រដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ត្រូវគេរកឃើញថា ដឹកនាំប្រទេសជាង២ឆ្នាំមកនេះ បានបរាជ័យទប់ស្កាត់ឧក្រិដ្ឋកម្មឆ្លងដែន អំពើពុករលួយ និងការរំលោភសិទ្ធិមនុស្ស រួមទាំងការការពារបូរណភាពទឹកដី ដែលការណ៍ពួកគេព្រួយបារម្ភថា ពលរដ្ឋនឹងរងគ្រោះធ្ងន់ធ្ងរ បើមិនគ្មានចរន្តផ្លាស់ប្តូរទាន់ពេលទេនោះ ។
ជុំវិញបញ្ហានេះ កាសែត The Diplomat របស់អាមេរិក ចុះផ្សាយកាលពីថ្ងៃទី១៧ ខែកញ្ញានេះថា ក្នុងរយៈពេល២ឆ្នាំនៃការគ្រប់គ្រងរបស់ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បរាជ័យមិនអាចលុបបំបាត់អំពើពុករលួយ ស្ដារនីតិរដ្ឋ កាត់បន្ថយភាពក្រីក្រ និងបង្រ្កាបឧក្រិដ្ឋកម្មឆបោក ដែលធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ផលប្រយោជន៍ពលរដ្ឋខ្មែរយ៉ាងខ្លាំង។
ប្រភពនិយាយថា កម្ពុជាគឺជាប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍តិចតួច និងជាប់លេខរៀងទី១៥៨ ខាងអំពើពុករលួយ រួមទាំងជាប់លេខ១៤១ របស់គម្រោងយុត្តិធម៌ពិភពលោកផងដែរក្នុងឆ្នាំ២០២៤កន្លងទៅ ដែលអំពើទាំងអស់នេះ គឺជាដើមចមនាំទៅរកការបំផ្លាញផលប្រយោជន៍របស់ជាតិ និងប្រជាពលរដខ្មែរ។
ប្រភពអះអាងថា រយៈពេលជាង២ឆ្នាំដែល លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ឡើងកាន់តំណែងជានាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា ដោយប្រើអំណាចគាបសង្កត់ផ្នែកនយោបាយ និងចាប់ខ្លួនក្រុមប្រឆាំងរាប់សិបនាក់ដាក់គុកជារៀងរាល់ខែ ដូចជាសកម្មជននយោបាយ សហជីពកម្មករ អ្នកការពារបរិស្ថាន និងសកម្មជនដីធ្លី ជាដើម។
ប្រភពបញ្ជាក់ថា ២ឆ្នាំនៃភាពបរាជ័យរបស់លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បញ្ហាដ៏ធំ គឺការកើនឡើងនៃឧក្រិដ្ឋកម្មតាមអ៊ីនធឺណិតខ្នាតអន្តរជាតិ (ឧក្រិដ្ឋកម្មឆ្លងដែន) ការជួញដូរមនុស្ស និងពលកម្មដោយបង្ខំជាដើម។
ប្រភពបន្តថា ក្នុងអាណត្តិរបស់លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត អង្គការលើកលែងទោសអន្តរជាតិ បានរកឃើញថា កម្ពុជាបានក្លាយជាសំបុក្រក្រុមឧក្រិដ្ឋកម្មឆបោក និងអំពើពុករលួយខ្ពស់បំផុតនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដែលឧក្រិដ្ឋកម្មតាមអ៊ីនធឺណិតនេះ ត្រូវបានប៉ាន់ប្រមាណថា អាចរកប្រាក់ចំណូលបានពីចន្លោះ ១២ ទៅ ១៩ពាន់លានដុល្លារក្នុងមួយឆ្នាំ សម្រាប់ជួយផ្គត់ផ្គង់បក្សកាន់អំណាចដែលកំពុងដឹកនាំប្រទេសកម្ពុជា។
