ការដែលចរន្តពលរដ្ឋនៅភូមិជោគជ័យ មានស្ត្រី និងកុមារផង កាន់ដំបងចេញប្រឈមមុខជាមួយយោធាថៃ ដែលបំពាក់ដោយអាវុធទំនើបៗ យ៉ាងតិច២ដង រួមទំាងថ្ងៃម្សិលមិញ ដើម្បីការពារទឹកដីនោះ ជំរុញឱ្យមានលើកឡើងថា គ្រួសារហ៊ុនដឹកនាំប្រទេសជាង៤០ឆ្នាំមកនេះ គិតតែរិះរកយុទ្ធសាស្ត្រកម្ចាត់ខ្មែរគ្នាឯងតាមគ្រប់រូបភាព ដើម្បីកាន់អំណាចតពូជ ធ្វើឱ្យថៃចូលឈ្លានពានទឹកដីតាមចិត្ត នាពេលបច្ចុប្បន្ន។
ការសំអាងបែបនេះ ក្រោយពីពលរដ្ឋខ្មែររាប់សិបនាក់ កាលពីថ្ងៃព្រហស្បត្តិ៍ ទី៤ ខែកញ្ញា បានប្រឈមមុខជាថ្មីទៀត ជាមួយយោធាថៃ ដើម្បីការពារទឹកដី ជំនួសក្រសួងការពារជាតិ ខណៈក្រុមយោធាថៃ បានចល័តចូលមករាយលួសបន្លា ព័ទ្ធយកដីខ្មែរ នៅភូមិជោគជ័យ ស្រុកអូរជ្រៅ ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ។
តំណាងរាស្រ្តបក្សសង្រ្គោះជាតិ លោក អ៊ុំ សំអាន ប្រាប់VODនៅថ្ងៃទី៥ ខែកញ្ញានេះថា គ្រួសារហ៊ុនដឹកនាំប្រទេសជាង៤០ឆ្នាំមកនេះ មិនដែលខ្វល់រឿងការពង្រឹងការពារជាតិពីសត្រូវឈ្លានពានទឹកដីនោះទេ។
លោកអះអាងថា ជាក់ស្តែងទឹកដីកម្ពុជា ទាំងខាងកើតនិងខាងលិចបន្តបាត់បង់ ដូចជា កោះត្រល់ ចង្កោមកោះក្រចកសេះ ដីផ្ទះលោក ហេង សំរិន បាត់ទៅវៀតណាម រីឯកោះគុត ភ្នំទ្រព្យ តាមាន់ធំ អានសេះបាត់ទៅថៃជាដើម។
លោកបន្តថា ទឹកដីកម្ពុជានៅមានបាត់ជាច្រើនទៀត តាមបន្ទាត់ព្រំដែនទៅវៀតណាមតាមរយៈសន្ធិសញ្ញាព្រំដែនខុសច្បាប់ឆ្នាំ១៩៨២-៨៥ ដែលលោក ហ៊ុន សែន ចុះហត្ថលេខាជាមេដឹកនាំវៀតណាម។
លោកអះអាងថា ទាំងនេះឆ្លុះបញ្ចាំងថា ក្រោមការដឹកនាំជាង៤០ឆ្នាំ របស់មេដឹកនាំគ្រួសារហ៊ុន មិនបានធ្វើអ្វីជាប្រយោជន៍ជាតិ មាតុភូមិខ្មែរនោះទេ មានតែពង្រឹងអំណាចដើម្បីបង្រ្កាបខ្មែរគ្នាឯងប៉ុណ្ណោះ។
លោកថា៖ «លោក ហ៊ុន សែន គាត់មើលទៅអត់បានធ្វើអីជាប្រយោជន៍សម្រាប់រសជាតិ ជាពិសេសការពារបូរណភាពទឹកដីទេ យើងមើលជាង៤០ឆ្នាំ គាត់បានធ្វើឲ្យបាត់បង់ទឹកដីយ៉ាងច្រើនទៅប៉ែកខាងកើតប្រទេសវៀតណាម គាត់បានធ្វើសន្ធិសញ្ញាបំពេញបន្ថែមឆ្នាំ២០០៥ តាមសន្ធិសញ្ញាខុសច្បាប់ឆ្នាំ១៩៨៥ បានកាត់ទឹកដីខ្មែរយ៉ាងច្រើនទៅឲ្យប្រទេសវៀតណាម ឥឡូវស្រដៀងគ្នាហ្នឹង លោក ហ៊ុន សែន កំពុងចង់កាត់ទឹកដីខ្មែរឱ្យទៅថៃទៀតហើយ»។
