ពលរដ្ឋខ្មែររាប់សិបនាក់ បានប្រឈមមុខជាថ្មីទៀត ជាមួយយោធាថៃ នៅថ្ងៃព្រហស្បតិ៍នេះ ដើម្បីការពារទឹកដី ជំនួសក្រសួងការពារជាតិខ្មែរ ខណៈក្រុមយោធាថៃ បានចល័តចូលមករាយលួសបន្លា ព័ទ្ធយកដីខ្មែរ នៅភូមិជោគជ័យ ស្រុកអូរជ្រៅ ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ។
ការចេញប្រឈមរបស់ពលរដ្ឋខ្មែរនៅភូមិជោគជ័យ ជាមួយទាហានថៃជាលើកទី២នេះ ក៏ចំពេលដែលមេទ័ពថៃ ព្រមានថានឹងប្រើកម្លាំងយោធា វាយយកភូមិខ្មែរមួយចំនួននៅស្រុកអូរជ្រៅ និងរុះរើផ្ទះ ១៧០ខ្នង ដោយចាត់ទុកថា ជាដីរបស់ខ្លួន តាមផែនទីដែលថៃគូរដោយឯកតោភាគី ដែលមេដឹកនាំខ្មែរហៅថាជាផែនទីចោរ។
ប្រភពពលរដ្ឋនិយាយថា ទាហានថៃជាច្រើននាក់ បានធ្វើសកម្មភាពរាយលួសបន្លា ឈ្លានពានដីស្រែចម្ការរបស់ពួកគាត់ ដោយអះអាងថា ដីភូមិ រួមទាំងដីស្រែចម្ការទាំងនេះរបស់ថៃ។
លើសពីនេះ អភិបាលខេត្តស្រះកែវ ប្រទេសថៃ លោក ព្រីនញ៉ា ពោធិ៍សាត់ បានដាក់លិខិតជូនអភិបាលខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ឱ្យរុះរើផ្ទះពលរដ្ឋខ្មែរប្រមាណជា១៧០គ្រួសារ ចេញពីភូមិជោគជ័យ ដែលថៃថាជាភូមិណងចាន់ របស់ខ្លួន និងភូមិណងយ៉ាកែវ ខេត្តស្រះកែវ។
ក្នុងលិខិតនេះ និយាយថា ជនជាតិខ្មែរបានសាងសង់ផ្ទះ និងសំណង់ផ្សេងៗនៅភូមិណងចាន់ និងភូមិណងយ៉ាកែវ ដែលជាកម្មសិទ្ធិរបស់ថៃ រំលោភលើអនុស្សរណៈនៃការយោគយល់គ្នា (MOU) ថៃ-កម្ពុជា ដែលបានចុះហត្ថលេខាកាលពីថ្ងៃទី១៩ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០០០ បានកំណត់ការបោះបង្គោលព្រំដែនដីគោក។
ថៃដែលតែងតែមានមហិច្ឆតាលេបទឹកដីខ្មែរច្រើនរយឆ្នាំមកនេះ បានប្រាប់ទៅអភិបាលខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ឱ្យត្រូវចាត់វិធានការជាបន្ទាន់ ក្នុងការផ្លាស់ប្តូរទីលំនៅរបស់ពលរដ្ឋខ្មែរចំនួនជាង ១៧០គ្រួសារនេះ។
ថៃព្រមានថា ប្រសិនបើប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរទាំងនោះ មិនគោរពតាមសំណើររុះរើនេះទេ អាជ្ញាធរថៃនឹងចាត់វិធានការតាមច្បាប់ផ្លូវថៃ ចុះបណ្តេញចេញ និងរុះរើដោយផ្ទាល់។
មិនតែប៉ុណ្ណោះ អ្នកនាំពាក្យមេបញ្ជាការភូមិភាគ១របស់ថៃ លោក សុរៈវីជ ដែងចាន់ បានថ្លែងកាលពីថ្ងៃទី៣ ខែកញ្ញាដែរថា ទាហានថៃ នឹងប្រើវិធានការក្តៅចំពោះសកម្មភាពរបស់ពលរដ្ឋខ្មែរដែលទន្រ្ទាន មករស់នៅភូមិណងចាន់ ទឹកដីរបស់ថៃនេះ។
