ការសិក្សាស្រាវជាវថ្មីមួយរបស់VOD រកឃើញថា ការដែលក្រសួងព័ត៌មានដែលជាសេនាធិការរបស់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានវាយតម្លៃថា សេរីភាពសារព័ត៌មានក្នុងប្រទេសកម្ពុជាឆ្នាំ២០២៥នេះ ប្រសើរជាងឆ្នាំមុនមិនអាចប្រើប្រាស់ជាមូលដ្ឋាន ដើម្បីឆ្លុះបញ្ចាំងការពិតបានទេ បើធៀបនឹងការរកឃើញពីស្ថានប័ននានា ដែលមិនចំណុះឱ្យរដ្ឋាភិបាល ដែលការណ៍នេះ ទាមទារឱ្យមានការត្រួតពិនិត្យពីឯករាជ្យឡើងវិញ។
ផ្តើមចេញពីបញ្ហានេះ ការស្ទង់មតិឆ្នាំ២០២៥ របស់ក្រសួងព័ត៌មាន បានអះអាងថា ជាង៨១ភាគរយ( ៨១,៤%) នៃអ្នកសារព័ត៌មានចំនួន ៤៦៧នាក់ វាយតម្លៃសេរីភាពសារព័ត៌មានជាវិជ្ជមាន ហើយជាង ៨៦% និយាយថា ពួកគេមាន «សេរីភាពពេញលេញ» និង «មានអារម្មណ៍ថាមានសុវត្ថិភាព» ដោយបានធ្វើសន្និដ្ឋានស្ថានភាពសេរីភាពព័ត៌មាននៅកម្ពុជាជារួមថា «ល្អឥតខ្ចោះ»។
យ៉ាងណាក្តី បើក្រឡេកទៅមើលរបាយការណ៍របស់អង្គការអ្នកសារព័ត៌មានគ្មានព្រំដែន (Reporters Without Borders) ចុះថ្ងៃទី១៣ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២៩២៥ បានចាត់ថ្នាក់កម្ពុជាស្ថិតនៅលេខ១៦១ ក្នុងចំណោមប្រទេសចំនួន ១៨០ នៅក្នុងសន្ទស្សន៍សេរីភាពសារព័ត៌មានពិភពលោក ក្នុងប្រភេទ «ធ្ងន់ធ្ងរខ្លាំង» ជាមួយនឹងពិន្ទុ ២៨,១៨ ធ្លាក់ចុះ ១៩ ចំណាត់ថ្នាក់ក្នុងរយៈពេលបីឆ្នាំចុងក្រោយ។
របាយការណ៍សេរីភាពក្នុងពិភពលោកឆ្នាំ២០២៥ របស់ Freedom House ចុះថ្ងៃទី២៧ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ បានចាត់ថ្នាក់កម្ពុជាម្តងទៀតថា «មិនមានសេរីភាព» ជាមួយនឹងពិន្ទុ ២៣/១០០ ដោយលើកឡើងពីការគាបសង្កត់ជាបន្តបន្ទាប់លើប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយឯករាជ្យ និងអ្នកប្រឆាំង។ រង្វាស់ឯករាជ្យទាំងនេះផ្ទុយនឹងរបាយការណ៍ស្ទង់មតិរបស់ក្រសួងព័ត៌មានទាំងស្រុង។
ទិន្នន័យក្នុងស្រុករបស់អ្នកឃ្លាំមើលស្ថានភាពសារព័ត៌មានកម្ពុជា ក៏ប្រាប់រឿងរ៉ាវខុសគ្នាខ្លាំងទៅនឹងរបាយការណ៍ស្ទង់មតិរបស់ក្រសួងព័ត៌មានផងដែរ។
នៅថ្ងៃទី៣១ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៥ សារព័ត៌មាន CamboJA បានចុះផ្សាយឯកសារចងក្រងរបស់ខ្លួនដែលបានរាយការណ៍ពីចំនួន ៤១ករណី នៃការយាយីលើអ្នកពាក់ព័ន្ធនឹងសារព័ត៌មាន ដោយមានជនរងគ្រោះយ៉ាងហោចណាស់ ៦៤នាក់ ក្នុងឆ្នាំ២០២៤ ដែលក្នុងនោះការយាយីផ្នែកច្បាប់ គឺជាឧបករណ៍ទូទៅបំផុត ក្នុងនោះអ្នកសារព័ត៌មានចំនួន ៥នាក់ ត្រូវបានឃុំខ្លួនមុនការកាត់ក្តី និងម្នាក់ត្រូវបានសម្លាប់ ខណៈពេលកំពុងរាយការណ៍អំពីឧក្រិដ្ឋកម្មព្រៃឈើ ករណីរឹតត្បិតសេរីភាពសារព័ត៌មានកើនឡើងប្រហែល ២៨% បើប្រៀបធៀបទៅនឹងឆ្នាំ២០២៣។
VOD មិនអាចសុំការពន្យល់ពី អនុរដ្ឋលេខាធិការ និងជាអ្នកនាំពាក្យក្រសួងព័ត៌មាន លោក ទេព អស្នារិទ្ធ បានទេគិតត្រឹមម៉ោងផ្សាយនេះ។
