បើទោះបីជាបទឈប់បាញ់កម្ពុជា-ថៃ ត្រូវគេមើលគេឃើញថា នៅមានសភាពផុយស្រួយនៅឡើយក្តី ក៏គេសង្កេតឃើញបន្ទាត់នយោបាយរបស់បក្សកាន់អំណាច មិនបានផ្តល់ភ្លើងខៀវ ដើម្បីបង្រួបបង្រួមជាតិទៅតាមការចង់បានរបស់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរនៅឡើយប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងមានការចាប់ខ្លួន និងកាត់ទោសបន្ថែមទៀត។
ជ្រុងមួយនៃបញ្ហានេះ តុលាការបានប្រកាសពន្យាពេលសវនាការ លើមេដឹកនាំគណបក្សសង្គ្រោះជាតិលោក កឹម សុខា ជាថ្មីទៀត ដែលធ្វើឱ្យក្តីសង្ឃឹមនៃការបង្រួបបង្រួមជាតិកាន់តែរសាត់ទៅឆ្ងាយ។ បញ្ហាទាំងនេះ ជាមូលដ្ឋានវិភាគថា តើហេតុអ្វីមានការពន្យាពេលសវនាការ លោក កឹម សុខា ខណៈមានការជំរុញកាន់តែខ្លាំងឱ្យមានការរួបរួមជាតិ?។
វីអូឌី បានប្រមូលទស្សនៈ និងគំនិតរបស់អ្នកនយោបាយ និងអ្នកវិភាគមួយចំនួន មករៀបចំជាបទវិភាគលើប្រធានបទនេះ។
ការចាប់ផ្តើមនៃការបង្រួបបង្រួមជាតិ គឺការដោះលែង លោក កឹម សុខា ប្រធានគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ដែលមានប្រជាពលរដ្ឋគាំទ្រស្ទើរកន្លះប្រទេស។
លើសពីនេះ គឺការដោះលែងអ្នកទោសនយោបាយ ព្រមទាំងសកម្មជនសង្គមជាង៦០នាក់ផ្សេងទៀត ត្រូវបានអ្នកនយោបាយ និងអ្នកឃ្លាំមើលសង្គម លើកឡើងថា គឺជាចំណុចគន្លឹះនៃការបង្រួបបង្រួមផ្សះផ្សាជាតិ រវាងអ្នកនយោបាយខ្មែរ ។
ជាពិសេសរវាងមេដឹកនាំគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ដែលកំពុងកាន់អំណាច និងមេដឹកនាំគណបក្សសង្គ្រោះជាតិដែលត្រូវបានរំលាយ ខណៈប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរនៅគ្រប់ទិសទី បានទម្លាក់ចោលនូវនិន្នាការនយោបាយចេញ ហើយបានរួបរួមគ្នាធ្វើបាតុកម្មគាំទ្រវីរៈកងទ័ពកម្ពុជា ដើម្បីប្រឆាំងទៅនឹងការឈ្លានពានរបស់ថៃ និងក៏បានជំរុញហើយជំរុញទៀត ឱ្យអ្នកនយោបាយខ្មែរត្រូវឈប់ឈ្លោះគ្នា ងាកមបង្រួបបង្រួមផ្សះផ្សាជាតិ ធ្វើការអភិវឌ្ឍប្រទេសជាតិឱ្យរីកចម្រើនរឹងមាំ ដែលនឹងធ្វើឱ្យប្រជាជាតិខ្មែរខ្លាំង អាចទប់ទល់ទៅនឹងការឈ្លានពានពីសំណាក់ប្រទេសជិតខាងបានយូរអង្វែង។
