ភូមិព្រៃចាន់ ជាអតីតជំរុំជនភៀសខ្លួនខ្មែរ កាលពីសម័យសង្គ្រាម តាំងពីក្រោយឆ្នាំ១៩៨០ ស្ថិតនៅក្នុងឃុំអូរបីជាន់ ស្រុកអូរជ្រៅ ខេត្តបន្ទាយមានជ័យនោះ បច្ចុប្បន្នមានប្រជាពលរដ្ឋខ្មែររស់នៅប្រមាណជាង២០០គ្រួសារ។
ប៉ុន្តែកាលពីថ្ងៃទី១៣-១៤ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៥នេះ ផ្ទះប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ៦ខ្នង ក្នុងនោះមានផ្ទះថ្ម៣ខ្នង បន្ទាយទាហានកម្ពុជាមួយ និងប៉ុស្តិ៍នគរបាលកម្ពុជាមួយខ្នង ស្ថិតក្នុងភូមិនៅជាប់ព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃមួយនេះ ត្រូវបានកងទ័ពថៃ ចូលមករាយបន្លាលួស និងដាក់សម្បកកង់ឡានវាទយកមួយផ្នែកនៃភូមិនេះ និងបានគំរាមវាទយកផ្ទះប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរទាំងជាង ២០០គ្រួសារ ដោយចោទថា ពលរដ្ឋខ្មែរទាំងនេះបានចូលទៅសង់ផ្ទះរស់នៅក្នុងទឹកដីថៃ។ នៅភូមិជោគជ័យ ក្នុងឃុំអូរបីជាន់ ក៏ទ័ពថៃបានវាទយកផ្ទះប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរចំនួន៦ខ្នងផងដែរ។
រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ហាក់បីដូចជាមានការលាក់លៀម ពីការរំលោភបំពានជាបន្តបន្ទាប់ពីសំណាក់ភាគីថៃលើបទឈប់បាញ់ ដែលបានចូលជាធរមានចាប់តាំងពីម៉ោង១២យប់ថ្ងៃទី២៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥។
រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា តាមរយៈអ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាល ចាប់ពីមានបទឈប់បាញ់ រហូតមកទល់ពេលនេះ ស្ថានភាពនៅតាមព្រំដែនមានភាពស្ងប់ស្ងាត់ ហើយថា កងទ័ពកម្ពុជានៅតែបន្តឈរជើងយ៉ាងរឹងមាំនៅតាមទីតាំងក្នុងដែនអធិបតេយ្យភាពរបស់ខ្លួន បើទោះបីចាប់តាំងពីក្រោយបទឈប់បាញ់ ទាហានថៃបានចូលមកចាប់ទាហានខ្មែរ២០នាក់ ហើយមកដល់ថ្ងៃទី២២ខែសីហានេះ នៅសល់១៨នាក់ទៀតមិនទាន់បញ្ជូនមកវិញនៅឡើយ និងបានចូលមករាយបន្លាលួសវាទយកទីតាំងឈរជើងរបស់ទាហានកម្ពុជា ជាច្រើនទីតាំង ដូចជា នៅភូមិព្រៃចាន់ មួយផ្នែកនៅប្រាសាទតាមាន់ធំ មួយផ្នែកនៅភ្នំទ្រព្យ និងមួយផ្នែកនៅច្រកអានសេះជាដើមក្តី។
