មន្ទិលរឿងពុករលួយក្នុងប្រព័ន្ធតុលាការ បានកម្រើកឡើងថ្មីទៀត ក្រោយក្រសួងយុត្តិធម៌ប្រតិកម្មនឹងការកាត់ក្តីនៅតុលាការក្រុងភ្នំពេញ ដែលការណ៍នេះ អ្នកឃ្លាំមើល បានជំរុញទៅក្រសួងសាម៉ី បើកការស៊ើបអង្កេតទៅលើមន្ត្រីតុលាការ ដើម្បីផ្តល់ទំនុកចិត្តជាថ្មីដល់មហាជន និងពង្រឹងយុត្តិធម៌សង្គមឡើងវិញ។
ការជំរុញនេះ ស្របពេលដែលមហាជនមានប្រតិកម្មយ៉ាងខ្លាំង នៅលើបណ្តាញសង្គម ក្នុងរយៈពេលពីរបីថ្ងៃមកនេះ ជុំវិញសាលក្រមរបស់តុលាការក្រុងភ្នំពេញ ផ្តន្ទាទោសទៅលើអតីតមន្ត្រីនគរបាលនៃស្នងការនគរបាលរាជធានីភ្នំពេញ លោក ហ៊ុន ហេង ដែលបើកបរក្នុងស្ថានភាពស្រវឹងទាំងថ្ងៃ បង្កគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍បណ្តាលឱ្យមនុស្សម្នាក់ស្លាប់ និងរបួសធ្ងន់ស្រាលច្រើននាក់ នៅលើមហាវិថីព្រះនរោត្តម ក្បែរក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ ក្នុងខណ្ឌចំការមន រាជធានីភ្នំពេញ។
សំណុំរឿងនេះ តុលាការបានផ្តន្ទាទោស លោក ហ៊ុន ហេង ដាក់ពន្ធនាគារកំណត់ ៣ឆ្នាំ តែតម្រូវឱ្យអនុវត្តទោសក្នុងពន្ធនាគារតែ ១ឆ្នាំ ទោសសល់ពីនេះត្រូវព្យួរ និងពិន័យជាប្រាក់ចំនួន ៤លានរៀល ពីបទ «បើកបរបង្កគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍បណ្តាលឱ្យស្លាប់ និងរបួសអ្នកដទៃ»។
ក្រោយមានប្រតិកម្មរិះគន់ពីមហាជនទៅលើតុលាការក្រុងភ្នំពេញ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងយុត្តិធម៌ លោក កើត រិទ្ធ នៅថ្ងៃទី១៦ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៥ បានចេញលិខិតអធិបញ្ជាទៅព្រះរាជអាជ្ញានៃអយ្យការអមសាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ លោក ច្រឹង ខ្មៅ ឱ្យប្តឹងឧទ្ធរណ៍តាមកំណត់ច្បាប់ ចំពោះសាលក្រមករណី លោក ហ៊ុន ហេង នេះ។
ក្នុងលិខិតនោះ ក្រសួងយុត្តិធម៌ពិនិត្យឃើញថា អង្គហេតុខាងលើនេះ មានមនុស្សស្លាប់ និងរបួសច្រើននាក់ ព្រមទាំងយានយន្ត និងទ្រព្យសម្បត្តិជាច្រើន រងការខូចខាត ដែលបានបង្កឱ្យមានភាពវឹកវរដល់សណ្តាប់ធ្នាប់សាធារណៈ។
លោក កើត រិទ្ធ បញ្ជាក់ក្នុងលិខិតថា៖ «ក្រសួងយុត្តិធម៌សូមចេញអធិបញ្ជាឱ្យឯកឧត្តម ធ្វើបណ្តឹងឧទ្ធរណ៍ចំពោះសាលក្រមព្រហ្មទណ្ឌលេខ៣៨០៩”ភ” ចុះថ្ងៃទី១៤ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៥ របស់សាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញខាងលើ ស្របតាមនីតិវិធីជាធរមាន ដើម្បីធានាដល់ការពង្រឹងការអនុវត្តច្បាប់នៅព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា»។