សូមបញ្ជាក់ថា កាលពីថ្ងៃទី២៧ ខែកក្កដា ពលរដ្ឋខ្មែររាប់ពាន់នាក់ នៅប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង និងនៅប្រទេសអូស្ត្រាលី ហើយបន្តបន្ទាប់មកមាននៅតាមបណ្តាប្រទេសមួយចំនួនទៀត ដូចជា សហរដ្ឋអាមេរិក បារាំង ជប៉ុន និងញូហ្សេឡែនជាដើម បានប្តូរប្រធានបទដែលគ្រោងធ្វើបាតុកម្មប្រឆាំង លោក ហ៊ុន សែនដែលបានប្រើឱ្យស្ថាប័នក្រុមប្រឹក្សាធម្មនុញ្ញ រដ្ឋសភា និងព្រឹទ្ធសភា ដែលជាឧបករណ៍នយោបាយរបស់ខ្លួន ឱ្យកែរដ្ឋធម្មនុញ្ញមាត្រា៣៣ ដើម្បីដកសញ្ជាតិពីពលរដ្ឋខ្មែរ ទៅជាការធ្វើបាតុកម្មគាំទ្រវីរៈកងទ័ពកម្ពុជាប្រឆាំងនឹងការឈ្លានពានរបស់ថៃ មកលើបូរណភាពទឹកដីកម្ពុជាវិញ និងបានផ្ញើសារជំរុញឱ្យអ្នកនយោបាយខ្មែរ ងាកមកបង្រួបបង្រួមជាតិដើម្បីឱ្យខ្មែរខ្លាំង ប្រឆាំងទៅនឹងការឈ្លានពានរបស់ថៃ។ ការផ្លាស់ប្តូរនេះ គឺបន្ទាប់ពីថៃបានប្រើកម្លាំងទ័ព បើកការវាយលុកក្នុងទ្រង់ទ្រាយធំ ស៊ីសាច់ហុតឈាម ដោយប្រើអាវុធធុនធ្ងន់ រួមទាំងយន្តហោះចម្បាំង និងដ្រូនទម្លាក់គ្រាប់ និងបាញ់ស្រោចមកលើកងទ័ពកម្ពុជា។
មិនមែនមានតែពលរដ្ឋខ្មែរនោះទេ ដែលចង់ឱ្យខ្មែររួបរួមសាមគ្គីគ្នា សូម្បីលោកហ៊ុន សែន ប្រធានព្រឹទ្ធសភានិងជាប្រធានគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត លោកកឹម សុខា និងលោកសម រង្ស៊ី ជាដើម សុទ្ធតែធ្លាប់បានថ្លែងដោយបង្ហាញពីឆន្ទៈចង់ឱ្យខ្មែររួបរួមសាមគ្គីគ្នា ដើម្បីឱ្យខ្មែរខ្លាំង កុំឱ្យខ្មែរដើរជាន់ដានប្រវត្តិសាស្ត្រ ដូចកាលពីអតីតកាលដែលធ្វើឱ្យខ្មែរចុះខ្សោយស្ទើរតែបាត់បង់ប្រទេសទៀត។
នៅក្នុងអំឡុងពេលដែលតុលាការផ្តល់ការអនុញ្ញាតឱ្យចាកចេញពីការជាប់ឃុំនៅក្នុងផ្ទះ ទៅគោរពវិញ្ញាណក្ខន្ធសពវីរៈកងទ័ពកម្ពុជា ដែលពលីនៅស្រុកចម្ការលើ ខេត្តកំពង់ចាម កាលពីថ្ងៃទី៣០ ខែកក្កដា លោក កឹម សុខា អតីតប្រធានគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ បានអំពាវនាវឱ្យខ្មែររួបរួមសាមគ្គីគ្នា ដើម្បីទប់ទល់ជាមួយបរទេសដែលកំពុងឈ្លានពានកម្ពុជា។
លោកថា៖ «ពលីកម្មរបស់វីរៈយុទ្ធជនយើងដែលពលីជីវិត គឺដើម្បីបុព្វហេតុទឹកដីមិនមែនបុព្វហេតុបក្សណា ឬក្រុមណាទេ គឺបុព្វហេតុទឹកដីខ្មែរមាតុភូមិយើង ហើយគាត់ជាខ្មែរ ឈាមគាត់គឺឈាមខ្មែរហីយើងទាំងអស់គ្នា ខ្ញុំសូមផ្តាំថា យើងជាខ្មែរហីឈាមយើងជាមួយគ្នា ហីយើងសោកស្តាយមែនទែន ចំពោះការបាត់បង់ជីវិតគាត់ ប៉ុន្តែមិនគួរណាមកដល់ពេលនេះ ហើយខ្មែរយើងធ្លាប់ឆ្លងកាត់សង្គ្រាមឈ្លានពានច្រើនដងហើយ មិនគួរណាដល់ពេលនឹងហើយថៃនៅមកឈ្លានពានយើងទៀត វាហួសហេតុ ចឹងយើងជាខ្មែរត្រូវរួបរួម សូមអំពាវនាវឱ្យខ្មែររួមសាមគ្គីគ្នា ដើម្បីភាពរឹងមាំប្រទេសយើង ការពារទឹកដីយើង សម្រាប់កូនចៅយើងបន្តទៀត»។
