មិនថាគ្រួសារកងទ័ពដែលពលី និងកងទ័ពដែលកំពុងដេកសម្រាកព្យាបាលមុខរបួសនៅតាមមន្ទីរពេទ្យនានានោះទេ សូម្បីកងទ័ពដែលកំពុងឈរជើងនៅជួរមុខ ក៏ឃើញតែបង្ហោះសារព្រោងព្រាតជាមួយរូបថត និងវីដេអូលើកដៃសំពះសុំជំនួយពីសប្បុរសជន ដើម្បីបានជាប្រាក់ព្យាបាលរបួស និងស្រោចស្រង់ជីវភាពដែលកំពុងខ្វះខាតយ៉ាងខ្លាំងផងដែរ ខណៈរដ្ឋាភិបាលហាក់ដូចនៅស្ងៀមមិនឃើញបញ្ចេញកញ្ចប់ថវិកាជាតិជួយដល់កងទ័ព និងគ្រួសារកងទ័ពដែលខ្វះខាតទាំងនោះឡើយ។
សម្រាប់កងទ័ពដែលកំពុងឈរជើងនៅជួរមុខ ក្រៅពីអំពាវនាវដល់សប្បុរសជនឱ្យផ្តល់ជាថវិកា គ្រឿងហូបចុក និងម៉ូតូសម្រាប់ជិះបម្រើការងារ ឬក៏ដឹកស្បៀងឡើងភ្នំ ក៏បានស្នើសុំឱ្យមានការជួយឧបត្ថម្ភជាអាវក្រោះ មួកដែក ឧបករណ៍ពាក់ការពារផ្សែងពុល និងស្បែកជើងផងដែរ។
បន្ទាប់ពីមានសេចក្តីរាយការណ៍ជាច្រើនថា កងទ័ពកម្ពុជាដែលពលីមួយចំនួន ត្រូវគេបាញ់សុះខ្លួនដោយសារតែពុំមានអាវក្រោះនិងមួកដែកពាក់ការពារ និងទាហានមួយចំនួនទៀត បានពលីជាបន្តបន្ទាប់ដោយសារតែពុំមានឧបករណ៍ពាក់ការពារផ្សែងពុល នៅពេលដែលសង្គ្រាមច្បាំងស៊ីសាច់ហុតឈាមគ្នារវាងកងទ័ពកម្ពុជានិងថៃ អស់រយៈពេល៥ថ្ងៃ គឺចាប់ពីព្រឹកថ្ងៃទី២៤ខែកក្កដា ដល់ម៉ោង១២យប់ថ្ងៃទី២៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ កងទ័ពថៃបានប្រើយន្តហោះចម្បាំងF-១៦ និងដ្រូនទម្លាក់គ្រាប់បែកចង្កោមបាញ់ផ្លោងជជ្រុំនិងបាញ់ផ្សែងពុល ស្រោចមកលើកងទ័ពកម្ពុជាទាំងយប់ទាំងថ្ងៃ។
តាមរយៈរូបភាពដែលបង្ហោះព្រោងព្រាតលើបណ្តាញសង្គមរបស់ក្រុមសប្បុរសជន និងក្រុមMMO ព្រមទាំងក្រុមគ្រួសារកងទ័ពផ្ទាល់ គេឃើញកងទ័ពនិងក្រុមគ្រួសារកងទ័ពក្នុងចំនួនដ៏ច្រើន មិនមានផ្ទះឬក៏ដីធ្លីជាកម្មសិទ្ធិផ្ទាល់ខ្លួនរស់នៅនោះទេ ដោយកងទ័ពខ្លះរស់នៅក្នុងផ្ទះខ្ទមប្រក់ស្លឹកត្នោតរខេករខាក មើលពីមុខធ្លុះទៅក្រោយ ខណៈខ្លះទៀតជួលបន្ទប់គេឱ្យប្រពន្ធកូនស្នាក់នៅ ឬក៏រស់នៅពឹងអាស្រ័យលើផ្ទះបងប្អូនសាច់ញាតិ។
