គណបក្សប្រឆាំងនិយាយថា យុទ្ធសាស្រ្តរបស់ លោក ហ៊ុន សែន ដែលរក្សាភាពអត់ធ្មត់ មិនតបតទៅនឹងការពង្រីកការឈ្លានពានរបស់ថៃ នឹងធ្វើឱ្យកម្ពុជាបាត់ទឹកដីទៅថៃ ដូចបាត់ទៅប្រទេសវៀតណាម បើមិនប្រើសិទ្ធិស្វ័យការពារដើម្បីទប់ទល់ទៅនឹងទង្វើឈ្លានពាននេះ។
រីឯគណបក្សកាន់អំណាចវិញ បានការពារថា ភាពអត់ធ្មត់នៅពេលនេះ គឺជាភាពខ្លាំងនិងឈ្នះលើភាគីថៃខាងសមរភូមិការទូត ក្រោមក្រសែភ្នែកអន្តរជាតិរួមទាំងមហាអំណាច។
ក្នុងន័យនេះ បក្សកាន់អំណាចសំអាងថា កិច្ចព្រមព្រៀងបទឈប់បាញ់កម្ពុជា-ថៃ ដែលបានប្រសូត្រឡើង នៅប្រទេសម៉ាឡេស៊ី នាថ្ងៃទី២៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ និងស្មារតីនៃប្រជុំគណៈកម្មាធិការកិច្ចការព្រំដែនទូទៅ(GBC) ចំនួន១៣ចំនុច ចុះថ្ងៃទី៧ខែសីហានេះ ស្ថិតក្រោមយន្តការអាស៊ាន និងមហាអំណាច មានសហរដ្ឋអាមេរិក និងសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន ជាដើម ។
ភាពចម្រូងចម្រាសនេះ វាបានកើតឡើងក្រោយពីយោធាថៃបន្តពង្រីកការឈា្លនពានដែនអធិបតេយ្យកម្ពុជា បំពានបទឈប់បាញ់ជាច្រើនដងតាមរយៈដើរចូលរាយបន្លាលួស ដាក់កង់ឡាន ធ្វើស្នាក់ការ ជីកលេណដ្ឋានលើទឹកដីកម្ពុជា និងបានដាក់កាមេរ៉ាលើប្រាសាទតាក្របីជាដើម។
ជុំវិញបញ្ហានេះ ប្រធានអង្គភាពអ្នកនាំពាក្យរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា លោក ប៉ែន បូណា ថ្លែងក្នុងសន្និសីទសារព័ត៌មាននៅថ្ងៃទី១៥ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៥ថា ការអត់ធ្មត់របស់កម្ពុជានៅពេលនេះគឺជាគន្លឹះសំខាន់ ដើម្បីគោរពបទឈប់បាញ់ក្រោមការឃ្លាំមើលពីអន្តរជាតិមានទាំងអាមេរិកនិងចិន។
លោកថា៖ «ការអត់ធ្មត់គឺជាគន្លឹះសំខាន់បំផុត! ហេតុអ្វីពីព្រោះយើងទាំងអស់គ្នាបានដឹងថា កិច្ចព្រមព្រៀងឈប់បាញ់នេះ មិនមែនកើតឡើងតែពីរនាក់ទេ កម្ពុជានិងថៃទេ។ តែវាកើតឡើងដោយការចូលរួមពីអន្តរជាតិ ពោលគឺលទ្ធផលដែលកើតចេញពីកិច្ចប្រជុំពិសេស កាលពីថ្ងៃទី២៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ នៅទីក្រុងភូត្រាចាយ៉ា ដែលមានម៉ាឡេស៊ីធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះសហរៀបចំដោយសហរដ្ឋអាមេរិក នឹងមានការចូលរួមយ៉ាងសកម្មពីប្រទេសចិន»។
