ចំពេលកម្ពុជា អះអាងថា សហរដ្ឋអាមេរិក កំពុងរៀបផែនការបង្កើនកម្លាំងយោធា ដើម្បីពង្រឹងប្រសិទ្ធភាពនៃកិច្ចព្រមព្រៀងបទឈប់បាញ់កម្ពុជា ថៃ នោះ ជំរុញឱ្យមានការលើកឡើងថា មេដឹកនាំកម្ពុជា ចាំបាច់ត្រូវវិលទៅផ្សះផ្សាជាតិ តាមគន្លងប្រជាធិបតេយ្យឡើងវិញ ហើយឈប់ចោទ លោក កឹម សុខា ថាជាអ្នកគប់គិតជាមួយអាមេរិក ចង់ផ្តួលរំលំរដ្ឋាភិបាល។
ថ្លែងក្នុងសន្និសីទសារព័ត៌មាននៅថ្ងៃទី៧ ខែសីហានេះ អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការពារជាតិ អ្នកស្រី ម៉ាលី សុជាតា និយាយថា អាមេរិកបានបញ្ជាក់ជំហរតាមដានការអនុវត្តបទឈប់បាញ់កម្ពុជាថៃ តាមរយៈការចូលរួមគាំទ្រផ្នែកយោធា ដើម្បីឱ្យកិច្ចព្រមព្រៀងនេះជោគជ័យ។
អ្នកស្រីថា៖ «លើសពីនេះទៅទៀត សហរដ្ឋអាមេរិកក៏បានបង្ហាញពីអ្វីដែលជាការអនុវត្តបន្តរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក រួមមាន ការធ្វើផែនការយោធា គ្រឿងបរិក្ខារ ប្រព័ន្ធបញ្ជូនកម្លាំង, ប្រព័ន្ធឃ្លាំមើលតាមអាកាស និងសម្ភារបច្ចេកទេសទំនើបៗជាច្រើនទៀត។ ទាំងនេះជាការបង្ហាញពីការតាំងចិត្តខ្ពស់ និងបានត្រៀមខ្លួនចូលរួមក្នុងការកសាងឲ្យមានសន្តិភាពកើតឡើងយ៉ាងពិតប្រាកដ»។
បទឈប់បាញ់កម្ពុជា-ថៃ ក្រោមយន្តការអាស៊ាន ដែលផ្តួចផ្តើមគំនិតដោយប្រធានាធិបតី អាមេរិក លោក ដូណាល់ ត្រាំ ភាគីទាំង២ព្រមព្រៀងឈប់បាញ់ចាប់ពីវេលាម៉ោង១២យប់ ថ្ងៃទី២៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥តទៅ។
យ៉ាងណា ទោះបីជាបទឈប់បាញ់ចូលជាធរមានក្តី តែយោធាថៃបានធ្វើសកម្មភាពបំពានដែនអធិបតេយ្យកម្ពុជាជាថ្មី កាលពីថ្ងៃទី៤ ខែសីហា ដោយប្រើគ្រឿងចក្រ និងរាយបន្លាលួស ហ៊ុំព័ទ្ធចូលដីខ្មែរនៅច្រកអានសេះ ខេត្តព្រះវិហារ និងទីតាំងមួយចំនួនទៀតដោយជោគជ័យ។
ជុំវិញរឿងនេះ តំណាងរាស្រ្តបក្សសង្រ្គោះជាតិ លោក អ៊ុំ សំអាន យល់ថា នៅចំពោះមុខនេះកម្ពុជាចាំបាច់ត្រូវពឹងឱ្យសហគមន៍អន្តរជាតិ ជួយការពារដែនអធិបតេយ្យរបស់ខ្លួន ក្រោមការឈ្លានពានដោយគគ្លើនពីថៃបែបនេះ។
លោកសង្កត់ធ្ងន់ថា ក្រោយមានការលូកដៃជួយជ្រោមជ្រែងពីសហគមន៍អន្តរជាតិ ជាពិសេសអាមេរិកបែបនេះ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាត្រូវតែបន្ទន់ឥរិយាបទដោយដោះលែងអ្នកទោសនយោបាយ ជាពិសេស លោក កឹម សុខា ដែលជាបំណងរបស់សហគមន៍អន្តរជាតិ។
