មហិច្ចតាក្តោបអំណាចតពូជ ក្រោមយុទ្ធនាការកម្ចាត់ប្រព័ន្ធពហុបក្សជិត១០ឆ្នាំទៅនេះ រួមទាំងការលេចឡើង នូវវត្តមានទាហានថៃ ចូលរំលោភយកដីខ្មែរ និងផ្ទះពលរដ្ឋ នៅខេត្តជាប់ព្រំដែន គ្មានការទប់ស្កាត់ ឱ្យមានប្រសិទ្ធភាពពីរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជានោះ ជំរុញឱ្យមានការលើកឡើងថា បន្ទាត់នយោបាយនេះ កំពុងបង្កគ្រោះដល់ពលរដ្ឋកម្ពុជា និងបូរណភាពទឹកដី។
ជ្រុងមួយនៃបញ្ហានេះ តំណាងរាស្រ្តបក្សសង្រ្គោះជាតិ លោក សួន សូរីដា ប្រាប់VODនៅថ្ងៃទី៨ ខែកញ្ញានេះថា ការដឹកនាំប្រទេសបែបក្រាញអំណាចតពូជឬដឹកនាំបែបឯកបក្ស វាឆ្លុះបញ្ចាំងពីហានិភ័យដល់បូរណភាពទឹកដី។
លោកបញ្ជាក់ថា ការដឹកនាំបែបឯកបក្ស កម្ចាត់ដៃគូរប្រគួតចេញពីសង្វៀននយោបាយ ចាប់ខ្លួនលោក កឹម សុខា និងសម្លាប់ប្រជាធិបតេយ្យ វាបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់សង្គមជាតិ ប្រជារាស្រ្ត និងទឹកដីរបស់ជាតិ។
ក្នុងន័យនេះ លោកពន្យល់ថា គ្រោះថ្នាក់ប្រទេសជាតិនៅត្រង់ថា ជាប្រវត្តិសាស្ត្រនៅពេលខ្មែរបែកបាក់ផ្ទៃក្នុង វាជាឱកាស ប្រទេសជិតខាងហក់មកឈ្លានពានកម្ពុជា។
ប៉ុន្តែថាបច្ចុប្បន្ន កម្ពុជាមានកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីសបានការពារបូរណភាពទឹកដីខ្មែរ ដែលបានចែងថា បូរណភាពទឹកដីមិនអាចរំលោភបាន ខណៈកិច្ចព្រមព្រៀងនេះមានប្រទេស១៨ ជាម្ចាស់ហត្ថលេខី ក្នុងនោះមានទាំងមហាអំណាចផងដែរ។
លោកគូសបញ្ជាក់ថា កិច្ចព្រមព្រៀងនេះ តម្រូវឱ្យកម្ពុជាអនុវត្តគោលការណ៍ប្រជាធិបតេយ្យ ប្រកួតអំណាចតាមរយៈការបោះឆ្នោតដោយសេរីត្រឹមត្រូវ និងយុត្តិធម៌ ។
ប៉ុន្តែថា ជិត១០ឆ្នាំទៅនេះ កម្ពុជាបានរំលោភសិទ្ធិមនុស្ស បំពានលើកិច្ចព្រមព្រៀងប៉ារីស រួមទំាំងច្រានអនុសាសន៍នានារបស់អង្គការសិទ្ធិមនុស្ស។
ត្រង់ចំនុចនេះ លោកសង្កត់ធ្ងន់ថា ប្រទេសកម្ពុជាតូច ដើម្បីទប់ទល់សត្រូវឈ្លានពានបាន កម្ពុជាចាំបាច់ពង្រឹងវិស័យការទូត ទាក់ទាញការគាំទ្រពីប្រទេសជឿនលឿន ពិសេសមហាអំណាច និងប្រទេសប្រជាធិបតេយ្យជឿនលឿន តាមរយៈការគោរពសិទ្ធិមនុស្ស និងប្រជាធិបតេយ្យ ដូចមានចែងនៅក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស ដែលប្រទេសចំនួន១៨ រួមទាំងមហាអំណាច ជាហត្ថលេខី ។