សម្រាប់ លោក អ៊ុំ សំអាន នយោបាយចាស់ទុំ ឬយុទ្ធសាស្រ្តការទូតរបស់គ្រួសារហ៊ុន គ្មានប្រសិទ្ធិភាពសម្រាប់ការពារបូរណភាពទឹកដីនោះទេ បើរដ្ឋាភិបាលមិនងាកទៅស្តារប្រជាធិបតេយ្យ ដើម្បីទាក់ទាញការគាំទ្រពីសហគមន៍អន្តរជាតិនោះ។
លោកថា មេដឹកនាំគ្រួសារហ៊ុន គ្មានឆន្ទៈការពារទឹកដីទេ គឺពួកគេរវល់តែពង្រឹងអំណាចផ្តាច់ការរបស់គ្រួសារគេ និងរកវិធីសាស្រ្តទុច្ចរិត ដើម្បីបង្រ្កាបខ្មែរស្នេហាជាតិ។
សម្រាប់ លោក អ៊ុំ សំ បើគ្រួសារហ៊ុនចេះស្នេហាជាតិ និងប្រជារាស្រ្តខ្មែរពិតប្រាកដ រដ្ឋាភិបាលនេះ នឹងស្តារប្រជាធិបតេយ្យ សិទ្ធិមនុស្ស សើរើកិច្ចព្រមព្រៀងប៉ារីស លុបចោលសន្ធិសញ្ញាព្រំដែនខុសច្បាប់ឆ្នាំ១៩៨២-៨៥ ជាវៀតណាម និងលុបចោលកិច្ចព្រមព្រៀងជាមួយ MOU ថៃហើយ។
លោកថា៖ «លោកពេលដែលគាត់ពង្រឹងកែកងកម្លាំង ដូចជា ក្រុមអង្គរក្សក្រុមបាតដៃទី៣ ដើម្បីឲ្យក្រុមមេប៉េអឹម ឬក្រុមប៉ូលិសអីហ្នឹង ដើម្បីបង្ក្រាបបាតុករឬក៏ភ្លេចគិតរឿងការពារជាតិអ៊ីចឹង នៅពេលដែលមានសង្គ្រាម គឺអត់មានអីត្រៀមដើម្បីទប់ទល់ជាមួយការឈ្លានពានរបស់ថៃ ដោយសារគាត់រវល់គិតបំពាក់អាវុធតែឲ្យក្រុមអង្គរក្ស ក្រុមប៉ូលិសខ្លាហោះ ឬក្រុមដែលចង់ទុកបង្ក្រាបទៅដល់អ្នកប្រឆាំងឬបាតុករ»។
ប្រហែលគ្នានេះដែរ ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាឃ្លាំមើលកម្ពុជា លោក ម៉ែន ណាត អះអាងថា តាមការសង្កេតរបស់លោកជាង៤០ឆ្នាំមកនេះ លោក ហ៊ុន សែន គិតតែពីការពារអំណាចផ្តាច់ការ បន្តកម្ចាត់ខ្មែរគ្នាឯង «ងើបមួយវ៉ៃមួយ» ប៉ុន្តែរណបសត្រូវឈ្លានពាន ហើយប្រើពាក្យថាអត់ធ្មត់ស្រឡាញ់សន្តិភាព។