លោកអះអាងថា ទាហានថៃមានច្បាប់អាជ្ញាសឹកដើម្បីគ្រប់គ្រង និងកាន់កាប់ភូមិណងចាន់ និងភូមិណងយ៉ាកែវ ទាំងមូល ដូច្នេះបើមានសកម្មភាពរារាំង ឬទន្រ្ទាន ឈ្លានពានចូលដីថៃ និងប្រើធម៌ក្តៅមិនខាន់។
លោកនិយាយក្នុងសម្តីដើមថា «ថៃមិនព្រមឱ្យពលរដ្ឋខ្មែរឈ្លានពាន ទន្រ្ទានកាន់កាប់ដីថៃនៅភូមិណងចាន់នេះទេ គឺថៃលែងអត់ធន់តទៅទៀតហើយ ថៃមិនមែនជាបងធំចិត្តល្អសម្រាប់កម្ពុជាទៀតទេ»។
លោកនិយាយទៀតថា «បើនៅតែមិនស្តាប់ ទាហានថៃនឹងចាត់វិធានការពីស្រាលទៅធ្ងន់ គឺនឹងប្រើធម៌ក្តៅ ចុះរុះរើផ្ទះពលរដ្ឋជាង១៧០ខ្នងទាំងនោះចេញពីដែនអធិបតេយ្យរបស់ថៃ»។
ជុំវិញបញ្ហានេះ VOD មិនទាន់អាចសុំការបំភ្លឺ ពីអភិបាលខេត្តបន្ទាយមានជ័យ លោក អ៊ុំ រាត្រី បាននៅឡើយទេ គិតត្រឹមម៉ោងផ្សាយនេះ ដោយលោកចុចផ្តាច់ទូរសព្ទ។
តែយ៉ាងណា នៅថ្ងៃទី៤ ខែកញ្ញានេះ រដ្ឋបាលខេត្តបន្ទាយមានជ័យ បានបង្ហោះលិខិតមួយច្បាប់ ដោយនិយាយថា អភិបាលខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ទទួលបានលិខិតរបស់អភិបាលខេត្តស្រះកែវថៃហើយ។
ប៉ុន្តែថា បញ្ហាខាងលើនេះ គឺជាបញ្ហាពាក់ព័ន្ធនឹងការគ្រប់គ្រងព្រំដែន និងការងារវាស់វែងខណ្ឌសីមា បោះបង្គោលព្រំដែន ដែលជាសមត្ថកិច្ចរបស់គណៈកម្មាធិការព្រំដែនទូទៅកម្ពុជា-ថៃ(GBC) និងគណៈកម្មការចម្រុះខណ្ឌសីមាព្រំដែនគោក (JBC)។
មួយវិញទៀត កម្ពុជាថា ភាគីថៃ គួរអនុវត្ត ស្របតាមកិច្ចព្រមព្រៀងស្តីពីកិច្ចសហប្រតិបត្តិការព្រំដែន ចុះថ្ងៃទី២៩ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៩៥ និងអនុស្សរណៈនៃការយោគយល់គ្នា ស្តីពីការវាស់វែង ខណ្ឌសីមាព្រំដែនគោកកម្ពុជា-ថៃ ឆ្នាំ២០០០ (MOU)។
កម្ពុជាបានគូសបញ្ជាក់ថា ការធ្វើសកម្មភាពដោយឯកតោភាគីណាមួយ ប៉ះពាល់ដល់ប្រជាពលរដ្ឋដែលកំពុងរស់នៅ និងអាស្រ័យផលក្នុងតំបន់នោះ ជាការបំពានដល់ MOU ឆ្នាំ២០០០ និងកិច្ចព្រមព្រៀងឈប់បាញ់ រវាងកម្ពុជានិងថៃ នាថ្ងៃទី២៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ ព្រមទាំងបំពានលើស្មារតីនៃកិច្ចប្រជុំវិសាមញ្ញនៃគណៈកម្មាធិការ ព្រំដែនទូទៅកម្ពុជា-ថៃ(GBC) នាថ្ងៃទី៧ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៥ នៅប្រទេសម៉ាឡេស៊ី ព្រមទាំងស្មារតីនៃកិច្ចប្រជុំគណៈកម្មាធិការព្រំដែនថ្នាក់យោធភូមិភាគ (RBC) រវាងប្រទេសទាំងពីរ នាថ្ងៃទី២២ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៥។