ចំណែក លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បានថ្លែងកាលពីពេលថ្មីៗកន្លងមកថា បើខ្មែរបាត់បង់សាមគ្គីភាព បាត់បង់ឯកភាពជាតិ មានជម្លោះនិងបែកបាក់ផ្ទៃក្នុងជាតិ ដោយខ្វះស្មារតីជាតិនិយម មិនតម្កល់ឧត្ដមប្រយោជន៍ជាតិជាធំ នោះខ្មែរនឹងនៅតែបន្តរងគ្រោះគ្មានថ្ងៃបញ្ចប់ឡើយ។
លោកថា៖ «មូលហេតុដែលយើងបាត់បង់ដីធ្លី បាត់បង់ដីបាត់បង់ដែលថាពីអាណាចក្រនោះ ដោយសារអី? គន្លឹះធំគឺការបែកបាក់ផ្ទៃក្នុងជាតិ យករូបភាព និងយកគំនិតនៃការខ្លាចខាងក្រៅតែមកបែកផ្ទៃក្នុង អស្ថិរភាពផ្ទៃក្នុង។ ចុងក្រោយនេះ គឺរដ្ឋប្រហារឆ្នាំ៧០ ឈានទៅដល់ការកាប់ចាក់គ្នារហូតទៅដល់៩៨ បានយើងចប់ រាប់លាននាក់ត្រូវបាត់បង់ ប្រទេសចុះខ្សោយ ប្រជាពលរដ្ឋយើងបើសិនជាគ្មាន៧០ទេ ប្រហែលមិនត្រឹមតែ១៧លានទេ ប្រជាពលរដ្ឋយើងអាចច្រើនខ្ពស់ជាងនេះ សេដ្ឋកិច្ចយើងខ្ពស់ជាងនេះ។ ឥឡូវយើងមិនអាចអង្គុយយំ អ្វីដែលកើតមានហើយ មានតែធ្វើម៉េចកុំឱ្យកង់ប្រវត្តិសាស្ត្រត្រឡប់មកវិញ គឺការបាក់បែកផ្ទៃក្នុង»។
បន្ថែមពីនេះ នៅថ្ងៃទី៦ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៥ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បានសរសរលើបណ្តាញសង្គមរបស់លោកថា លោកមានការរំភើប ដោយក្នុងមួយរយៈនេះបានឃើញនូវស្មារតីស្នេហាជាតិ សាមគ្គីឯកភាពជាតិរបស់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរនៅទូទាំងពិភពលោក ដែលបានរៀបចំប្រមូលគ្នាសំដែងមតិគាំទ្រទៅដល់សន្តិភាព គាំទ្រដល់កងកម្លាំងរបស់យើង ក្នុងកិច្ចការការពារបូរណៈភាពទឹកដី ក៏ដូចជាការទាមទារឲ្យថៃដោះលែងយោធិនយើងចំនួន១៨រូប ដែលស្ថិតក្រោមការឃុំគ្រងរបស់កងទ័ពថៃ។
ក្នុងនាមរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា និងក្នុងនាមខ្លួនលោកផ្ទាល់ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បានអរគុណចំពោះប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរទាំងក្នុងប្រទេស និងក្រៅប្រទេស នូវទឹកចិត្តដ៏ថ្លៃថ្លានេះ ដែលបានបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់នូវស្មារតីស្នេហាជាតិ សាមគ្គីឯកភាពជាតិ ដែលជាកត្តាសំខាន់របស់ជាតិខ្មែរ ជាពិសេសគឺបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់នូវស្មារតីស្រឡាញ់សន្តិភាព ដើម្បីឈានទៅបញ្ចប់សង្គ្រាម។
