ពលរដ្ឋខ្មែរមួយចំនួន បានធ្វើពហិការឈប់ប្រើប្រាស់ទំនិញថៃ ដែលថា ដើម្បីបង្ហាញឆន្ទៈប្រឆាំងនឹងទង្វើឈ្លានពានរបស់ថៃ មកលើកម្ពុជា ដែលទង្វើឈ្លានពានថ្មីៗនេះ បានសម្លាប់ទាហាន និងជនស៊ីវិលកម្ពុជា រួមទាំងបំផ្លាញប្រាសាទព្រះវិហារ ដែលជាសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌពិភពលោក។
ជុំវិញបញ្ហានេះ សង្គមស៊ីវិលលើកឡើងថា ការកាត់បន្ថយ ឬបញ្ឈប់ការប្រើប្រាស់ទំនិញរបស់ថៃ ពីសំណាក់ពលរដ្ឋខ្មែរ គឺជាវិធីប្រឆាំងបែបអហិង្សា និងជួយលើកស្ទួយផលិតផលក្នុងស្រុក ក៏ប៉ុន្តែថា វិធីនេះ នឹងធ្វើឱ្យពលរដ្ឋខ្មែរ អាចនឹងជួបការលំបាកនៅជំហានដំបូង។
«ទិញទំនិញថៃ ដូចយកលុយទៅឱ្យថៃ ទិញអាវុធមកឈ្លានពានបូរណភាពទឹកដី សម្លាប់ពលរដ្ឋ និងបំផ្លាញសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌរបស់ខ្មែរ» នេះគឺជាការលើកឡើងរបស់ពលរដ្ឋខ្មែរមួយចំនួន ដែលបានចូលរួមក្នុងយុទ្ធនាការបញ្ឈប់ការទិញទំនិញ និងប្រើប្រាស់ផលិតផលថៃ ដោយងាកមកប្រើប្រាស់ និងលើកស្ទួយផលិតផលក្នុងស្រុកវិញ។
និស្សិតសិក្សានៅរាជធានីភ្នំពេញ កញ្ញា រ័ត្ន សុជាតិ ប្រាប់វីអូឌីនៅថ្ងៃទី៤ ខែសីហាថា កញ្ញាកំពុងព្យាយាមបញ្ចៀសការទិញផលិតផលថៃ តាមដែលអាចធ្វើទៅបាន ដូចជា គ្រឿងទេស គ្រឿងសម្អាង និងសាប៊ូជាដើម។
កញ្ញាបន្តថា ការចាប់ផ្ដើមពហិការភ្លាមៗ គឺជារឿងពិបាក ដ្បិតផលិតផលថៃបានចាក់ស្រេះក្នុងទីផ្សារស្រុកខ្មែររាប់សិបឆ្នាំមកហើយ ប៉ុន្តែកញ្ញាថា វាក៏ជាចំណុចចាប់ផ្ដើម ដែលធ្វើឱ្យមានការផ្លាស់ប្ដូរក្នុងសង្គម ជំរុញការគាំទ្រផលិតផលក្នុងស្រុក ជាពិសេសគឺការបង្អាក់ប្រភពចំណូលរបស់ប្រទេសថៃ ដែលជាផ្នែកមួយនៃការទិញសព្វាវុធមកវាយប្រហារលើប្រទេសកម្ពុជា។
កញ្ញា រ័ត្ន សុជាតិ និយាយថា៖«វាពិបាកតែដំបូងទេ នៅពេលដែលយើងបន្សំជាមួយវា យើងផ្ដាច់វាបានទៅ វាអត់មានអីពិបាកទៀតទេ វាដូចជា starter point (ចំណុចចាប់ផ្ដើម) មួយសម្រាប់គ្រប់យ៉ាងអ៊ីចឹង តែយូរទៅវាលែងអីហើយ ហើយក៏ចង់លើកទឹកចិត្តប្រជាជនទាំងអស់ ឱ្យពហិការឈប់ប្រើរបស់ថៃហ្មង។ វាអត់មានអីចំណេញ វាបានលុយតែខាងគេហើយ គេយកលុយហ្នឹងមកសម្លាប់យើងទៀត»។