លោកថា៖ «ពាក្យដែលថាការពារអំណាចផ្ទាល់ខ្លួនហ្នឹង យើងឃើញជាក់ស្ដែងការពារអំណាចផ្ទាល់ខ្លួន គឺតាមរយៈ លោក ហ៊ុន សែន គ្រួសារគាត់នៅបង្កើតឲ្យមានកងអង្គរក្សផ្ទាល់ខ្លួនរាប់ពាន់នាក់ ហើយមានការហូបចុក មានសម្លៀកបំពាក់ហ៊ឺហា ហើយគ្រឿងសព្វាវុធក៏ទំនើប បើយើងធៀបនឹងកងកម្លាំងការពារជាតិវិញស្បែកជើងអត់ស្បែកជើងពាក់ត្រឹមត្រូវ អត់សម្លៀកបំពាក់សម្ភារៈកងទ័ពអីគ្រឿងប្រើប្រាស់របស់កងទ័ពគឺខ្វះខាត ខ្វះខាតគ្រប់បែបគ្រប់យ៉ាងទាំងអស់ ចឹងយើងឃើញថាអាផលប្រយោជន៍ជាតិ បើសិនយើងយកផលប្រយោជន៍ជាតិនោះ ហើយធ្វើបានដូចការបង្កើនទំនើបប្បកម្ម ការពារអំណាចរបស់ខ្លួនប្រហែលជាជាតិរបស់យើងនឹងរីកចម្រើន»។
ជុំវិញបញ្ហានេះ អ្នកនាំពាក្យគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា លោក ជា ធីរិទ្ធិ ច្រានចោលចំពោះការចោទប្រកាន់នេះ ដោយអះអាងថា គណបក្សកាន់អំណាច គិតគូរពីរឿងជាតិ មាតុភូមិ និងប្រជារាស្រ្តខ្មែរ។
លោកបន្តថា រដ្ឋាភិបាលក្រោមការដឹកនាំរបស់បក្សកាន់អំណាច បានយកចិត្តទុកដាក់ខ្លាំងចំពោះសុខចិត្តទុក្ខពលរដ្ឋ និងគិតគូរការពារទឹកដីខ្មែរមិនឱ្យបាត់បង់ សូម្បីតែមួយមីលីម៉ែត្រទៅប្រទេសជិតខាង។
លោកថា៖ «រដ្ឋាភិបាលកំពុងធ្វើនេះ ប្រជាពលរដ្ឋបានដឹងយ៉ាងច្បាស់ហើយថា រដ្ឋាភិបាលដឹកនាំគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា កន្លងមកនេះ ប្រទេសជាតិរីកចម្រើនយ៉ាងដូចម្ដេច ហើយការការពារបូរណភាពទឹកដីយ៉ាងណា ដែលពេលនេះរដ្ឋាភិបាលកំពុងតែសាមគ្គីជាមួយនឹងប្រជាជនខ្មែរគ្រប់ស្រទាប់វណ្ណៈ ដើម្បីប្រឆាំងសត្រូវឈ្លានពាន អ៊ីចឹងពួកគេលើកឡើងហ្នឹង វាគ្រាន់តែសំឡេងដើម្បីបន្តជីវិតនយោបាយពួកគេឱ្យលើកឡើងចេះតែឲ្យបានតែប៉ុណ្ណឹង»។
យ៉ាងនេះក្តី តំណាងរាស្រ្តបក្សប្រឆាំង លោក អ៊ុំ សំអាន បង្ហោះសារថា យោងតាមសន្ធិសញ្ញាបារាំង-សៀមឆ្នាំ១៩០៤ និង១៩០៧ ដែលជាកិច្ចព្រមព្រៀងកំណត់ព្រំដែនរវាងកម្ពុជាដែលស្ថិតក្រោមអាណាព្យាបាលបារាំង និងព្រះរាជាណាចក្រស្យាម ព្រមទាំងបានបង្កើតជាគណៈកម្មការចម្រុះបារាំង-សៀម ដើម្បីកំណត់ព្រំដែនជាក់លាក់ដោយបានបោះបង្គោលកំណត់ព្រំដែនសរុបចំនួន ៧៤បង្គោល នៅតាមខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនជាង៨០០គ.ម។