ប៉ុន្តែយ៉ាងណាក្តី សម្រាប់លោក សម រង្ស៊ី អតីតមេដឹកនាំគណបក្សប្រឆាំង និងអ្នកតាមដាននយោបាយផ្សេងទៀត បានលើកឡើងថា ការបង្រួបបង្រួមផ្សះផ្សាជាតិ មិនមែនផ្អែកតែទៅលើការនិយាយឱ្យតែពីរោះស្តាប់នោះទេ ប៉ុន្តែត្រូវមានសកម្មភាពជាក់ស្តែងដោយចាប់ផ្តើមធ្វើយ៉ាងណា ឱ្យមានការដោះលែងអ្នកទោសនយោបាយ និងសកម្មជនសង្គមទាំងអស់។
សម្រាប់លោក សម រង្ស៊ី ចំណុចចាប់ផ្តើមនៃការបង្រួបបង្រួមជាតិពិតប្រាកដ គឺត្រូវទម្លាក់ចោលសំណុំរឿងដែលចោទ លោក កឹម សុខា និងអាមេរិករួមគ្នាផ្តួលរំលំរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា និងត្រូវស្តារទំនាក់ទំនងជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិកឡើងវិញ។ លោក សម រង្ស៊ី គូសបញ្ជាក់ថា «ដើម្បីប្រឆាំងបរទេសឈ្លានពាន ទាំងខាងលិច ទាំងខាងកើត ទាល់តែរួបរួមជាតិ ហើយការរួបរួមជាតិ ផ្តើមចេញពីការឈប់ធ្វើបាបខ្មែរគ្នាឯង»។
សូមបញ្ជាក់ថា សាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ កាលពីថ្ងៃទី៣ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៣ បានសម្រេចផ្តន្ទាទោសលោក កឹម សុខា ឱ្យជាប់ឃុំនៅក្នុងផ្ទះ២៧ឆ្នាំ និងហាមឃាត់មិនឱ្យធ្វើនយោបាយអស់មួយជីវិត ក្រោមការចោទប្រកាន់ ពីបទ ក្បត់ជាតិ ជាបទចោទដែលមជ្ឈដ្ឋានជាតិនិងអន្តរជាតិ រួមទាំងអង្គការសហប្រជាជាតិចាត់ទុកថា ជារឿងនយោបាយប្រឌិតឡើងដោយ លោក ហ៊ុន សែន ដើម្បីកម្ទេចគូប្រជែងនយោបាយរបស់ខ្លួន។
ថ្មីៗនេះ សំណុំរឿងប្តឹងទាស់របស់ លោក កឹម សុខា ដែលគ្រោងធ្វើនៅថ្ងៃទី១៤ ខែសីហានេះ ត្រូវបានសាលាឧទ្ធរណ៍ភ្នំពេញ ប្រកាសលើកពេលជាថ្មីទៀត ដោយមិនកំណត់ពេល និងមិនបានបញ្ជាក់ពីមូលហេតុ ដែលការណ៍នេះ បានធ្វើឱ្យមានការររិះគន់ជាថ្មីទៀតថា ធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់សិទ្ធិទទួលបានយុត្តិធម៌របស់លោក កឹម សុខា។
វិលទៅសំណួរខាងដើមថា តើហេតុអ្វីមានការពន្យាពេលសវនាការ លោក កឹម សុខា ខណៈមានការជំរុញកាន់តែខ្លាំងឱ្យមានការរួបរួមជាតិ?