ការធ្វើពហិការរបស់ពលរដ្ឋខ្មែរលើទំនិញថៃនេះ បានកើតឡើងបន្ទាប់ពីមានការប៉ះទង្គិចគ្នារវាងកម្ពុជា និងថៃ ដោយសារកងទ័ពថៃ បានបើកការឈ្លានពានមកលើកម្ពុជា នៅតំបន់ព្រំដែនខេត្តព្រះវិហារ និងខេត្តឧត្តរមានជ័យ កាលពីថ្ងៃទី២៤ ខែកក្កដា រហូតមានកិច្ចព្រមព្រៀងឈប់បាញ់ នៅថ្ងៃទី២៩ ខែកក្កដា បន្ទាប់ពីមានកិច្ចចរចា នៅប្រទេសម៉ាឡេស៊ី ដែលជាប្រធានប្ដូរវេនរបស់អាស៊ាន ក្រោមការសម្របសម្រួលរបស់ប្រទេសមហាអំណាច មានដូចជា អាមេរិក និងចិន ជាដើម។
ទោះជាយ៉ាងនេះក្ដី ព្រឹត្តការណ៍នេះ កងទ័ពថៃបានប្រើប្រាស់យន្តហោះចម្បាំងទំនើបៗ គ្រាប់បែកចង្កោម និងអាវុធគីមី ដូចជាផ្សែងពុលមកវាយប្រហារលើកម្ពុជា នៅទីតាំងមូលដ្ឋានទ័ព ផ្ទះសម្បែងរបស់ពលរដ្ឋ សាលារៀន វត្តអារាម និងមិនលើកលែង សូម្បីប្រាសាទបុរាណ ដែលជាសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌពិភពលោក។
ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ សង្កេតឃើញថា ការដែលយោធាថៃ ប្រើប្រាស់អាវុធទំនើប មកឈ្លានពានខ្មែរបែបនេះ គឺមានការរួមចំណែកពីក្រុមហ៊ុនថៃផងដែរ ដែលពួកគេបានបង់ពន្ធឱ្យរដ្ឋាភិបាលថៃ ខណៈក្រុមហ៊ុនរបស់ថៃខ្លះទៀត បានជួយឧបត្ថម្ភដល់យោធាថៃ ដែលកំពុងបើកប្រតិបត្តិការឈ្លានពានកម្ពុជា ទាំងដែលសាខាអាជីវកម្មរបស់ពួកគេ កំពុងរកស៊ីនៅលើទឹកដីកម្ពុជាផងនោះ។
យ៉ាងណាមិញ ក្រោយបាត់បង់ការគាំទ្រពីអតិថិជនធំ ដែលជាពលរដ្ឋខ្មែរ នៅតាមបណ្ដាហាងលក់ទំនិញ របស់ក្រុមហ៊ុនថៃមួយចំនួន មានដូចជា ស្ថានីយប្រេងឥន្ទនៈ ភីធីធី (PTT) ហាងកាហ្វេ អាម៉ាហ្សូន (Amazon) និងហាងលក់ទំនិញ សេវ៉ិន អ៊ីលីវ៉ិន (7 Eleven)ជាដើម ហាក់មានភាពស្ងប់ស្ងាត់ជាងមុន។
ប្រឈមនឹងការបាត់បង់អតិថិជននេះ ម្ចាស់អាជីវកម្មដែលបានទិញសិទ្ធិអាជ្ញាប័ណ្ណប្រេងឥន្ទនៈរបស់ក្រុមហ៊ុនថៃ ភីធីធី ភាគច្រើន បានសម្រេចចិត្តរំលាយកិច្ចសន្យាតំណាងចែកចាយវិញ និងបានបង្កើតយីហោថ្មី ដែលមានកំរិតស្តង់ដារខ្ពស់។