លោកសង្កត់ធ្ងន់ថា រាល់សកម្មភាពរបស់ក្រុមយោធាឈ្លានពានរបស់ថៃ ត្រូវបានកត់ត្រាទុកជាភស្តុតាងរួចហើយ។
លោកថា៖ «បើសិនជាយើងអស់ការអត់ធ្មត់ យើងនឹងក្លាយខ្លួនមួយរំពេចទៅជាអ្នកបង្កហេតុ។នេះជាអ្វីដែលយើងប្រុងប្រយ័ត្ន ហើយជាអ្វីដែលគេចង់បាន។ ការបង្កហេតុមានច្រើនយ៉ាងដូចបងប្អូនយើងបានដឹង ហើយមាននៅតាមព្រំដែនដែលយើងបានដឹងទាំងអស់គ្នា មានការដាក់កង់ឡានដាក់បន្លាលួសបាញ់ចំពាមកៅស៊ូ»។
ក្រោយបទឈប់បាញ់កម្ពុជាថៃចូលជាធរមានចាប់ពីម៉ោង១២យប់ ថ្ងៃទី២៨ ខែកក្កដា បានតែប៉ុន្មានថ្ងៃ យោធាថៃបានបញ្ជូនកម្លាំងឡើងមកប្រាសាទតាមាន់ធំ និងបានដាក់បាវខ្សាច់ធ្វើលេណដ្ឋានឈរជើងគ្រប់គ្រងប្រាសាទ រួមទាំងរាយលួសបន្លាព័ទ្ធប្រាសាទទៀតថែមទៀត។
ជាងនេះទៀត ទាហានថៃបានប្រើគ្រឿងចក្រ និងរាយលួសបន្លាព័ទ្ធចូលដីខ្មែរនៅច្រកអានសេះ ខេត្តព្រះវិហារ និងពង្រីកការឈ្លានពានយកលួសបន្លាពទ្ធ័ផ្ទះពលរដ្ឋខ្មែរ នៅភូមិជោគជ័យ ឃុំអូរបីជាន់ ស្រុកអូរជ្រៅ ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ។
ជុំវិញរឿងនេះ តំណាងរាស្រ្តគណបក្សសង្រ្គោះជាតិ លោក អ៊ុំ សំអាន បារម្ភថា បើឱ្យថៃចូលគ្រប់គ្រងទឹកដីខ្មែរបែបនេះ នោះថៃមិនប្រគល់ដីដែលគេកាន់កាប់ឱ្យកម្ពុជាវិញទេ ទាល់តែផ្ទុះអាវុធឬប្តឹងទៅតុលាការយុត្តិធម៌(ICJ) ទើបកម្ពុជាមានឱកាសយកមកវិញបាន។
លោកបន្តថា ខ្មែរមានបទពិសោធន៍ច្រើនហើយដូចជាឱ្យថៃ គ្រប់គ្រងកោះកុត ផ្ទះតាម៉ុកក្បែរប្រាសាទព្រះវិហារ ប្រាសាទតាមាន់តូច និងការគ្រប់គ្រងរួមនៅប្រាសាទតាមាន់ធំ និងប្រាសាទតាក្របីតែពេលចរចាទ្វេភាគីថៃមិនព្រមប្រគល់ឱ្យកម្ពុជាទេ។
ភស្តុតាងមួយទៀត បង្គោលលេខ៧២នៅច្រកចាំយាម ខេត្តកោះកុង ថៃរំកិលចូលយ៉ាងជ្រៅចូលដីខ្មែរ ក៏ថៃមិនដកថយដែរ។
