គណបក្សប្រឆាំងហៅការបោះដៃទៅរកថៃ ដើម្បីបើកច្រកព្រំដែនឡើងវិញ និងដោះមីនតាមបែបមនុស្សធម៌ ទាំងមិនដាក់លក្ខខណ្ឌឱ្យថៃរុះរើបន្លាលួសចេញពីដីខ្មែរ តាមបទឈប់បាញ់នោះថា ជាជម្រើសដើម្បីអំណាច មិនមែនដើម្បីបុព្វហេតុទឹកដីទេ។
ពួកគេថា ការណ៍នេះ នឹងធ្វើឱ្យថៃសម្រេចមហិច្ឆតាលេបទឹកដីខ្មែរបានដោយងាយ នាសម័យទំនើបនេះ តាមផែនទីដែលថៃគូសដោយឯកតោភាគី ដែលមេដឹកនាំកម្ពុជា លោក ហ៊ុន សែន ធ្លាប់ចោទថាជាផែនទីចោរ ហើយថាមេដឹកនាំកម្ពុជានឹងរងការស្តីបន្ទោសពីប្រជាពលរដ្ឋ។
ប៉ុន្តែសម្រាប់គណបក្សកាន់អំណាចវិញ បានការពារថា រយៈ៥០០ឆ្នាំទៅនេះ គ្មានសម័យណាការពារបូរណភាពទឹកដី តាមរយៈបោះបង្គោលព្រំដែន និងធ្វើផ្លូវតាមព្រំដែនបានច្រើនជាងសម័យ ដែលដឹកនាំដោយគ្រួសារហ៊ុននេះទេ។
តំណាងរាស្ត្រគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ លោក អ៊ុំ សំអាន ឱ្យវីអូឌីដឹងនៅថ្ងៃទី២៥ខែសីហានេះថា ការដែលរដ្ឋាភិបាលបោះដៃទៅរកថៃ ពីជម្រើសបើកច្រកព្រំដែន តែមិនតម្រូវឱ្យថៃរុះរើបន្លាលួសចេញពីដីខ្មែរ មាននៅប្រាសាទតាមាន់ធំ តំបន់អានសេះ និងនៅភូមិអូរបីជាន់ និងភូមិព្រៃចាន់ ក្នុងស្រុកអូរជ្រៅ ខេត្តបន្ទាយមានជ័យជាដើមនោះថា នឹងធ្វើឱ្យពលរដ្ឋស្ទើរទូទាំងប្រទេសខកចិត្ត ដែលខំធ្វើពហិកា ផលិតផលថៃ ដើម្បីប្រឆាំងនឹងថៃឈ្លានពាន។
មួយទៀត ជម្រើសនេះ ក៏ជាការឆ្លុះបញ្ចាំងមិនផ្តល់តម្លៃដល់ការលះបង់របស់យុទ្ធជនដែលខ្លះបានពលីជីវិតលើសមរភូមិរយៈពេល៥ថ្ងៃ ប្រឆាំងនឹងទង្វើឈ្លានពានរបស់ថៃ។
លើសពីនេះទៀតនោះ លោកថា គឺរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាធ្វើឱ្យថៃសម្រេចមហិច្ឆតាលេបទឹកដីខ្មែរ នាសម័យទំនើបនេះ តាមផែនទីដែលថៃគូសដោយឯកតោភាគី។
លោកថា៖ «ប្រសិនបើកម្ពុជាចរចាជាមួយថៃ ដើម្បីបើកច្រកព្រំដែនឡើងវិញ ហើយរឿងដោះដូរទំនិញគ្នាឡើងវិញដោយមិនចរចាដាក់លក្ខខណ្ឌឲ្យថៃរើបន្លាលួសចេញនោះទេ ឬក៏កម្ពុជាមិនទៅរើបន្លាលួសចេញនោះទេ ប្រាកដជាកម្ពុជាបាត់បង់ទឹកដីទៅតាមអ្វីដែលថៃ រាយបន្លាលួសព័ទ្ធយកដីខ្មែរ និងផ្ទះប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ ហើយនិងបាត់ដីទៅតាមផែនទីខ្នាត១លើ៥០ពាន់ទៅថៃក៏ដោយឯកតោភាគី»។
