ពលរដ្ឋខ្មែរនៅក្រៅប្រទេសរាប់ពាន់នាក់ បានផ្ទុះបាតុកម្មទាមទារឱ្យសហគមន៍អន្តរជាតិ ថ្កោលទោសទង្វើឈ្លានពានរបស់ថៃ ដោយចាត់ទុកថា ទង្វើរបស់ថៃបំពានច្បាប់អន្តរជាតិ បំផ្លាញផ្ទះសម្បែង សម្លាប់ជនស៊ីវិលកម្ពុជា រួមទាំងបំផ្លាញប្រាសាទបុរាណ ដែលជាបេតិកភណ្ឌពិភពលោក។
កាលពីថ្ងៃទី២៧ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥នេះ ពលរដ្ឋខ្មែរនៅប្រទេសអូស្រ្តាលី កូរ៉េខាងត្បូង ញូហ្សើលេន សហរដ្ឋអាមេរិក និងប្រទេសកាណាដា រាប់ម៉ឺននាក់ ចេញធ្វើបាតុកម្មថ្កោលទោសទង្វើឈ្លានពានយ៉ាងឃោរឃៅរបស់ទាហានថៃលើទឹកដីកម្ពុជា។
ការចេញធ្វើបាតុកម្មទ្រង់ទ្រាយធំរបស់ពលរដ្ឋខ្មែរនៅក្រៅប្រទេសនេះ ខណៈភាគីថៃបន្តគឃ្លើនឈ្លានពានបូរណភាពទឹកដីកម្ពុជា និងបាញ់សម្លាប់ទាហាន និងជនស៊ីវិលខ្មែរជាច្រើននាក់ រួមទាំងបំផ្លាញប្រាសាទបុរាណខ្មែរដែលជាបេតិកភណ្ឌពិភពលោក គឺប្រាសាទព្រះវិហារផងដែរ។
តំណាងរាស្រ្តបក្សសង្គ្រោះជាតិ លោក សួន សូរីដាន ដែលបានចូលរួមធ្វើបាតុកម្មនៅប្រទេសអូស្រ្តាលី ប្រាប់VODនៅថ្ងៃទី២៨ ខែកក្កដានេះថា កាលពីថ្ងៃទី២៧ ខែកក្កដានេះ មានពលរដ្ឋខ្មែរជាង១ពាន់នាក់ បានចូលរួមធ្វើបាតុកម្មថ្កោលទោសនូវទង្វើឈ្លានពានដ៏ឃោរឃៅរបស់ទាហានថៃមកលើទឹកដីកម្ពុជា។
លោកថា ការធ្វើបាតុកម្មនេះ គឺគោលបំណងបង្ហាញទៅអន្តរជាតិថា ថៃបានរំលោភច្បាប់អន្តរជាតិឈ្លានពានទឹកដីខ្មែរ និងសម្លាប់ទាហាន ជនស៊ីវិលខ្មែរជាច្រើន រួមទាំងបំផ្លាញប្រាសាទខ្មែរថែមទៀត។
លោកអះអាងថា ទង្វើឈ្លានពានរបស់ថៃមកលើកម្ពុជានេះ គឺជាការបំពានច្បាប់អន្តរជាតិធ្ងន់ធ្ងរ បង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់ស្ថេរភាពក្នុងតំបន់ រួមទាំងប៉ះពាល់ដល់មូលដ្ឋានគ្រឹះនៃសណ្តាប់ធ្នាប់អន្តរជាតិផងដែរ។
លោកថា៖ «រឿងមហិច្ឆតារបស់ថៃនេះ វាមិនមែនកើតឡើងនៅពេលនេះទេ គឺជាមហិច្ឆតាដែលមានលក្ខណៈ មានចរិតលក្ខណៈជាប្រវត្តិសាស្ត្រទៅហើយ គឺយើងដឹងហើយថាថៃតាំងពីដើម មិនដែលមានទឹកដីណា ចុះពីប្រទេសចិនមកបានមកយកទឹកដីរបស់យើង ពង្រីកៗរហូតទៅដល់ការកកើតឡើងប្រទេសថៃបែបនេះទៅ រួចហើយថ្នាក់ដឹកនាំប្រទេសថៃ តែងតែគេហៅថាបង្កើតប្រវត្តិសាស្ត្រ បង្កើតប្រវត្តិសាស្ត្រខុសធ្វើឲ្យប្រជាពលរដ្ឋថៃហ្នឹង បណ្តុះគំនិតចង់បានទឹកដីយើងជាបន្តបន្ទាប់មក»។