បើតាមអ្នកមានបទពិសោធន៍កិច្ចការព្រំដែនរូបនេះ បង្គោលព្រំដែនជាមួយថៃមាន៧៣បង្គោល តែឯកភាពគ្នាបានតែ៤៣បង្គោល ហើយបង្គោលនៅសល់នៅបានថៃរំលោភចូលដីខ្មែរយ៉ាងជ្រៅ។
លោកថា៖ «នៅលើពិភពលោកឲ្យមានប្រទេសណា គេអនុញ្ញាតឲ្យប្រទេសជិតខាងហ្នឹងមកយកដីខ្លួនឯង តាមយុទ្ធសាស្រ្តរបស់ លោក ហ៊ុន សែន ហ្នឹងហើយចង់ឲ្យអន្តរជាតិជួយដោះស្រាយទេ។ អន្តរជាតិគេគ្រាន់តែថាអូ! អ្នកឯងសម្របសម្រួលជួយដោះស្រាយគ្នាតែគេមិនអាចទទួលដោះស្រាយដីហ្នឹងជាមួយយើងបានទេលើកលែងតែតុលាការយុត្តិធម៌អន្ដរជាតិ(ICJ)ទើបអាចដោះស្រាយបញ្ហាទំនាស់ដីធ្លីឲ្យយើងបាន។ប៉ុន្តែដូចខ្ញុំថាចឹងគេមិនអាចដោះស្រាយ១០០ករណី ឬ២០០ករណីបានទេ យ៉ាងច្រើនក្រោមដប់ករណីបានគេដោះស្រាយឱ្យយើង ដូច្នេះកាលណាឲ្យថៃគ្រប់គ្រងរហូតដល់១០០ករណីជាងហើយៗ គឺមិនអាចដោះស្រាយនៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្ដរជាតិទេ»។
ជាងនេះទៀត លោកថា លោក ហ៊ុន សែន កំពុងប្រើយុទ្ធសាស្រ្តដូចគ្នានេះជាមួយវៀតណាមដោយឱ្យវៀតណាមចូលមកគ្រប់គ្រងទឹកដីកម្ពុជាតាមជាយដែន ចុងក្រោយវៀតណាមស៊ីដាច់ទឹកដីទាំងនោះបាត់អស់។
លោកថា៖ «បទពិសោធន៍ជាមួយវៀតណាមអ៊ីចឹងដែរ! នៅពេលដែលវៀតណាមរំលោភចូលក្នុងដីខ្មែរយើងនៅតាមព្រំដែនហ្នឹង នៅពេលដែលចរចាគឺវៀតណាមមិនឲ្យយើងនោះទេ គឺដីដែលវៀតណាមរំលោភចូលទាំងប៉ុន្មាន គឺកាត់ទៅឲ្យវៀតណាមអស់ ដីមួយចំនួនគឺដូរដីខ្មែរនឹងដីខ្មែរ បានន័យថា វៀតណាមចូលមកបីគីឡូម៉ែត្រ បើចង់បានដីហ្នឹង ត្រូវយកដី៣គីឡូម៉ែត្រតំបន់ផ្សេងទៅឲ្យវៀតណាមវិញទៅ។ ដូចភូមិ លោក ហេង សំរិន វៀតណាមថាដីរបស់វៀតណាម ដូច្នេះចង់បានភូមិលោក ហេង សំរិន ត្រូវយកដីខ្មែរតំបន់ផ្សេងទៅឱ្យវិញ ទៅដូរដីខ្មែរនិងដីខ្មែរហ្នឹង ចឹងខាតដីខ្មែរឃើញទេ!។ បទពិសោធន៍ទាំងវៀតណាមនិងថៃហ្នឹង នៅពេលដែលរំលោភយកដីខ្មែរយើងហើយ គឺមិនដែលប្រគល់ដីហ្នឹងមកឲ្យខ្មែរយើងនោះទេ»។
យ៉ាងណា ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាឃ្លាំមើលកម្ពុជា លោក ម៉ែន ណាត មិនជំទាស់នឹងជំហររដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាដែលរក្សាភាពអត់ធ្មត់នេះទេ តែអ្វីដែលកម្ពុជាត្រូវធ្វើបន្ទាន់ គឺប្រើសិទ្ធិការពារខ្លួនទប់ទល់នឹងថៃ។
