បើទោះបីជាថៃចូលឈ្លានពានទឹកដីខ្មែរ ជាង១ខែទៅនេះ រំលោភលើបទឈប់បាញ់ក្តី រដ្ឋាភិបាលគ្រួសារហ៊ុន នៅតែអះអាងថា ខ្លួនជ្រើសរើសយកការសន្ទនា មិនប្រឈមមុខជាយោធាថៃ ក្នុងពេលនេះទេ ដោយសំអាងថាខ្លួនជាអ្នកស្រឡាញ់សន្តិភាព ។
ប៉ុន្តែផ្ទុយពីនេះ រដ្ឋាភិបាលរបស់គ្រួសារហ៊ុន បានបង្កើនវិធានចាប់ឃុំខ្លួនសកម្មជននយោបាយប្រឆាំងដែលនៅសេសសល់ក្នុងប្រទេស និងជំរុញច្បាប់ដកសញ្ជាតិ ដែលគេមើលឃើញថា ដើម្បីកម្ចាត់ខ្មែរគ្នាឯងយ៉ាងសកម្ម។
អ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាល លោក ប៉ែន បូណា នៅថ្ងៃទី២ ខែកញ្ញានេះ បាននិយាយថា ការគោរពបទឈប់បាញ់យ៉ាងខ្ជាប់ខ្ជួនរបស់កម្ពុជា កំពុងទទួលបានការគាំទ្រពីសហគមន៍អន្តរជាតិ ដែលថានេះជានយោបាយឈ្នះឈ្នះ បើទោះជាថៃបានពង្រីកការឈ្លានពានទឹកដីខ្មែរច្រើនកន្លែងក្តី។
លោកថា៖ «កម្ពុជាបានគោរពកិច្ចព្រមព្រៀងនេះយ៉ាងខ្ជាប់ខ្ជួន ដោយផ្ដោតការយកចិត្តទុកដាក់យ៉ាងខ្លាំងលើការងារការទូត និងកិច្ចពិភាក្សាគ្នាដោយសន្តិវិធី ជាមួយភាគីថៃ ក៏ដូចជាភាគីពាក់ព័ន្ធ ដើម្បីស្វះស្វែងរកដំណោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែន»។
លើសពីនេះ អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការពារជាតិកម្ពុជា អ្នកស្រី ម៉ាលី សុជាតា ក៏បានថ្លែងដែរថា កម្ពុជា មិនជ្រើសរើសយកការប្រឈមមុខដាក់គ្នា ជាដំណោះស្រាយនោះទេ ក្នុងនាមប្រទេសស្រឡាញ់សន្តិភាព។
អ្នកស្រីថា៖ «ក្នុងនាមជាប្រទេសដែលមានទំនួលខុសត្រូវខ្ពស់ និងស្រឡាញ់សន្តិភាពកម្ពុជា បានប្រកាន់ខ្ជាប់នូវលក្ខខណ្ឌនៃបទឈប់បាញ់ដោយជ្រើសយកការសន្ទនា និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការដោយមិនទទួលយកការប្រឈមមុខដាក់គ្នា និងជម្លោះឡើយ កម្ពុជាសូមគូសបញ្ជាក់សារជាថ្មីនូវគោលជំហរដោះស្រាយដោយសន្តិវិធី ស្មោះត្រង់ ស្របតាមច្បាប់អន្តរជាតិ ធម្មនុញ្ញអង្គការសហប្រជាជាតិ និងធម្មនុញ្ញអាស៊ាន»។
តែផ្ទុយពីនេះ តំណាងរាស្រ្តបក្សសង្គ្រោះជាតិ លោក អ៊ុំ សំអាន ប្រាប់VODនៅថ្ងៃទី២ ខែកញ្ញានេះថា សាររបស់អ្នកនាំពាក្យ បញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ថា រដ្ឋាភិបាលគ្រួសារហ៊ុន ខ្លាំងបានតែជាមួយខ្មែរទេ តែសត្រូវឈ្លានពានទាំងថៃនិងវៀតណាមខ្លាចគេ ហើយប្រកាសប្រើយន្តការចរចា ទោះដឹងថា គេចង់លេបទឹកដី ។