ម្យ៉ាងវិញទៀត លោកថា ខណៈភាគីថៃនៅតែបន្តបាញ់ផ្លោងដើម្បីឈ្លានពានទឹកដីនេះ មេដឹកនាំកម្ពុជាត្រូវពង្រឹងការទូតជាមួយអន្តរជាតិ និងប្រើយន្តការអន្តរជាតិជាបន្ទាន់ ដើម្បីថ្កោលទោសយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់នូវទង្វើអមនុស្សធម៌របស់ថៃ ដែលធ្វើបាបមកលើពលរដ្ឋខ្មែរ និងបំផ្លាញកេរ្តិ៍មរតករបស់ខ្មែរ។
លើសពីនេះ លោកថា លើកទឹកចិត្តមេដឹកនាំបក្សកាន់អំណាច គួរតែផ្សះផ្សា បង្រួបបង្រួមផ្ទៃក្នុងជាតិ ដោះលែងអ្នកទោសនយោបាយ ដើម្បីរួមគ្នាដោះស្រាយបញ្ហាសង្គមជាតិដែលកំពុងប្រឈមពីការឈ្លានពាននេះ។
លោកថា៖ «យើងសូមអំពាវនាវទី១ គឺប្រទេសថៃសូមមេត្តាបញ្ឈប់ការឈ្លានពានមកលើប្រទេសកម្ពុជាហើយដកទ័ពត្រឡប់ទៅវិញ ហើយទី២ក៏សូមអំពាវនាវទៅសហគមន៍អន្តរជាតិ ឲ្យផ្តល់ភាពយុត្តិធម៌ដល់ប្រទេសកម្ពុជា ហើយនឹងធ្វើម៉េចដាក់សម្ពាធទៅលើប្រទេសថៃ ក្នុងការបញ្ឈប់ការឈ្លានពាន ឬបញ្ឈប់ការធ្វើសង្គ្រាមមកលើប្រទេសកម្ពុជា ប្រទេសកម្ពុជាយើងមិនត្រូវការសង្គ្រាមទេ យើងត្រូវការសន្តិភាពយើងត្រូវការភាពសុខដុមរមនានៃប្រជាជាតិខ្មែរ និងប្រជាជាតិថៃរស់នៅប្រៀបបានដូចជាបងប្អូនជាមួយគ្នាអីចឹងដែរ»។
ប្រហាក់ប្រហែលគ្នានេះដែរ អនុប្រធានគណកម្មការរៀបចំបាតុកម្មនៅកូរ៉េខាងត្បូង លោក មាស វិសាល និយាយថា ពលរដ្ឋខ្មែរនៅក្រៅប្រទេសថ្កោលទោសយ៉ាងដាច់អហង្ការនូវទង្វើឈ្លានពានរបស់ថៃនេះ។
លោកថា ពលរដ្ឋខ្មែរនៅកូរ៉េខាងត្បូងធ្វើបាតុកម្មនេះ គឺចង់ផ្ញើសារទៅមេដឹកនាំកូរ៉េនិងសហគមន៍អន្តរជាតិឱ្យឃើញថា ថៃនៅតែចិញ្ចឹមចិត្តបំផ្លាញនិងឈ្លានពានទឹកដីខ្មែរ គឺថៃជាចោរឈ្លានពានប្រវិត្តសាស្រ្ត។
លោកអះអាងថា ទង្វើឈ្លានពាននិងការបាញ់ផ្លោងសំដៅលើជនស៊ីវិលខ្មែរនេះ គឺជាការរំលោភសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ បំពានច្បាប់ធម្មនុញ្ញអាស៊ាន និងរំលោភកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីសផងដែរ។
