មេដឹកនាំកម្ពុជា លោក ហ៊ុន សែន បានចេញរំលត់ការផ្សព្វផ្សាយចចាមអារ៉ាមមួយចំនួន រួមទាំងច្រានចោលការដែលថា ថៃមានគម្រោងធ្វើឃាតរូបលោក និងកូនប្រុស ដោយសំអាងថា ការចេញបកស្រាយនេះ ដើម្បីទប់ស្កាត់ការពង្រីកបញ្ហាចេញផុតពីជម្លោះ រវាងកម្ពុជា ថៃ ទៅកាន់ប្រទេសផ្សេង ខណៈប្រទេសទាំងនោះ កំពុងជំរុញឱ្យមានសន្តិភាពឡើងវិញ រវាងកម្ពុជា និងថៃ។
តាមសារដែលលោក ហ៊ុន សែន បង្ហោះលើហ្វេសប៊ុករបស់លោក កាលពីថ្ងៃទី៦ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៥ បានផ្តោតលើបញ្ហាចម្បងពីរ គឺបញ្ហាទីមួយ ទាក់ទងដល់ការផ្តល់ជំនួយដ្រូនរបស់ជប៉ុនឱ្យថៃ ការផ្តល់ដ្រូនពីចិនឲ្យកម្ពុជា និងការលក់គ្រាប់ និងយន្តហោះ ពីកូរ៉េខាងត្បូងឱ្យថៃ ដើម្បីធ្វើឃាតលើរូបលោក និងកូនប្រុសលោកគឺ ហ៊ុន ម៉ាណែត។
លោកបញ្ជាក់ថា បញ្ហាទាំងពីរនេះ បើមិនមានការបកស្រាយឬរំលត់ទេ វានឹងក្លាយជាបញ្ហាធំសម្រាប់ថ្ងៃក្រោយ ខណៈប្រទេសទាំងនោះ កំពុងជួយដល់ការបញ្ឈប់ជម្លោះ និងគាំទ្រដល់ការឈប់បាញ់ និងជំរុញឲ្យមានសន្តិភាពឡើងវិញរវាងប្រទេសទាំងពីរកម្ពុជា-ថៃ។
ក្នុងន័យនេះ លោក ហ៊ុន សែន គូសបញ្ជាក់ថា រឿងដ្រូន និងអាវុធ ឬយន្តហោះទោះកម្ពុជា ឬថៃ បានមកពីប្រភពណា ក៏សូមមេត្តាកុំពង្រីកបញ្ហាចេញផុតពីជម្លោះរវាងកម្ពុជា និងថៃ ទៅកាន់ប្រទេសផ្សេង ក្នុងពេលប្រទេសទាំងនោះ កំពុងជួយដល់ការបញ្ឈប់ជម្លោះ និងគាំទ្រដល់ការឈប់បាញ់ និងជំរុញឲ្យមានសន្តិភាពឡើងវិញរវាងប្រទេសទាំងពីរកម្ពុជា-ថៃ។
លោកបន្តថា ទីពីរ រឿងផែនការធ្វើឃាតរបស់មេដឹកនាំថៃមកលើរូបលោក និងនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត រឿងនេះពិបាកនឹងជឿណាស់ បើទោះបីជាមេដឹកនាំថៃស្អប់ ឬមិនចូលចិត្តលោក និងលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ក៏ដោយក៏មេដឹកនាំថៃមិនទាន់ឈានដល់កំរិតអគុណធម៌ មករៀបចំផែនការសម្លាប់លោក និងលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត នោះដែរ។
មួយវិញទៀតល លោកថា ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រគេតែងតែរកវិធីសម្លាប់មេទ័ពដែលពូកែ ដើម្បីងាយយកឈ្នះលើសង្រ្គាម តែសម័យនេះមិនដូចសម័យមុនទេ គេត្រូវការមនុស្សដែលអាចនិយាយគ្នាបាន ដើម្បីកសាងសន្តិភាព។