លោកគូសបញ្ជាក់បន្ថែមដូចនេះថា៖«លោក ហ៊ុន សែន លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ចង់បើកច្រកព្រំដែនឡើងវិញ ដោយសារការបិទច្រកព្រំដែនហ្នឹង វាប៉ះពាល់ទៅដល់សេដ្ឋកិច្ចរបស់កម្ពុជា វាអាចឈានទៅដល់ការដួលរលំសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា នឹងឈានដល់ការដួលរលំអំណាចរបស់ត្រកូលហ៊ុន ដូច្នេះគាត់គ្មានជម្រើសទេ មានតែទៅអង្វរថៃដើម្បីឲ្យបើកច្រកព្រំដែនឡើងវិញ ទោះបីកន្លងមកធ្លាប់បាននិយាយថា អ្នកណាមុជទឹកបានយូរជាង គឺឈ្នះ ហើយទោះបីថៃកន្លងមកចង់ចរចាសុំបើកច្រកព្រំដែន ប៉ុន្តែកម្ពុជាថាថៃបើកមុនទៅ ថៃបិទខ្លួនឯងបើចឹងថៃត្រូវបើកមុននៅចុងក្រោយ យើងបែរជាសុំអង្វរគេឲ្យបើកច្រកព្រំដែនរវាង»។
សម្រាប់លោក អ៊ុំ សំអាន ការលើកឡើងរបស់គណបក្សប្រឆាំងនេះ ក្រោយពីបក្សកាន់អំណាច តាមរយៈអ្នកនាំពាក្យក្រសួងការបរទេស លោក នង សាកល និយាយកាលពីថ្ងៃទី២២ខែសីហាថា ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី និងជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេស លោក ប្រាក់ សុខុន បានប្រាប់បណ្តាអង្គទូតនិងតំណាងអន្តរជាតិ ពីបំណងរបស់កម្ពុជាក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនជាមួយថៃ។
សម្រាប់លោក នង សាកល ក្នុងជំនួបនោះ កម្ពុជាបានលើកឡើងចំនួន៥ចំនុចសំខាន់ ជុំវិញបញ្ហាព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ និងជំហររបស់កម្ពុជា រួមទាំងការតម្កល់បទឈប់បាញ់ទាំងភាសា និងកាយវិការ គោរពកិច្ចព្រមព្រៀងព្រំដែនទ្វេភាគី (MOU ) ឆ្នាំ២០០០ និងច្បាប់អន្តរជាតិ និងសន្ធិសញ្ញាអន្តរជាតិផ្សេងទៀត។
កម្ពុជា ជាប្រទេសដែលធ្លាប់ត្រូវបានបំផ្លិចបំផ្លាញដោយសារសង្គ្រាម កម្ពុជាចង់បានសន្តិភាព ហើយសន្តិភាពត្រូវបានដោះស្រាយដោយការសន្ទនា ខណៈបទឈប់បាញ់បច្ចុប្បន្នស្ថិតក្នុងភាពផុយស្រួយនៅឡើយ ដោយទាហាននៅបន្តរាយបន្លាលួសព័ទ្ធយកដីខ្មែរមួយចំនួន។