កាលពីថ្ងៃទី២៥ ខែសីហា ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែររាប់សិបនាក់ នៅភូមិជោគជ័យ បានប្រឈមមុខជាមួយយោធាថៃម្តងហើយ ដែលពេលនោះ ការតស៊ូស្រុះគ្នារបស់ពលរដ្ឋខ្មែរ ធ្វើឱ្យយោធាថៃបង្ខំចិត្តដកថយវិញ ហើយពលរដ្ឋខ្មែរបន្តដេកចាំព្រំដែន រហូតពេលនេះ ។
ប៉ុន្តែទីតាំងនោះត្រូវបានអាជ្ញាធរកម្ពុជា រឹតបន្តឹងការចេញចូល រីឯរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានទប់ស្កាត់មិនឱ្យអ្នកសារព័ត៌មាន ចុះធ្វើសេចក្តីរាយការណ៍ផ្ទាល់ នៅទីតាំងដែលថៃគំរាមឈ្លានពាននោះទេ។
តំណាងរាស្រ្តបក្សសង្គ្រោះជាតិ លោក អ៊ុំ សំអាន ប្រាប់VODនៅថ្ងៃទី៤ ខែកញ្ញានេះថា ក្រោយឃើញវីដេអូពលរដ្ឋខ្មែរចេញការពារទឹកដីខ្លួនបែបនេះ លោកមានអារម្មណ៍ឈឺចាប់ ចំពោះទង្វើឈ្លានពានរបស់យោធាថៃ។ លោកបន្តថា ពលរដ្ឋកម្ពុជាពិតជាអភ័ព្វណាស់ ដែលមានមេដឹកនាំកំសាក គ្មានសមត្ថភាពការពារសុខសន្តិភាព និងបូរណភាពទឹកដីរបស់បុព្វបុរសខ្មែរ បណ្តោយឱ្យទាហានថៃបន្តគឃ្លើនឈ្លានពានដីខ្មែរ។
លោកបារម្ភថា ដីស្រែចម្ការពលរដ្ឋខ្មែរនៅភូមិជោគជ័យ និងភូមិព្រៃចាន់ អាចនឹងប្រឈមបាត់បង់ទៅថៃបន្ថែមទៀត បើមេដឹកនាំគ្រួសារហ៊ុនប្រើយន្តការចរចាទ្វេភាគី ជាមួយចោរសៀមឈ្លានពានដែនដីខ្មែរនេះ។
លោកសង្កត់ធ្ងន់ថា បើកម្ពុជាបន្តប្រើយន្តការចរចាទ្វេភាគីជាមួយថៃ កម្ពុជានឹងបរាជ័យ ចាញ់ប្រៀបថៃ នឹងធ្វើឱ្យបាត់បង់ទឹកដី ព្រោះភាគីថៃប្រកាន់ជំហរយកតាមផែនទី១លើ៥០ពាន់របស់គេ ដែលថៃគូសដោយឯកតោភាគី។
លោកថា៖ «ការចរចាទ្វេភាគី១០០% គឺយើងមិនអាចទទួលបានភូមិជោគជ័យហ្នឹងមកវិញទេ ព្រោះថៃគ្រប់គ្រងរួចហើយថៃរាយបន្លាលួសនៅថ្ងៃនេះ ហើយនៅពេលអនាគតឆាប់ៗ គេនឹងធ្វើរបងស៊ីម៉ងត៍ទៀតឬរបងបេតុងទៀត ដូច្នេះរឿងអីគេឲ្យយើងត្រឡប់មកវិញ នៅភូមិទាំងពីរហ្នឹង មកកម្ពុជាវិញនោះទេ»។
សម្រាប់លោក អ៊ុំ សំអាន ដើម្បីទប់ទល់នឹងទង្វើឈ្លានពានដែនអធិបតេយ្យរបស់កម្ពុជា មេដឹកនាំកម្ពុជាចាំបាច់ណាស់ ត្រូវពន្លឿនប្តឹងទៅសហប្រធានកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីសភ្លាម ខណៈភាគីថៃក៏ជាប្រទេសហត្ថលេខីនៃកិច្ចព្រមព្រៀងនេះដែរ។