កម្ពុជាក៏ត្រូវការមេដឹកនាំថៃរូបណា ដែលមានអំណាចខ្លាំង ដើម្បីចរចារកសន្តិភាពបាន។ ឯថៃក៏ត្រូវការមេដឹកនាំកម្ពុជាណា ដែលមានអំណាចខ្លាំង ដែលពេលនេះគឺមានតែលោក ហ៊ុន សែន និងលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ប៉ុណ្ណោះដើម្បីចរចាដែលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ចេញមុខចរចាដោយផ្ទាល់។
យោងលើហេតុផលនេះ គឺគ្មានមូលហេតុណាមួយដែលមេដឹកនាំថៃ មានគម្រោងសម្លាប់លោក ហ៊ុន សែន និងលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត នោះឡើយ។ ប្រសិនបើលោក ហ៊ុន សែន ឬលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ស្លាប់ដោយស្នាដៃមេដឹកនាំថៃមែន វាច្បាស់ជានឹងកើតមានលោក ហ៊ុន សែន ឬលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត រាប់ម៉ឺនរាប់សែនរាប់លាននាក់ នៅលើទឹកដីកម្ពុជាភ្លាមដែរ ហើយវានឹងក្លាយជាសត្រូវសួរពូជពិបាករំលត់។
លោកសង្កត់ធ្ងន់ថា សម្រាប់រូបលោកក្តី លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ក្តីក៏មិនមែនជាកូនសត្វកង្កែប ដែលគេងាយនឹងសម្លាប់នោះដែរ។ ទាំងនេះក៏ជាការពន្យល់បន្ថែមថា មេដឹកនាំថៃមិនរៀបចំផែនការដើម្បីសម្លាប់លោក ហ៊ុន សែន និងលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត នោះទេ។
លើសពីនេះ លោកថា៖ «នៅក្នុងផែនការសម្លាប់ ហ៊ុន សែន និង ហ៊ុន ម៉ាណែត ដោយមេដឹកនាំថៃគេលើកថា និងប្រើយន្តហោះ។ ចំណុចនេះគួរតែប្រទេសដែលលក់យន្តហោះចម្បាំងឲ្យថៃ ត្រូវរឹតបណ្តឹងលើកិច្ចសន្យាប្រើប្រាស់យន្តហោះ ព្រោះកន្លងទៅនេះថៃបានប្រើយន្តហោះ ដែលទិញពីអាមេរិក និងស៊ុយអែត វាយចូលជ្រៅក្នុងទឹកដីកម្ពុជា។ កម្ពុជាមិនជំទាស់នឹងការលក់យន្តហោះចម្បាំងឲ្យថៃទេ តែសូមកុំឲ្យថៃប្រើប្រាស់យន្តហោះវាយប្រហារចូលទឹកដីកម្ពុជា ឬទឹកដីឡាវ ឬម៉ាឡេស៊ី ឬមីយ៉ាន់ម៉ា ដែលជាប្រទេសជាប់ព្រំដែនជាមួយថៃ»។
យ៉ាងណា លោក ហ៊ុន សែន មិនបានបញ្ចេញឈ្មោះប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយណាខ្លះ ដែលបានផ្សព្វផ្សាយរឿងនេះទេ ប៉ុន្តែជាការកត់សម្គាល់ សារព័ត៌មានហ្វ្រេសញ៉ូ កាលពីថ្ងៃទី០៥ ខែសីហា បានផ្សព្វផ្សាយពីករណីថៃមានគម្រោងធ្វើឃាតប្រធានព្រឹទ្ធសភា លោក ហ៊ុន សែន និងលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត។
