ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិ គ្រោងបើកកិច្ចប្រជុំបន្ទាន់មួយនៅថ្ងៃសុក្រនេះ នាទីក្រុងញូវយ៉ក ស្តីពីជម្លោះព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ខណៈប្រទេសមហាអំណាចធំៗ ជំរុញឱ្យភាគីទាំងពីរដោះស្រាយជម្លោះនេះ ដោយសន្តិវិធី ស្របតាមច្បាប់អន្តរជាតិ។
ប្រតិកម្មរបស់អន្តរជាតិនេះ បន្ទាប់ពីកងទ័ពថៃបានបើកការបាញ់ប្រហារមកលើកងទ័ពកម្ពុជាកាលពីថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ ដែលកម្ពុជាថាជាការឈ្លានពានដ៏ឃោរឃៅលើដែនអធិបតេយ្យភាពកម្ពុជា។
ទីភ្នាក់ងារសារព័ត៌មានAFP ចុះផ្សាយនៅថ្ងៃទី២៥ ខែកក្កដាថា ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិ នឹងបើកកិច្ចប្រជុំបន្ទាន់មួយស្តីពីជម្លោះព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ នៅថ្ងៃសុក្រ ម៉ោង៣រសៀលនៅទីក្រុងញូវយ៉ក ត្រូវនឹងម៉ោង២ទៀបភ្លឺ ថ្ងៃទី២៦ ខែកក្កដា នៅកម្ពុជា។
ប្រភពបន្តថា កិច្ចប្រជុំបន្ទាន់នេះ ធ្វើឡើងតាមការស្នើសុំរបស់នាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត។
កាលពីថ្ងៃព្រហស្បត្តិ៍ មេដឹកនាំកម្ពុជា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បានផ្ញើលិខិតមួយស្នើក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិ កោះប្រជុំបន្ទាន់ ដើម្បីសុំការអន្តរាគមន៍បញ្ឈប់ការឈ្លានពានរបស់កងទ័ពថៃមកលើដែនដីកម្ពុជា។
នៅថ្ងៃដដែលនោះ សហរដ្ឋអាមេរិក ក៏បានអំពាវនាវឱ្យកម្ពុជា និងថៃ ផ្អាកការវាយប្រហារគ្នា និងស្វែងរកដំណោះស្រាយចរចាបញ្ចប់ជម្លោះឱ្យបានឆាប់ តាមដែលអាចធ្វើទៅបាន ដើម្បីការពារប្រជាជនស៊ីវិល និងដោះស្រាយជម្លោះដោយសន្តិវិធី។
មិនខុសគ្នាទេ សហភាពអឺរ៉ុប ក៏បានបង្ហាញការព្រួយបារម្ភខ្លាំងចំពោះភាពតានតឹង ជុំវិញជម្លោះប្រដាប់អាវុធនេះ និងអំពាវនាវឱ្យភាគីទាំង២ ចូលតុចរចាដោះស្រាយគ្នាដោយសន្តិវិធី ស្របតាមច្បាប់អន្តរជាតិ រួមទាំងធម្មនុញ្ញអង្គការសហប្រជាជាតិ។
ដោយឡែក ប្រទេសក្នុងតំបន់មួយចំនួនទៀត រួមមាន ជប៉ុន វៀតណាម ម៉ាឡេស៊ី និងសឹង្ហបុរី ជាដើម ក៏បានអំពាវនាវដូចគ្នានេះដែរ។