លោកថា៖ «កម្ពុជាជឿជាក់ថាសន្តិភាពមិនអាចស្ដារឡើងវិញបានទេ ប្រសិនបើសហគមន៍ប្រជាជននៅតែស្ថិតក្នុងអន្ទាក់នៃការភ័យខ្លាច និងភៀសខ្លួនចោលផ្ទះសម្បែង ហេតុដូច្នេះហើយទើបក្នុងទំនាក់ទំនងទ្វេភាគីក្ដី និងក្នុងកិច្ចប្រជុំពិសេសគណៈកម្មាធិការព្រំដែនតំបន់RBCក្ដីកម្ពុជាបានស្នើដាក់ចេញ ជាក់ស្ដែងសំដៅធ្វើឲ្យទំនាក់ទំនងវិលត្រឡប់ទៅកាន់ប្រក្រតីភាពឡើងវិញ ដូច្នេះទាំងនេះគប្បីចាប់ផ្តើមពីការពិភាក្សាស្ដីពីការបើកច្រកព្រំដែនឡើងវិញ សម្រួលការចេញចូលឆ្លងព្រំដែនដល់ប្រជាពលរដ្ឋ ពលរដ្ឋទាំងពីរនឹងផ្លាស់ប្តូរទំនិញ រួមទាំងឈានដល់កិច្ចសហការដោះមីនតាមបែបមនុស្សធម៌»។
អ្នកនាំពាក្យក្រុមប្រឹក្សាជាតិតស៊ូរបស់ លោក សម រង្ស៊ី គឺលោក គឹម សុខ និយាយកាលពីថ្ងៃទី២៣ ខែសីហានេះថា ការណ៍ដែលថៃប្រើត្រឹមកងទ័ពមួយក្រុមតូច ចូលរាយបន្លាលួសព័ទ្ធយកដីខ្មែរបានតាមចិត្តនៅពេលនេះ លោកថា មកពីការដឹកនាំរបស់គ្រួសារហ៊ុនខ្សោយ។
សម្រាប់លោក គឹម សុខ ខ្សោយនៅត្រង់ថា បទឈប់បាញ់ មិនមែនកើតចេញពីមេដឹកនាំខ្មែរទេ តែកើតពីយន្តការអាស៊ាន ផ្តួចផ្តើមគំនិតដោយប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក ដូណាល់ ត្រាំ ។ មួយវិញទៀតក្រោយមានបទឈប់បាញ់កម្ពុជាមិនបានស្នើឱ្យមានអនុព័ន្ធយោធាឈរជើងនៅតាមទីតាំង ដែលកងទ័ពកម្ពុជាឈរជើង ដើម្បីត្រៀមទប់ទល់នឹងការឈ្លានពានរបស់ថៃទេ។
លើសពីនេះ ភាពកម្សោយមួយទៀតរបស់លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត និងលោក ហ៊ុន សែន គឺមិនព្រមប្តឹងថៃ ទៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ(ICJ) និងប្រើកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីស ដើម្បីការពារបូរណភាពទឹកដី ដែលការណ៍នេះ លោកថា មេដឹកនាំខ្មែរអាចទុកឱកាសនេះ ដើម្បីលួចចរចាជាមួយថៃដើម្បីសង្គ្រោះអំណាច។
លោកថា៖ «ការឈ្លានពានជាក់ស្តែង ត្រូវតែប្ដឹងផ្ដល់តែមិនព្រមប្ដឹង ទី២មិនកោះប្រជុំសន្និសីទទីក្រុងប៉ារីស ដូច្នេះមិនមែនលោក ហ៊ុន សែន ហ៊ុន ម៉ាណែត អត់ធ្វើទេគឺអត់ខ្វល់ ហើយល្បិចមិនខ្វល់របស់ពួកគាត់គឺដើម្បីរកច្រកចរចាជាមួយថៃតែប៉ុណ្ណោះ នៅក្នុងការសម្របសម្រួល តាមខ្ញុំមើលជជែកជាមួយនៅពីក្រោយខ្នង ដើម្បីកុំឲ្យថៃធ្វើនូវសកម្មភាពនៃការកម្ចាត់ឧក្រិដ្ឋកម្មឆ្លងដែន ហើយចង់ឲ្យថៃសម្រួលឲ្យលោក លី យ៉ុងផាត់ ហើយនិងលោក កុក អាន មានសកម្មភាពជំនួញរបស់ពួកគាត់ នៅប្រទេសថៃ ឡើងវិញពីព្រោះនោះគឺជាឆ្នាំងបាយ របស់គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា និងក្រុមគ្រួសារហ៊ុន»។