ការចេញបកសា្រយរបស់មេដឹកនាំកម្ពុជានេះ ក៏ចំពេលដែលប្រទេសជប៉ុន ដែលជាម្ចាស់ជំនួយធំជាងគេមួយរបស់កម្ពុជា បានបញ្ចេញប្រតិកម្មកាលពីថ្ងៃទី០៦ ខែសីហាថា ខ្លួនពុំដែលមានគម្រោងផ្តល់គ្រឿងយន្តបែបនេះដល់ប្រទេសថៃ ហើយក៏មិនធ្លាប់បានទទួលសំណើបែបនេះពីប្រទេសថៃដែរ។
លើសពីនេះ ក៏មានកូរ៉េ និងចិនផងដែរ ដែលកូរ៉េ កាលពីថ្ងៃទី០៦ ខែសីហា បានអះអាងថា ការចុះផ្សាយនេះជារឿងមិនពិត និងថារដ្ឋាភិបាលសាធារណរដ្ឋកូរ៉េ ស្វាគមន៍ចំពោះកិច្ចព្រមព្រៀងឈប់បាញ់ភ្លាមៗ និងគ្មានលក្ខខណ្ឌរវាងកម្ពុជា និងថៃ ហើយបានសម្តែងក្តីសង្ឃឹមថាភាគីទាំងអស់ នឹងអនុវត្តកិច្ចព្រមព្រៀងឈប់បាញ់ដោយស្មោះត្រង់ និងដោះស្រាយជម្លោះដោយសន្តិវិធី។
ដោយឡែក ចិន កាលទីថ្ងៃទី០៦ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៥ ក៏បានបញ្ជាក់ដែរថា ថ្មីៗនេះ មានផ្សព្វផ្សាយថាចិនបានបរិច្ចាគយន្តហោះគ្មានមនុស្សបើកដល់កម្ពុជា ដើម្បីគាំទ្រដល់ប្រតិបត្តិការព្រំដែនរបស់ខ្លួន ជារឿងមិនពិត និងថា ចាប់តាំងពីមានការផ្ទុះឡើងនៃជម្លោះនៅតាមព្រំដែនរវាងថៃ និងកម្ពុជា។ ក្នុងឋានៈជាប្រទេសជិតខាង ជាមិត្ត ចិនបានធ្វើការយ៉ាងសកម្មដើម្បីកាត់បន្ថយភាពតានតឹងតាមមធ្យោបាយរបស់ខ្លួន និងត្រៀមខ្លួនជាស្រេច ដើម្បីបន្តរក្សាទំនាក់ទំនងជិតស្និទ្ធជាមួយបណ្តាប្រទេសក្នុងតំបន់ ដូចជា ថៃ កម្ពុជា និងម៉ាឡេស៊ី ដើម្បីដើរតួនាទីស្ថាបនាសម្រាប់ការពង្រឹងបទឈប់បាញ់ និងការស្តារសន្តិភាព និងស្ថិរភាពនៅដើមដំបូង។
ជុំវិញបញ្ហានេះ តំណាងរាស្ត្រគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ លោក សួន សូរីដា មើលឃើញថា ការចេញមុខបកស្រាយដើម្បីរំលត់បញ្ហាពេលនេះ បញ្ជាក់ថា ព័ត៌មានក្លែងក្លាយកំពុងរីករាលដាលក្រោមការដឹកនាំរបស់រដ្ឋាភិបាលបច្ចុប្បន្ន ខណៈប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយរបស់រដ្ឋមានទាំងទូរទស្សន៍ជាតិជាដើម មិនបានផ្សព្វផ្សាយការពិតពីបញ្ហាបូរណភាពទឹកដីទេ រួមទាំងការផ្ទុះអាវុធជាមួយថៃរយៈពេល៥ថ្ងៃថ្មីៗនេះ។ មូលហេតុចម្បងដែលជំរុញឱ្យមានបញ្ហានេះ វាផ្តើមចេញពីសារព័ត៌មានដែលស្និទ្ធនឹងរដ្ឋាភិបាល ហើយថា ដើម្បីលុបបំបាត់ព័ត៌មានក្លែងក្លាយ រដ្ឋាភិបាលចាំបាច់ត្រូវចាត់វិធានការអ្នកផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានមិនពិតទាំងនោះ ទើបអាចស្តារមុខមាត់កម្ពុជា និងទប់ស្កាត់ព័ត៌មានក្លែងក្លាយបាន។