យ៉ាងណា តាមរយៈសន្និសីទកាសែតនៅថ្ងៃនេះ អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការពារជាតិកម្ពុជា អ្នកស្រីម៉ាលី សុជាតា និយាយថា ក្នុងការប្រយុទ្ធគ្នាឈានដល់ថ្ងៃទី២នេះ កងទ័ពថៃបានបើកការវាយប្រហារ៧ទីតាំងលើដីកម្ពុជា យ៉ាងកំរោលដោយប្រើអាវុធធុនធ្ងន់ និងគ្រាប់បែកចង្កោមដែលច្បាប់អន្តរជាតិហាមប្រាម។
អ្នកស្រីថា៖ «ការប្រើប្រាស់អាវុធបែបនេះ មិនត្រឹមតែបង្ហាញពីភាពឃោរឃៅ និងអមនុស្សធម៌ឈ្លានពានរបស់ថៃប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងឆ្លុះបញ្ចាំងឲ្យមើលឃើញយ៉ាងងាយថា គ្មានខ្លាចរអាចំពោះច្បាប់មនុស្សធម៌អន្តរជាតិ និងបទដ្ឋានជាមូលដ្ឋានបំផុតដែលគ្រប់គ្រងអំពីការប្រព្រឹត្ត អរិភាពរបស់ថៃ និងការពង្រាយគ្រាប់បែកចង្កោមជាការគំរាមកំហែងយូរអង្វែងដល់ជនស៊ីវិលបរិស្ថាន គឺជាឧក្រិដ្ឋកម្មសង្គ្រាមក្រោមច្បាប់អន្តរជាតិ និងបំផ្លិចបំផ្លាញសន្តិភាព និងសន្តិសុខក្នុងតំបន់»។
បើតាមអ្នកស្រី ទីតាំងចំនួន៧ដែលថៃវាយប្រហារនោះមាន តំបន់ភ្នំខ្មោច ប្រាសាទតាមាន់ និងប្រាសាទតាក្របី តំបន់ជាំតែ និងតំបន់មុំ៣ជាដើម តែត្រូវកងទ័ពកម្ពុជាទប់ទល់បានយ៉ាងរឹងម៉ាំ។
សហស្ថាបនិកគណបក្សកែទម្រង់កម្ពុជា លោក អ៊ូ ចន្ទរ័ត្ន យល់ថា មហិច្ចតាឈ្លានពានរបស់ថៃលេបទឹកដីខ្មែរ ត្រូវបានលាតត្រដាងឱ្យអន្តរជាតិបានឃើញនៅពេលនេះ។
លោកថា តាមច្បាប់អន្តរជាតិកម្ពុជាមានប្រៀបលើថៃ មានទាំងភស្តុតាងជាប្រវត្តិសាស្រ្ត និងច្បាប់ជាតិ និងអន្តរជាតិ ទើបធ្វើឱ្យថៃមិនហ៊ានតតាំងក្តីនៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ(ICJ)ជាមួយកម្ពុជា។
លោកថា ក្រៅពីពឹងលើអន្តរជាតិហើយ កម្ពុជាក៏ត្រូវពង្រឹងសមត្ថភាពយោធាដើម្បីការពារខ្លួន ផងដែរ ហើយថា នយោបាយផ្សះផ្សាជាតិ គឺរឿងជាសំខាន់ដែលមិនអាចខ្វះបានដើម្បីទប់ទល់ការរំលោភបំពានពីប្រទេសជិតខាងនៅចំពោះមុន។
លោកថា៖ «កម្ពុជាខ្លួនឯងត្រូវតែរៀបចំពេលវេលា ដើម្បីត្រៀមខ្លួនសម្រាប់អនាគតដូចយើងបានលើកឡើងច្រើនដងច្រើនសារពីរឿងឯកភាពជាតិ ហើយដើម្បីឲ្យមានឯកភាពជាតិទាល់តែយើងស្រុះស្រួលគ្នាប្រើប្រាស់មាគ៌ាណាមួយច្បាស់លាស់មែនទែន បើយើងគិតថា ត្រូវតែអនុវត្តគោលការណ៍ប្រជាធិបតេយ្យការគោរពសិទ្ធិមនុស្សអីជាដើមហ្នឹង ធ្វើម៉េចឲ្យមាននីតិរដ្ឋអីជាដើមហ្នឹង ធ្វើឲ្យប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរធ្វើឲ្យសង្គមខ្មែរហ្នឹង មានឯកភាពជាតិឲ្យយើងអាចអភិវឌ្ឍន៍ខ្លួនឲ្យបានរឹងមាំសម្រាប់អនាគត»។