លោកគូសបញ្ជាក់ថា ក្រោយផ្ទុះអាវុធ៥ថ្ងៃ ហើយមានកិច្ចព្រមព្រៀងបទឈប់បាញ់ គ្រួសារហ៊ុនលែងហ៊ានទប់ទល់នឹងការឈ្លានពានរបស់ថៃហើយ ព្រោះដឹងថា ខ្លួនគ្មានសមត្ថភាពទប់ទល់ ហើយថា ជម្រើសមានតែប្រើពាក្យអត់ធ្មត់ ដើម្បីបិទបាំង ហើយងាកមកកំចាត់ខ្មែរគ្នាឯងជំរុញឱ្យការពារទឹកដី ។
លោកសង្កត់ធ្ងន់ថា យុទ្ធសាស្រ្តអត់ធ្មត់ ឬនយោបាយចាស់ទុំរបស់រដ្ឋាភិបាល កំពុងបើកដៃឱ្យទាហានថៃបន្តគឃ្លើនឈ្លានពាន ដោយសាងសង់លេណដ្ឋាន និងរាយរួសបន្លាព័ទ្ធយកដីខ្មែរ តាមទំនើងចិត្ត។
លោកថា៖ «ឆ្លុះបញ្ចាំងរដ្ឋាភិបាលកំសាក អត់ហ៊ានតតាំងជាមួយសត្រូវឈ្លានពាន គាត់ខ្លាំងបានតែមួយខ្មែរគ្នា ចាប់ខ្មែរដាក់គុក ហើយណាមួយគាត់អត់ចង់ការពារទឹកដី គាត់ប្រើទ្រឹស្តីអត់ធ្មត់នឹងដើម្បីឱ្យថៃបន្តយកទឹកដីសម្រេចតែនឹងចិត្តទៅ ហើយងាកមកពន្លឿនច្បាប់ដកសញ្ជាតិ ដែលគាត់ថា រដ្ឋាភិបាលកាត់ទឹកដីឱ្យថៃហើយ នឹងត្រូវបានគេចោទថាអ្នកឯងក្បត់ជាតិគប់គិតជាមួយថៃ នឹងដកសញ្ជាតិអ្នកឯងជាដើម»។
សម្រាប់លោក អ៊ុំ សំអាន បើមេដឹកនាំគ្រួសារហ៊ុន ស្រឡាញ់ជាតិ មាតុភូមិខ្មែរមែន ត្រូវទប់ស្កាត់ថៃកុំឱ្យរាយលួសបន្លាព័ទ្ធយកដីខ្មែរ និងត្រូវឱ្យថៃដកទ័ពចេញពីប្រាសាទបុរាណរបស់ខ្មែរទាំងអស់ ចេញពីដីខ្មែរភ្លាម។
លោកសង្កត់ធ្ងន់ថា បើមេដឹកនាំគ្រួសារហ៊ុនហ៊ានប្រើយុទ្ធសាស្រ្តងើបមួយវ៉ៃមួយ ជាមួយថៃឈ្លានពានទឹកដីកម្ពុជានឹងមិនបាត់បង់ ហើយពលរដ្ឋខ្មែរនឹងកោតសរសើរនូវវីរៈភាពរបស់គ្រួសារហ៊ុនវិញ។
លោកថា៖ «យើងឃើញថា រដ្ឋាភិបាលដែលដឹកនាំដោយលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត នេះ គឺខ្លាំងបានតែជាមួយខ្មែរគ្នាឯងព្រោះខ្មែរដៃទទេ អ៊ីចឹងប្រើទ្រឹស្តីងើបមួយវ៉ៃមួយតែជាមួយខ្មែរ តែជាមួយថៃអត់ហ៊ានគេទេព្រោះគេមានកាំភ្លើងដែរអ៊ីចឹងកាលណាខ្លាំងជាមួយគេ ថៃអាចទម្លាក់ត្រកូលហ៊ុនចេញពីអំណាចឃើញថាប្រាំថ្ងៃហ្នឹងមើលទៅដូចជាទប់ទល់ជាមួយគេបានទេ បើសិនជាខ្លាំងជាមួយគេហ្នឹងគេយកនឹងយកហោះF-16 ជាដើមហ្នឹងអាចទម្លាក់លើផ្ទះ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត លោក ហ៊ុន សែន ដូច្នេះអត់ហ៊ានខ្លាំងជាមួយថៃទេ»។
ប្រហែលគ្នានេះដែរ អ្នកច្បាប់ និងជាអ្នកវិភាគឯករាជ្យ លោក វន់ ចាន់ឡូត ហាក់ស្តីបន្ទោសដែរថា គ្មានមេដឹកនាំលើពិភពលោករូបណា អង្គុយទន្ទេញពាក្យថាអត់ធ្មត់ហើយឱ្យសត្រូវឈ្លានពានទឹកដីនោះទេ។
