អាជ្ញាធរជាតិព្រះវិហារ បានឱ្យដឹងលទ្ធផលបឋមថា ប្រាសាទព្រះវិហារដែលជាសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌពិភពលោក បានរងផលប៉ះពាល់ខូចខាតជាង ១២០កន្លែង ដោយសារតែគ្រាប់ផ្លោង និងការវាយប្រហារតាមអាកាសរបស់យោធាថៃ កាលពីអំឡុងខែកក្កដា ដែលការខូចខាតនេះមានទំហំធំជាងការផ្ទុះអាវុធរវាងកម្ពុជា-ថៃកាលពីឆ្នាំ២០១១ ដល់ទៅ១០ដង។
លោក គង់ ពុទ្ធិការ អគ្គនាយកអាជ្ញាធរជាតិព្រះវិហារ ដែលបានផ្តល់កិច្ចសម្ភាសន៍ពិសេសជាមួយទូរទស្សន៍ទទក ដែលចាក់ផ្សាយនៅថ្ងៃទី១២ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៥ បានឱ្យដឹងថា ការឈ្លានពានបូរណភាពទឹកដីកម្ពុជា ពីសំណាក់យោធាថៃ កាលពីចុងខែកក្កដានោះ បានបណ្តាលឱ្យប៉ះពាល់យ៉ាងខ្លាំង និងខូចខាតគ្រប់គោបុរៈទាំងអស់នៅតួប្រាសាទព្រះវិហារ។
ប្រភពដដែលបន្តថា តាមការវាយតម្លៃជាបឋម គិតត្រឹមថ្ងៃទី០៥ ខែសីហា មន្ត្រីបានរកឃើញគ្រាប់ផ្លោងដែលប៉ះប្រាសាទផ្ទាល់ មានចំនួន ៤៧គ្រាប់ ដោយមិនទាន់គិតពីអំបែងគ្រាប់ និងគ្រាប់កាំភ្លើងផ្សេងទៀតនៅឡើយ ខណៈដែលមន្ត្រីជំនាញនៅមិនទាន់សិក្សា និងវាយតម្លៃលម្អិតនៅឡើយទេ ព្រោះនៅទីនោះនៅមិនទាន់មានសុវត្ថិភាព។
លោកថា៖ «ចឹង ៤៧គ្រាប់ដែលធ្លាក់នៅលើប្រាសាទព្រះវិហារនេះ បានបង្កផលប៉ះពាល់ ១២៥ចំណុច នៅលើប្រាសាទទាំងមូល ចឹងខ្ញុំសុំអនុញ្ញាតជំរាបជូនថា ១២៥ចំណុចនោះគឺធ្ងន់ជាងគេនោះ គឺគោបុរៈទី១ និងគោបុរៈទី២។ គោបុរៈទី១យើងត្រូវរងការខូចខាត២០កន្លែង គោបុរៈទី២ ២៩កន្លែង គោបុរៈទី៣ ១៦កន្លែង គោបុរៈទី៤ ១២កន្លែង គោបុរៈទី៥ ១១កន្លែង ជណ្តើរខាងជើង ៩កន្លែង និងស្ពានហាលតាមគោបុរៈនិមួយៗគឺសរុបទៅ ៣៣កន្លែងទៀត អីចឹងនេះគឺជាផលប៉ះពាល់ដោយផ្ទាល់អំពីការវាយប្រហារមកលើប្រាសាទព្រះវិហាររបស់យើង»។
លោកបន្តថា ការប៉ះទង្គិចគ្នាលើកទី២នេះ គឺយោធាថៃមានការប្រើប្រាស់អាវុធធន់ធ្ងន់ច្រើន ដោយមានទាំងអាវុធដែលទំនើប រួមទាំងដ្រូន យន្តហោះចម្បាំង(F16) និងគ្រាប់បែកចង្កោម បានធ្វើការទម្លាក់ស្រោចទៅលើប្រាសាទព្រះវិហារ ដែលធ្វើឱ្យប្រាសាទខ្មែរមួយនេះរងការខូចខាតមានទំហំធំជាងការប៉ះទង្គិចគ្នាលើកទី១ កាលពីឆ្នាំ២០១១ ប្រមាណជា ១០ដង។
លោក ពុទ្ធិការ បន្តទៀតថា ក្រៅពីផលប៉ះពាល់ទៅលើប្រាង្គប្រាសាទ ការឈ្លានពានរបស់យោធាថៃមកលើតំបន់ប្រាសាទព្រះវិហារនេះ ក៏បានធ្វើឱ្យខូចខាតទីស្នាក់ការអភិរក្ស ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធទេសចរណ៍ ផ្លូវថ្នល់ វត្តកែវសិក្ខាគិរីស្វារៈ ផ្ទះសម្បែង និងសាលារៀនមួយចំនួនផងដែរ។
