បើទោះបីខ្មែរនៅក្រៅប្រទេស ដែលតែងតែធ្វើបាតុកម្មប្រឆាំងនឹងភាពអសកម្ម និងការដើរខុសផ្លូវរបស់រដ្ឋាភិបាលគ្រួសារហ៊ុន បានប្តូរមកគាំទ្រកងទ័ពកម្ពុជា ប្រឆាំងទៅនឹងការឈ្លានពានរបស់ថៃក្តី ក៏លោក ហ៊ុន សែន ដែលគេដឹងថា ជាប្រធានតុលាការគ្រប់ជាន់ថ្នាក់ មិនត្រឹមតែមិនបានដោះលែងអ្នកទោសនយោបាយណាម្នាក់ ដែលបង្ហាញពីសមាណចិត្តក្នុងការបង្រួបបង្រួមជាតិប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងនៅតែបន្តចាប់ខ្លួន និងនៅតែបន្តធ្វើទុក្ខបុកម្នេញ លើអ្នកនយោបាយប្រឆាំងថែមទៀត។
ជ្រុងមួយនៃបញ្ហានេះ លោក ស៊ន តារា សកម្មជនគណបក្សប្រឆាំង ដែលទទួលបានសិទ្ធិជ្រកកោនខាងនយោបាយនៅប្រទេសបារាំង បាននិយាយនៅក្នុងកម្មវិធីផ្សាយបន្តផ្ទាល់លើបណ្តាញសង្គម កាលពីយប់ថ្ងៃទី៦ខែសីហាថា ឪពុករបស់លោកគឺជាជនស្លូតត្រង់ ធ្លាប់ធ្វើទាហានការពារជាតិបម្រើជាតិជាង៣០ឆ្នាំគាត់គ្មានកំហុសទេ ហេតុអ្វីត្រូវកាត់ទោសគាត់ដាក់ពន្ធនាគារ៤ឆ្នាំ?។
លោកថា ការចាប់ឃុំខ្លួនឪពុករបស់លោក គឺជារឿងនយោបាយ ពីព្រោះវាបានកើតឡើងបន្ទាប់ពីលោកបានបដិសេធម្តងហើយម្តងទៀត មិនព្រមចុះចូលជាមួយគណបក្សប្រជាជន និងមិនព្រមបញ្ឈប់ធ្វើការរិះគន់រដ្ឋាភិបាលគ្រួសារហ៊ុន។
សាលាដំបូងខេត្តកំពង់ស្ពឺ កាលពីថ្ងៃទី៦ខែសីហា បានប្រកាសសាលក្រមផ្តន្ទាទោសមន្ត្រីយោធាចូលនិវត្តន៍ លោក សុខ ស៊ុនណារ៉េត ដែលជាឪពុក លោក ស៊ន តារា ឱ្យជាប់ពន្ធនាគារ៤ឆ្នាំ ក្រោមការចោទប្រកាន់ពាក់ព័ន្ធនឹងគ្រឿងញៀន។
លោក ស៊ន តារា បានលើកឡើងថា ក្នុងកំឡុងពេលដែលខ្មែរនៅគ្រប់ទិសទីរួមទាំងលោកផងដែរ បានប្រមូលផ្តុំខ្មែរឱ្យរួបរួមសាមគ្គីគ្នា ដើម្បីការពារទឹកដីប្រឆាំងនឹងថៃឈ្លានពាន ប៉ុន្តែលោក ហ៊ុន សែន នៅក្នុងកំឡុងពេលបរទេសឈ្លានពាននេះ គឺមិនត្រឹមតែមិនដោះលែងអ្នកនយោបាយណាម្នាក់ប៉ុណ្ណោះទេ គឺថែមទាំងចាប់ចងកាត់ទោសអ្នកនយោបាយប្រឆាំងបន្ថែមទៀត ដូចជា ករណីលោក កឹម សុខា គ្រាន់តែបន្ធូរខ្សែលែង ឱ្យទៅចូលរួមបុណ្យសពវីរៈកងទ័ពតែបន្តិច ដើម្បីយករូបភាពក៏យកមកឃុំនៅក្នុងផ្ទះវិញ ការកាត់ទោសឪពុករបស់លោក និងការចាប់ឃុំខ្លួន លោក ឃុន ចាន់ឌី ប្រធានគណបក្សដំណើរឆ្ពោះទៅមុខជាឧទាហរណ៍។