លោកថា យុទ្ធសាស្រ្តអត់ធ្មត់របស់កម្ពុជា ក៏បានធ្វើឱ្យទាហានឈ្លានពានថៃបាក់មុខលើឆាកអន្តរជាតិដែរ ក្រោយរំលោភដីខ្មែរតាមទំនើងចិត្តបំពានបទឈប់បាញ់ដោយចំហរបែបនេះ។
លោកថា៖ «ខ្ញុំយល់ថា ខ្មែរមិនអាចនៅស្ងៀមបានយូរបានទេ មានវិធានការតបតហើយ! ប៉ុន្តែប្រើពេលវេលាឲ្យថៃនឹងរុលថែមទៀតទៅ យើងដឹងច្បាស់ថា តំបន់ហ្នឹង ជាតំបន់អធិបតេយ្យរបស់កម្ពុជា អ្នកឯងចេះតែចូលមកដើម្បីអាចឲ្យឃើញថា ថៃឈ្លានពានកម្ពុជា ទោះបីថៃប្រើពាក្យថា ការពារដែនអធិបតេយ្យរបស់ខ្លួនក៏ដោយ ប៉ុន្តែភាគីកម្ពុជាក៏ដឹងថាថៃជាជនឈ្លានពាន ហើយសហគមន៍អន្តរជាតិ ក៏ដឹងថាថៃគឺជាជនឈ្លានពានដែរ តាមរយៈពួកអនុព័ន្ធយោធា ពួកអ្នកអង្កេតការណ៍បរទេសគាត់បានមើលឃើញជាក់ស្ដែង»។
បន្ថែមលើនេះ លោកជំរុញឱ្យពន្លឿនប្តឹងថៃទៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ(ICJ) និងប្តឹងមេទ័ពភូមិភាគ២ថៃ លោក ប៊ុន ស៊ីនផាតឃ្លាំង ទៅតុលាការឧក្រិដ្ឋកម្មអន្តរជាតិ(ICC) ពីបទឧក្រិដ្ឋកម្មសង្រ្គាម។
កម្ពុជា-ថៃ បានផ្ទុះអាវុធដាក់គ្នាទ្រង់ទ្រាយធំរយៈពេល៥ថ្ងៃ គឺចាប់ពីថ្ងៃទី២៤ ខែកក្កដា ដល់ថ្ងៃទី២៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥។
ក្រោយមកភាគីទាំងពីរ បានចុះកិច្ចព្រមព្រៀងបទឈប់បាញ់ចាប់ពីម៉ោង១២យប់ថ្ងៃទី២៨ ខែកក្កដាតទៅ ក្រោមការសម្របសម្រួលពីប្រធានអាស៊ានប្តូរវេន គឺនាយករដ្ឋមន្ត្រីម៉ាឡេស៊ី លោក អាន់វ៉ា អ៊ីប្រាហ៊ីម ក្រោមការតាមដានពីអាមេរិក និងចិន។
ប៉ុន្តែបទឈប់បាញ់នេះ ចូលជាធរមានបាន៨ម៉ោង ទាហានថៃបានចូលទៅចាប់ទាហានខ្មែរនៅខ្សែត្រៀមជួរមុខចំនួន២០នាក់ ខណៈទាហានខ្មែរមិនហានបាញ់ដោយគោរពបទឈប់បាញ់។
រហូតមកដល់ថ្ងៃទី១៥ ខែសីហានេះ គឺរយៈពេល១៧ថ្ងៃហើយ ទាហានខ្មែរ១៨នាក់ទៀត ភាគីថៃមិនទាន់ប្រគល់ឱ្យកម្ពុជាវិញទេ ទោះភាគីកម្ពុជាអំពាវនាវឱ្យដោះលែង និងស្វែងរកកិច្ចអន្តរាគមន៍ពីអន្តរជាតិក្តី៕