ក្រសួងព័ត៌មាន កាលពីថ្ងៃទី២១ខែសីហា បានសម្រេចលុបអាជ្ញាបណ្ណរបស់គេហទំព័រសារ៉ា អិនស៊ីស៊ី ដេលី ដែលផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានលើគេហទំព័រឈ្មោះ www.ccn-daily.com ក្រោមការចោទប្រកាន់ថា ផ្សាយព័ត៌មានមិនពិត ពាក់ព័ន្ធនឹងករណីនៅព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ។ ការលុបអាជ្ញាបណ្ណនេះ ធ្វើឡើងមួយថ្ងៃបន្ទាប់ពីលោក មាស សារ៉ា ម្ចាស់គេហទំព័រអិនស៊ីស៊ី ដេលី បានបង្ហោះផ្សាយបទសម្ភាសន៍ជាមួយប្រជាពលរដ្ឋទាក់ទងនឹងទ័ពថៃ ចូលមករាយបន្លាលួសវាទយកផ្ទះពលរដ្ឋ និងបន្ទាយទាហានរបស់កម្ពុជានៅភូមិព្រៃចាន់។
លោក មាជ សុវណ្ណារ៉ា ប្រធានគណបក្សជំនាន់ថ្មី ដែលបានទៅដល់ភូមិព្រៃចាន់ នៅត្រឹមកន្លែងដែលថៃដាក់បន្លាលួស កាលពីថ្ងៃទី១៦ខែសីហា ដោយបានជួបទាហាន និងអាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន រួមទាំងប្រជាពលរដ្ឋជាច្រើន បាននិយាយថា ភូមិព្រៃចាន់ ជាអតីតជំរុំតស៊ូទី២ ដែលលោកធ្លាប់រស់នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៨២។ ឥឡូវភូមិខ្មែរនេះ ត្រូវបានកងទ័ពសៀមចូលមកហ៊ុំព័ទ្ធលួសបន្លា និងសម្បកកង់ឡាន យកផ្ទះខ្មែរ៦ខ្នង និងអគារទ័ពខ្មែរវីរការពារព្រំដែន៥០៣ មួយខ្នង កាលពីថ្ងៃទី១៤ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៥។
លោកបន្តថា កាលពី៤០ឆ្នាំមុន ទីនេះគឺជាជំរុំទី១ដែលលោករស់នៅ ជំរុំទី២គឺនៅភូមិជោគជ័យ ហើយនងចាន់។ ក្នុងឆ្នាំ១៩៨៥ កងទ័ពយួនបានវ៉ៃដណ្តើមកាន់កាប់ទីនេះអស់ ទើបជនភៀសខ្លួនខ្មែរបានរើទៅរស់នៅជំរុំសាយធូ ដែលចូលពីនេះទៅប្រហែលជា ៣០-៤០គីឡូទៀត នៅក្នុងទឹកដីថៃ ស្រុកតាប់ព្យា ខេត្តសាកែវ។
លោកថា៖ «យើងឃើញថា បើនិយាយពីសាក្សីរស់ ខ្ញុំនេះ សូម្បីពលរដ្ឋនៅទីនេះ ក៏មានអតីតអ្នកនៅជំរុំដែរ។ កាលពីខ្ញុំនៅទីនេះពីនឹងទៅដល់ទំនប់ចាស់ឆ្នាំ៨០ជាង គឺនៅហួសឡុកអង្ករ នងចាន់នោះ៧គីឡូទៅទៀត ប៉ុន្តែឥឡូវមានឯណាមកយក។ តែអាហ្នឹងយើងទុកឱ្យរដ្ឋាភិបាលទុកឱ្យសហគមន៍អន្តរជាតិគេចាត់វិធានការទៅអាហ្នឹងវាជារឿងច្បាប់។ ហើយខ្ញុំមកក្នុងនាមជាប្រជាពលរដ្ឋ ក្នុងនាមជាអ្នកនយោបាយមួយរូបដែលយើងត្រូវរួបរួមគ្នា ត្រូវជួយឈឺឆ្អាលជាតិយើង ព្រោះគេឈ្លានពានគេមើលងាយមើលថោកជាតិសាសន៍យើង»។