ប៉ុន្តែថា បើមេដឹកនាំធ្វើអ្វីៗដើម្បីតែបុព្វហេតុក្រាញអំណាច មិនគោរពច្បាប់អន្តរជាតិស្តីពីសិទ្ធិមនុស្ស សិទ្ធិនយោបាយជាដើម កម្ពុជាទៅរកការគាំទ្រពីសហគមន៍អន្តរជាតិប្លុកលោកសេរីយ៉ាងម៉េចបាន ដែលការណ៍នេះលោកថា វាជាហានិភ័យសម្រាប់ពលរដ្ឋនិងបូរណភាពទឹក បើមិនយកបញ្ហាជាតិជាធំនោះ។
លោកថា៖ «កាលណាយើងដឹកនាំដោយឯកបក្សហើយបន្តការចាប់ចង ខ្ញុំគិតថាការការពារបូរណភាពទឹកដីនេះវាមិនអាចការពារបានទេ ព្រោះយើងគិតថានៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជានៅពេលដែលសង្គ្រាមឈ្លានពានបរទេស ហើយបើសិនជាខ្មែរនៅតែបន្តបែកបាក់ជាតិ ហើយចាប់ចងខ្មែរនឹងខ្មែរ តើមានការឯកភាពជាតិមានកម្លាំងជាតិណាទៅការពារបូរណភាពទឹកដីបាននោះ អាហ្នឹងអ៊ីចឹង យើងតែងតែនិយាយថាសាមគ្គីជាកម្លាំងណា ហើយបើសិនជាសាមគ្គីខ្មែរទៅបាន លុះត្រាទាល់តែខ្មែរកុំប្រើនយោបាយចាប់ចងរដ្ឋខ្មែរគ្នាឯង»។
មួយវិញទៀត លោកថា ប្រទេសមួយដែលមានមេដឹកនាំធ្វើអ្វីៗដើម្បីតែបុព្វហេតុអំណាច មិនព្រមផ្សះផ្សាជាតិដើម្បីឱ្យជាតិខ្លាំង ដើម្បីទប់ទល់ទៅនឹងសត្រូវឈ្លានពានទេនោះ ជាហានិភ័យរបស់ពលរដ្ឋកម្ពុជា ព្រោះបន្ទាត់នយោបាយ និងបម្រើឱ្យអ្នកមានអំណាច មិនបានធានាផលប្រយោជន៍ជាតិទេ។
យ៉ាងនេះក្តី លោកថា ដើម្បីបញ្ចៀសការចោទប្រកាន់ថា មេដឹកនាំធ្វើឱ្យបាត់បង់ទឹកដី គឺត្រូវពន្លឿនប្រើយន្តការអន្តរជាតិ និងស្នើសុំសហប្រធានកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីស ឱ្យជួយដោះស្រាយ ដើម្បីការពារទឹកដីដូនតា។
លើសពីនេះ ក្នុងកាលៈទេសៈនេះផងដែរ ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាសង្គមជាតិ ព្រំដែន រដ្ឋាភិបាលចាំបាច់ត្រូវតែផ្សះផ្សាជាតិ បង្រួបបង្រួមជាតិ ដោះលែងលោក កឹម សុខា និងអ្នកទោសមនសិកាទាំងអស់។
លោកថា៖ «រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាមេដឹកនាំកម្ពុជា គឺមានទំនោរទៅរកកុម្មុយនីស្តមានទំនោរទៅរកការដឹកនាំរបៀបផ្ដាច់ការ ហើយទៅពឹងប្រទេសសេរី ប្រទេសប្រជាធិបតេយ្យ តើគេយល់យ៉ាងម៉េច ព្រោះនៅពេលដែលខ្លួនមាននិន្នាការទៅរកកុម្មុយនីស្តមាននិន្នាការដឹកនាំរបៀបផ្ដាច់ការ យើងពឹងលោកសេរី យើងពឹងប្រទេសប្រជាធិបតេយ្យ គឺមើលទៅពិបាកណាស់ ទាល់តែយើងគោរពឲ្យខ្ជាប់ខ្ជួននូវការគោរពសិទ្ធិមនុស្ស និងលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ តាមរយៈយើងកុំចាប់ចោទសកម្មជន ឬក៏ដោយថ្នាក់ដឹកនាំគណបក្សប្រឆាំង ជាពិសេសលោក កឹម សុខា ដែលកំពុងជាប់ចោទហ្នឹង គឺបើសិនជាយើងបន្តដោះលែង លោក កឹម សុខា ឱ្យមានសេរីភាព ដោះលែងសកម្មជននយោបាយផ្សេងៗទៀត ឲ្យមានសេរីភាពរួចហើយ សូមបញ្ឈប់រាល់ការចាប់ចងគ្រាន់តែជាការបញ្ចេញមតិ»។