លោកថា៖ «ធ្វើម៉េចចំណែកពង្រឹងទំនាក់ទំនងទ្វេភាគីជាមួយអាមេរិកហ្នឹង ឲ្យបានល្អប្រសើរឡើងវិញ តាមរយៈការដោះលែង លោក កឹម សុខា ទៅ ព្រោះលោក កឹម សុខា កន្លងមកហ្នឹងត្រូវបានតុលាការចោទប្រកាន់ថា បានគប់គិតជាមួយអាមេរិកដើម្បីផ្ដួលរំលំរដ្ឋាភិបាល។ មួយទៀតត្រូវដោះលែងអ្នកទោសមនសិការទាំងអស់ និងស្ដារប្រជាធិបតេយ្យ និងរៀបចំការបោះឆ្នោតដោយសេរី និងយុត្តិធម៌កុំរំលោភសិទ្ធិមនុស្សទៀត អាហ្នឹងទើបធ្វើឲ្យទំនាក់ទំនងរវាងកម្ពុជា និងអាមេរិក កាន់តែល្អប្រសើរ ហើយអាចពឹងពាក់អាមេរិក ដើម្បីជួយការពារទឹកដីយើងពីការឈ្លានពានរបស់ថៃ»។
បើតាម លោក សំអាន ការងាកមកផ្លូវប្រជាធិបតេយ្យ និងគោរពសិទ្ធិមនុស្ស រៀបចំការបោះឆ្នោតដោយសេរី ត្រឹមត្រូវ និងយុត្តិធម៌ឡើងវិញ កម្ពុជាចំណេញទាំងសន្តិភាព រួមទាំងទទួលបានប្រព័ន្ធអនុគ្រោះពន្ធ EBA និងGSPឡើងវិញផងដែរ។
ដោយឡែក ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាឃ្លាំមើលកម្ពុជា លោក ម៉ែន ណាត យល់ថា បើគ្មានការលូកដៃពីសហគមន៍អន្តរជាតិជាពិសេសអាមេរិកទេ កម្ពុជានឹងប្រឈមផលវិបាកធ្ងន់ធ្ងរក្នុងជម្លោះព្រំដែនជាមួយថៃនេះ ព្រោះថៃជឿនលឿនជាងខ្មែរទាំងយោធា និងសេដ្ឋកិច្ច។
បើតាមលោក ម៉ែន ណាត ក្នុងពេលកម្ពុជាកំពុងមានប្រៀបលើថៃលើឆាកអន្តរជាតិនេះ កម្ពុជាខ្លួនឯងក៏ត្រូវងាកទៅបង្កើនទំនាក់ទំនងល្អទ្វេដង ជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិកតាមរយៈបើកលំហរសេរីភាពនយោបាយ និងសិទ្ធិមនុស្សឡើងវិញ។
លោកថា៖ «ឲ្យតែកម្ពុជាបើកលំហសេរីភាពបន្តិចទៀត សម្រួលបញ្ហានយោបាយផង! សម្រួលបញ្ហាទំនាក់ទំនងការទូតល្អថែមទៀតផង! អ្វីៗសម្រាប់កម្ពុជា ខ្ញុំគិតថា ល្អ ហើយពេលនោះមិនថាវៀតណាមមិនថាថៃទេ នៅពេលដែលយើងសហប្រតិបត្តិការជាមួយអាមេរិកល្អ ដូចសព្វថ្ងៃហ្នឹង ឬក៏បង្កើនឲ្យល្អជាងហ្នឹងទៀត ប្រទេសជិតខាងលែងហ៊ានមើលស្រាលកម្ពុជាទៀតទេ»។
សភាអឺរ៉ុប កាលពីខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៤ ព្រមានកាត់ផ្តាច់ប្រព័ន្ធអនុគ្រោះពន្ធ EBA ដែលនៅសល់ចំនួន៨០% ជាមួយកម្ពុជា ដែលជាការឆ្លើយតបទៅនឹងការមិនអើពើស្តារប្រជាធិបតេយ្យ ពីសំណាក់រដ្ឋាភិបាល ចាប់តាំងពីមានការរំលាយគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ និងចាប់ខ្លួនមេដឹកនាំគណបក្សនេះដាក់ពន្ធនាគារ រួមមាន លោក កឹម សុខា ជាដើម។