សម្រាប់លោក អ៊ុំ សំអាន ស្មារតីនៃកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស បានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ថា បើមានការរំលោភបំពានដែនអធិបតេយ្យកម្ពុជា កម្ពុជាអាចស្នើសុំការឧបត្ថម្ភពីសហប្រធានកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីស មានប្រទេសបារាំង និងឥណ្ឌូនេស៊ី ដើម្បីជួយការពារទឹកដីកម្ពុជា។
លោកបន្តថា បើមេដឹកនាំគ្រួសារហ៊ុន មិនពន្លឿនប្រើយន្តការអន្តរជាតិ និងកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីសទេ កម្ពុជាជៀសមិនផុតពីការបាត់បង់ទឹកដីនោះទេ។
លោកថា៖ «រដ្ឋាភិបាលត្រូវបញ្ជាឲ្យកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធ ទាហានហ្នឹងទៅការពារទឹកដី ទៅទប់ទល់នឹងទាហានថៃចូលមកឈ្លានពានទឹកដីខ្មែរយើង ប៉ុន្តែផ្ទុយទៅវិញបែរជាកងប្រដាប់អាវុធ ឬអត់ទៅការពារប្រជាពលរដ្ឋ បែរឱ្យប្រជាពលរដ្ឋទៅការពារទឹកដីខ្លួនឯងទៅវិញ បើអីចឹងយល់ល្អ លោក ហ៊ុន សែនលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ចុះចេញពីតំណែងទៅ ឱ្យប្រជាពលរដ្ឋការពារទឹកដីវិញល្អជាង»។
ប្រហែលគ្នានេះដែរ អ្នកច្បាប់និងជាអ្នកវិភាគឯករាជ្យ លោក វន់ ចាន់ឡូត បារម្ភថា ភូមិជោគជ័យ និងភូមិព្រៃចាន់ អាចនឹងប្រឈមបាត់បង់ បើថៃប្រើច្បាប់អាជ្ញាសឹកបណ្តេញពលរដ្ឋខ្មែរចេញពីលំនៅដ្ឋាន។
លោកអះអាងថា យុទ្ធសាស្រ្តរដ្ឋបាលខេត្តស្រះកែវ និងយោធាភូមិភាគ១ថៃ ហាក់រំលឹកកម្ពុជាថា ទឹកដីនៅតំបន់នោះជាទឹកដីរបស់ថៃ គឺភាគីថៃបានបញ្ជូនដំណឹងហើយ បើមិនរុះរើ ស្មើនឹងបំពានដែនដីថៃ។
លោកបារម្ភទៀតថា កម្ពុជានិងថៃ អាចនឹងផ្ទុះអាវុធដាក់គ្នាម្តងទៀត ខណៈបញ្ហានៅតំបន់មានជម្លោះ នោះ ភាគីនៃប្រទេសទាំងពីរ ហាក់ប្រកាន់ជំហរអះអាងថា ជាទឹកដីរបស់ខ្លួន រៀងៗខ្លួនបែបនេះ។
សម្រាប់លោក វន់ ចាន់ឡូត យល់ថា ក្នុងកាលៈទេសៈដែលភាគីថៃនៅតែចិញ្ចឹមចិត្តចង់ឈ្លានពាន និងចង់បណ្តេញពលរដ្ឋខ្មែរចេញពីលំនៅដ្ឋាននេះ កម្ពុជាគ្មានជម្រើសអ្វី ក្រៅពីពឹងសហប្រធានទីក្រុងប៉ារីសនោះទេ។
លោកថា៖ «កម្ពុជាគួរតែពិចារណាទៅលើជម្រើសផ្សេងៗ ក្នុងនោះរួមទាំងការប្រើប្រាស់កម្លាំងប្រដាប់អាវុធ ដើម្បីធានាទៅលើការការពារនូវដែនអធិបតេយ្យ និងបូរណភាពទឹកដីរបស់ខ្លួន ក្នុងករណីដែលរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាមិនអាចធានាបាននូវចំពោះមុខនៃការឈ្លានពាននេះទេ ទី១ កម្ពុជានឹងត្រូវប្រឈមមុខនឹងភាពស្មុគស្មាញរយៈពេលវែង ដោយសារតែការវាតទីនិយមរបស់ភាគីថៃ»។