ប្រហែលគ្នានេះដែរ ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាឃ្លាំមើលកម្ពុជា លោក ម៉ែន ណាត និយាយថា យុទ្ធសាស្រ្តក្រាញអំណាចតពូជ គឺជាគ្រោះថ្នាក់ជាតិ និងបូរណភាពទឹកដីធ្ងន់ធ្ងរ បើប្រព័ន្ធដឹកនាំនោះ គ្មានប្រព័ន្ធត្រួតពិនិត្យអំណាច ហើយថា បើមេដឹកនាំនោះ ជំពាក់គុណបរទេសទៀត វាជាគ្រោះថ្នាក់ធ្ងន់ធ្ងរសម្រាប់កម្ពុជា តជំនាន់ បើគ្មានចរន្តផ្លាស់ប្តូរទេនោះ។
លោកទាញជាឧហរណ៍ថា លោក ហ៊ុន សែន ដើម្បីបានអំណាចគ្រប់គ្រងកម្ពុជា គាត់សុខចិត្តកម្ចាត់ខ្មែរគ្នាឯងដូចជា រំលាយបក្សប្រឆាំង ចាប់ខ្លួនលោក កឹម សុខា ធ្វើទុក្ខបុកម្នេញលើពលរដ្ឋ និងបន្តចាប់ខ្លួនសកម្មនយោបាយ និងសកម្មជនសង្គមដទៃទៀត «តាមយុទ្ធសាស្រ្តងើបមួយវ៉ៃមួយរបស់គាត់»។
លោកបន្តថា ដរាបណាមេដឹកនាំគ្រួសារហ៊ុន មិនព្រមស្តារប្រជាធិបតេយ្យ គោរពសិទ្ធិមនុស្ស នោះបញ្ហាសង្គមជាតិ បញ្ហាព្រំដែន និងបញ្ហាឆ្នាំងបាយរបស់ពលរដ្ឋខ្មែរនៅតែបន្តជួបគ្រោះថ្នាក់មិនចេះចប់ទេ។
លោកថា៖ «ហើយកលល្បិចនេះ គឺកលល្បិចក្រាញអំណាចទេ ដើម្បីយកប្រជាប្រិយភាពក្នុងសង្គ្រាមជាមួយថៃផ្ទេរទៅឲ្យ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត នឹងមានឱកាសគ្រប់គ្រងអំណាចយូរអង្វែង កលល្បិចហ្នឹង ចំណែកឯការបាត់បង់បូរណភាពទឹកដី យើងឃើញស្រាប់ហើយ វាអាចប្រឈមច្រើនណាស់ ប៉ុន្តែបើសិនចេះ ប្រសិនបើយើង លោក ហ៊ុន សែន លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត គិតតែប៉ុណ្ណោះ គិតតែមួយចំណុចទេ បើរុញរឿងអស់ហ្នឹងទៅកាន់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ អ៊ីចឹងយើងអាចការពារបាននូវដែនអធិបតេយ្យកម្ពុជាក្នុងក្របខណ្ឌនៃសន្ធិសញ្ញាបារាំងសៀមឆ្នាំ១៩០៤ និង១៩០៧ ហើយហ្នឹងយើងអាចគោរពបាននូវខ្នាតផែនទីខ្មែរបារាំងសៀមឆ្នាំ១៩០៨»។
ជុំវិញបញ្ហានេះ VOD មិនអាចសុំការពន្យល់បន្ថែមពីអ្នកនាំពាក្យគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា លោក ជា ធីរិទ្ធិ បាននៅឡើយទេ គិតត្រឹមម៉ោងផ្សាយនេះ។
យ៉ាងណាក្តី ប្រធានព្រឹទ្ធសភា លោក ហ៊ុន សែន ធ្លាប់ព្រមានថា រដ្ឋាភិបាលបក្សប្រជាជនកម្ពុជា និងបន្តប្រើយុទ្ធសាស្រ្តងើបមួយវៃមួយ លើនឹងក្រុមប្រឆាំង ដែលចង់បំផ្លាញសន្តិភាពនៅកម្ពុជា។