ជុំវិញបញ្ហានេះ តំណាងរាស្រ្តបក្សសង្រ្គោះជាតិ លោក ម៉ែន សុថាវរិន្រ្ទ ប្រាប់VODនៅថ្ងៃទី១៩ខែកញ្ញានេះថា ការរកឃើញរបស់អន្តរជាតិនេះ ឆ្លុះបញ្ចាំងថា គ្រួសារហ៊ុនគឺមិនគិតពីផលប្រយោជន៍ជាតិខ្មែរទេ។
លោកថា ការដឹកនាំក្រាញអំណាចតពូជ ទ្រព្យសម្បត្តិជាតិ ទាំងត្រូវធ្លាក់ក្នុងដៃក្រុមគ្រួសារអ្នកមានអំណាច ហើយពលរដ្ឋជាម្ចាស់ប្រទេស និងរងគ្រោះតជំនាន់ បើកម្ពុជានៅតែគ្មានមេដឹកនាំកើតចេញពីប្រព័ន្ធបោះឆ្នោតដោយសេរីត្រឹមត្រូវ និងយុត្តិធម៌តាមគន្លងប្រជាធិបតេយ្យទេនោះ។
លោកហាក់ស្តីបន្ទោសថា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត មិនត្រឹមតែមិនអាចទប់ស្កាត់ឧក្រិដ្ឋកម្មឆ្លងដែន លុបបំបាត់អំពើពុករលួយ ការជួញដូរមនុស្សនោះទេ គាត់ថែមទាំងមិនអាចការពារបូរណភាពទឹកដីបុព្វបុរសខ្មែរ។
សម្រាប់ លោក សុថាវរិន្រ្ទ រយៈពេល២ឆ្នាំរបស់ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត អំពើពុករលួយរីករាលកាន់តែច្រើន ដូចជា ពួកក្រុមឧកញ៉ាដែលស្និទនឹងគ្រួសារហ៊ុន បន្តឆបោកពលរដ្ឋខ្មែរ និងបង្កើនបណ្តាញឧក្រិដ្ឋកម្មឆបោក ក្នុងទឹកដីកម្ពុជាជាច្រើន ដូចជា ច្រកអានសេះ ប្រាសាទតាមាន់ធំ ភ្នំទ្រព្យ ភូមិជោគជ័យ និងភូមិព្រៃចាន់ កំពុងប្រឈមនឹងបាត់បង់ទៅប្រទេសថៃ។
លោកថា៖ «លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត អសមត្ថភាព អសមត្ថភាពដូចយើងឃើញហើយ ២ឆ្នាំគឺច្រើនណាស់ ២ឆ្នាំ បើមេដឹកនាំគេតែ១ឆ្នាំជាង គេអាចកែប្រែការអភិវឌ្ឍសង្គមជាតិគេបានហើយ ចំណែកលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ២ឆ្នាំហើយនៅតែគ្មានសមត្ថភាពទឹកដីប្រទេស បញ្ហាពលរដ្ឋក្រក្រីក៏នៅច្រើន បញ្ហាអំពើពុករលួយ ឧក្រិដ្ឋកម្មឆបោក ខ្ញុំគិតថាគាត់អត់អាចដោះស្រាយបាន ដោយសារឳពុកគាត់ មិនចង់ឱ្យដោះស្រាយ»។
ប្រហែលគ្នានេះដែរ ប្រធានក្រុមអ្នកតស៊ូមតិកម្ពុជា(CAT) លោក ហុង លីម និយាយថា ការដឹកនាំរបស់លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត មិនខុសគ្នានឹងលោក ហ៊ុន សែន ទេ ពួកគេជំនាញបំផុតគឺបំផ្លាញជាតិមាតុភូមិ។
ក្នុងន័យនេះ លោកពន្យល់ថា ការស្នងតំណែងផ្តាច់ការពីឳពុករបស់លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត នេះបានធ្វើឱ្យពលរដ្ឋខ្មែររាប់លាននាក់មានជីវភាពក្រីក្រ ខ្លះជំពាក់បំណុលធនាគារ និងចំណាកស្រុកទាំងលំបាក។