ចំណែកឯហាងកាហ្វេអាម៉ាហ្សូនវិញ ម្ចាស់ហាងមួយចំនួន បានទម្លាក់ផ្លាកយីហោក្រុមហ៊ុនថៃ នេះចោល និងព្យូរស្លាកយីហោថ្មីជំនួសវិញ ខណៈទំនិញថៃដែលកំពុងដាក់លក់នៅក្នុងផ្សារទំនើប ត្រូវបានម្ចាស់ហាងដាក់លក់ឡៃឡុង ដើម្បីលាងស្តុក និងជំនួសមកវិញដោយផលិតផល ដែលផលិតនៅក្នុងស្រុក និងទំនិញនាំចូលពីបរទេស ក្រៅពីថៃ។
ក្នុងនោះ អាជីវករលក់ភេសជ្ជៈនៅក្រុងបាត់ដំបង អ្នកស្រី ស៊ុន ស្រីនិច បានចាត់ទុកការពហិការ លែងប្រើប្រាស់ផលិតផលថៃ គឺជាការតបតដោយអហិង្សាទៅភាគីថៃ ឱ្យបញ្ឈប់ការវាតទី និងប្រើប្រាស់អាវុធមកបំផ្លាញកម្ពុជាតទៅទៀត។
យ៉ាងណា អ្នកស្រីក៏ចង់ឃើញរដ្ឋាភិបាល និងអ្នកជំនួញនៅកម្ពុជា បង្កើតរោងចក្រសហគ្រាសបង្កើនការផលិតរបស់របរប្រើប្រាស់ និងចំណីអាហារដោយខ្លួនឯង ជំនួសឱ្យការនាំចូលពីប្រទេសជិតខាង។
អ្នកស្រី ស៊ុន ស្រីនិច និយាយថា៖ «ចង់ឱ្យប្រទេសយើងហ្នឹងផលិតឱ្យបានទឹកដោះគោខាប់ ទឹកដោះគោស្រស់របស់ខ្មែរ ថាទៅភេសជ្ជៈគឺគ្រឿងរបស់ខ្មែរទាំងអស់បណ្ដោយ ហើយចម្រាញ់ពីផ្លែឈើធម្មជាតិរបស់ខ្មែរ។ យើងធ្វើខ្លួនឯងទៅ យើងធ្វើសិប្បកម្ម យើងធ្វើដោយដៃក៏បាន ប៉ុន្តែយើងធ្វើដោយមានគុណភាព មានស្តង់ដារមួយធ្វើឱ្យកើតខ្លួនឯង មិនចាំបាច់ពឹងគេទេ។ ដល់ពេលសង្គ្រាមអ៊ីចឹង វាធ្វើបានយើងគ្រប់ច្រក ឈឺចាប់ដល់ហើយ»។
សន្ទុះនៃការប្រើប្រាស់ទំនិញថៃ របស់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ បានកើតឡើងបន្ទាប់ពីកម្ពុជា ទើបចាកចេញពីរបបខ្មែរក្រហម ដែលកាលនោះពលរដ្ឋដែលរស់នៅខេត្តជាប់ព្រំដែនថៃ បាននាំគ្នាប្រកបរបររត់ពន្ធទំនិញសំខាន់ៗ មានដូចជា គ្រឿងទេស អាហារក្រៀម ថ្មពិល ឱសថ បារី និងគ្រឿងអេឡិចត្រូនិចមួយចំនួន ពីទឹកដីថៃ យកមកលក់នៅក្នុងស្រុក។
លុះក្រោយមកច្រកទ្វារការនាំចូលនេះ កាន់តែធំជាងមុន បន្ទាប់ពីក្រុមឈ្មួញ និងក្រុមហ៊ុនខ្មែរមួយចំនួន បានទិញអាជ្ញាប័ណ្ណ និងនាំចូល និងចែកចាយទំនិញពីប្រទេសថៃ កាន់តែច្រើន មានដូចជា ស្រាបៀ ភេសជ្ជៈ យានជំនិះ គ្រឿងយន្តកសិកម្ម ជី និងថ្នាំកសិកម្ម គ្រឿងសំណង់ ប្រភពថាមពល និងគ្រឿងអេឡិចត្រូនិច ជាដើម។