ដោយឡែក អ្នកប្រឹក្សាយោបល់ផ្នែកអភិវឌ្ឍន៍ផ្នត់គំនិត និងការស្រាវជ្រាវ លោក សេក សុជាតិ យល់ថា ថៃបានបើកការវាយប្រហារមកលើកម្ពុជាមុន ដោយរំលោភលើសន្តិភាព និងស្ថិរភាពក្នុងតំបន់។
ក្នុងន័យនេះ លោកអំពាវនាវឱ្យសហគមន៍អន្តរជាតិជួយអន្តរាគមន៍ជាបន្ទាន់ និងចាត់វិធានការជាបន្ទាន់ ដើម្បីបញ្ឈប់ការឈ្លានពានរបស់ប្រទេសថៃ ដើម្បីទប់ស្កាត់ការកើនឡើងនៃជម្លោះនេះ និងស្តារសន្តិភាពឡើងវិញ។
លោកថា៖ «ការរំលោភបំពាននេះ បានបង្កនូវអស្ថិរភាពនៅក្នុងតំបន់ និងអាចធ្វើឲ្យពិភពលោកមានការភ័យខ្លាច និងធ្វើឲ្យសហគមន៍អន្តរជាតិមានការព្រួយបារម្ភអំពីការរីករាលដាន ឬក៏ធ្វើឲ្យមានសង្គ្រាមផ្ទុះឡើងនៅជុំវិញពិភពលោក។ដូច្នេះក្នុងនាមយើងជាជនរងគ្រោះកម្ពុជា ជាប្រទេសមួយដែលចង់ឃើញសហគមន៍អន្តរជាតិ ធ្វើការអន្តរាគមន៍ជាបន្ទាន់ហើយនឹងចាត់វិធានការទៅលើការឈ្លានពានរបស់ប្រទេសថៃ ហើយការធ្វើបែបនេះ គឺដើម្បីទប់ស្កាត់ការរំលោភបំពានរបស់ប្រទេសថៃ មកលើដែនអធិបតេយ្យភាពកម្ពុជា»។
ជម្លោះព្រំដែនកម្ពុជាថៃ បានកក្រើកឡើងវិញ ចាប់តាំងពីថ្ងៃទី២៨ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៥ បន្ទាប់ពីទាហានថៃ បើកការបាញ់ប្រហារលើកងទ័ពកម្ពុជា ក្នុងតំបន់មុំ៣ ខេត្តព្រះវិហារ បណ្តាលឱ្យទាហានខ្មែរម្នាក់ស្លាប់។
ជម្លោះព្រំដែននេះ ត្រូវបានរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ប្រកាសថា បានជូនដំណឹងរួចហើយទៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) ពីបំណងប្តឹងថៃលើទីតាំងចំនួន៤ មានប្រាសាទតាមាន់ធំ ប្រាសាទតាមាន់តូច ប្រាសាទតាក្របី និងតំបន់មុំ៣ តែថៃប្រកាសមិនទទួលស្គាល់យុត្តាធិការរបស់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ)នោះទេ។
ការផ្ទុះអាវុធទ្រង់ទ្រាយធំ ចាប់តាំងពីថ្ងៃទី២៤ ខែកក្កដា នៅតាមបន្ទាត់ព្រំដែននោះ កម្ពុជាចាត់ទុកជាទង្វើឈ្លានពានដ៏ឃោរឃៅរបស់ថៃ មកលើអធិបតេយ្យភាពកម្ពុជា រំលោភធម្មនុញ្ញអង្គការសហប្រជាជាតិ ធម្មនុញ្ញអាស៊ាន និងគោលការណ៍ច្បាប់អន្តរជាតិ ដែលថា កម្ពុជាចាំបាច់វាយបក ដើម្បីការពារទឹកដីរបស់ខ្លួន៕