មិនមែនមានតែសវនាការសាលាឧទ្ធរណ៍របស់ លោក កឹម សុខា ត្រូវបានពន្យាពេលធ្វើឱ្យក្តីសង្ឃឹមនៃការបង្រួបបង្រួមជាតិ ត្រូវបានរសាត់ទៅឆ្ងាយប៉ុណ្ណោះទេ ការសម្រេចដាក់ទោសមន្ត្រីយោធាស្លូតត្រង់ចូលនិវត្តន៍ លោក សុខ ស៊ុនណារ៉េត ឪពុកលោក ស៊ន តារា សកម្មជននយោបាយប្រឆាំង ឱ្យជាប់ពន្ធនាគារ៤ឆ្នាំ កាលពីថ្ងៃទី៦ខែសីហា ដោយចោទពាក់ព័ន្ធគ្រឿងញៀន ការចាប់ឃុំខ្លួនប្រធានគណបក្សដំណើរឆ្ពោះទៅមុខលោក ឃុន ចាន់ឌី កាលពីថ្ងៃទី១ ខែសីហា ពីបទញុះញង់ ការនៅតែតម្រូវឱ្យ លោក រ៉ុង ឈុន ទីប្រឹក្សាគណបក្សកម្លាំងជាតិ និង លោក មាជ សុវណ្ណារ៉ា ប្រធានគណបក្សជំនាន់ថ្មី ត្រូវចូលទៅបង្ហាញខ្លួននៅប៉ុស្តិ៍ប៉ូលិស ពាក់ព័ន្ធនឹងការនិយាយពីបញ្ហាព្រំដែនកម្ពុជា-វៀតណាម និងកម្មករវៀតណាម ចូលមកធ្វើការនៅក្នុងទឹកដីខ្មែរជាដើម។ល។ វាបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ថា លោក ហ៊ុន សែន និងលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត គ្មានបំណងពិតប្រាកដក្នុងការបង្រួបបង្រួមជាតិខ្មែរនោះទេ។
សម្រាប់ លោក ហ៊ុន សែន ប្រសិនបើបើកឱ្យមានការរួបរួមជាតិ ហើយអ្នកនយោបាយប្រឆាំងនៅក្រៅប្រទេសអាចវិលត្រឡប់ចូលស្រុកបង្កើតគណបក្សនយោបាយ ឬចូលរួមជាមួយគណបក្សនយោបាយណាមួយ ដើម្បីចូលរួមប្រកួតក្នុងការបោះឆ្នោតនាពេលខាងមុខ នោះវាមានហានិភ័យខ្ពស់ណាស់ សម្រាប់គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ដែលមានលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ជាបេក្ខជននាយករដ្ឋមន្ត្រីរបស់គណបក្សប្រជាជន សម្រាប់ការប្រកួតក្នុងការបោះឆ្នោតលើកក្រោយៗ។
ពីព្រោះដោយសារតែមិនចង់ឱ្យមានគូប្រកួតនយោបាយដែលខ្លាំង ទើបកន្លងមក ក៏ដូចជាបច្ចុប្បន្ន លោកហ៊ុន សែន បានខំប្រឹងប្រែងខ្លាំងណាស់ ក្នុងការត្រួសត្រាយផ្លូវទុកឱ្យ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ដោយតាមកម្ទេចតាមកម្ចាត់តាមវ៉ៃ តាមទិញសកម្មជនគណបក្សប្រឆាំងទាំងថ្នាក់ជាតិ និងថ្នាក់ក្រោមជាតិ។ ដូចលោក ហ៊ុន សែន ធ្លាប់និយាយជាសាធារណៈថា កុំឱ្យគណបក្សប្រឆាំងវាមានកម្លាំងប្រើ និងងើបមួយវ៉ៃមួយជាដើម។