លោកថា៖ «លោក ហ៊ុន សែន តែងតែដាក់ទោសទណ្ឌទៅលើបុគ្គលទាំងឡាយណា ឬក៏សារព័ត៌មានទាំងឡាយណា ដែលនិយាយព័ត៌មានមិនពិត ផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានមិនពិត ដោយចាប់បុគ្គលទាំងនោះ មកក្នុងបទញុះញង់បង្កឲ្យមានចលាចលសង្គម បង្កឲ្យមានភាពឈានទៅដល់ការផ្ទុះអាវុធនៃប្រទេសកម្ពុជា អ៊ីចឹងខ្ញុំគិតថា លោក ហ៊ុន សែន គួរតែចាប់មេដឹកនាំរឿងចាងហ្វាងកាសែតហ្រែសញ៉ូ មុនគេបានដាក់គុកឲ្យដូចនឹងអ្វីដែល លោក ហ៊ុន សែន ធ្លាប់ចាប់អ្នកសារព័ត៌មានដទៃទៀត ឬក៏ចាប់បុគ្គលដទៃទៀត ដែលរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានចោទថា ជាអ្នកដែលផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានក្នុងបទអីញុះញង់ ដូចជាថ្មីៗនេះ គឺលោកឃុនថងឌី ដែលជាប្រធានគណបក្សដំណើរឆ្ពោះទៅមុខ ត្រូវបានចាប់ក្នុងបទថាញុះញង់ក្នុងការផ្សាយព័ត៌មានមិនពិត»។
លើសពីនេះ លោកគូសបញ្ជាក់ថា បញ្ហាដែលនាំឱ្យមានព័ត៌មានក្លែងក្លាយ គឺផ្ដើមចេញពីរដ្ឋាភិបាលកំចាត់ព័ត៌មានឯករាជ្យដែលតែងតែផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានពិត។
លោកថា៖ «ដើម្បីឲ្យព័ត៌មានពិតបាន ទាល់តែព័ត៌មាននេះចេញពីស្ថាប័នព័ត៌មានឯករាជ្យល្បីៗ នៅលើពិភពលោកទេ ដែលគេអាចផ្សព្វផ្សាយពីស្ថានភាពនៃសង្គ្រាមឈ្លានពានរបស់ប្រទេសថៃបាន ប៉ុន្ដែយើងឃើញថា ដោយសារតែកម្ពុជាបានបណ្ដេញនូវសារព័ត៌មានឯករាជ្យទាំងនោះ ចេញពីប្រទេសកម្ពុជា អ៊ីចឹងយើងឃើញថា សារព័ត៌មានដែលនៅក្នុងស្រុកទាំងប៉ុន្មាន ជាសារព័ត៌មានដែលមានលក្ខណៈនិន្នាការទៅកាន់រដ្ឋាភិបាល ដូច្នេះព័ត៌មានទាំងឡាយណាដែលជាព័ត៌មាន ដែលជាចំណុចអវិជ្ជមាននៃការដឹកនាំរបស់រដ្ឋាភិបាលក៏ដូចជាថ្មីៗនេះ ចំណុចអវិជ្ជមាននៃសង្គ្រាមឈ្លានពានរបស់ប្រទេសថៃមកលើកម្ពុជា ក៏ដោយសារព័ត៌មានដែលមាននិន្នាការជាមួយរដ្ឋាភិបាលនេះ គឺច្បាស់ជាមិនយកមកផ្សព្វផ្សាយឲ្យមហាជនខ្មែរបានដឹងទេ»។