តំណាងរាស្ត្រគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ លោក សួន សូរីដា មានប្រសាសន៍ថា ការដែលក្រសួងយុត្តិធម៌ធ្វើអធិបញ្ជាទៅតុលាការក្រុងភ្នំពេញ ឱ្យប្តឹងឧទ្ធរណ៍លើករណីជនជាប់ចោទ ឈ្មោះ ហ៊ុន ហេង នេះដោយសារតែប្រជាពលរដ្ឋផ្ទុះប្រតិកម្មខ្លាំងលើបណ្តាញសង្គម ដែលពួកគាត់មិនអាចទទួលយកបាន ចំពោះការកាត់ក្តីដោយអយុត្តិធម៌សម្រាប់ជនរងគ្រោះ។
ករណីនេះ លោកមើលឃើញទិដ្ឋភាពពីរយ៉ាង ទី១ ក្នុងសំណុំរឿងដែលមានជនជាប់ចោទជាអតីតមន្ត្រីនេះ តុលាការហាក់ធ្វើការកាត់ក្តីបែបប្រឡែប្រឡំស៊ុមគ្រឡុំ ជួយដោះបន្ទុកជនជាប់ចោទ ដោយមិនផ្អែកលើអង្គច្បាប់ និងអង្គហេតុ ក្រោមការយកលេសថា ជនជាប់ចោទមានជំងឺប្រចាំកាយ វ័យចាស់ និងកម្រិតអាល់កុលក្រោមកម្រិតនៃបទល្មើសជាដើម។
ទិដ្ឋភាពទី២ លោកថា ទាល់តែមានការរិះគន់ខ្លាំងក្លាពីមហាជនថាការកាត់ក្តីរឿងនេះមិនសមហេតុផល បានក្រសួងយុត្តិធម៌ចេញមុខប្រតិកម្ម និងឆ្លើយតបធ្វើអធិបញ្ជាទៅតុលាការឱ្យប្តឹងឧទ្ធរណ៍។ ដូច្នេះលោកយល់ថា ជាចំណុចវិជ្ជមានមួយដែរ ដែលប្រជាពលរដ្ឋហ៊ានប្រតិកម្ម ហ៊ាននិយាយ ហើយរឿងនេះ ក្រសួងគួរតែបើកការស៊ើបអង្កេតទៅតុលាការ ថាតើចៅក្រមមានជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងអំពើពុករលួយនៅក្នុងការកាត់ក្តីនេះទេ ? មូលហេតុអ្វីបានមានភាពមិនប្រក្រតីលើការកាត់ក្តីក្នុងរឿងនេះ។
លោក សួន សូរីដា ថ្លែងថា៖ «នៅពេលដែលការកាត់ក្តីនៃចៅក្រម ឬការមានភាពមិនប្រក្រតី រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងយុត្តិធម៌គួរតែបើកការស៊ើបអង្កេត ថាតើចៅក្រមដែលកាត់ក្តីរឿងមិនធម្មតា ដែលប្រជាពលរដ្ឋរិះគន់ព្រោងព្រាតនេះ មានពាក់ព័ន្ធជាមួយនឹងអំពើពុករលួយដែលឬទេ? ប្រសិនបើចៅក្រមទាំងនោះ មានពាក់ព័ន្ធទៅនឹងអំពើពុករលួយ ដូច្នេះរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងយុត្តិធម៌ត្រូវដាក់ទោសទណ្ឌទៅលើចៅក្រមនោះផងដែរ ដើម្បីរឹតតែបង្ហាញឱ្យប្រជាពលរដ្ឋដែលរិះគន់ទៅលើចំណាត់ការរបស់តុលាការនេះ គេស្ងប់ចិត្ត ហើយនិងទទួលយកបាន»។
