លុយបាត ដែលជារូបិយប័ណ្ណរបស់ថៃ បានចរាចរនៅក្នុងវិស័យសេដ្ឋកិច្ច អស់រយៈពេលជាង ៤ទសវត្សទៅហើយនោះ ពេលនេះកំពុងតែទទួលរងភាពមិនច្បាស់លាស់ ក្រោយមានការណែនាំពីប្រធានព្រឹទ្ធសភាកម្ពុជា លោក ហ៊ុន សែន ហើយប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរជាច្រើន បានចាប់ផ្ដើមយកលុយបាត ប្ដូរទៅប្រាក់រៀល ឬប្រាក់ដុល្លារវិញ ដែលធ្វើឱ្យតម្លៃរូបិយប័ណ្ណថៃមួយនេះ ចុះថោកជាងមុន។
ប្រជាពលរដ្ឋនៅក្រុងប៉ោយប៉ែត ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ លោក សេង ភារុណ ប្រាប់វីអូឌីនៅថ្ងៃទី៨ ខែតុលា ថា មកដល់ពេលនេះ តម្លៃលុយបាតរបស់ថៃ បានធ្លាក់ខ្លាំង ដោយ ១ពាន់បាត ប្ដូរទៅជាលុយខ្មែរបាន ១១ម៉ឺនរៀល ខណៈពីមុនប្ដូរបាន ១២ម៉ឺនរៀល។ លោកបន្តថា ការធ្លាក់ចុះនេះ បានធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ធ្ងន់ធ្ងរដល់ប្រជាពលរដ្ឋនៅក្រុងប៉ោយប៉ែត ដែលបានប្រើប្រាស់លុយបាត ក្នុងអាជីវកម្មជាគោលទៅហើយ ដោយសារលុយបាត មានតម្លៃថ្លៃជាងប្រាក់រៀល។
លោក សេង ភារុណ បាននិយាយថា៖ «ប៉ះពាល់ខ្លាំងទៅដល់ជីវភាពអ្នកព្រំដែនហ្នឹងហ្មង ដោយសារគ្រប់ជនជាតិទាំងអស់ គេចាយលុយបាតជាគោល ហើយសង្ឃឹមលើទឹកលុយបាតហ្នឹងឯង ដោយសារលុយបាតថ្លៃជាងលុយខ្មែរ អ៊ីចឹងអ្នកធ្វើការ និងលក់ដូរ ប្រឈមមុខនឹងការខាតឡុងចុង»។
ក៏ប៉ុន្តែ បើផ្អែកតាមទីផ្សាររូបិយវត្ថុអន្តរជាតិ លុយថៃ ១ពាន់បាត ធៀបនឹងប្រាក់រៀលខ្មែរ មានចំនួន ១២ម៉ឺន ៣ពាន់រៀល ពោលគឺខ្ពស់ជាងកន្លែងប្ដូរប្រាក់នៅកម្ពុជាជាង ១ម៉ឺនរៀល។
ការជំរុញឱ្យឈប់ចាយលុយបាតថៃ នៅលើទឹកដីកម្ពុជានេះ ធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីមេដឹកនាំគណបក្សកាន់អំណាចកម្ពុជា គឺលោក ហ៊ុន សែន បានបញ្ចេញប្រតិកម្មទៅនឹងវីដេអូមួយ នៅលើបណ្តាញសង្គម ដោយមានបុរសម្នាក់ ស្លៀកពាក់ឯកសណ្ឋានកងកម្លាំងថៃ បានបាញ់កាំភ្លើងជ័រយករង្វាន់ ដោយយករូបរបស់លោក ហ៊ុន សែន ធ្វើជាផ្ទាំងស៊ីប។
នៅក្នុងសំណេរដែលបង្ហោះកាលពីថ្ងៃទី៦ ខែតុលានេះ លោក ហ៊ុន សែន បានចាត់ទុកទង្វើនេះ គឺជាអំពើអសីលធម៌ ដែលអន់ជាងសត្វ និងហាមកុំឱ្យពលរដ្ឋខ្មែរធ្វើត្រាប់តាម ហើយលោកបានស្នើឱ្យពលរដ្ឋខ្មែរ ឈប់ទិញទំនិញថៃ និងឈប់ប្រើប្រាស់លុយបាត នៅលើដីខ្មែរ ដើម្បីពង្រឹងឯករាជ្យភាពរបស់រូបិយប័ណ្ណកម្ពុជា និងជាវិធីត្រជាក់ ដែលជំនួសឱ្យការសងសឹក។
ក្រោយការបង្ហោះនោះ នៅរសៀលថ្ងៃដដែល ពលរដ្ឋនៅក្រុងប៉ោយប៉ែត បានសម្រុកទៅហាងគ្រឿងអលង្ការ និងកន្លែងដូរលុយពេញៗហាង។ ប្រាក់បាតថៃធ្លាក់ចុះភ្លាមៗ រហូតដល់ពេលយប់ថ្ងៃដដែល កន្លែងដូរលុយខ្លះទម្លាក់ដល់ ១ម៉ឺនរៀល នៃប្រាក់១ពាន់បាត។