លោកអះអាងថា រដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត គឺមិនខុសពីឳពុកទេ នឹងធ្វើឱ្យទឹកដីកម្ពុជាបន្តបាត់បង់ទៅប្រទេសជិតខាងទាំងថៃ និងវៀតណាមបន្ថែមទៀត បើមិនមានការផ្លាស់ប្តូរទាន់ពេលនោះ។
សម្រាប់លោក ហុង លីម ឆ្ងល់ថា ហេតុអ្វីលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ធ្លាប់រៀនសូត្រនៅប្រទេសប្រជាធិបតេយ្យជឿនលឿនដូចជាអាមេរិកដែរ បែរជាការដឹកនាំងាកទៅរករបបផ្តាច់ការ ដូចនៅកូរ៉េខាងជើងទៅវិញ។
លោកថា៖ «អំពើពុកលួយ និងបណ្ដាញទាំងអស់ហ្នឹង ធ្វើឱ្យស្រុកទេសប្រឈម គាត់មេដឹកនាំគិតតែរឿងផលប្រយោជន៍អញ គ្មានអ្នកណាដែលមានចក្ខុវិស័យ ហើយលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ខ្លួនឯងនោះក៏គ្មានចក្ខុវិស័យ ដូចខ្ញុំនិយាយអីចឹង មេដឹកនាំគ្រួសារហ៊ុននេះ គិតតែពីរឿងក្រេបជញ្ជក់រាស្រ្ត ធ្វើបាបរាស្រ្ត ហើយប្លន់ទឹកប្លន់ដី បានប្រយោជន៍មកយកមកចែកគ្នា បក្ខពួក គឺថាភាពអាណោចអធម្មខ្មែរយើង មានមេដឹកនាំអីចឹងៗ»។
ឆ្លើយតបនឹងរឿងនេះ អ្នកនាំពាក្យគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា លោក ជា ធីរិទ្ធិ បានបញ្ជាក់ប្រាប់VODថា នេះជាទម្លាប់របស់ក្រុមប្រឆាំងហើយ ដែលតែងតែរិះគន់ថ្នាក់ដឹកនាំថា បំផ្លាញជាតិមាតុភូមិខ្លួននោះ។
លោកបញ្ជាក់ថា លោកមិនចាប់អារម្មណ៍លើការចោទប្រកាន់នោះទេ ព្រោះបក្សកាន់អំណាចនៅបន្តរួមដៃគ្នាជាមួយពលរដ្ឋខ្មែរ ដើម្បីទប់ទល់នឹងសត្រូវឈ្លានពានទឹកដីជានិច្ច។
លោកថា៖ «ធម្មតាទេពួកគេហ្នឹងតែងចោទតាំងពីដើមមកម្លេះ អារឿងថាប្រទេសកម្ពុជាគ្មានសិទ្ធិមនុស្សគ្មានប្រជាធិបតេយ្យផ្ដាច់ការហ្នឹង ពួកគេលើកឡើងជាហូរហែមក គ្មានអីថ្មីទេសម្រាប់យើង ព្រោះយើងចោទប្រកាន់រាប់សិបឆ្នាំមកហើយ ប៉ុន្តែយើងដឹងច្បាស់ហើយ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជារបស់យើងបានអនុវត្តតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញតាមលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ សេរីពហុបក្ស ពួកយើងមានគណបក្សច្រើន រួមមានអង្គការសង្គមស៊ីវិលច្រើនណាស់នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា»។