លោកថា៖ «ក្នុងអំឡុងពេលតែមួយយើងរួមគ្នាការពារបូរណភាពទឹកដី ហ៊ុន សែន ប្រើប្រាស់សង្គ្រាមជាលេសដើម្បីកម្ចាត់ខ្មែរគ្នាឯងច្បាស់ណាស់។ យើងឃើញសង្គ្រាមម្នាក់ៗពេលដែលឃើញថៃឈ្លានពានទឹកដីហ្នឹង ខ្មែរយើងខ្លះនៅក្រៅប្រទេសដេកស្រក់ទឹកភ្នែក ដេកយំ តែ ហ៊ុន សែន អត់ទេ! ពេលថៃឈ្លានពានគឺគាត់ប្រើប្រាស់ឱកាសសង្គ្រាមហ្នឹង ដើម្បីទៅចាប់ចងធ្វើបាបខ្មែរគុណកាន់តែទ្វេដង។ តើនេះឬជាការផ្សះផ្សាបង្រួបបង្រួមជាតិ? តើផ្សះផ្សាបង្រួបបង្រួមជាតិយ៉ាងម៉េច បើយើងដៃម្ខាងយើងការពារព្រំដែន ដៃម្ខាងទៀត យើងគិតតែពីចាប់ចងកាប់សម្លាប់បង្កការឈឺចាប់និងពុះ? អាហ្នឹងគេមិនហៅថាការបង្រួបបង្រួមជាតិទេ គេហៅថា ការប្រើប្រាស់សង្គ្រាម ដើម្បីកាន់អំណាច និងធ្វើឱ្យខ្មែរកាន់តែឈឺចាប់កាន់តែប្រេះឆា»។
បន្ថែមពីនេះ លោក ស៊ន តារា បានប្រាប់ឱ្យប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរធ្វើការពិចារណានិងប្រៀបធៀបថា តើរវាងថៃនិងលោក ហ៊ុន សែន ប្រធានព្រឹទ្ធសភា តើអ្នកណាសាហាវជាង ខណៈដែលថៃគេសាហាវតែជាមួយខ្មែរប៉ុណ្ណោះ ដោយសារតែគេចង់បានដីខ្មែរ។
ប៉ុន្តែលោក ហ៊ុន សែន គោរពថៃមានគុណធម៌មានសីលធម៌ខ្ពស់ អត់ឱនយោគយល់អធ្យាស្រ័យខ្ពស់ណាស់ចំពោះថៃ គោរពបទឈប់បាញ់ជាមួយថៃ ប៉ុន្តែលោក ហ៊ុន សែន បែរជាប្រមាថមើលងាយបន្តធ្វើបាបតាមកម្ទេចតាមកម្ចាត់តាមចាប់ដាក់គុកលើខ្មែរគ្នាឯង ដោយមិនបន្ធូរដៃទៅវិញ ដែលត្រង់នេះគឺបង្ហាញថា លោក ហ៊ុន សែន សាហាវជាងថៃ។
កាលពីថ្ងៃទី៤ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៥ លោក មាជ សុវណ្ណារ៉ា ប្រធានគណបក្សជំនាន់ថ្មី បានចូលទៅបង្ហាញមុខនៅស្នងការដ្ឋាននគរបាលខេត្តបាត់ដំបង តាមការបង្គាប់បញ្ជារបស់តុលាការខេត្តរតនគិរី។ លោក មាជ សុវណ្ណារ៉ា បានប្រាប់វីអូឌីបន្ទាប់ពីចូលទៅបង្ហាញខ្លួននៅស្នងការដ្ឋាននគរបាលខេត្តបាត់ដំបងថា លោកត្រូវបានតុលាការចោទប្រកាន់ ពីបទ ញុះញង់រើសអើងពូជសាសន៍ ដែលវាជារឿងហួសហេតុ ខណៈកាលពីឆ្នាំ២០២៣ លោកគ្រាន់តែសំណូមពរឱ្យក្រសួងការងារ ចុះទៅពិនិត្យមើលនៅចម្ការចេក ក្នុងស្រុកលំផាត់ដោយចង់ដឹងថា ហេតុអ្វីបានជាពលរដ្ឋខ្មែរធ្វើការនៅចម្ការចេកលំផាត់នោះ ទទួលបានប្រាក់កម្រៃតិចជាងកម្មករយួន។
លោកថា៖ «កម្មករយួនដែលជាកម្មករអន្តោប្រវេសន៍មិនដឹងថា អន្តោប្រវេសន៍ស្របច្បាប់ឬខុសច្បាប់ ប៉ុន្តែមកធ្វើការនៅក្នុងចម្ការចេកហ្នឹង វាបានប្រាក់ច្រើនជាងកម្មករខ្មែរតាមបែបជាអ្នកមកជាអ្នកបច្ចេកទេស ឬក៏ជាកម្មករដូចគ្នា ហើយថៅកែជាថៅកែយួនហ្នឹង គេជាអ្នករើសអើងជាតិសាសន៍ ឬយើងគ្រាន់តែចង់ឱ្យរកភាពយុត្តិធម៌ដល់កម្មករខ្មែរយើង ដែលយើងឱ្យគុណតម្លៃនៃជាតិសាសន៍ខ្លួនឯង បែរជាថា អាហ្នឹងញុះញង់រើសអើងខ្ញុំអត់យល់ដែរ? អាហ្នឹងទាំងរដ្ឋាភិបាលបច្ចុប្បន្នទាំងតុលាការគិតមើលឱ្យមែនទែន»។
