទាំងអស់ហ្នឹង បានដឹងពីទីតាំងហ្នឹងរួចទៅហើយ ប៉ុន្តែមិនចាត់វិធានការ ទាល់តែមានបទបញ្ជា អ៊ីចឹងមានន័យថា មន្រ្តីទាំងអស់ហ្នឹងអាចមានពាក់ព័ន្ធនឹងផលប្រយោជន៍ណាមួយជនល្មើសទាំងអស់ហ្នឹង បានមិនចាត់វិធានការ ទាល់តែមានបញ្ជាបានចាត់វិធានការ ដូច្នេះថ្នាក់ដឹកនាំ ដែលមានឥទ្ធិពល មានអំណាចហ្នឹង ប្រសិនបើចង់អនុវត្តឱ្យមានប្រសិទ្ធភាពឱ្យមែនទែន គួរតែពិនិត្យមន្រ្តីទាំងអស់ហ្នឹង»។
កន្លងមក អតីតមេដឹកនាំកម្ពុជា លោក ហ៊ុន សែន និងអតីតមេដឹកនាំថៃ លោក ថាក់ស៊ីន ស៊ីណាវ៉ា បានចោទគ្នាទៅវិញទៅមក អំពីអ្នកនៅពីក្រោយឧក្រិដ្ឋកម្មឆបោកតាមអ៊ីធឺណិត បន្ទាប់ពីអាជ្ញាធរថៃ ចាប់ចុះឆែកឆេរ រឹបអូសទ្រព្យសម្បត្តិ និងចេញដីកាចាប់ខ្លួន លោក កុក អាន និងកូនប្រុសស្រី ៣នាក់ របស់លោក ដោយថៃចោទថា ពួកគេពាក់ព័ន្ធនឹងឧក្រិដ្ឋកម្មឆបោកតាមអ៊ីនធឺណិត លាងលុយកខ្វក់ និងចាប់ជំរិត ដែលប្រព្រឹត្តិនៅក្នុងទីតាំងកាស៊ីណូក្រោន ក្នុងក្រុងប៉ោយប៉ែត ក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។
ការចោទនេះ លោក ហ៊ុន សែន ធ្លាប់ប្រតិកម្មចោទប្រឡប់ទៅកាន់ថៃវិញ ដោយអះអាងថា កម្ពុជា គឺជាជនរងគ្រោះ។
លោកថា៖ «កម្ពុជាគ្រាន់តែជាជនរងគ្រោះនៃអនឡាញរបស់ថៃតែប៉ុណ្ណោះ ហេតុអីមានតែប្រទេសថៃមួយគត់ ដែលមានជើងអាកាសតភ្ជាប់ប្រទេសខាងក្រៅចូលមកក្នុងប្រទេសថៃ»។
បើគេសង្កេតពីបញ្ហានេះ បណ្តាញឧក្រិដ្ឋជនឆបោក ដែលគេរកឃើញ មិនមែនមានតែ លោក កុក អាន តែម្នាក់ទេ ដែលថៃចោទប្រកាន់នេះទេ ឧកញ៉ាផ្សេងទៀត រួមទាំងសាច់ញាតិមេដឹកនាំផង គឺអ្នកឧកញ៉ា ហ៊ុន តូ ក៏ត្រូវបានស្ថាប័នអន្តរជាតិរកឃើញថា ពាក់ព័ន្ធនឹងបទឧក្រិដ្ឋច្រើនទម្រង់ដូចគ្នាដែរ។
ប៉ុន្តែច្រើនឆ្នាំទៅនេះ មិនមានចំណាត់ការណាមួយត្រូវបានធ្វើឡើងលើបុគ្គលទាំងនោះទេ ក្រោយពីរដ្ឋាភិបាលបានបដិសេធទៅការរកឃើញនេះ។
អំឡុងខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៤ សហរដ្ឋអាមេរិកតាមរយៈក្រសួងសេដ្ឋកិច្ចរបស់ខ្លួន បានដាក់ទណ្ឌកម្មដោយបង្កកទ្រព្យសម្បត្តិក្រុមហ៊ុនរបស់ លោក លី យ៉ុងផាត់ ដោយសំអាងពីការរកឃើញថា ការធ្វើអាជីវកម្មរបស់លោក លី យ៉ុងផាត់ ជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងអំពើជួញដូរមនុស្ស ពលកម្មដោយបង្ខំ ក្នុងប្រតិបត្តិការបោកប្រាស់តាមប្រព័ន្ធអ៊ីនធឺណិត។