ជាការកត់សម្គាល់ ក្នុងអាណត្តិដឹកនាំរបស់ លោក ហ៊ុន មាណែត ជាង២ឆ្នាំទៅនេះ មានករណីបោកប្រាស់ធំៗជាច្រើនបានផ្ទុះឡើង ក្រោមដៃឧកញ៉ាខិលខូចស្និទ្ធិគ្រួសារហ៊ុន ធ្វើឱ្យជនរងគ្រោះជួបវិបត្តិបំណុលធ្ងន់ធ្ងរគ្មានការពារពីស្ថាប័នរដ្ឋ។
បើទោះបីឧក្រិដ្ឋជនឆបោកខ្លះ កំពុងជាប់ពន្ធនាគារក្តី តែគ្មានវិធានរឹបអូសទ្រព្យ ដើម្បីសងសំណងដល់ជនរងគ្រោះ ដើម្បីដោះស្រាយបំណុលវិញទេ និងខ្លះទៀត រស់នៅក្រៅសំណាញ់ច្បាប់ ដូចជា អតីតឧកញ៉ា ហ៊ី គឹមហុង និងឧកញ៉ា ឡេង ណាវ៉ាត្រា ជាដើម។
ការរាលដាននៃអំពើឆបោកនេះ ត្រូវគេមើលឃើញថា ក្រោយកម្ពុជាបាត់បង់ប្រព័ន្ធត្រួតពិនិត្យអំណាចតាមបែបប្រជាធិបតេយ្យច្រើនឆ្នាំទៅនេះ។
ជុំវិញបញ្ហានេះ កាលពីដើមខែតុលា ឆ្នាំ២០២៤ ក្នុងកិច្ចប្រជុំក្រុមប្រឹក្សាសិទ្ធិមនុស្សរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិលើកទី៥៧ អ្នករាយការណ៍ពិសេសស្តីពីស្ថានភាពសិទ្ធិមនុស្សនៅកម្ពុជា លោក វិធិត មុនថាប៊ន បានស្នើឱ្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បញ្ឈប់ការបង្ក្រាបលើក្រុមអ្នកប្រឆាំង និងរៀបចំការបោះឆ្នោតដោយសេរី ត្រឹមត្រូវ និងយុត្តិធម៌តាមគន្លងប្រជាធិបតេយ្យ ។
លោក វិធិត មុនថាប៊ន បានរិះគន់ចំៗថា ការផ្ទេរអំណាចនៅកម្ពុជានៅឆ្នាំ២០២៣ ធ្វើឡើងតែនៅក្នុងក្រុមគ្រួសារ ដែលថានេះ គឺជាការបន្តក្តោបក្តាប់អំណាច ដោយគ្មានលក្ខណៈប្រជាធិបតេយ្យ និងតម្លាភាព។
យ៉ាងណា នៅថ្ងៃទី១៩ ខែកញ្ញានេះ ពលរដ្ឋបានឱ្យដឹងថា ថៃកំពុងពង្រីកការឈ្លានពានបន្ថែមទៀតនៅ ច្រកបឹងត្រគួន ខេត្តបាត់ដំបង ។
លើសពីនេះថៃ បានបន្តរាយលួសបន្លារំលោភយកដីខ្មែរ នៅភូមិជោគជ័យ និងភូមិព្រៃចាន់ ឃុំអូរបីជាន់ ស្រុកអូរជ្រៅ ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ និងគំរាមវាយយក១៧ ទីតាំងទៀត ចាប់ពីខេត្តពោធិ៍សាត់ រហូតដល់ខេត្តកោះកុង តាមផែនទីដែលថៃគូដោយឯកតោភាគី។
ជាការកាត់សម្គាល់ការដែលយោធាថៃពង្រីកមហិច្ឆតាឈ្លានពានដីខ្មែរជាចំហរនេះ ក្រោយពេលដែលរដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ប្រកាសជំហរឈប់ប្រឈមមុខជាមួយថៃ ខាងយោធា ជុំវិញជម្រើសការពារបូរណភាពទឹកដី ក្រោយពីកម្ពុជាបានប៉ះទង្គិចដោយអាវុធជាមួយថៃ ទ្រង់ទ្រាយធំ រយៈពេល៥ថ្ងៃកាលពីខែកក្កដា និងមានបទឈប់បាញ់ នៅថ្ងៃទី២៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ ៕