លោកលើកឡើងថា លោកមិនមែនជាជនក្បត់ជាតិដល់ថ្នាក់លក់ទឹកលក់ដីកាប់ព្រៃឈើ ឬក៏ធ្វើអ្វីដែលនាំឱ្យកើតវិទ្ធង្សនានោះទេ ខណៈដែលប្រទេសជាតិកំពុងតែត្រូវការរកការឯកភាពជាតិគ្នា បង្រួបបង្រួមផ្សះផ្សាជាតិ ហើយនៅចំពោះមុខបច្ចុប្បន្នសត្រូវបរទេសឈ្លានពានកងទ័ពសៀមជ្រុលនិយម គេមើលងាយមើលថោកជាន់ឈ្លីជាតិសាសន៍ខ្មែរ។
លោក មាជ សុវណ្ណារ៉ា និយាយថា ក្នុងស្ថានភាពដូចបច្ចុប្បន្ននេះ មេដឹកនាំខ្មែរ ត្រូវគិតគូឡើងវិញកុំដាក់សម្ពាធកុំបង្កើតនូវនយោបាយកម្ទេចខ្មែរគ្នាឯង ដើម្បីត្រួត្រាសម្រាប់តែភាគីម្ខាង ហើយធ្វើឱ្យមានទុក្ខសោកភាពអយុត្តិធម៌ឈឺចាប់សម្រាប់ភាគីម្ខាងទៀត ដែលវាជាសន្តិភាពដែលពិបាកទទួលយកណាស់ ពីព្រោះវាជាសន្តិភាពមួយដែលទទួលនូវភាពអយុត្តិធម៌ សន្តិភាពមួយដែលគ្មានសេរីភាពពេញលេញ ក្នុងការបញ្ចេញមតិនិយាយស្តីឱ្យស្របទៅតាមការធានា និងការការពារដោយរដ្ឋធម្មនុញ្ញ។
លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត បានបង្ហោះនៅលើបណ្តាញសង្គមនៅថ្ងៃទី៦ខែសីហាថា លោកមានការរំភើបដោយក្នុងមួយរយៈនេះ បានឃើញនូវស្មារតីស្នេហាជាតិ សាមគ្គីឯកភាពជាតិរបស់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរនៅទូទាំងពិភពលោក ដែលបានរៀបចំប្រមូលគ្នាសំដែងមតិគាំទ្រទៅដល់សន្តិភាព គាំទ្រដល់កងកម្លាំងរបស់យើង ក្នុងកិច្ចការការពារបូរណៈភាពទឹកដី ក៏ដូចជាការទាមទារឲ្យថៃដោះលែងយោធិនយើងចំនួន១៨រូប ដែលស្ថិតក្រោមការឃុំគ្រងរបស់កងទ័ពថៃ។
លោកលើកឡើងថា ក្នុងនាមរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា និងក្នុងនាមខ្លួនលោកផ្ទាល់ សូមអរគុណចំពោះបងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរទាំងក្នុងប្រទេស និងក្រៅប្រទេសនូវទឹកចិត្តដ៏ថ្លៃថ្លានេះ។
សកម្មភាពទាំងអស់នេះ គឺបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់នូវស្មារតីស្នេហាជាតិ សាមគ្គីឯកភាពជាតិ ដែលជាកត្តាសំខាន់របស់ជាតិខ្មែរយើង ជាពិសេសគឺបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់នូវស្មារតីស្រឡាញ់សន្តិភាព ដើម្បីឈានទៅបញ្ចប់សង្គ្រាម។
ប៉ុន្តែយ៉ាងណាក្តី អ្នកតាមដាននយោបាយ លើកឡើងថា ការសម្រេចដាក់ទោសមន្ត្រីយោធាចូលនិវត្តន៍លោក សុខ ស៊ុនណារ៉េត ឪពុកលោក ស៊ន តារា សកម្មជននយោបាយប្រឆាំងឱ្យជាប់ពន្ធនាគារ៤ឆ្នាំ កាលពីថ្ងៃទី៦ខែសីហា ដោយចោទពាក់ព័ន្ធគ្រឿងញៀន ការចាប់ឃុំខ្លួនប្រធានគណបក្សដំណើរឆ្ពោះទៅមុខលោក ឃុន ចាន់ឌី កាលពីថ្ងៃទី១ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៥។