ពលរដ្ឋប្រើប្រាស់បណ្តាញសង្គមហ្វេសប៊ុកមួយរូប ឈ្មោះ Rithya Khan ក៏បានស្នើដល់រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងយុត្តិធ៌បើកការស៊ើបអង្កេតចំពោះមន្ត្រីតុលាការដែលអនុវត្តច្បាប់ផងដែរ ចំពោះករណីកាត់ក្តីក្នុងសំណុំរឿងលោក ហ៊ុន ហេង នេះផងដែរ។
លោកសរសេរក្នុងសំណេរដើមថា៖ «សូមឯកឧត្តមឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី មេត្តាបើកការស៊ើបអង្កេតចំពោះខាងអ្នកអនុវត្តច្បាប់ផង»។
ស្រដៀងគ្នានេះដែរ លោក អំ សំអាត នាយកទទួលបន្ទុកកិច្ចការទូទៅនៃអង្គការសិទ្ធិមនុស្សលីកាដូ មានប្រសាសន៍ថា បញ្ហាអតីតមន្ត្រីនគរបាលបើកបរក្នុងស្ថានភាពស្រវឹងដែលហាមឃាត់ដោយច្បាប់ ហើយបង្កគ្រោះថ្នាក់បណ្តាលឱ្យមនុស្សស្លាប់ និងរបួសថែមទៀតនេះ មហាជនចង់ឃើញតុលាការមានការកាត់ក្តីដោយយុត្តិធម៌ ស្មើភាពគ្នាចំពោះមុខច្បាប់ និងជាគំរូមួយសម្រាប់យុត្តិធម៌សង្គម។ ប៉ុន្តែបែរជាការកាត់ក្តីនោះ មហាជនមើលទៅថាជារឿងអយុត្តិធម៌សម្រាប់ជនរងគ្រោះ និងផ្តល់ស្ថានសម្រាលទោសដល់ជនបង្កទៅវិញ ដែលរឿងនេះ ចង់មិនចង់ ធ្វើឱ្យមហាជនផ្ទុះការរិះគន់លើប្រព័ន្ធតុលាការ និងឈានដល់ទៅក្រសួងយុត្តិធម៌ត្រូវធ្វើអធិបញ្ជាទៅតុលាការថែមទៀត។
លោកថា៖ «អីចឹងយើងឃើញថា ចំណុចទាំងអស់ហ្នឹងហើយ ដែលតែងតែមានការរិះគន់ជាច្រើនពីសហគមន៍ជាតិ និងអន្តរជាតិ ទៅលើប្រព័ន្ធតុលាការថា ធ្វើយ៉ាងម៉េចគឺឱ្យកម្ពុជាហ្នឹងធ្វើកំណែទម្រង់ប្រព័ន្ធច្បាប់ និងប្រព័ន្ធតុលាការហ្នឹង ទៅជាប្រព័ន្ធតុលាការមួយឯករាជ្យ ដែលមានជំនឿទុកចិត្តសម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋ ចឹងយើងឃើញថា រាជរដ្ឋាភិបាល មានការប្តេជ្ញាចិត្តថា កំពុងតែធ្វើកំណែទម្រង់ច្បាប់ និងប្រព័ន្ធតុលាការ ចឹងយើងជាអង្គការសង្គមស៊ីវិល យើងចង់ឃើញការពន្លឿនក្នុងការធ្វើកំណែទម្រង់ទាំងអស់ហ្នឹង ធ្វើម៉េចឱ្យប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌ និងប្រព័ន្ធតុលាការនេះវាឯករាជ្យ ហើយធានាបាននូវយុត្តិធម៌នៅក្នុងសង្គម ហើយធានានូវភាពស្មើគ្នាចំពោះមុខច្បាប់ ដែលកុំឱ្យតែមានការរិះគន់ដូចករណីនេះ មានមតិខ្លះលើកឡើងហើយថា វាជាការអនុវត្តស្តង់ដាពីរអីចឹងទៅ អាហ្នឹងវាធ្វើឱ្យភាពទំនុកចិត្តចំពោះប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌ហ្នឹង វាហាក់ទៅជានៅតែបន្តកើតមាននូវផាពមិនទាន់មានទំនុកចិត្តពេញលេញ»។
វីអូឌី មិនអាចសុំការអត្ថាធិប្បាយជុំវិញករណីនេះ ពីអ្នកនាំពាក្យក្រសួងយុត្តិធម៌ លោក ជិន ម៉ាលីន បានទេ នៅថ្ងៃទី១៧ ខែតុលានេះ។