ហេតុផលក្រៅពីនេះ អ្នកតាមដាននយោបាយឯករាជ្យ ធ្លាប់បានលើកឡើងថា ការដែល លោក ហ៊ុន សែនបានប្រើលោក ឌិត មន្ទីរ ដែលកាលនោះជាប្រធានតុលាការកំពូល ដែលជាសមាជិកគណៈកម្មាធិការអចិន្ត្រៃយ៍របស់គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ឱ្យរំលាយគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ និងចាប់ខ្លួន លោក កឹម សុខាដែលធ្វើឱ្យកក្រើកពិភពលោក រហូតដល់សហរដ្ឋអាមេរិកកាត់ប្រព័ន្ធអនុគ្រោះពន្ធ GSP និងសហភាពអឺរ៉ុបកាត់EBA ២០ភាគរយ និងគំរាមកាត់ផ្តាច់ទាំងអស់ បើមិនព្រមដោះលែងអ្នកទោសនយោបាយ និងស្តារប្រជាធិបតេយ្យឡើងវិញ គឺដោយសារតែលោក ហ៊ុន សែន ដឹងច្បាស់ថា គណបក្សសង្គ្រោះជាតិដែលកំពុងតែឡើងប្រជាប្រិយភាពយ៉ាងខ្លាំង កាលពីអំឡុងឆ្នាំ២០១៧នោះ អាចនឹងឈ្នះការបោះឆ្នោតនៅក្នុងឆ្នាំ២០១៨ ទើបរំលាយគណបក្សនេះ ចោលឱ្យបានមុនទោះក្នុងតម្លៃណាក៏ដោយ។
ដូច្នេះបើបើកឱ្យមានការរួបរួមជាតិ ដោយបើកផ្លូវឱ្យអ្នកនយោបាយប្រឆាំងវិលត្រឡប់មកចូលរួមប្រកួត ក្នុងការបោះឆ្នោត វាអាចជាគ្រោះធំជាថ្មីទៀតសម្រាប់ លោក ហ៊ុន សែន នៃគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា។ ប៉ុន្តែបើគ្រួសារហ៊ុន នៅតែបន្តដឹកនាំប្រទេសអសមត្ថភាព ធ្វើឱ្យកើតមានអំពើពុករលួយជាប្រព័ន្ធពេញបន្ទុក អំពើអយុត្តិធម៌រីករាលដាលកាន់តែខ្លាំង សេដ្ឋកិច្ចស្ទើតែងាប់ស្តូក ពលរដ្ឋជំពាក់បំណុលគេវ័ណ្ឌក ធ្វើឱ្យកើតមានវិបត្តិសង្គមចាក់ស្រែស នាំឱ្យមានគម្លាតអ្នកមាន និងអ្នកក្រកាន់តែខ្លាំងដូចបច្ចុប្បន្ន នៅថ្ងៃណាមួយអាចនឹងកើតមានចលាចលសង្គម ប្រជាពលរដ្ឋងើបបះបោរ គឺពិបាកប៉ាន់ស្មានណាស់ពីជោគវាសនារបស់គ្រួសារហ៊ុន។
ប៉ុន្តែយ៉ាងណាក្តី ក្រុមអ្នកវិភាគ លើកឡើងថា ស្ថានការណ៍នយោបាយនៅកម្ពុជា វាអាចនឹងប្រែប្រួលទៅតាមភូមិសាស្ត្រនយោបាយតំបន់ និងពិភពលោក បូករួមនឹងចរន្តរុញច្រានរបស់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ នៅពេលពលរដ្ឋខ្មែរគ្រប់រូបមើលឃើញពីមហន្តរាយជាតិកាន់តែខ្លាំង ក្រោមការដឹកនាំរបស់គ្រួសារហ៊ុន៕