ការលើកពេលសវនាការសាលាឧទ្ធរណ៍លើ លោក កឹម សុខា ប្រធានគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ដែលគ្រោងធ្វើនៅថ្ងៃទី១៤សីហា ការតម្រូវឱ្យលោក រ៉ុង ឈុន ទីប្រឹក្សាគណបក្សកម្លាំងជាតិ នៅតែបន្តទៅបង្ហាញមុខនៅប៉ុស្តិ៍នគរបាលជារៀងរាល់ខែ បន្ទាប់ពីលោកបានជាប់ពន្ធនាគារពាក់ព័ន្ធការនិយាយរិះគន់បញ្ហាព្រំដែនកម្ពុជាវៀតណាម។
ការតម្រូវឱ្យប្រធានគណបក្សជំនាន់ថ្មីលោក មាជ សុវណ្ណារ៉ា ត្រូវទៅបង្ហាញខ្លួននៅស្នងការដ្ឋាននគរបាលខេត្តបាត់ដំបងក្នុងរយៈពេល២ខែម្តងពាក់ព័ន្ធនិងការនិយាយថា កម្មករវៀតណាមចូលមកធ្វើការនៅក្នុងទឹកដីខ្មែរ ទទួលបានប្រាក់ខែច្រើនជាងកម្មករខ្មែរ និងការស្នើឱ្យរដ្ឋាភិបាលប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង ចាប់បញ្ជូនអាចារ្យហ្វីដែលរិះគន់រដ្ឋាភិបាលឥតសំចៃមាត់ជាដើម។ល។និង។ល។ គឺសុទ្ធតែជាការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញដាក់សម្ពាធធ្វើឱ្យមានការឈឺចាប់មកលើអ្នកនយោបាយប្រឆាំង។
សាលាឧទ្ធរណ៍ភ្នំពេញ កាលពីថ្ងៃទី៣១ខែកក្កដា បានជូនដំណឹងពីការពន្យាពេលសវនាការ រឿងក្តីលោក កឹម សុខា ដោយគ្មានពេលកំណត់ និងមិនបានបញ្ជាក់ប្រាប់ពីមូលហេតុនៃការពន្យាពេល ដែលគ្រោងធ្វើនៅថ្ងៃទី១៤ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៥នេះទេ។
ការពន្យាពេលរឿងក្តីអតីតមេដឹកនាំគណបក្សសង្គ្រោះជាតិជាថ្មីទៀត បន្ទាប់ពីបានពន្យាពេលប្រមាណ២ឆ្នាំ នៅសាលាឧទ្ធរណ៍ភ្នំពេញនេះ លោក ផែង ហេង មេធាវីការពារក្តីឱ្យលោក កឹម សុខា បានសរសេរនៅលើបណ្តាញសង្គមរបស់លោក រំលេចពីភាពខុសគ្នាចំពោះមុខច្បាប់ រវាងកូនក្តីជាអ្នកនយោបាយប្រឆាំង និងក្រុមអ្នកមានងារជាឧកញ៉ា និងមានអំណាចជាដើម។
លោកនិយាយក្នុងសម្តីដើមថា៖ «ខ្ញុំកាន់រឿងក្តីរបស់អ្នកមាន អ្នកក្រ ឧកញ៉ា ឯកឧត្តម ព្រះអង្គ គឺស្រួល និងឆាប់រហ័ស។ ប៉ុន្តែមកប៉ះសំណុំរឿងរបស់មេបក្សប្រឆាំងដ៏ធំនេះ គឺធ្វើឱ្យនឹកឃើញវាសនាអ្នកស្រែក្នុងបទចម្រៀង «អនិច្ចាអ្នកស្រែ» ដែលសម័យអ៊ុនតាក់ឆ្នាំ១៩៩៣ ជាប់លំដាប់ថ្នាក់លេខ១ រាល់សប្តាហ៍»។