ក្នុងន័យនេះ លោកពន្យល់ថា មេដឹកនាំដែលអង្គុយទន្ទេញពាក្យថា អត់ធ្មត់ កុំប្រឈមជាមួយគេ ដើម្បីសន្តិភាព និងស្ថេរភាពនេះ គឺជាមេដឹកនាំដែលកំសាកបំផុត ហើយនឹងបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់ជាតិមាតុភូមិ។
លោកបន្តទៀតថា ការបណ្តោយឱ្យសត្រូវបន្តគឃ្លើនឈ្លានពានទឹកដី វាឆ្លុះបញ្ចាំងពីភាពកំសាកនិងគ្មានទំនួលខុសត្រូវរបស់មេដឹកនាំ ដែលមិនអាចការពារសុខសន្តិភាព និងបូរណភាពទឹកដីរបស់បុព្វបុរស។
ម្យ៉ាងវិញទៀត លោកថា ការខ្លាំងបានតែជាមួយខ្មែរគ្នាឯង កាន់តែឆ្លុះបញ្ចាំងឱ្យឃើញថា មេដឹកនាំពិតជាគ្មានឆន្ទៈការពារទឹកដី និងគ្មានឆន្ទៈបង្រួបបង្រួមជាតិ តបតាមស្មារតីនៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញរបស់ជាតិនោះទេ។
លោកថា៖ «ប្រាកដណាស់ ពលរដ្ឋនឹងបន្តរងគ្រោះអំពីការដឹកនាំដែលមិនប្រកបដោយអភិបាលកិច្ចល្អ ហើយទី២តាមរយៈច្បាប់ស្តីពីសញ្ជាតិ ដែលបានធ្វើវិសោធនកម្មរួចរាល់ហើយនេះ វានឹងធ្វើឱ្យទំហំនៃការបែកបាក់ជាតិកាន់តែធំ ហើយជាពិសេសកម្ពុជាទំនងនឹងប្រឈមនឹងការប្រេះស្រាំ បញ្ហាផ្ទៃក្នុង ជាពិសេសក្នុងកាលៈទេសៈដែលកំពុងទទួលរកការឈ្លានពានពីប្រទេសជិតខាង ហើយការបែកបាក់នេះ វានឹងជាឳកាសសម្រាប់ប្រទេសជិតខាង សម្រេចមហិច្ចតាឈ្លានពានទឹកដីកម្ពុជាបានសម្រេច»។
លើសពីនេះ លោក វន់ ចាន់ឡូត ក៏បានសរសេរសារហ្វេសប៊ុករបស់លោកនិយាយថា វិសោធនកម្មច្បាប់ស្ដីពីសញ្ជាតិ ត្រូវបានអនុម័តដោយព្រឹទ្ធសភា ៥៤ លើ៦៣សំឡេង។
លោកបន្តថា ការធ្វើច្បាប់នេះ ទំហំបែកបាក់ជាតិនឹងកាន់តែពិបាកផ្សះផ្សាហើយ ព្រោះច្បាប់នេះទំនងនឹងជំរុញឱ្យចលនាប្រឆាំងក្រៅប្រទេសកាន់តែមានសន្ទុះ និងឥទ្ធិពលកាន់តែខ្លាំងទៅវិញទេ។
លោកបន្តទៀតថា ក្នុងឆ្នាំ២០២៥ ក្រោមកណ្ដាប់ដៃលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត អ្នកបន្ដវេន ការបង្កើត និងកែប្រែច្បាប់ដ៏ចម្រូងចម្រាស់មួយចំនួន រួមមាន៖ ១. ច្បាប់ដាក់មនុស្សមួយក្រុមជាភេរវករ ២.វិសោធនកម្មរដ្ឋធម្មនុញ្ញមាត្រា៣៣ និង ៣.វិសោធនកម្មច្បាប់ស្ដីពីសញ្ជាតិ។
សម្រាប់ លោក វន់ ចាន់ឡូត យល់ថា យើងចេះអត់ធ្មត់ អធ្យាស្រ័យដល់សត្រូវដែលឈ្លានពាន សម្លាប់ខ្មែរ ហេតុអ្វីរឿងទាំងអស់នេះមិនអាចធ្វើចំពោះខ្មែរដូចគ្នាផងទៅ?