ទោះយ៉ាងណា លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត ក៏ធ្លាប់បានលើកឡើងពីករណីរបស់អតីតមន្ត្រីនគរបាលរូបនេះ ដែលស្រវឹងបើកបរបុកមនុស្សស្លាប់ និងរបួសនេះផងដែរ ដោយលោកថា ត្រូវតែផ្តន្ទាទោសដោយគ្មានការលើកលែងឡើយ មិនថាអ្នកនោះជាមន្ត្រីនគរបាល ឬមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ណានោះទេ។ លោកបន្តថា ករណីគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍បណ្តាលឱ្យមនុស្សស្លាប់នេះ ទាំងរឿងសងសំណងដោះស្រាយផលប៉ះពាល់ទៅជនរងគ្រោះ ក៏ត្រូវតែធ្វើ ហើយការទទួលខុសត្រូវចំពោះមុខច្បាប់ ក៏ត្រូវតែធ្វើ អត់មានយោគយល់នោះទេ ព្រោះការធ្វេសប្រហែសនេះ បានធ្វើឱ្យបាត់បង់ជីវិតមនុស្ស និងអនាគតគ្រួសារជនរងគ្រោះ។
លោកថា៖ «គោលការណ៍នេះយើងបានអនុវត្តតាំងពីដើមអាណត្តិមកហើយ គឺរាល់ការបុកមនុស្សស្លាប់ ដោយមានជាតិស្រវឹងនេះ គឺយើងត្រូវអនុវត្តច្បាប់ម៉ឺងម៉ាត់ មិនមែនត្រឹមតែដោះស្រាយ និយាយរួមខ្ញុំក៏ធ្លាប់បានបញ្ជាក់ ឯកឧត្តម កើត រិទ្ធ ក៏បានធ្លាប់បញ្ជាក់ដែរ គឺគោលការណ៍នេះ មិនមែនត្រឹមតែសងលុយ រួចខ្លួននោះទេ ចំពោះអ្នកដែលបុកគេស្លាប់ ហើយមានជាតិស្រវឹងក្នុងខ្លួន មិនថាអ្នកនោះជាអ្នកណា[…] ហើយសុំឱ្យបងប្អូនឈប់បារម្ភ ហើយឈប់សម្តែងនូវការមិនទុកចិត្តទៅលើអាជ្ញាធររបស់យើង ទៅលើប្រព័ន្ធច្បាប់របស់យើង យើងបានដាក់បទបញ្ជាច្បាស់លាស់ហើយ ហើយរឿងកិច្ចការទាំងអស់នេះ ជាពិសេសទាក់ទងរឿងបុកស្លាប់ គឺនាយករដ្ឋមន្ត្រីតាមផ្ទាល់តែម្តង តុលាការ និងសមត្ថកិច្ច ក្រសួងស្ថាប័នដឹងច្បាស់ហើយ»។
បើតាមមាត្រា៨៥ នៃច្បាប់ចរាចរណ៍ផ្លូវគោក ចែងថា ជនណាដែលបើកបរដោយធ្វេសប្រហែស ខ្ជីខ្ជា មិនប្រុងប្រយ័ត្ន ឬមិនគោរពកាតព្វកិច្ចដែលបទប្បញ្ញត្តិស្តីពីចរាចរណ៍ផ្លូវគោកតម្រូវ បណ្ដាលឱ្យស្លាប់អ្នកដទៃ ត្រូវផ្តន្ទាទោសដាក់ពន្ធនាគារពី១ឆ្នាំ ទៅ៣ ឆ្នាំ ពិន័យជាប្រាក់ពី៤ ០០០ ០០០ (បួនលាន) រៀល ទៅ ១៥ ០០០ ០០០ (ដប់ប្រាំលាន) រៀល និងអាចត្រូវផ្តន្ទាទោស ដោយទោសបន្ថែមមួយឬច្រើន ដូចមានចែងក្នុងមាត្រា៥៣ (ប្រភេទទោសបន្ថែម) នៃក្រមព្រហ្មទណ្ឌ។
នៅក្នុងមាត្រា៨៥ ដដែល ក៏បានចែងថា អ្នកបើកបរដោយស្ថិតក្នុងស្ថានភាពស្រវឹង បណ្ដាលឱ្យមនុស្សស្លាប់ រត់គេចពីកន្លែងកើតហេតុ ដើម្បីគេចពីការទទួលខុសត្រូវ ជាដើម គឺត្រូវជាប់ពន្ធនាគារពី ២ឆ្នាំ ទៅ ៥ឆ្នាំ និងពិន័យជាប្រាក់ពី ១០លានទៅ ២៥លានរៀល៕