កាលពីថ្ងៃទី២៧ ខែកក្កដា ពលរដ្ឋខ្មែររាប់ពាន់នាក់ នៅប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង និងនៅប្រទេសអូស្ត្រាលី បានប្តូរប្រធានបទដែលគ្រោងធ្វើបាតុកម្មប្រឆាំងលោក ហ៊ុន សែន ដែលបានប្រើឱ្យស្ថាប័នក្រុមប្រឹក្សាធម្មនុញ្ញ រដ្ឋសភា និងព្រឹទ្ធសភាដែលជាឧបករណ៍នយោបាយរបស់ខ្លួនឱ្យកែរដ្ឋធម្មនុញ្ញមាត្រា៣៣ ដើម្បីដកសញ្ជាតិពីពលរដ្ឋខ្មែរ ទៅជាការធ្វើបាតុកម្មប្រឆាំងនឹងការឈ្លានពានរបស់ថៃ មកលើបូរណភាពទឹកដីកម្ពុជាវិញ។
ការផ្លាស់ប្តូរនេះ គឺបន្ទាប់ពីថៃបានប្រើកម្លាំងទ័ព បើកការវាយលុកក្នុងទ្រង់ទ្រាយធំ ដោយប្រើអាវុធធុនធ្ងន់រួមទាំងយន្តហោះចម្បាំង និងដ្រូន ទម្លាក់គ្រាប់និងបាញ់ស្រោចមកលើកងទ័ពកម្ពុជា។
ក្រៅពីនៅកូរ៉េខាងត្បូង និងអូស្រ្តាលី ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរនៅគ្រប់ទិសទី ដូចជា នៅសហរដ្ឋអាមេរិក បារាំង អាល្លឺម៉ង់ ជប៉ុន និងញូហ្សេលែនជាដើម សុទ្ធតែបានទម្លាក់ចោលនូវនិន្នាការនយោបាយ ចេញមកធ្វើបាតុកម្មប្រឆាំងនឹងការឈ្លានពានរបស់ថៃ ហើយក៏បានអំពាវនាវឱ្យអ្នកនយោបាយគណបក្សកាន់អំណាច និងអតីតគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ រួបរួមគ្នាដើម្បីឱ្យខ្មែរខ្លាំង ក្នុងការប្រឆាំងទប់ទល់ទៅនឹងការឈ្លានពាន ដោយចាប់ផ្តើមពីការដោះលែងអ្នកទោសនយោបាយ។
លោក សម រង្ស៊ី ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាជាតិតស៊ូ បានសរសេរនៅលើបណ្តាញសង្គមថា ក្នុងស្ថានភាពបច្ចុប្បន្ន ដែលកម្ពុជាកំពុងប្រឈមនឹងបញ្ហាជាមួយប្រទេសថៃ ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរភាគច្រើនចង់បានការរួបរួម និងការផ្សះផ្សាជាតិដោយត្រូវតែដោះលែង លោក កឹម សុខា និងអ្នកទោសនយោបាយទាំងអស់។
ប៉ុន្តែក្នុងកាលៈទេសៈដែលប្រជាជាតិខ្មែរ ចេញមករួបរួមសាមគ្គីគ្នាប្រឆាំងទៅនឹងការឈ្លានពានរបស់ថៃនេះ លោក ហ៊ុន សែន ដែលគេដឹងឮជាទូទៅថា ជាប្រធានតុលាការគ្រប់ជាន់ថ្នាក់ និងលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត មិនទាន់ឃើញធ្វើសកម្មភាពអ្វីជាក់ស្តែងណាមួយ ដែលបង្ហាញថា ឈប់យកខ្មែរគ្នាឯងធ្វើជាសត្រូវឈប់ងើបមួយវ៉ៃមួយ ដើម្បីឈានទៅរកការផ្សះផ្សាបង្រួបបង្រួមជាតិពិតប្រាកដនោះទេ។
លោក មាជ សុវណ្ណារ៉ា និយាយថា នៅពេលនេះ វាជាពេលដែលខ្មែរយើងគួរបញ្ចប់នូវវប្បធម៌ដណ្តើមគ្នារស់ វប្បធម៌មានឯងអត់អញ មានអញ្អត់ឯងគួរតែបញ្ចប់ទៅ ហើយបង្កើតនូវវប្បធម៌ចែកគ្នារស់ វប្បធម៌ជួយគ្នាក្នុងនាមជាខ្មែរស្រឡាញ់ខ្មែរ ខ្មែរជួយខ្មែរ ខ្មែរការពារខ្មែរ៕