យ៉ាងនេះក្តី កាលថ្ងៃទី៣០ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៥ នៅក្រសួងព័ត៌មាន លោក នេត្រ ភក្ត្រា រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងព័ត៌មាន បានធ្វើសន្និសីទសារព័ត៌មានមួយ ស្ដីពី ស្ថានភាពសេរីភាពសារព័ត៌មាន ឆ្នាំ២០២៥ លោកបានអះអាងថា របាយការណ៍របស់ក្រសួងនេះ បានបញ្ជាក់ពីការពិតនៃស្ថានភាពសេរីភាពសារព័ត៌មាននៅកម្ពុជា មិនដូចរបាយការណ៍មួយចំនួន ដែលបរទេសចេញផ្សាយដោយការប៉ាន់ស្មាន និងផ្អែកតាមរបាយការណ៍បន្តពីអង្គការផ្សេងដែលទទលបានជំនួយពីក្រៅប្រទេសនោះឡើយ។
តែយ៉ាងណា ក្នុងសេចក្តីថ្លែងការណ៍រួមមួយដោយក្រុមអង្គការក្នុងស្រុក និងអន្តរជាតិចំនួន ១៧ស្ថាប័ន ដែលបានចុះផ្សាយដោយ CamboJA ដូចគ្នា បានកត់សម្គាល់ថា នៅដើមឆ្នាំ២០២៥ អ្នកសារព័ត៌មានចំនួន ៣នាក់ទៀត ត្រូវបានចោទប្រកាន់ពីបទញុះញង់ និងអ្នកយកព័ត៌មានបរិស្ថានជនជាតិអង់គ្លេសម្នាក់ត្រូវបានហាមឃាត់មិនឱ្យចូលកម្ពុជាវិញ ព្រោះព្រួយបារម្ភអំពីការរាយការណ៍អំពីដីធ្លី បរិស្ថាន និងអំពើពុករលួយនៅកម្ពុជា។
ការចាប់ខ្លួនអ្នកកាសែតស៊ើបអង្កេត ក្នុងខែតុលា ឆ្នាំ២០២៤ ដោយចោទពីបទចោទបទ «ញុះញង់» ដោយសារតែការបង្ហោះសារនៅលើប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសង្គមរបស់ខ្លួន ត្រូវបានអង្គការលើកលែងទោសអន្តរជាតិ និងអង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្ស ថ្កោលទោសចំពោះចំណាត់ការរបស់របបភ្នំពេញថា ជាផ្នែកមួយនៃការបង្ក្រាបលើអ្នករាយការណ៍រិះគន់កាន់តែទូលំទូលាយ និងបង្ហាញពីរបៀបដែលច្បាប់ព្រហ្មទណ្ឌធម្មតាត្រូវបានប្រើ ដើម្បីបំភិតបំភ័យអ្នកសារព័ត៌មាន។
អ្វីដែលសំខាន់នោះ ការស្ទង់មតិរបស់ក្រសួងព័ត៌មានកម្ពុជា មិនមានភាពឯករាជ្យ និងខ្វះតម្លាភាពផងដែរ។ ការស្ទង់មតិនេះ ត្រូវបានរចនាឡើង និងផ្សព្វផ្សាយដោយអាជ្ញាធរតែមួយ ដែលផ្តល់អាជ្ញាប័ណ្ណដល់ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ និងបានគាំទ្រការបិទប្រតិបត្តិការរបស់សារព័ត៌មានឯករាជ្យ ដូចជា VOD ហើយវិធីសាស្រ្តនៃការស្ទង់មតិជាលម្អិតទៀតសោត ក៏ពុំបានផ្សព្វផ្សាយនៅឡើយ។
ផ្ទុយទៅវិញ របាយការណ៍របស់ស្ថាប័នអន្តរជាតិ RSF, Freedom House, យន្តការសិទ្ធិមនុស្សរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ និងអង្គការក្នុងស្រុក ដូចជា CamboJA និង CCHR ដែលបានប្រើប្រាស់លក្ខណៈវិនិច្ឆ័យ និងកត់ត្រាករណីជាក់ស្តែង។
ស្ថាប័នឯករាជ្យទាំងនេះ បន្តវាយតម្លៃអំពីសេរីភាពនៃការបញ្ចេញមតិ និងសេរីភាពសារព័ត៌មាននៅកម្ពុជាថា «ស្ថិតនៅក្រោមការវាយប្រហារ» ជាពិសេស លើអ្នកសារព័ត៌មានដែលរាយការណ៍អំពីបញ្ហានយោបាយ ដីធ្លី អំពើពុករលួយ និងបរិស្ថាន តែងប្រឈមមុខនឹងការគំរាមកំហែងផ្នែកច្បាប់ ការឃុំខ្លួន ការបណ្តេញចេញ និងសូម្បីតែអំពើហិង្សាដ៏កាចសាហាវ។
ជារួមការស្ទង់មតិរបស់ក្រសួងព័ត៌មានដោយខ្លួនឯង មិនអាចប្រើប្រាស់ជាមូលដ្ឋានក្នុងការវាយតម្លៃអំពីសេរីភាពសារព័ត៌មាន និងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយបានទេ វាទាមទារឱ្យមានការត្រួតពិនិត្យឯករាជ្យខាងក្រៅ និងក្នុងស្រុក និងប្រកបដោយវិធីសាស្ត្រដែលអាចជឿជាក់បាន ហើយជាអ្វីដែលការស្ទង់មតិរបស់ក្រសួងព័ត៌មានកម្ពុជាខ្វះខាត៕