នៅពេលដែលប្រទេសកម្ពុជា កំពុងតែត្រូវបានថៃប្រមាថមើលងាយ និងរំលោភឈ្លានពានទឹកដីបែបនេះលោក មាជ សុវណ្ណារ៉ា បានបន្តអំពាវនាវឱ្យខ្មែរគ្រប់និន្នាការនយោបាយ ត្រូវតែរួមកម្លាំងគ្នាជាខ្មែរតែមួយទើបធ្វើឱ្យខ្មែរខ្លាំងអាចទប់ស្កាត់នឹងបរទេសឈ្លានពានបាន។
នារីម្នាក់ឈ្មោះ រីតា បាននិយាយលើបណ្តាញសង្គមរបស់ខ្លួនថា កាលពីរសៀលថ្ងៃទី១៣ ខែសីហា កងទ័ពឈុតខ្មៅថៃជិត១០០នាក់ អមការពារដោយដ្រូនបានយកបន្លាលួស និងសម្បកកង់ឡានមករាយព័ទ្ធយកផ្ទះម្តាយរបស់នាង និងផ្ទះពលរដ្ឋខ្មែរផ្សេងទៀតនៅភូមិព្រៃចាន់។ រីតា និយាយទាំងទឹកភ្នែកថា ម្តាយឪពុករបស់នាងបានយំ។ នាងធ្លាប់តែជួយទៅកាន់បងៗដែលគាត់ភៀសសឹក ជួយទៅកាន់បងៗកងទ័ព ឥឡូវរឿងនេះមកកើតលើគ្រួសារនាងផ្ទាល់ពិតជាឈឺចាប់ណាស់។
រីតា និយាយថា៖ «ម៉ាក់ខ្ញុំតេមកខ្ញុំយំផងអីផង គាត់ថា កូនអើយគេព័ទ្ធយកផ្ទះយើងបាត់ហើយ! បងប្អូនគិតមើលនៅសុខៗ គេមកព័ទ្ធយកផ្ទះយើងស្រស់ៗ ហីឈឺចិត្តកម្រិតណា? ហើយកុំថាខ្ញុំព័ត៌មានបំពុល ចូលតាមដានផេកខ្ញុំសិន គឺខ្ញុំឈឺចាប់ណាស់បងប្អូន ខ្ញុំនៅភ្នំពេញ តែប៉ាម៉ាក់ខ្ញុំនៅផ្ទះនៅជាយដែន។ ដីហ្នឹងគឺគាត់នៅយូរហើយ នៅតាំងពីខ្ញុំនៅតូចៗមកម្ល៉េះ ឥឡូវហ្នឹង វាមកព័ទ្ធយកហើយ ទាហានខ្មែរយើងនៅច្រកហ្នឹងមានតែ៤នាក់គត់ ពួកឈុតខ្មៅវាមកឡើងចង់ជាង១០០នាក់ ដ្រូនវាហោះពេញលើក្បាល វាព័ទ្ធអត់ឱ្យយកអីចេញទេ វាឱ្យគាត់យកតែឡាន បើក្រៅពីនឹងអត់ឱ្យយកចេញទាំងអស់ សូម្បីតែខោអាវស្លៀកពាក់មានតែ១កំប្លេជាប់នឹងខ្លួននឹងឯង»។
ពលរដ្ឋម្នាក់ទៀតរស់នៅឃុំអូរបីជាន់ បាននិយាយប្រាប់ លោក មាស សារ៉ា ថាទាហានថៃបានព័ទ្ធយកផ្ទះពលរដ្ឋ៦ខ្នង ក្នុងនោះមានផ្ទះថ្ម៣ខ្នង ដោយមិនឱ្យយកឥវ៉ាន់ចេញទេ។