រីឯ ប្រពន្ធអនុគ្រោះពន្ធ GSP របស់អាមេរិក ក៏កម្ពុជាមិនទាន់ទទួលបានឡើងវិញដែរ ក្រោយពីត្រូវផ្អាកអំឡុងឆ្នាំ២០២០។
ប្រព័ន្ធអនុគ្រោះពន្ធទាំង២នេះ បានភ្ជាប់កាតព្វកិច្ចគោរពសិទ្ធិមនុស្ស និងលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ ដែលជាអំណោយផលដល់កំណើនសេដ្ឋកិច្ចជាតិ និងបង្កើនប្រាក់ចំណូលដល់ពលរដ្ឋច្រើនលាននាក់ ទាំងផ្ទាល់និងប្រយោល តាមរយៈបង្កើតទីផ្សារការងារ ក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ពិសេសវិស័យកាត់ដេរ។
ជ្រុងមួយនៃរឿងនេះ លោក កឹម សុខា មេដឹកនាំគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ត្រូវបានតុលាការដកសិទ្ធធ្វើនយោបាយជិត១០ឆ្នាំទៅនេះ តាមបណ្តឹងរបស់គណបក្សកាន់អំណាច ដែលបានចោទមេបក្សប្រឆាំងដែលមានសក្តានុពលរូបនេះថា គប់គិតជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិកចង់ផ្តួលរំលំរដ្ឋាភិបាល។
ប៉ុន្តែសហរដ្ឋអាមេរិក តាមរយៈស្ថានទូតប្រចាំកម្ពុជា បានច្រានចោលទៅនឹងសេចក្តីសម្រេចរបស់តុលាការកម្ពុជា ដោយចាត់ទុកការផ្តន្ទាទោសដើម្បីបំបិទសំឡេង លោក កឹម សុខា ដោយផ្អែកលើបទសមគំនិតប្រឌិត គឺជាបរាជ័យនៃប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌។
យ៉ាងណា ក្នុងជម្លោះព្រំដែនកម្ពុជា ថៃ នៅពេលនេះ ក្រោយប្រធានាធិបតី ត្រាំ ចេញអន្តរាគមន៍រហូតមានបទឈប់បាញ់បន្ទាន់ រវាងកម្ពុជានិងថៃ ដែលបានប៉ះទង្គិចគ្នាដោយអាវុធមក មេដឹកនាំបក្សកាន់អំណាច ទាំងលោក ហ៊ុន សែន និងលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បានផ្ញើសារថ្លែងអំណរគុណ លោក ដូណាល់ ត្រាំ ដោយចាត់ទុកថា សមិទ្ធផលនៃគំនិតផ្តួចផ្តើមនេះ បានសង្រ្គោះជីវិតមនុស្សរាប់ពាន់ម៉ឺននាក់ពីសង្រ្គាមកម្ពុជា និងថៃ។
ការណ៍នេះ ត្រូវបានមជ្ឈដ្ឋានមួយចំនួនចាត់ទុកថា កិច្ចអន្តរាគមន៍ឱ្យមានបទឈប់បាញ់បន្ទាន់របស់មេដឹកនាំអាមេរិក បង្ហាញថា អាមេរិកមិនមានគំនិតគប់គិតជាមួយលោក កឹម សុខា ចង់ផ្តួលរំលំរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ដូចតុលាការចោទជិត១០ឆ្នាំទៅនេះទេ៕