លោកថា៖ «បំផ្លាញកម្លាំងពួកប្រឆាំងកុំឲ្យគណបក្សប្រឆាំងមានកម្លាំងប្រើ បើឯងប្រឆាំងងើបមួយវ៉ៃមួយហើយចូលមួយទាញមួយ ហើយទាញបានមួយហ្នឹង គឺថាឱ្យអ្នកនឹងទៅទាញបន្តទៀត តាមវិធីនៃការយកសត្វលលក ទៅទាក់លលក អាណាប្រឆាំងងើបមួយវ៉ៃមួយ»។
បច្ចុប្បន្នលោក ហ៊ុន សែន កាន់តំណែងកំពូលៗ ជាប្រធានគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ជាប្រធានព្រឹទ្ធសភា ជាប្រមុខរដ្ឋស្តីទី អាចចុះហត្ថលេខាលើច្បាប់នានា ជំនួសព្រះមហាក្សត្រ និងជានាយឧត្តមសេនីយ៍ផុតលេខផ្កាយមាស៥ ក្នុងវិស័យការពារជាតិផងដែរ។
ងាកមកមើលបញ្ហាព្រំដែននាសម័យទំនើបនេះ វាបានកក្រើកឡើងវិញអំឡុងឆ្នាំ២០០៥ ដែលពេលនោះ លោក ហ៊ុន សែន បានគំរាមរំលាយរបបរាជានិយមអាស្រ័យធម្មនុញ្ញចោល បើព្រះអង្គមិនព្រមឡាយព្រះហស្តលេខាលើសន្ធិសញ្ញាបំពេញបន្ថែម ដែលរងការរិះគន់ថា ធ្វើតាមការចង់បានរបស់មេដឹកនាំវៀតណាម។
សន្ធិសញ្ញាបំពេញបន្ថែមឆ្នាំ២០០៥នេះ ត្រូវអ្នកតាមដាន អះអាងថា ធ្វើឱ្យកម្ពុជាបាត់បង់ទាំងដែនដីគោក និងដែនសមុទ្រ រួមទាំងប្រជុំកោះក្រចកសេះ និងកោះត្រល់ ជាដើម ធ្លាក់ក្នុងដៃវៀតណាមគ្រប់គ្រងរហូតបច្ចុប្បន្ន ។
ដោយឡែក ភាគខាងលិចវិញ ថៃបានច្បាមយកកោះគុត ស្ថិតក្នុងខេត្តកោះកុង និងប្រាសាទតាមាន់តូច ស្ថិតក្នុងខេត្តឧត្តរមានជ័យ និងបន្តច្បាមយកប្រាសាទតាក្របី ប្រាសាទតាមាន់ធំ ដែលបច្ចុប្បន្នប្រាសាទតាក្របី និងប្រាសាទតាមាន់ធំ ត្រូវបានដាក់ទ័ពគ្រប់គ្រងរួមគ្នា ។
ការណ៍នេះ ក្លាយជាក្តីបារម្ភថា កម្ពុជានឹងបាត់បង់ប្រាសាទបុរាណខ្មែរទាំងពីនេះទៀត ក្រោមដៃរដ្ឋាភិបាលគ្រួសារហ៊ុន បើនៅបន្តប្រើយន្តការទ្វេភាគីជាមួយថៃ ដោយមិនប្រើយន្តការអន្តរជាតិ ដើម្បីទប់ស្កាត់មហិច្ឆតាបរទេសឈ្លានពាននោះ។
មាត្រា៥២នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ចែងថា រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ប្តេជ្ញារក្សាការពារឯករាជ្យ អធិបតេយ្យ បូរណភាពទឹកដី អនុវត្តនយោបាយបង្រួបបង្រួមជាតិ ដើម្បីការឯកភាពជាតិ។
ដោយឡែក ក្រមព្រហ្មទណ្ឌមាត្រា ៤៤០ ចែងថា «អំពើប្រគល់ឱ្យរដ្ឋបរទេស ឬភ្នាក់ងារបរទេស នូវដែនដីជាតិទាំងស្រុង ឬមួយផ្នែក ជាអំពើក្បត់ជាតិ ត្រូវផ្តន្ទាទោសដាក់ពន្ធនាគារអស់មួយជីវិត»៕