នាយិកាប្រតិបត្តិមជ្ឈមណ្ឌលកម្ពុជាដើម្បីប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយឯករាជ្យ (CCIM) អ្នកស្រី ឆន សុគន្ធា និយាយនៅថ្ងៃទី៧ខែសីហានេះថា ជាទូទៅនៅក្នុងស្ថានភាពនេះ មានព័ត៏មានចំរុះជាច្រើនដែលបានផុសក្នុងបណ្តាញសង្គមទាំងព័ត៌មានពិត និងក្លែងក្លាយ ជាហេតុធ្វើឲ្យពលរដ្ឋពិបាកក្នុងការតាមដានព័ត៌មានក្នុងពេលបច្ចុប្បន្ន។
យ៉ាងណា អ្នកស្រីថា អ្នកសារព័ត៌មានឯករាជ្យ ឬសារព័ត៌មានអាជីពដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់នៅក្នុងការលើកពីបញ្ហាផ្សេងៗ នៅក្នុងសង្គមដល់ថ្នាក់ដឹកនាំ និងមហាជនបានដឹង ព្រមទាំងដោះស្រាយបញ្ហាជូនពលរដ្ឋ ប៉ុន្តែថា នៅពេលបិទសំឡេងសារព័ត៌មានឯករាជ្យ ធ្វើឲ្យពលរដ្ឋខ្វះព័ត៌មានពិត ពិសេសនៅក្នុងកំឡុងពេលមានការប៉ះទង្គិចគ្នារវាងកម្ពុជា និងថៃដោយប្រើប្រាស់អាវុធ។
ក្នុងន័យនេះ អ្នកស្រីពន្យល់ថា ក្នុងស្ថានភាពនេះ មានព័ត៌មានមិនពិតជាច្រើនដែលបង្កើតឡើងដោយអ្នកលេងបណ្តាញសង្គមទាំងពីរប្រទេស ដើម្បីធ្វើការវាយប្រហារ និងបំបាក់ស្មារតីទៅពលរដ្ឋ ព្រមទាំងទាហានរបស់ភាគីទាំងសងខាង។
មួយវិញទៀត អ្នកស្រីថា រដ្ឋាភិបាល តាមរយៈក្រសួងព័ត៌មានបានបង្កើតគណៈកម្មាធិការតាមដានព័ត៌មានក្លែងក្លាយ ពិសេសនៅក្នុងអំឡុងពេលមានការប៉ះទង្គិចគ្នានេះ ក្រសួងព័ត៌មានការដាក់ចេញនូវវិធានការជាច្រើនដើម្បីកាត់បន្ថយ និងលុបបំបាត់ព័ត៌មានក្លែងក្លាយទាំងនោះ តែនៅតែមិនអាចទទួលបានលទ្ធផលច្រើននោះទេ ដោយសារតែអ្នកប្រើប្រាស់បណ្តាញសង្គមភាគច្រើន មិនបានយល់ដឹងពីអក្ខរកម្មប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយបានច្បាស់ ដូច្នេះដើម្បីស្តារមុខមាត់កម្ពុជា អ្នកសារព័ត៌មានដើរតួនាទីក្នុងការផ្តល់ព័ត៌មានពិតដល់មហាជន ព្រមទាំងគោរពនូវក្រមសីលធម៌របស់ខ្លួន។
ការណ៍នេះ អ្នកស្រីថា អ្នកព័ត៌មាននៅកម្ពុជា ពិបាកក្នុងការរកប្រភពដែលឯករាជ្យនៅក្នុងការឆ្លើយតបទៅនឹងព័ត៌មានដែលក្លែងក្លាយទាំងនេះ ក្រៅពីសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានរបស់ក្រសួងការពារជាតិ និងក្រសួងព័ត៌មាន ព្រមទាំងបណ្តាញសង្គមរបស់នាយករដ្ឋមន្រ្តី និងប្រធានព្រឹទ្ធសភាតែប៉ុណ្ណោះ។
យ៉ាងនេះក្តី អ្នកស្រីគូសបញ្ជាក់ថា អ្នកសារព័ត៌មានឯករាជ្យ ឬសារព័ត៌មានអាជីពដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់នៅក្នុងការលើកពីបញ្ហាផ្សេងៗនៅក្នុងសង្គមដល់ថ្នាក់ដឹកនាំ និងមហាជនបានដឹង ព្រមទាំងដោះស្រាយបញ្ហាជូនពលរដ្ឋ។