យ៉ាងណា អ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា លោក ប៉ែន បូណា និយាយនៅថ្ងៃចន្ទនេះដែរថា ៥០០ឆ្នាំទៅនេះ គ្មានសម័យណាសម្រេចការបោះបង្គោលព្រំដែន រួមទាំងកសាងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធតាមព្រំដែនបានច្រើន ដូចសម័យលោក ហ៊ុន សែន និងលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត នេះទេ។
លោកថា៖ «និយាយពីកិច្ចការពារអធិបតេយ្យភាពជាតិ បូរណភាពទឹកដី មានតែរាជរដ្ឋាភិបាលដឹកនាំដោយសម្ដេចតេជោ ហ៊ុន សែន អតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រី នឹងសម្ដេចធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត នាយករដ្ឋមន្ត្រីបច្ចុប្បន្ននេះទេ ដែលបានកសាងបន្ទាត់ព្រំដែនជាក់លាក់បានច្រើនបំផុត តាមរយៈការ ការបោះបង្គោលព្រំដែនដោយសន្តិវិធី ជាមួយនឹងប្រទេសជិតខាង ហើយថែមទាំងបានកសាងផ្លូវក្រវាត់ព្រំដែនបានច្រើនបានវែងជាងគេបំផុតមិនធ្លាប់មាន»។
សម្រាប់លោក អ៊ុំ សំអាន វិញ ការបោះបង្គោលព្រំដែនជាមួយវៀតណាម នាសម័យ លោក ហ៊ុន សែន គឺជាការយល់ព្រមកាត់ដីខ្មែរ ឱ្យទៅប្រទេសជិតខាង ដើម្បីសងគុណវៀតណាម ដែលវៀតណាមបានលើកបន្ទុបលោក ហ៊ុន សែន ឱ្យឡើងកាន់អំណាចចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩៧៩មក មិនមែនជាឆន្ទៈចរចា ដើម្បីការពារទឹកដីខ្មែរនោះទេ។
លោកថា៖ «ការបោះបង្គោលព្រំដែនបានច្រើន មិនមែនការពារទឹកដីខ្មែរទេ គឺដើម្បីកាត់ទឹកដីខ្មែរដើម្បីសងគុណវៀតណាមដែលវៀតណាមលើកបន្តុបឱ្យលោក ហ៊ុន សែន បានកាន់អំណាចតាំងពីទសវត្សរ៍ទី៨០មកអ៊ីចឹងហើយ បានជាគាត់ប្រើសន្ធិសញ្ញាឆ្នាំ១៩៨២ ១៩៨៣ ១៩៨៥ សម័យយួនត្រួតត្រាដែលកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងនៅឆ្នាំ១៩៩១ បានលុបចោល ហើយដូច្នេះការកាត់ដីនេះ គឺកាត់ទឹកដីទៅឲ្យវៀតណាម ដើម្បីសងគុណវៀតណាម ដូច្នេះលោក ហ៊ុន សែន គឺជាជនក្បត់ជាតិដែលកាត់ទឹកដីឲ្យយួន»។