លោកបន្តថា ការបាត់បង់ទឹកដីនៅពេលប្រយុទ្ធគ្នាជារឿងមួយ រីឯការបាត់បង់នៅពេលសន្ដិភាពនេះ មេដឹកនាំខ្មែរត្រូវទទួលខុសត្រូវទាំងស្រុងចំពោះបញ្ហានេះ។
លោកបន្ថែមទៀតថា ទោះបីជាពលរដ្ឋខ្មែរមិនហ៊ានតវ៉ា ដោយខ្លាចភាពឃោរឃៅរបស់មេដឹកនាំ តែលោកថាប្រវត្តិសាស្ដ្រនឹងចារិកទុកដោយមិនលើកលែងជាដាច់ខាត។
យ៉ាងណាក្តី ទោះថៃបន្តឈ្លានពានកម្ពុជា តែនៅក្នុងប្រទេស រដ្ឋាភិបាលមិនបន្ធូរដៃលើវិធានការចាប់ឃុំខ្លួនសកម្មជនបក្សប្រឆាំង និងដោះលែងអ្នកនយោបាយដែលត្រូវបានចាប់ឃុំខ្លួន ដើម្បីផ្សះផ្សាជាតិតាមបំណងរបស់ពលរដ្ឋនោះទេ។
តែផ្ទុយទៅវិញរដ្ឋសភា និងព្រឹទ្ធសភា នៅតែបន្តជំរុញឱ្យចេញច្បាប់ដកសញ្ជាតិខ្មែរពីកំណើត ទោះបីការដែលលោក ហ៊ុន សែន ចង្អុលឱ្យមានច្បាប់នេះ ក្រោយការរិះគន់ពីសហគមន៍ជាតិ និងបញ្ញវន្ត ថាជាច្បាប់រំលាយពូជសាសន៍ខ្មែរក្តី។
ទាំងនេះ រដ្ឋាភិបាលរងការរិះគន់ថា ច្បាប់ដកសញ្ជាតិខ្មែរ ជាការពង្រីកយុទ្ធសាស្ត្ររបស់បក្សកាន់អំណាច ដែលមានគោលដៅយ៉ាងច្បាស់លាស់ បង្ក្រាបទៅលើដៃគូប្រកួត រួមទាំងបិទខ្ទប់មិនឱ្យនិយាយរឿងបាត់បង់ទឹកដីទៅប្រទេសជិតខាង នាសម័យទំនើប ក្រោមការដឹកនាំដ៏យូរឆ្នាំរបស់គណបក្សកាន់អំណាច។
ការរិះគន់នេះ ហាក់ឆ្លើយតបនឹងរដ្ឋសភា បានប្រកាសថា ការដែលខ្លួនបើកផ្លូវឱ្យរដ្ឋាភិបាលអាចដកសញ្ជាតិខ្មែរពីកំណើតនេះ សំដៅលើពលរដ្ឋខ្មែរណា ដែលបានធ្វើសកម្មភាពក្បត់ជាតិ គប់គិតជាមួយបរទេស ធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់សន្តិសុខជាតិ និងឧត្តមប្រយោជន៍ជាតិយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ខណៈការដឹកនាំរបស់គណបក្សកាន់អំណាច មានពលរដ្ឋខ្មែរ ជិតពាក់កណ្តាលប្រទេស មិនពេញចិត្តជិត១០ឆ្នាំទៅនេះ៕