ជុំវិញរឿនេះ ប្រធានសមាគមពង្រឹងសេដ្ឋកិច្ចក្រៅប្រព័ន្ធកម្ពុជាប្រចាំនៅខេត្តបន្ទាយមានជ័យ លោក ឌិន ពុទ្ធី មានប្រសាសន៍ថា យុទ្ធនាការឈប់ប្រើប្រាស់ទំនិញថៃ របស់ពលរដ្ឋខ្មែរនេះ គឺជាវិធីសាស្ត្រឆ្លើយតបដោយអហិង្សាផង និងចំណេញដល់សេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាផង ដោយវិធីនេះ នឹងអាចកាត់បន្ថយឱនភាពជញ្ជីងសេដ្ឋកិច្ចរបស់កម្ពុជា ជាមួយថៃ និងជាឱកាសលើកស្ទួយផលិតផលក្នុងស្រុក។ តែយ៉ាងណា លោកថា យុទ្ធនាការនេះ និងធ្វើឱ្យពលរដ្ឋខ្មែរជួបការលំបាកនៅពេលដំបូង ប៉ុន្តែនឹងល្អប្រសើរវិញនៅពេលបន្ទាប់។
លោកថា៖«ប៉ុន្តែបើយើងមើលទិដ្ឋភាពជាក់ស្ដែង ពេលបិទច្រកថ្មីៗនេះ យើងមានការខ្វះខាតទៅលើទំនិញមួយចំនួន ក៏ដូចជាតម្រូវការចាំបាច់ដែលយើងត្រូវប្រើប្រាស់សាងសង់សំណង់ផ្សេងៗហ្នឹង។ អ៊ីចឹងហើយទំនិញផ្សេងៗរបស់ថៃហ្នឹង អាចថាមានគុណភាពល្អគួរសមដែរ។ មិនល្អណាស់ណាទេ ប៉ុន្តែយើងអាចទទួលយកបាន»។
កាលពីថ្ងៃទី១៦ ខែកក្កដា ប្រធានព្រឹទ្ធសភា លោក ហ៊ុន សែន បានស្នើឱ្យរដ្ឋាភិបាលកូនប្រុសរបស់លោក ពិចារណា ហាមមិនឱ្យនាំចូលទំនិញសំខាន់ៗរបស់ថៃ ចំនួនពីរប្រភេទធំៗ គឺបន្លែ ផ្លើឈើ និងប្រេងឥន្ធនៈ និងឧស្ម័នឥន្ធនៈ ដូចជា ប្រេងសាំង ម៉ាស៊ូត ឧស្ម័នរាវសម្រាប់ដុត (LPG និង LNG) ប្រេងខ្មៅ និងប្រេងសាំងយន្តហោះ។
យ៉ាងណាក៏ដោយចុះ ទំនិញថៃផ្សេងទៀត បានបន្តនាំចូលមកកម្ពុជាតាមច្រកព្រំដែនប្រទេសឡាវ ជាប្រភេទទំនិញដែលមិនស្ថិតក្នុងបម្រាមរបស់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ដោយទំនិញថៃទាំងនោះមិនត្រូវបានដឹកជញ្ជូនដោយផ្ទាល់ពីថៃមកកម្ពុជាទេ ពោលគឺត្រូវដឹកពីថៃចូលទឹកដីឡាវសិន រួចទើបដឹកបន្តមកកម្ពុជា តាមច្រកទ្វារអន្តរជាតិ ត្រពាំងគ្រៀល-ណងណុកខៀន នៅព្រំដែនខេត្តស្ទឹងត្រែង ប្រទេសកម្ពុជា និងខេត្តចំប៉ាសាក់ ប្រទេសឡាវ។
ពលរដ្ឋចំនួន លើកឡើងថា ពួកគាត់មិនរើសអើងជាតិសាសន៍នោះទេ ក៏ប៉ុន្តែនៅពេលដែលវិវាទរឿងព្រំដែនរវាងកម្ពុជា និងថៃ នឹងបញ្ចប់ទៅក្នុងថ្ងៃណាមួយក្ដី ក៏ពួកគាត់តាំងចិត្តថា នឹងបន្តជៀសវាងប្រើប្រាស់ទំនិញថៃ ដើម្បីគាំទ្រផលិតផលក្នុងស្រុក ដែលជាផ្នែកមួយនៃការជួយដល់សេដ្ឋកិច្ចជាតិ។ ជាមួយគ្នានេះ ពួកគាត់ក៏ស្នើឱ្យរដ្ឋាភិបាល បន្ថយសម្ពាធនយោបាយ និងរួបរួមជាតិ ដើម្បីទាក់ទាញវិនិយោគបរទេស និងកសាងសង្គមជាតិរួមគ្នា៕