សម្រាប់ប្រភពខាងលើ ក្នុងកំឡុងពេលមានការប៉ះទង្គិចគ្នារវាងកម្ពុជា និងថៃ ដោយប្រើប្រាស់អាវុធ ខាងកម្ពុជា ការទទួលបានព័ត៌មាន មានការយឺតយ៉ាវជាងខាងថៃ ពិសេសព័ត៌មានផ្នែកភាសាអង់គ្លេសតែម្តង។ យ៉ាងណា អ្នកស្រីសង្ឃឹមថា មេរៀនពីបញ្ហានេះ ប្រមុខរដ្ឋាភិបាល ពិសេសក្រសួងព័ត៌មាននឹងពិចារណាបើកស្ថាប័នសារព័ត៌មានឯករាជ្យឲ្យបានច្រើនឡើងវិញ។
ជាការកត់សម្គាល់ រដ្ឋាភិបាលបានធ្វើយុទ្ធនាការកម្ចាត់សារព័ត៌មានឯករាជ្យ ចាប់ពីចុងឆ្នាំ២០១៧មក ក្រោយពីពលរដ្ឋជិតពាក់កណ្តាលប្រទេស បោះឆ្នោតដកសេចក្តីទុកចិត្តពីបក្សកាន់អំណាច ហើយងាកទៅបោះឆ្នោតគាំទ្រគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ដែលមាននិន្នាការប្រជាធិបតេយ្យវិញ។
ចាប់ពីពេលនោះមក សារព័ត៌មានឯករាជ្យជាច្រើន ដែលចេញផ្សាយប្រចាំថ្ងៃ ទាំងពីភាសាខ្មែរ និងអង់គ្លេស រួមទាំងកាសែត The Cambodia Daily ជាដើម ត្រូវបានបិទការផ្សាយ ក្រោមបទចោទដែលគេមើលឃើញថាមានចរិតនយោបាយ។
នៅថ្ងៃទី០២ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៥ អង្គការអ្នកសារព័ត៌មានគ្មានព្រំដែន ហៅកាត់ RSF បានទម្លាក់ចំណាត់ថ្នាក់សេរីភាពសារព័ត៌មានរបស់កម្ពុជានៅឆ្នាំ២០២៥ ចំនួន១០លេខ ពោលធ្លាក់ពីចំណាត់ថ្នាក់ទី១៥១ នៅឆ្នាំ២០២៤ មកទី១៦១ នៅឆ្នាំ២០២៥។
ការដែលអង្គការអ្នកសារព័ត៌មានគ្មានព្រំដែន RSF បានទម្លាក់ចំណាត់ថ្នាក់សេរីភាពសារព័ត៌មានរបស់កម្ពុជាក្នុងឆ្នាំ២០២៥ ពីលេខ១៥១ ទៅលេខ១៦១ គឺមកពីអង្គការនេះបានយោងលើចំណុចសំខាន់ៗមួយចំនួន ដូចជា បរិយាកាសនៃប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ បរិបទនយោបាយ ក្របខណ្ឌច្បាប់ បរិបទសេដ្ឋកិច្ច បរិបទសង្គម វប្បធម៌ និងបញ្ហាសុវត្ថិភាព។
ខ្លឹមសារជារួមនៅក្នុងរបាយការណ៍របស់ RSF បានរៀបរាប់ឡើងវិញនូវសកម្មភាពរបស់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាដែលបានបិទប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយឯករាជ្យ ដូចជា វិទ្យុសំឡេងប្រជាធិបតេយ្យ VOD វិទ្យុអាស៊ីសេរី ឬកាសែត The Cambodia Daily ជាដើម៕