តាមសេចក្តីថ្លែងការណ៍ ចុះថ្ងៃទី១២ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៤ ក្រុមហ៊ុនចំនួន៥ របស់លោក លី យ៉ុងផាត់ ត្រូវបានបង្កកទ្រព្យសម្បត្តិ ក្នុងនោះមាន L.Y.P. Group Co. LTD រមណីយដ្ឋានអូរស្មាច់ សណ្ឋាគារហ្គាឌិនស៊ីធី រមណីយដ្ឋានកោះកុង និងសណ្ឋាគារភ្នំពេញ ជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងប្រតិបត្តិការជួញដូរមនុស្ស និងបោកប្រាស់តាមប្រព័ន្ធអនឡាញ។
រមណីយដ្ឋានអូរស្មាច់ ដែលស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ លោក លី យ៉ុងផាត់ ពីឆ្នាំ២០២២ ដល់ឆ្នាំ ២០២៤ បានរំលោភបំពានសិទ្ធិមនុស្សធ្ងន់ធ្ងរជាប្រព័ន្ធ ហើយជនរងគ្រោះត្រូវបានគេបោកបញ្ឆោតឱ្យទៅរមណីយដ្ឋានអូរស្មាច់ជាមួយនឹងការផ្តល់ឱកាសការងារ។
តែនៅពេលទៅដល់ទីនោះ ជនរងគ្រោះត្រូវបានគេដកហូតទូរស័ព្ទ និងលិខិតឆ្លងដែន រួមទាំងបានបង្ខំឱ្យធ្វើប្រតិបត្តិការឆបោកតាមអនឡាញ ហើយរងគ្រោះពីការវាយដំធ្វើទារុណកម្មឆក់ខ្សែភ្លើង និងតម្រូវឱ្យបង់ប្រាក់រំលោះខ្លួនក្នុងចំនួនដ៏ច្រើន ឬគំរាមយកទៅលក់បន្តជាដើម។
ប្រភពនោះ បញ្ជាក់ថា ជនរងគ្រោះដែលត្រូវបានដោះលែង និងជួយសង្គ្រោះចេញពីក្រញាំឧក្រិដ្ឋកម្មដ៏ខ្មៅងងឹតនេះ មានសញ្ជាតិផ្សេងៗគ្នា រួមមាន ចិន ឥណ្ឌា ឥណ្ឌូនេស៊ី ម៉ាឡេស៊ី សិង្ហបុរី ថៃ និងវៀតណាមជាដើម។
លោក លី យ៉ុងផាត់ ជាបុគ្គលទី៤ ដែលត្រូវបានសហរដ្ឋអាមេរិកដាក់ទណ្ឌកម្មបង្កកទ្រព្យសម្បត្តិ បន្ទាប់ពីលោក ទ្រី ភាព លោក គន់ គីម និងលោក ហ៊ីង ប៊ុនហៀង មេបញ្ជាការអង្គរក្ស លោក ហ៊ុន សែន។
ជាការកត់សម្គាល់ លោក លី យ៉ុងផាត់ ថ្វីបើស្ថាប័នអន្តរជាតិល្បីៗ រកឃើញរឿងអាស្រូវជាច្រើនពាក់ព័ន្ធនឹងបទឧក្រិដ្ឋឆបោកឆ្លងដែន និងរំលោភសិទ្ធិមនុស្សធ្ងន់ធ្ងរក្តី តែផ្ទុយទៅវិញ លោក លី យ៉ុងផាត់ ត្រូវបានផ្តល់ការលើកទឹកចិត្ត ពីរដ្ឋាភិបាលគ្រួសារហ៊ុន។
លោក លី យ៉ុងផាត់ មានតួនាទីសំខាន់ៗក្នុងជួររដ្ឋាភិបាល ដូចជា សមាជិកព្រឹទ្ធសភា ប្រធានគណៈកម្មាធិការហិរញ្ញវត្ថុរបស់គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា និងជាប្រធានសមាគមឧកញ៉ានៅកម្ពុជា។