ចំណែកឯការហូបចុក ស្លៀកពាក់ និងមធ្យោបាយធ្វើដំណើររបស់កងទ័ពជួរមុខវិញ មើលទៅពិតជាគួរឱ្យសង្វេគខ្លាំងណាស់ ស្លៀកពាក់សម្លៀកបំពាក់ចាស់ៗស្លកពណ៌រហែក ពាក់ស្បែកជើងផ្ទាត់ ម្ហូបអាហារមើលទៅស្ថិតក្នុងស្ថានភាពខ្វះខាតយ៉ាងខ្លាំង ឯមធ្យោបាយធ្វើដំណើរវិញខ្លះជិះកង់ ខ្លះជិះម៉ូតូកញ្ចាស់ មានតែឆ្អឹងតួម៉ូតូនិងខ្លះទៀតគ្មានទាំងកង់គ្មានទាំងម៉ូតូ ថែមទាំងជំពាក់បំណុលធនាគារវ័ណ្ឌកថែមទៀតជាដើម។ល។និង។ល។ នេះបើយោងតាមសារនិងរូបភាពដែលបង្ហោះព្រោងព្រាតតាមបណ្តាញសង្គម ចាប់តាំងពីផ្ទុះសង្គ្រាមថ្ងៃទី២៤ខែកក្កដា។
ក្នុងបទសម្ភាសន៍ជាមួយវីអូឌី កាលពីពេលថ្មីៗនេះ លោក ឯម សុវណ្ណារ៉ា សាស្រ្តាចារ្យផ្នែកវិទ្យាសាស្ត្រនយោបាយ ថ្លែងថា រឿងការអភិវឌ្ឍលើវិស័យការពារជាតិកម្ពុជា ក្នុងរយៈពេលជាង៤០ឆ្នាំកន្លងមកនេះ គឺជារឿងរសើប ប៉ុន្តែលោកអាចនិយាយត្រឹមក្របខណ្ឌមួយចំនួន។ ការអភិវឌ្ឍប្រទេស ឬហៅថារដ្ឋ គឺជាកាតព្វកិច្ចរបស់រដ្ឋមួយៗ ហើយកម្ពុជាជាប្រទេសតូច គួរត្រូវរៀបចំខ្លួនឡើងវិញ ក្រោយការឆ្លងកាត់សង្គ្រាមដែលបង្ហាញថា កម្ពុជានៅខ្វះខាតច្រើន។
បើតាមលោកសាស្ត្រាចារ្យ រដ្ឋមួយខ្លាំងវាមានធាតុ៤ ទី១ប្រជាពលរដ្ឋ ទី២ទឹកដី ទី៣ជាតិ និងទី៤អធិបតេយ្យភាព។ ចំនួនប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជាបច្ចុប្បន្នត្រឹម១៧-១៨លាននាក់ គឺនៅតិចបើបានដល់ខ្ទង់៣០ឬ៤០លាននាក់ជាង ទើបវាសមល្មមនឹងទឹកដីកម្ពុជា ខណៈប្រទេសជាប់របងកម្ពុជា ថៃមានប្រជាជន៧១លាននាក់ វៀតណាម១០០លាននាក់។ ចំណុចមួយទៀត គឺទាក់ទងទៅនឹងគុណភាពប្រជាជន គឺរដ្ឋាភិបាលត្រូវរៀបចំឱ្យប្រជាជនមានការងារមុខរបរអាចកប្រាក់ចំណូលបានសមរម្យ និងផ្តល់ការអប់រំនិងសេវាសុខភាពដែលមានគុណភាព។ នៅពេលពលរដ្ឋមានការអប់រំខ្ពស់ មានសុខភាពល្អ គឺនឹងក្លាយទៅជាធនធានដែលមានគុណភាពក្នុងការអភិវឌ្ឍប្រទេស និងជាកម្លាំងច្បាំងការពារទឹកដីឱ្យបានគង់វង្ស។