អ្នកភូមិថា៖ «វាឱ្យយកតែឡានចេញមកហើយចាំយកឥវ៉ាន់ចេញតាមក្រោយ វាបានបិទរបងលួសជាប់អស់ ដល់ពេលបិទរួចទៅវាថា ដីមានពលរដ្ឋខ្មែររស់នៅប្រហែល២០០គ្រួសារនេះ គឺដីវាទាំងអស់ វាថាខ្មែរយើងនឹងយកដីវា ហើយមួយទៀតខាងក្នុងដូចមានបន្ទាយទាហានយើងមួយហីបង? បាទមាន ប៉ុស្តិ៍ទាហានមួយកន្លែងបន្ទាយប្រចាំការនៅនឹងសម្រាប់ខ្មែរ ថៃចេញចូល។ ចុះឥឡូវអាបន្ទាយទាហាននឹងម៉េចដែរ? បន្ទាយនឹងថៃវាវ៉ៃយកអស់ហើយ។ វ៉ៃយកអស់បាត់ហើយ?»។
បុរសអ្នកភូមិរូបនេះ និយាយទៀតថា ថៃបានចូលមកដាក់របងលួសនៅក្នុងដីខ្មែរចម្ងាយពីផ្ទះពលរដ្ឋខ្មែរដែលវាបានព័ទ្ធយកនោះប្រហែល១០០ម៉ែត្រថែមទៀត។ នៅថ្ងៃទី១៧ ខែសីហា ទាហានថៃបានចូលមកដាក់របងសំណាញ់ខ្មៅ១ជាន់ទៀត និងដាក់កាមេរ៉ានៅទីនោះ។ លោកបញ្ជាក់ថា បន្ទាយទាហានខ្មែរនៅភូមិព្រៃចាន់ មានទាហានតែ៤នាក់ប៉ុណ្ណោះ នៅពេលដែលទ័ពថៃប្រមាណជិត១០០នាក់ ចូលមកបណ្តេញចេញដណ្តើមកាន់កាប់កាលពីថ្ងៃទី១៤ ខែសីហា។ ទាហានខ្មែរ៤នាក់នោះ ពួកគាត់បានដកថយទៅតាមបញ្ជារបស់ថ្នាក់លើដោយមិនតបតអ្វីឡើយ។
យ៉ាងណាក្តី លោក អ៊ុំ រាត្រី អភិបាលខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ត្រូវបានទូរទស្សន៍ជាតិកម្ពុជា(ទទក) ស្រង់សម្តីចុះផ្សាយថា ដើម្បីគោរពបទឈប់បាញ់ និងសុវត្ថិភាពរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ កងទ័ពកម្ពុជាមិនបានតបតទេនៅពេលដែលទាហានថៃចូលមករាយលួសបន្លាព័ទ្ធយកផ្ទះប្រជាពលរដ្ឋមួយចំនួន នៅភូមិព្រៃចាន់នោះទេ ពីព្រោះត្រូវរង់ចាំការសម្រេចរបស់ថ្នាក់ជាតិ។
លោកបាននិយាយនៅពេលឈរនៅរបងបន្លាលួសដែលថៃទើបតែដាក់ថា កងទ័ពកម្ពុជាពីមុនឈរនៅដើមស្រល់ឯណោះ ប៉ុន្តែក្រោយថ្ងៃទី១៣ កន្លងមកថ្មីៗនេះ ភាគីថៃបានរុញច្រានដេញប្រជាពលរដ្ឋ ចូលមកដាក់បន្លាលួសហើយបិទផ្លូវនៅទីនេះ។
លោកថា៖ «ចង់ជម្រាបជូនថា យើងទីនោះក៏យើងមានកងទ័ពដូចគ្នា ប៉ុន្តែមិនមែនយើងភ័យខ្លាចថៃទេ ប៉ុន្តែដើម្បីការពារប្រជាពលរដ្ឋ ចឹងយើងត្រូវតែសម្រួលភារកិច្ចដកថយមួយជំហ៊ាន ដើម្បីការពារពលរដ្ឋ។ នេះសូមបញ្ជាក់ជូនយើងអត់ខ្លាចយើងអត់មានខ្លាចអ្នកណាទេ យើងដកថយដើម្បីឱ្យអន្តរជាតិមើលឃើញថា ថៃឬក៏សៀមនេះដែលមិនអនុវត្តតាមបទឈប់បាញ់ និងមិនអនុវត្តតាមកិច្ចប្រជុំGBC នៅប្រទេសម៉ាឡេស៊ីទាំងពីរលើក។ បានន័យថា បន្ទាប់ពីកិច្ចប្រជុំភាគីទាំងសងខាងអត់ធ្វើសកម្មភាពអ្វីទាំងអស់ ចឹងភាគីកម្ពុជាខិតខំប្រឹងប្រែងរក្សាទៅតាមបទឈប់បាញ់ និងលទ្ធផលនៃកិច្ចប្រជុំGBC។ ប៉ុន្តែដោយឡែកខាងសៀមអត់ធ្វើចឹងទេ គាត់ធ្វើសកម្មភាពរហូត រហូតដល់បិទផ្លូវនេះ»។