យ៉ាងនេះក្តី លោក ហ៊ុន សែន ធ្លាប់អះអាងថា មុនការផ្ទុះអាវុធជាមួយថៃថា កម្ពុជាគ្មានគំនិតឈ្លានពានប្រទេសជិតខាងទេ ហើយកម្ពុជាក៏មិនឱ្យបាត់បង់ដីទៅប្រទេសជិតខាង សូម្បីតែមួយមីលីម៉ែត្រដែរ និងបានចាត់ទុកថាផែនទីដែលថៃលើកយកមកសម្អាង បង្កជាជម្លោះព្រំដែនបច្ចុប្បន្នលោកថា ជាផែនទីដែលថៃគូរដោយឯកតោភាគីដែលលោកហៅថៃជាផែនទីចោរ។
សម្រាប់ លោក អ៊ុំ សំអាន បើបក្សកាន់អំណាចមិនអាចដាក់សម្ពាធឱ្យថៃរុះរើបន្លាលួសចេញពីទឹកដីកម្ពុជាវិញ ដូចដែលបានអះអាងកន្លងទៅទេនោះ រដ្ឋាភិបាលគ្រួសារហ៊ុននឹងប្រឈមមុខធ្ងន់ធ្ងរ ទៅនឹងចលនាមហាជន ដោយសំអាងថា ការដែលថៃឈ្លានពានខ្មែរ ពលរដ្ឋភាគច្រើនបានដឹង មិនដូចករណីវៀតណាមឈ្លានពានទឹកដីខ្មែរ។
លោកថា៖ «ប្រសិនបើត្រកូលហ៊ុនមិនអាចរើបន្លាលួស ហើយរុញច្រានថៃឲ្យទៅកន្លែងដើមវិញមិនអាចយកទឹកដីដែលថៃរំលោភឈ្លានពាននោះបានមកវិញទេ ដូចជា ប្រាសាទតាមាន់ធំ ភ្នំទ្រព្យ ច្រើនពិសេសនៅតំបន់ផ្សេងៗទៀតអីហ្នឹង ហើយតំបន់ដែលថៃឲ្យយកក៏ដោយ តាមរយៈការរាយបន្លាលួសហ្នឹង ខ្ញុំយល់ថា ប្រវត្តិសាស្ត្រនិងលោកចារថាត្រកូលហ៊ុន គឺជាត្រកូលក្បត់ជាតិដែលកាត់ទឹកដីខ្មែរទៅឲ្យថៃឯពលរដ្ឋខ្មែរ និងថ្កោលទោស ហើយពួកគេនឹងអាចទម្លាក់ត្រកូលហ៊ុន ពីអំណាចដោយចោទថាជាត្រកូលក្បត់ជាតិដែលសុខចិត្តកាត់ទឹកដីខ្មែរយើងទៅឲ្យថៃ» ។
យ៉ាងនេះក្តី សម្រាប់អ្នកឃ្លាំមើលធ្លាប់ផ្តល់អនុសាសន៍ថា ដើម្បីការពារបូរណភាពទឹកដី និងទប់ទល់ទៅនឹងបរទេសឈ្លាននោះ មេដឹកនាំកម្ពុជាចាំបាច់ត្រូវប្រើយន្តការអន្តរជាតិទាំងអស់ដែលកម្ពុជាមាន ដូចជាប្តឹងទៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ(ICJ) កិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស ដែលបានធានា និងការពារបូរណភាពទឹកដីកម្ពុជា មិនអាចរំលោភបាន ដែលមានប្រទេស១៨ជាហត្ថលេខី រួមទំាងមហាអំណាច រួមទាំងត្រូវផ្តល់សច្ចាប័នលើច្បាប់សមុទ្រអន្តរជាតិ UNCOSE ជាដើម ។
ប៉ុន្តែមកដល់ពេលនេះ ក្រុមអ្នកតាមដានថា មេដឹកនាំកម្ពុជា នឹងមិនប្រើយន្តការទាំងនោះទេ ទោះថៃពង្រីកការឈ្លានពាន បើទោះបីកម្ពុជាធ្លាប់ជូនដំណឹងទៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរ(ICJ) ពីបំណងប្តឹងថៃកន្លងទៅ ពាក់ព័ន្ធនឹងការំលោភយកប្រាសាទតាមាន់ធំ ប្រាសាទតាមាន់តូច ប្រាសាទតាក្របី និងតំបន់មុំ៣ ក្នុងស្រុកជាំក្សាន្ត ខេត្តព្រះវិហារក្តី៕