លោក ឯម សុវណ្ណារ៉ា បន្តថា ក្រៅពីការបង្រួបបង្រួមជាតិដើម្បីឱ្យមានឯកភាពផ្ទៃក្នុង កម្ពុជាក៏ត្រូវធ្វើយ៉ាងណាឱ្យមានការគាំពារពីអន្តរជាតិផងដែរ ខណៈកន្លងមកកម្ពុជាខ្វះការគាំទ្រពីលោកខាងលិច ដោយកន្លងមកកម្ពុជាហាក់ដូចជាព្រងើយកន្តើយ មិនយកចិត្តទុកដាក់ទៅនឹងការលើកឡើងរបស់សហគមន៍អន្តរជាតិទាក់ទងនឹងការរំលោភសិទ្ធិមនុស្សនិងប្រជាធិបតេយ្យ។
លោកថា៖ «នេះក្នុងក្របខណ្ឌជាតិនឹងវាមាន៣ចំណុច គឺការគាំទ្រពីសហគមន៍អន្តរជាតិ ការគាំទ្រពីប្រជាពលរដ្ឋ ហើយនឹងរដ្ឋាភិបាលខ្លួនឯងឱ្យរឹងមាំ។ ចំណែកអធិបតេយ្យភាពក៏យើងត្រូវការការគាំទ្រពីសហគមន៍អន្តរជាតិដែរ។ នេះយើងនិយាយពីលក្ខណៈរដ្ឋមួយខ្លាំងទាល់តែយើងធ្វើទម្រង់ហ្នឹង។ អ៊ីចឹងបើនៅក្នុងលក្ខណៈជាតិ គឺរដ្ឋាភិបាលត្រូវមានស្ថាប័នឯករាជ្យ តុលាការឯករាជ្យ នីតិបញ្ញត្តិរដ្ឋសភា ព្រឹទ្ធសភាឯករាជ នីតិប្រតិបត្តិហ្នឹង គឺត្រូវម្ចាស់ការធ្វើការដើរតាមគោលការណ៍ច្បាប់ពេញលេញជានីតិរដ្ឋ ពេលនោះប្រទេសយើងឈានទៅមុខហើយ»។
ជាមួយគ្នានេះ លោកបណ្ឌិត មាស នី អ្នកសិក្សាស្រាវជ្រាវពីការអភិវឌ្ឍសង្គម បានបង្ហោះលើបណ្តាញសង្គមថា សង្គ្រាមឈ្លានពានរបស់ថៃមកលើកម្ពុជា នាពេលនេះ បានប្រាប់ខ្មែរគ្រប់រូបទាំងរាស្ត្រទាំងរដ្ឋត្រូវរួមគ្នាគិតឲ្យបានច្រើនសម្រាប់រយៈពេលវែង ខណៈយើងដឹងហើយថា ការពង្រឹងសមត្ថភាពការពារខ្លួនគឺជាភាពចាំបាច់ដែលមិនអាចអត់បាន។ ប៉ុន្តែការអភិវឌ្ឍកម្លាំងប្រដាប់អាវុធត្រូវការលុយ ហើយលុយត្រូវកើតចេញពីសេដ្ឋកិច្ចខ្លាំង។
បន្ថែមពីនេះ លោកបណ្ឌិត មាស នី លើកឡើងថា កម្ពុជាមិនអាចទៅខ្ចីលុយគេមកទិញអាវុធសម្រាប់ច្បាំងបានទេ ហើយក៏គ្មានប្រទេសណាចិត្តល្អផ្តល់អាវុធឲ្យកម្ពុជា ដោយគ្មានការទិញដូរនោះឡើយ មិនថាមិត្តដែកថែប ឬមិត្តម៉ឺនឆ្នាំនោះទេ។ សូម្បីមានលុយហើយក៏មិនប្រាកដថា គេនឹងលក់អាវុធគ្រាប់រំសេវឲ្យយើងទាន់ពេល តាមដែលយើងចង់បាននោះដែរ។