លោកថា៖ «ការពិតជនជាតិថៃ នៅតែចិញ្ចឹមចិត្តឈ្លានពានទឹកដីប្រទេសកម្ពុជា ដែលធ្វើឲ្យប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជាមួយចំនួន គាត់មានអារម្មណ៍ គាត់យល់បានថាប្រទេសថៃ គឺជាជាតិសាសន៍មួយដែលហៅថាឈ្លានពាននិយមជាជាតិសាសន៍មួយ ដែលចូលចិត្តលួចប្លន់ទ្រព្យសម្បត្តិរបស់អ្នកដទៃ អ៊ីចឹងហើយយើងមានការបារម្ភចំពោះជាតិសាសន៍បែបនេះ គឺយើងគិតថាពួកគាត់នឹងមិនងាយនៅក្នុងការគោរពនូវសណ្ដាប់ធ្នាប់នៅច្បាប់ជាលក្ខណៈអន្តរជាតិទេ ជាក់ស្ដែងថៃបានបដិសេធចំពោះសាលដីកាចំពោះការសម្រេចរបស់តុលាការយុតិ្តធម៌អន្តរជាតិICJ ទោះបីថៃជាភាគីនៃសមាជិកអង្គការសហប្រជាជាតិក្ដី»។
លើសពីនេះ អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការពារជាតិកម្ពុជា អ្នកស្រី ម៉ាលី សុជាតា បានអះអាងថា រយៈពេល៥ថ្ងៃជាប់គ្នាទៅនេះ ថៃបានពង្រីកការឈ្លានពានបាញ់ផ្លោងមកលើកម្ពុជា ពិសេសនៅតំបន់ប្រាសាទតាមាន់ធំ ស្ថិតក្នុងខេត្តឧត្តរមានជ័យ និងទីតាំងជាច្រើនទៀតនៅខេត្តព្រះវិហារ។
អ្នកស្រីថា៖ «មកដល់ម៉ោងនេះ ដែលនាងខ្ញុំឈរថ្លែងនៅទីនេះ ភាគីថៃនៅបន្តវាយលុកយ៉ាងកម្រោល និងឆេះសន្ធោសន្ធៅនៅឡើយ ចំពោះកម្លាំងប្រដាប់អាវុធកម្ពុជា យើងនៅតែបន្តឈរយ៉ាងរឹងម៉ាំ តស៊ូយ៉ាងស្វិតស្វាញក្នុងការការពារដែនអធិបតេយ្យ និងបូរណភាពទឹកដីរបស់ខ្លួន ដោយអង់អាចក្លាហានជាទីបំផុត»។
ដោយឡែក ប្រធានអង្គការប្រជាធិបតេយ្យខ្មែរនៅប្រទេសអូស្រ្តាលី លោក ស៊ឹង សែនករុណា ចាត់ទុកមហិច្ចតាឈ្លានពានរបស់ថៃនេះ កំពុងបង្កអស្ថេរភាពក្នុងតំបន់ និងបំពានគោលការណ៍ច្បាប់អន្តរជាតិ រំលោភលក្ខន្តិកៈអង្គការសហប្រជាជាតិ និងបំពានកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីស ដែលថៃជាម្ចាស់ហត្ថលេខីដែរ។
លោកថា៖ «ចលនានៃការទាមទារហ្នឹង គឺដោយសារតែក្នុងរយៈកាលនៃសង្គ្រាមថ្មីៗនេះ ប្រទេសថៃដែលសម្បូរបែបទៅដោយសព្វាវុធទំនើបៗជាច្រើន រួមទាំងយន្តហោះF-16ទៀត ហើយបានប្រើប្រាស់យន្តហោះនេះ ទម្លាក់គ្រាប់បែកធ្វើឲ្យស្លាប់ទៅដល់ជនស៊ីវិល និងទាហានកម្ពុជាជាច្រើន ហើយអ្វីដែលជាបញ្ហាផ្ដើមនោះ គឺគេមើលឃើញថា ទង្វើរបស់កងទ័ពថៃ គឺមានការឈ្លានពានមកកម្ពុជា និងជាបន្តបន្ទាប់ជាញឹកញាប់ដែលយើងមើលឃើញនៅក្នុងរឿងចុងក្រោយ គឺនៅប្រាសាទតាមាន់នេះឯង ដែលជាហេតុនាំឲ្យបង្កនូវសង្គ្រាម អ៊ីចឹងហើយបានជាពលរដ្ឋយើងមើលឃើញដែលប្រទេសថៃ ដែលឈ្លានពានកម្ពុជា មានកម្លាំងខ្លាំងច្រើនជាងកម្ពុជា ឲ្យបានធ្វើការបាញ់សន្ធាប់មកដល់ប្រជាពលរដ្ឋ អីចឹងទៅធ្វើឲ្យពលរដ្ឋយើងដែលរស់នៅក្រៅប្រទេសមានការឈឺចាប់»។