លើសពីនេះទៀត របាយការណ៍របស់វិទ្យាស្ថាន Humanity Research Consultancy ចេញផ្សាយនៅខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៥ រកឃើញថា ឧកញ៉ា លី យ៉ុងផាត់ ឧកញ៉ា កុក អាន និងឧកញ៉ា ទ្រី ភាព ជាដើម ដែលជួយរកលុយចិញ្ចឹមគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ក៏មានជាប់ពាក់ព័ន្ធក្នុងការជួយការពារបណ្តាញឧក្រិដ្ឋកម្មអន្តរជាតិទាំងនេះដែរ។
បើតាមរបាយការណ៍ដដែល ក្រៅពីការបើកដៃឱ្យឧក្រិដ្ឋជន គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា គឺមានតួនាទីជាអ្នកការពារបណ្តាញឧក្រិដ្ឋកម្មបរទេស នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ជាថ្នូរបានលុយពីឧក្រិដ្ឋកម្មល្បែងអនឡាញ និងអំពើឆបោក ក្នុងទំហំទឹកប្រាក់ចន្លោះពីជាង ១២ពាន់លានដុល្លារ ទៅ១៩ពាន់លានដុល្លារអាមេរិកក្នុងមួយឆ្នាំៗ។
ដូចគ្នានេះដែរ ក្រសួងរតនាគារជាតិអាមេរិក នៅខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៥ រកឃើញថា ក្រុមហ៊ុន ហួយវ័នគ្រុប របស់ឧកញ៉ា ហ៊ុន តូ ក្មូយប្រុស លោក ហ៊ុន សែន មានជាប់ពាក់ព័ន្ធបទឧក្រិដ្ឋកម្មលាងលុយ។
រីឯ ឧកញ៉ា លោក លី យ៉ុងផាត់ ដែលត្រូវបាន លោក ហ៊ុន សែន ប្រគល់តំណែងជាប្រធានគណៈកម្មាធិការហិរញ្ញវត្ថុរបស់គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជានោះ ត្រូវបានសហរដ្ឋអាមេរិកដាក់ទណ្ឌកម្មដោយបង្កកទ្រព្យសម្បត្តិ ក្រោយរកឃើញថាជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងការរំលោភសិទ្ធិមនុស្សធ្ងន់ធ្ងរ រួមមាន ការជួញដូរមនុស្ស ធ្វើទារុណកម្ម និងអំពើឆបោកតាមប្រព័ន្ធអនឡាញជាដើម។
យ៉ាងនេះក្តី បើទោះបីស្ថាប័នអន្តរជាតិល្បីៗ បានអះអាងពីការឃើញមន្ត្រី និងសែស្រឡាយគ្រួសារហ៊ុនជាប់ពាក់ព័ន្ធយ៉ាងជ្រៅក្នុងបទឧក្រិដ្ឋច្រើនទម្រង់បែបនេះក្តី ប៉ុន្តែច្រើនឆ្នាំទៅនេះ គេមិនឃើញមានចំណាត់ការណាមួយលើមន្ត្រីគ្រាក់ៗ ដែលស្និទ្ធនឹងមេដឹកនាំទាំងនោះនៅឡើយទេ។
ការណ៍នេះហើយ ដែលធ្វើឱ្យអ្នកតាមដានខ្លះមើលឃើញថា យុទ្ធនាការបង្ក្រាបឧក្រិដ្ឋជនឆ្លងដែន ដែលប្រកាសដោយរដ្ឋាភិបាលពេលនេះ អាចជាល្បិចបិទបាំងឧក្រិដ្ឋជនបើមិនចាប់មេខ្លោង៕