លោកសរសេរក្នុងសំណេរដើមថា៖ «ដូច្នេះយើងក៏ត្រូវពង្រឹងសមត្ថភាពក្នុងការផលិតគ្រាប់រំសេវសំខាន់ៗដោយខ្លួនឯងផងដែរ។ បន្ថែមលើសពីនេះទៅទៀត កងទ័ពត្រូវការឱ្យមានការថែទាំ ត្រឹមត្រូវ ទាំងសុខមាលភាព សមត្ថភាព និងជីវភាពរស់នៅសមរម្យ ទាំងយុទ្ធជន និងគ្រួសាររបស់ពួកគាត់។ អំពើពុករលួយ និងការប្រព្រឹត្តណាមួយដែលឈានដល់ការធ្វើស្រែលើខ្នងយុទ្ធជន ត្រូវតែមានការត្រួតពិនិត្យ យ៉ាងតឹងរឺងបំផុត។ យើងត្រូវរឹងមាំទាំងអស់គ្នា ទើបគេមិនមើលងាយយើង»។
សម្រាប់ លោក ចាន់ សុផល នាយកនៃមជ្ឈមណ្ឌលសិក្សាគោលនយោបាយ បានសរសេរលើបណ្តាញសង្គមកាលពីថ្ងៃទី២៣ខែសីហាថា លោកបានពិចារណារឿងជាតិថា ជាប្រទេសតូចជាងប្រទេសជិតខាង កម្ពុជាមិនមែនគួរតែខ្លាំងទេ គឺត្រូវតែខ្លាំង។ សេដ្ចកិច្ចកម្ពុជាត្រូវតែខ្លាំងជាងគេ ទើបគេមិនព្រហើនមើលងាយនិងយកដីឬប្រទេសបាន។
លោកសរសេរក្នុងសំណេរដើមថា៖ «កម្ពុជាត្រូវតែកែទម្រង់ដើម្បីតម្រង់ធនធានកម្រឱ្យចំទិសដៅអាទិភាព(ដោយបន្ថយការធ្លុះធ្លាយ)។ ខ្មែរអាចធ្វើបានឱ្យតែកាត់បន្ថយមនោសញ្ចេតនាយល់ញាតិឃ្លាតច្បាប់។ បើវិបត្តិនេះ មិនមែនជាហេតុប្រឈមគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់កំណែទម្រង់ទេ កម្ពុជាអាចបាត់ឱកាសព្យាបាលជំងឺរ៉ាំរ៉ៃឱ្យទាន់ពេលវេលា។ ជាលទ្ធផលពិបាកស្មានណាស់»។
លោក យ៉ែម បុញ្ញឫទ្ធិ អតីតតំណាងរាស្ត្រគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ និងជាស្ថាបនិកគណបក្សកម្ពុជានិយម ក៏បានសរសេរលើបណ្តាញសង្គមនៅថ្ងៃទី២៤ខែសីហាដែរថា ការបំបាត់បក្ខពួកនិយមពុករលួយជាវិធានការដ៏មានប្រសិទ្ធភាព ទប់ស្កាត់នូវអ្វីដែលគេដៀលប្រមាថមាក់ងាយមួលបង្កាច់ គំរាមកំហែងឈ្លានពានខ្មែរ។
កុំព្រោះតែមុខលុយទុកឱ្យជាតិឈឺចាប់អាប់យស ចូលនឹកគិតដល់ជីវិតយុទ្ធជនយើង។ លោកចោទសួរថា ហេតុអ្វីសៀមហ៊ានប្រមាថមើលងាយលាបពណ៌មួលបង្កាច់បង្កហេតុរំលោភឈ្លានពានកម្ពុជា? «យើងជាខ្មែរគួរសិក្សាជាមេរៀនកុំភ្លេចខ្លួន ដោយរួបរួមសាមគ្គីគ្នាពង្រឹងកម្លាំងជាតិកម្ចាត់បក្ខពួកពុករលួយពីពេលនេះតទៅ»។
បើតាមមន្ត្រីយោធាកងទ័ពជើងគោកម្នាក់ដែលបដិសេធប្រាប់ឈ្មោះ អះអាងថា បច្ចុប្បន្នពលទាហានម្នាក់ទទួលបានប្រាក់ខែតិចបំផុតចាប់ពី១លាន៣សែនរៀលឡើង ខណៈប្រពន្ធទាហានទទួលបាន ១ម៉ឺនរៀលនិងកូនម្នាក់ទទួលបាន ១៥០០០រៀល។