ទោះជាបែបនេះក្ដី អ្នកឃ្លាំមើលសង្គម យល់ឃើញថា ការបញ្ឈប់ចាយលុយបាតរបស់ប្រទេសថៃ នៅលើទឹកដីកម្ពុជា មិនមែនជារឿងងាយស្រួលនោះទេ ព្រោះរូបិយប័ណ្ណមួយនេះ បានចរាចរនៅក្នុងចរន្តឈាមសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា អស់រយៈពេលជាង ៤០ឆ្នាំទៅហើយ ជាពិសេសខេត្តដែលនៅជាប់ព្រំដែនថៃ។
និស្សិតផ្នែកវិទ្យាសាស្ត្រនយោបាយ និងជាពលរដ្ឋដែលរស់នៅខេត្តជាប់ព្រំដែនថៃ លោក ជុំ ឧទិត្យ បានលើកឡើងថា ប្រាក់បាតរបស់ថៃ ត្រូវបានប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ យកមកប្រើប្រាស់សម្រាប់ការជួញដូរទំនិញ ចាប់តាំងពីក្រោយឆ្នាំ១៩៧៩មក គឺនៅពេលដែលប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ រត់ភៀសខ្លួនទៅជ្រកកោននៅតាមជំរុំ ក្នុងតំបន់ជាយដែនថៃ ហើយជនភៀសខ្លួនមួយចំនួន បានប្រកបរបរ ជាអ្នករត់ពន្ធទំនិញពីថៃ ទៅលក់នៅក្នុងស្រុក ដែលការដោះដូរទំនិញភាគច្រើន គឺប្រើប្រាស់លុយបាតថៃជាគោល និងមាសសម្រាប់ទំនិញថ្លៃៗ ដូចជា ម៉ាញេ កង់ និងម៉ូតូ ជាដើម។
លោក ជុំ ឧទិត្យ និយាយថា៖ «កាលហ្នឹង កម្ពុជាយើង មិនទាន់បោះពុម្ពប្រាក់រៀលឡើងវិញនោះទេ ហើយអ្នករត់ពន្ធទំនិញ ដូចជា ថ្មពិល មីកញ្ចប់ ប៊ីចេងអីហ្នឹង នៅពេលជួបទាហាន ពួកគេតែងតែសុំលុយពីប្រជាពលរដ្ឋ ដូចជា ៥បាត ឬ១០បាតអីហ្នឹង។ កាលពីដំបូង ខ្មែរយើងចាយទាំងកាក់ ១បាត ៥បាត ឬ១០បាត តែក្រោយមកគេឈប់ចាយកាក់ ហើយចាយក្រដាស់ប្រាក់វិញ ចាប់ពី ១០បាត រហូតដល់ ១ពាន់បាត។ រហូតមកដល់ទសវត្សឆ្នាំ៩០ នៅពេលដែលមានវត្តមានប្រាក់រៀលខ្មែរ និងប្រាក់ដុល្លាររបស់អាមេរិកហើយហ្នឹង ក៏ពលរដ្ឋខ្មែរយើងនៅតែចាយលុយបាតដែរ ជាពិសេសអ្នកនៅខាងស្វាយស៊ីសុផុន ឬសេរីសោភ័ណ្ឌ រហូតដល់ស្រុកអូរជ្រៅ ក្នុងខេត្តបន្ទាយមានជ័យ និងខេត្តជាប់ព្រំដែនមួយចំនួនហ្នឹង គេនៅបន្តចាយលុយបាតដែរ»។
លោក ជុំ ឧទិត្យ បន្ថែមថា ការបញ្ឈប់ចរន្តលុយបាតនៅក្នុងសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា គឺជារឿងល្អ ដែលជួយឱ្យតម្លៃប្រាក់រៀលកាន់តែមានលំនឹង ប៉ុន្តែកត្តានេះក៏នឹងធ្វើឱ្យកម្ពុជា ជួបនូវបញ្ហាមួយចំនួនផងដែរ ពីព្រោះនៅក្នុងការធ្វើពាណិជ្ជកម្ម ថៃតម្រូវឱ្យប្រើលុយបាតជាមួយកម្ពុជា ខណៈថៃខ្លួនឯងបានតម្កល់ទុកលុយដុល្លារជាច្រើន សម្រាប់ធ្វើពាណិជ្ជកម្មជាមួយអន្តរជាតិ។