បើតាម លោក អ៊ុំ រាត្រី ប្រជាពលរដ្ឋដែលត្រូវបានទាហានថៃព័ទ្ធយកផ្ទះសម្បែង និងបណ្តេញចេញពីភូមិព្រៃចាន់ និងភូមិជោគជ័យមាន១២គ្រួសារ និងមានសមាជិក៥៩នាក់។
មួយគ្នានេះ លោក ប៉ែន បូណា ប្រធានអង្គភាពអ្នកនាំពាក្យរាជរដ្ឋាភិបាល បានថ្លែងនៅក្នុងសន្និសីទកាសែតស្តីពី «លទ្ធផលនៃការអនុវត្តបទឈប់បាញ់រវាងកម្ពុជា-ថៃ» នៅថ្ងៃទី២២ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៥នេះថា អាវុធដ៏ស័ក្តិសិទ្ធិបំផុត ដើម្បីយកឈ្នះកលល្បិចនៃសង្គ្រាមចិត្តសាស្ត្រ ក៏ដូចជាយកឈ្នះលើសមរភូមិការទូតដែលកម្ពុជាកំពុងឆ្លងកាត់ គឺការបន្តប្រកាន់ភាពអត់ធ្មត់ និងរក្សាភាពនឹងនរក្នុងចិត្ត ដោយគោរពឱ្យបានល្អបំផុតនូវកិច្ចព្រមព្រៀងឈប់បាញ់ កុំជ្រួលច្របល់តាមខ្សែញាក់របស់គេ ហើយ«ជឿជាក់លើរាជរដ្ឋាភិបាល និងលើថ្នាក់ដឹកនាំរបស់យើង ដែលកំពុងដោះស្រាយបញ្ហាប្រកបដោយភាពវៀងវៃដោយឈរលើស្មារតីសន្តិភាពជាគោល»។
ប៉ុន្តែយ៉ាងណាក្តី អ្នកនយោបាយប្រឆាំងនិងបញ្ញវន្តខ្មែរជាច្រើន លើកឡើងថា នៅគ្រប់សម័យកាលគេមិនដែលឃើញមេដឹកនាំខ្មែរណា បណ្តោយឱ្យយោធាថៃ ចូលមករាយបន្លាលួសព័ទ្ធយកដីខ្មែរដោយគឃ្លើនតាមអំពើចិត្ត ដូចមេដឹកនាំរដ្ឋាភិបាលគ្រួសារហ៊ុនបច្ចុប្បន្នបែបនេះនោះទេ។ ដើម្បីកុំឱ្យមានភាពស្មុគស្មាញក្នុងការទាមទារឱ្យថៃដកបន្លាលួសចេញពីទឹកដីកម្ពុជាវិញនៅថ្ងៃក្រោយ អ្នកនយោបាយប្រឆាំង និងបញ្ញវន្តខ្មែរ ជំរុញដល់កងទ័ពនិងពលរដ្ឋខ្មែរ ត្រូវតែសកម្មតវ៉ាទប់ស្កាត់ដកបន្លាលួស និងសម្បកកង់ឡានដែលទ័ពថៃចូលមកដាក់ចេញវិញភ្លាមៗ និងត្រូវប្តឹងជាលាយលក្ខណ៍អក្សរជាផ្លូវការតាមផ្លូវទូត និងផ្លូវច្បាប់ផងដែរ មិនត្រូវនៅសម្ងំបណ្តែតបណ្តោយឱ្យទាហានថៃ រំលោភបំពានចូលមកក្នុងទឹកដីខ្មែរ តាមអំពើចិត្តបែបនេះនោះទេ ពីព្រោះតាមបទពិសោធន៍ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ ថៃតែចូលមកហើយមិនដែលដកទៅវិញនោះទេ៕