ប៉ុន្តែប្រាក់ខែទាំងនេះមិនមែនបើកបានទាំងអស់ទេ គឺនៅតាមអង្គភាពខ្លះត្រូវគេកាត់ចូលគណបក្សប្រជាជនក្នុង១ខែ ៥ម៉ឺនរៀល កាត់ជួយដល់គ្រួសារទាហានដែលទទួលមរណភាព និងក៏មានការកាត់ផ្សេងៗទៀតផងដែរ។ មន្ត្រីយោធារូបនេះ ឱ្យដឹងទៀតថា មុនពេលមានសង្គ្រាមជាមួយថៃកងទ័ពជើងគោកបានប្រមូលកម្លាំងនៅគ្រប់អង្គភាពដើម្បីត្រៀមបញ្ជូនទៅសមរភូមិ ប៉ុន្តែបាត់ទាហានជាង ៦០០នាក់ មានតែឈ្មោះបើកប្រាក់ខែ។
ប្រភពដដែល បានឱ្យដឹងទៀតថា ចំពោះរបបអាហារសម្រាប់កងទ័ព កាលពីពេលកន្លងមកក្នុង១ថ្ងៃកងទ័ពម្នាក់ទទួលបានតែ៤ពាន់រៀលប៉ុណ្ណោះ ទើបតែថ្មីៗនេះ នាយករដ្ឋមន្ត្រីបានបន្ថែមឱ្យ៣ពាន់រៀលទៀត។ លោកបញ្ជាក់ថា កងទ័ពសុទ្ធតែយកអាយុជីវិតយកឈាមទៅការពារជាតិការពារទឹកដី ប៉ុន្តែរបបអាហារបានតែ៧ពាន់រៀលទេក្នុងមួយថ្ងៃ ខណៈប្រាក់ខែក៏តិចតួច ហើយត្រូវគេកាត់យកតាមអំពើចិត្តទៀតហេតុដូច្នេះហើយទើបគ្រួសារកងទ័ពច្រើនលើសលប់សុទ្ធតែក្រីក្រណាស់។
វីអូឌី មិនអាចទាក់ទង លោកស្រី ម៉ាលី សុជាតា អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការពារជាតិ ដើម្បីស្នើសុំធ្វើអត្ថាធិប្បាយលើភាពក្រតោកយ៉ាករបស់កងទ័ពបានទេ។
ទោះយ៉ាងណា សម្រាប់លោក ប៉ែន បូណា អ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាល លើកឡើងក្នុងសេចក្តីសង្ខេបព័ត៌មានប្រចាំថ្ងៃស្តីពី «លទ្ធផលនៃការអនុវត្តបទឈប់បាញ់រវាងកម្ពុជា-ថៃ» នៅថ្ងៃទី២៥ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៥ថា នៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រសម័យទំនើបជាង៥០០ឆ្នាំចុងក្រោយនេះ គិតចាប់ពីក្រោយសម័យអង្គរមក កម្ពុជាក្នុងសករាជតេជោ-ធិបតី បានស្គាល់ការអភិវឌ្ឍលូតលាស់ខ្លាំងជាងពេលណាទាំងអស់។