ក្នុងចំណោមទាំង ៧៤បង្គោលនោះ គេបានបែងចែកជា ៣ប្រភេទ ទៅតាមសណ្ឋានខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនដែលរួមមាន៖ នៅតាមខ្សែបន្ទាត់ត្រង់នៅលើដីគោក មានសរុប ២១បង្គោល រយៈចម្ងាយ ៥៨គ.ម។
នៅតាមខ្សែបន្ទាត់មាត់ទឹក ឬក្នុងទឹក មានសរុប ១៩បង្គោល រយៈចម្ងាយ ២១៦គ.ម និងនៅតាមខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនដោយកំណត់តាមខ្សែអង្កត់ទឹកហូរ (Watershed Line) មានសរុប ៣៤បង្គោល រយៈចម្ងាយ ៥២៤គ.ម។
បើទោះជាមានសន្ធិសញ្ញាបារាំង-សៀមនេះហើយក៏ដោយ ប៉ុន្តែបញ្ហាវិវាទនៅតែបន្តកើតមានតាំងពីពេលនោះ រហូតដល់បច្ចុប្បន្ននេះ ដោយគិតមកដល់ត្រឹមកិច្ចប្រជុំលើកទី៦ របស់គណៈកម្មការចម្រុះខណ្ឌសីមា និងបោះបង្គោលព្រំដែនគោក (JBC) ភាគីទាំងពីរព្រមព្រៀងគ្នាលើទីតាំងបង្គោលចំនួន ៤២ហើយនឹងបន្តយន្តការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិជ្ជា LIDAR ដើម្បីកំណត់ចំណុចដែលសេសសល់។
ចំពោះបណ្តាបង្គោលដែលពុំទាន់ឯកភាពនោះហើយ ដែលសុទ្ធតែបាននាំមករកជម្លោះវិវាទមិនចេះចប់ មិនចេះហើយរវាងប្រទេសទាំងពីរ។
បង្គោលពុំទាន់ឯកភាពមានចំនួន៣២បង្គោល ដែលបង្គោលទាំងនោះស្ថិតនៅទីតាំងមិនប្រក្រតីឬថៃរំកិលបង្គោលទាំងនោះ ចូលមកដីខ្មែរដែលខុសពីទីតាំងចាស់។
បង្គោលព្រំដែន គឺមាន ៣ប្រភេទ រួមមាន បង្គោលមេ ឬបង្គោលឡាក់ បង្គោលបំពេញបន្ថែម និងបង្គោលតម្រុយព្រំដែន។
សម្រប់ លោក អ៊ុំ សំអាន បង្គោលឡាក់ព្រំដែន រវាងកម្ពុជា-ថៃទាំង ៧៤នេះ បង្គោលទី១ បោះនៅលើទីតាំងស្រុកត្រពាំងប្រាសាទ ខេត្តឧត្តរមានជ័យ ជាប់នឹងស្រុកភូសិង្ហ ខេត្តស៊ីសាកេត រីឯបង្គោលឡាក់ទី៧៣ គឺស្ថិតនៅក្នុងមូលដ្ឋាននៅចាំយាមខេត្តកោះកុង ជាប់នឹងស្រុកខ្លងយ៉ៃ ខេត្តត្រាត។
យ៉ាងណា អ្នកឃ្លាំមើលថា បើទោះបីជាកម្ពុជាមានសំអាងបែបនេះក្តី បើមេដឹកនាំគិតតែកម្ចាត់ខ្មែរគ្នាឯង ដើម្បីតែចង់កាន់អំណាចតពូជ ហើយមិនពង្រឹងទំនើបកម្មវិស័យការពារជាតិទេ នោះប្រទេសជិតខាង ទាំងថៃ និងវៀតណាម បន្តឈ្លានពានដីខ្មែរ តជំនាន់ នឹងរាប់រយឆ្នាំទៅមុខទៀតគ្មានទីបញ្ចប់៕