លោកបន្តទៀតថា អាជ្ញាធរជាតិព្រះវិហារ បាននិងកំពុងរៀបចំឯកសារអំពីការខូចខាតប្រាសាទព្រះវិហារ ហើយបញ្ជូនទៅកាន់អង្គការយូណេស្កូ និងអង្គការផ្សេងៗទៀតដែលពាក់ព័ន្ធនឹងបេតិកភណ្ឌពិភពលោក ដើម្បីឱ្យពួកគេបានដឹងពីទំហំនៃការខូចខាតនេះ។
កាលពីថ្ងៃទី២៤ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ ដែលជាថ្ងៃដំបូងនៃការវាយប្រហារដោយសព្វាវុធរវាងយោធាកម្ពុជា និងថៃនោះ ក្រសួងវប្បធម៌កម្ពុជា ក៏បានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍ថ្កោលទោសចំពោះកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធថៃ ដែលបានឈ្លានពានកម្ពុជា ធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ និងបំផ្លិចបំផ្លាញទីតាំងជុំវិញ និងរចនាសម្ព័ន្ធផ្ទាល់របស់ប្រាសាទព្រះវិហារផងដែរ។
ក្រសួងថា ខ្លួននឹងរៀបចំនីតិវិធី និងចងក្រងឯកសារពាក់ព័ន្ធ ជុំវិញការខូចខាតនានា ទៅលើទីតាំងជុំវិញនិងរចនាសម្ព័ន្ធផ្ទាល់របស់ប្រាសាទព្រះវិហារ ដើម្បីទាមទារយុត្តិធម៌ និងសំណងតាមច្បាប់ផ្លូវអន្តរជាតិ។ ក្រសួងចាត់ទុកទង្វើរបស់យោធាថៃ ថាជាការរំលោភទៅលើអនុសញ្ញាអន្តរជាតិនានា ស្តីពីការពារបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ ក្នុងនោះមានដូចជា អនុសញ្ញាទីក្រុងឡាអេឆ្នាំ១៩៥៤ និងអនុសញ្ញាអង្គការយូណេស្កូឆ្នាំ១៩៧២ ជាដើម។
ប្រាសាទព្រះវិហារ ស្ថិតក្នុងភូមិស្វាយជ្រុំ ឃុំកន្ទួត ស្រុកជាំក្សាន្ត ខេត្តព្រះវិហារ នៅលើខ្នងភ្នំដងរែក (៨០០ គុណនឹង ៤០០ ម៉ែត្រការ៉េ) ត្រូវបានពួកអាណានិគមនិយមបារាំង ប្រគល់ឲ្យប្រទេសថៃ ក្នុងឆ្នាំ១៩៥៤ តែត្រូវបានទាមទារបានមកវិញ ដោយការកាត់សេចក្ដីពីតុលាការអន្តរជាតិក្រុងទ្បាអេ នៅថ្ងៃទី១៥ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៦២ ក្រោមព្រះរាជកិច្ចដឹកនាំរបស់ព្រះបរមរតនកោដ្ឋ សម្តេច នរោត្តម សីហនុ។
គិតមកដល់ឆ្នាំ២០២៥នេះ គឺមានរយៈពេល ១៧ឆ្នាំមកហើយ ប៉ុន្តែថៃនៅតែចិញ្ចឹមចិត្តចង់បានប្រាសាទព្រះវិហាររបស់ខ្មែរ តាមរយៈមិនទទួលស្គាល់សាលដីការបស់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ(ICJ) នៅឆ្នាំ១៩៦២ និងការបកស្រាយសាលដីការបស់ ICJ នៅឆ្នាំ២០១៣ រួមនឹងការកាឡៃប្រវត្តិសាស្ត្រពីសំណាក់ក្រុមជាតិនិយមថៃជាដើម៕