ប៉ុន្តែលោក មួង ណារ៉េត អតីតអ្នកកាសែត និងជាអ្នកធ្វើអត្ថាធិប្បាយលើបណ្តាញសង្គម ថ្លែងថា ឃើញបងប្អូនកងទ័ពជញ្ជូនស្បៀងឱ្យបងប្អូនកងទ័ពជួរមុខ គឺកម្សត់ណាស់មើលទៅស្រក់ទឹកភ្នែក ពីព្រោះពួកគាត់ត្រូវស្ពាយ ទូលរែកកណ្តៀតស្បៀង លូនក្រាបតាមផ្ទាំងថ្មកាត់ព្រៃជ្រលងដងអូរតោងឡើងទៅលើភ្នំ ដើម្បីផ្តល់ស្បៀងដល់កងទ័ពជួរមុខ ពីព្រោះបើអត់មានស្បៀងទាហានជួរមុខនឹងដាច់ពោះស្លាប់មិនខាន។ លោកថា ការដឹកជញ្ជូនស្បៀងគួរតែធ្វើតាមដ្រូន ឬឧទ្ធម្ភាគចក្រ មិនមែនត្រូវប្រើកម្លាំងមនុស្សជញ្ជូនដូចសម័យជិះកង់ឈើ កាលពីរាប់រយឆ្នាំមុនបែបនេះនោះទេ។
លោកថា៖ «ទម្លាក់លុយឱ្យច្រើនយកចិត្តទុកដាក់ឱ្យបានខ្ពស់ជាងមុន ពិនិត្យមើលអំពើពុករលួយក្នុងជួរភស្តុភាកងទ័ពអីឡើងវិញ ហេតុអីបានលុយ៨០០-៩០០លានដុល្លារក្នុងមួយឆ្នាំ តែកងទ័ពបែរជារខេករខាកយ៉ាងនេះអីចឹង។ល។និង។ល។ ហេតុអីបានជាគេចោទប្រកាន់ថា កងទ័ពរខេករខាកទៅជាអង្គរក្សការពារក្រុមគ្រួសារត្រកូលហ៊ុននឹង គឺបំពាក់សុទ្ធតែគ្រឿងមើលទៅអស្ចារ្យអីចឹង អាហ្នឹងគេចោទប្រកាន់ទេបងប្អូនគេចោទអីចោទទៅកុំធ្វើត្រូវដូចគេចោទ»។
យ៉ាងណាក្តីមានតែកងទ័ពជាតិដែលជាអតីតទ័ពខ្មែរក្រហមនៅជួរមុខទេ ដែលក្រតោកយ៉ាករយីករយាក ចំណែកកងទ័ពជួរក្រោយនៃបញ្ជាការដ្ឋានកងអង្គរក្សការពារ លោក ហ៊ុន សែន និងលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ដែលអ្នកនយោបាយប្រឆាំងហៅថាជាកងទ័ពលម្អក្រុង គឺត្រូវបានបំពាក់ទៅដោយអាវុធទំនើប អាវក្រោះមួកការពារគ្រាប់ និងឯកសណ្ឋានយោធាមានស្តង់ដាពេញលេញ។
លោកអ៊ុំ សំអាន បានបង្ហោះលើបណ្តាញសង្គមរបស់លោក នៅថ្ងៃទី២៥ ខែសីហានេះថា តាមព័ត៌មានរបស់ Property & Development របស់អង់គ្លេស ផ្សាយថា លោក ហ៊ុន សែន មានទ្រព្យសម្បត្តិចន្លោះពី៥០០លានដុល្លាទៅ ៤ពាន់លានដុល្លារ។ លោក ហ៊ុន សែន មានទ្រព្យសម្បត្តិច្រើនដោយសារលួចជាតិ។ លោកអ៊ុំ សំអាន លើកឡើងថា «លោក ហ៊ុន សែន គួរតែយកលុយនោះមួយចំនួនឧបត្ថម្ភកងទ័ពជួរមុខដែលកំពុងខ្វះខាត និងលុយមួយចំនួនទិញម៉ាស់ឱ្យទាហានដើម្បីការពារផ្សែងពុលរបស់ថៃ អាវក្រោះ យន្តហោះចម្បាំង F-16 ដ្រូនចម្បាំង កាំភ្លើងបាញ់ដ្រូននិងសំណាញ់មេឃ។ល។»៕