លោក ជុំ ឧទិត្យ បន្តថា៖ «មួយវិញទៀតហ្នឹង ពលករខ្មែរដែលធ្វើការនៅប្រទេសថៃ ពួកគាត់ផ្ញើលុយមកឱ្យគ្រួសារគាត់នៅស្រុកខ្មែរហ្នឹង គឺគាត់ផ្ញើរលុយបាតមក មិនមែនលុយដុល្លារទេ។ ម្យ៉ាងទៀត នៅពេលកសិករខ្មែរ លក់កសិផលទៅឱ្យថៃ រាប់ចាប់ពីស្រូវ ដំឡូង ឬពោតក្រហម ភាគច្រើន គេហៅតម្លៃជាលុយថៃ ហើយនៅតំបន់ភាគច្រើន គឺគេទទួលតែលុយថៃប៉ុណ្ណោះ ព្រោះលុយថៃ ថ្លៃជាងលុយខ្មែរ»។
ក្នុងពេលបច្ចុប្បន្ន ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរមួយចំនួន ហាក់មិនទាន់មានទំនុកចិត្តទៅលើប្រាក់រៀលខ្មែរទាំងស្រុងនោះឡើយ នៅក្នុងជីវភាពរស់នៅ និងការធ្វើពាណិជ្ជកម្ម។ ជាក់ស្ដែង នៅភាគខាងកើតខេត្តខ្មែរ ដែលនៅជាប់ព្រំដែនប្រទេសវៀតណាម ពលរដ្ឋនិយមចាយលុយដុងរបស់វៀតណាម។ ដោយឡែក នៅខេត្តភាគខាងលិចជាប់ព្រំដែនថៃវិញ គេនិយមចាយលុយបាតថៃ។ ចំណែកលុយដុល្លាររបស់អាមេរិក ត្រូវបានគេចាយយ៉ាងទូលំទូលាយបំផុត នៅកម្ពុជា។
ជុំវិញរឿងនេះ ប្រធានគណបក្សកែទម្រង់កម្ពុជា លោក អ៊ូ ច័ន្ទរ័ត្ន លើកឡើងថា ប្រសិនលុយបាតធ្លាក់ថ្លៃ ដោយសារបញ្ហាសេដ្ឋកិច្ចនៅថៃ នោះថៃជាអ្នកខាតបង់ ប៉ុន្តែបើតម្លៃលុយនោះធ្លាក់ចុះតែនៅក្នុងទឹកដីកម្ពុជា នោះប្រជាជនដែលកាន់លុយបាតច្រើន នឹងខាតបង់ជាមិនខាន។ លោកបន្តថា ដរាបណាថៃនៅចាយរូបិយបណ្ណរបស់ខ្លួន ពលរដ្ឋខ្មែរនៅតែអាចប្ដូរប្រាក់តាមសម្រួល ចៀសវាងការសម្រុកទៅប្ដូរព្រមគ្នាៗ។
លោកថា៖ «លើកលែងតែថៃឈប់ប្រើក្រដាសប្រាក់ខ្លួនឯង ហ្នឹងបានយើងពិបាក។ បើសិនជាថៃនៅតែប្រើប្រាស់ក្រដាសប្រាក់របស់គេ គេនៅតែប្រមូលប្រាក់របស់គេយកទៅប្រទេសគេអញ្ចឹង។ ដូច្នេះតាមវិធីណា ឬក៏យន្តការបែបណា មិនចាំបាច់បង្ខំបែបហ្នឹងពេកទេ»។
ពាក់ព័ន្ធនឹងរឿងលុយបាតនេះដែរ កាលពីថ្ងៃទី០១ ខែកក្កដា អាជ្ញាធរអគ្គិសនី បានស្នើឱ្យក្រុមហ៊ុនដែលទទួលអាជ្ញាប័ណ្ណផ្គត់ផ្គងអគ្គិសនី នៅតំបន់ព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ បញ្ឈប់ការចេញវិក្កយបត្រថ្លៃអគ្គិសនី និងសេវាផ្សេងៗ ជាប្រាក់បាត ខណៈរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បានបញ្ចប់ការទិញអគ្គិសនីពីប្រទេសថៃទាំងស្រុង។
យ៉ាងណាក៏ដោយចុះ អ្នកឃ្លាំមើលលើកឡើងថា ដើម្បីពង្រឹងឯករាជ្យភាពរបស់រូបិយប័ណ្ណប្រាក់រៀលរបស់កម្ពុជា រដ្ឋាភិបាលត្រូវរកវិធីបន្ថយឥទ្ធិពលលុយបាតរបស់ថៃ និងលុយដុងរបស់វៀតណាម និងត្រួតពិនិត្យទៅលើចរន្តប្រាក់ដុល្លារ ក្នុងសរសៃឈាមសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា ជាមុនសិន ហើយដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាទាំងនេះបាន គឺទាមទារឱ្យកម្ពុជា ត្រូវរក្សាបាននូវស្ថិរភាពសេដ្ឋកិច្ច និងបញ្ចុះកំណើនអតិផរណា៕