លើសពីនេះ អ្នកវិភាគនយោបាយ លោកបណ្ឌិត ឡៅ ម៉ុងហៃ ធ្លាប់ចង្អុលបង្ហាញពីមូលដ្ឋានច្បាប់រឹងមាំរបស់កម្ពុជា ដែលប្រទេសជិតខាងមិនអាចរំលោភបំពានបាន។
លោកបណ្ឌិត ឡៅ ម៉ុងហៃ ធ្លាប់បានបង្ហោះសារលើហ្វេសប៊ុករបស់ខ្លួនថា កម្ពុជាអាចប្រើប្រាស់យន្តការដោះស្រាយ ការរំលោភយកកោះគុតពីភាគីថៃ ដោយប្រើប្រាស់មាត្រា៥ នៃកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស។
បើតាមមាត្រា៥ នៃកិច្ចព្រមព្រៀងនេះ បញ្ជាក់ថា បើមានការការគំរាមកំហែងរំលោភលើអធិបតេយ្យភាពកម្ពុជា បណ្តាភាគីក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀងនេះ ត្រូវពិគ្រោះជាបន្ទាន់ ដើម្បីអនុម័តរាល់វិធានការសមស្រប ដើម្បីដោះស្រាយរាល់ការរំលោភទាំងនេះតាមមធ្យោបាយសន្តិវិធី។
វិធានការដោះស្រាយ រួមមាន រាយការណ៍ទៅក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិ ឬប្រើប្រាស់មធ្យោបាយដំណោះស្រាយនូវទំនាស់ដោយសន្តិវិធី យោងតាមមាត្រា៣៣ នៃធម្មនុញ្ញអង្គការសហប្រជាជាតិ ហើយភាគីពាក់ព័ន្ធក៏អាចសុំការឧបត្ថម្ភពីសហប្រធាននៃសន្និសីទប៉ារីសស្តីពីកម្ពុជា រួមមានប្រទេសបារាំង និងប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ីផងដែរ។
បើតាមលោកបណ្ឌិត ឡៅ ម៉ុងហៃ កិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស បញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ថា ម្ចាស់ហត្ថលេខីទាំង១៨ប្រទេស ដែលជាសាក្សីនៃកិច្ចព្រមព្រៀងនេះ រួមទាំងប្រទេសថៃ និងវៀតណាម ត្រូវទទួលស្គាល់ និងគោរពគ្រប់បែបយ៉ាងទាំងអស់ ដល់អធិបតេយ្យភាព ឯករាជ្យ បូរណភាព និងភាពមិនអាចរំលោភបាននៃដែនដី អព្យាក្រឹតភាព និងឯកភាពជាតិកម្ពុជា។
មាត្រា៥២នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ចែងថា រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ប្តេជ្ញារក្សាការពារឯករាជ្យ អធិបតេយ្យ បូរណភាពទឹកដី អនុវត្តនយោបាយបង្រួបបង្រួមជាតិ ដើម្បីការឯកភាពជាតិ។
ដោយឡែក ក្រមព្រហ្មទណ្ឌមាត្រា ៤៤០ ចែងថា «អំពើប្រគល់ឱ្យរដ្ឋបរទេស ឬភ្នាក់ងារបរទេស នូវដែនដីជាតិទាំងស្រុង ឬមួយផ្នែក ជាអំពើក្បត់ជាតិ ត្រូវផ្តន្ទាទោសដាក់ពន្ធនាគារអស់មួយជីវិត»៕