គួរបញ្ជាក់ថា ការផ្ទុះអាវុធ រវាងកងទ័ពកម្ពុជា-ថៃ បានកើតឡើងនៅព្រឹកថ្ងៃទី២៤ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ នៅចំណុចប្រាសាទតាមាន់ធំ ខេត្តឧត្តរមានជ័យ និងបានរាលដាលទៅកាន់ចំណុចផ្សេងៗទៀត នៅតាមបណ្តោយព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ។ ការប្រយុទ្ធគ្នានេះ បានកើតឡើងបន្ទាប់ពីភាគីថៃ បានផ្ទុះអាវុធមុន នៅចំណុចប្រាសាទតាមាន់។
បើតាមអ្នកនាំពាក្យក្រសួងការពារជាតិកម្ពុជា គិតត្រឹមថ្ងៃទី២៧ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ មានជនភៀសសឹកសរុប ៣៩ ៨២៨គ្រួសារ ស្មើនឹង១៣ ៤៧០៧នាក់ ដែលត្រូវបានជម្លៀសទៅកាន់ទីកន្លែងសុវត្ថិភាព និងផ្ទះសាច់ញាតិរបស់ពួកគេ ក្នុងនោះមានទាំងស្ត្រី ស្ត្រីមានផ្ទៃពោះ កុមារ និងជនចាស់ជរាផងដែរ។
ប្រភពដដែលបន្តថា ការឈ្លានពានរបស់ថៃ ក៏បានធ្វើឱ្យសាលារៀនចំនួន ៦០០ ត្រូវបិទទ្វារនៅខេត្តចំនួន៥ ដែលប៉ះពាល់ដល់សិស្សសរុបប្រមាណ ១៥ម៉ឺននាក់ និងគ្រូបង្រៀនចំនួន ៦ពាន់នាក់។
ជុំវិញបញញ្ហានេះ សម្រាប់ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាឃ្លាំមើលកម្ពុជា លោក ម៉ែន ណាត ថៃបានបំពានយ៉ាងកម្រោលលើគោលការណ៍ច្បាប់អន្តរជាតិនានា ក្នុងការឈ្លានពានប្រទេសកម្ពុជា។
លោកថា កម្ពុជា ត្រូវបន្តប្តឹងថៃ ទៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) និងប្តឹងថៃ ទៅតុលាការឧក្រិដ្ឋកម្មអន្តរជាតិ (ICC) ព្រមទាំងទាមទារឲ្យសងជំងឺចិត្ត ជុំវិញការបង្កឲ្យខូចខាតទ្រព្យសម្បត្តិជាតិខ្មែរ រួមទាំងប្រាសាទបូរាណ និងវត្តអារាម ជាដើមនេះ។
យ៉ាងណា កិច្ចប្រជុំបន្ទាន់មួយ រវាងនាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា និងថៃ ត្រូវបានធ្វើឡើងនៅប្រទេសម៉ាឡេស៊ីនៅថ្ងៃទី២៨ខែកក្កដានេះ ក្រោមយន្តការអាស៊ាន មានការសម្របសម្រួយពីសហរដ្ឋអាមេរិក និងចិនផងដែរ ដើម្បីស្វែងរកដំណោះស្រាយឈប់បាញ់ ក្រោយប្រធានាធិបតីសហរដ្ឋអាមេរិក លោក ដូណាល់ ត្រាំ កាលពីថ្ងៃទី២៦ ខែកក្កដា ចេញមុខសម្របសម្រួលភាគីទាំងពីរ ដើម្បីឱ្យភាគីទាំងពីរវិលទៅរកបទឈប់បាញ់៕
