ខណៈយោធាថៃបើកការបាញ់សម្លាប់ពលរដ្ឋខ្មែរតាមទំនើងចិត្ត នៅភូមិព្រៃចាន់ ក្នុងពេលថ្មីៗនេះ ក្រុមបញ្ញវន្តខ្មែរបានលើកឡើងពីសារៈសំខាន់នៃការផ្សះផ្សាជាតិ តាមរយៈការដោះលែងអ្នកទោសមនសិការទាំងអស់ ឱ្យមានសេរីភាពដើម្បីឯកភាពជាតិខ្មែរទប់ទល់មហិច្ឆតាឈ្លានពានពីបរទេស ដែលជាបំណងប្រាថ្នារបស់ពលរដ្ឋកម្ពុជា និងតាមបណ្តាំសម្តេចឪ។
ការលើកឡើងនេះ ក្រោយទាហានថៃបានបើកការបាញ់ប្រហារយ៉ាងឃោរឃៅ មកលើជនស៊ីវិលខ្មែរ នៅភូមិព្រៃចាន់ បណ្តាលឱ្យម្នាក់ស្លាប់ និង៣នាក់ទៀតរងរបួស កាលពីថ្ងៃពុធ ទី១២ ខែវិច្ឆិកា ដែលកម្ពុជាបានថ្កោលទោសយ៉ាងដាច់អហង្ការ ចំពោះទង្វើអមនុស្សធម៌ ដ៏សាហាវឃោរឃៅនេះ។
ជុំវិញបញ្ហានេះ អ្នកសិក្សាកិច្ចការសង្គម និងនយោបាយ លោក ប៉ោ មករា លើកឡើងថា ការបង្រួបបង្រួមជាតិ ពិតមានសារៈសំខាន់ ដែលធ្វើឱ្យខ្មែរឈ្នះគ្រប់សត្រូវ អាចការពារទឹកដី និងមានវិសាលភាពទាំងវប្បធម៌ ប្រពៃណី អរិយធម៌ដូចសម័យមហានគរ។
លោករំលឹកដែរថា នៅសម័យអង្គរ ការបង្រួបបង្រួមមិនត្រឹមតែក្នុងខ្សែរាជវង្សទេ តែមន្រ្តីគ្រប់ជាន់ថ្នាក់ រាស្រ្តគ្រប់ស្រទាប់វណ្ណៈ គ្រប់និន្នាការបានរួមគ្នាជាធ្លុងមួយ ធ្វើឱ្យខ្មែរក្លាយជាប្រទេសដែលរុងរឿងមួយ នៅតំបន់អាស៊ីអគ្នេយ៍ ដែលបរទេសមិនហ៊ានឈ្លានពានដីខ្មែរនោះទេ។
លោកថា ក្នុងសម័យបច្ចុប្បន្ននេះវិញ បើចង់ឱ្យខ្មែរខ្លាំងក្លាយជាប្រទេសរឹងមាំ ចាំបាច់ណាស់ អ្នកនយោបាយខ្មែរមិនគួរមានការគុំគួន និងតាមកំទេចខ្មែរគ្នាឯង ដែលនាំឱ្យជាតិបែកបាក់ ងាយធ្វើឱ្យបរទេសឈ្លានពានដីខ្មែរតាមទំនើងចិត្ត។
លោកថា៖ «ការផ្សះផ្សាការបង្រួបបង្រួមគ្នា គឺជាចំណុចមួយដែលធ្វើឲ្យខ្មែរហ្នឹង អាចទប់ទល់ជាមួយសត្រូវ អាចធ្វើឱ្យខ្មែរហ្នឹង អភិវឌ្ឍន៍កាន់តែជឿនលឿនឡើងថែមទៀត។ ដូច្នេះអ្វីដែលខ្មែរអាចសាមគ្គីគ្នាបានហ្នឹង! គឺទី១ពាក់ព័ន្ធការលុបបំបាត់ គេហៅថា នយោបាយទឹកឡើងត្រីស៊ីស្រមោចទឹកហោចស្រមោចស៊ីត្រី ពីព្រោះយើងឃើញនយោបាយនេះ ហាក់បីដូចជានៅតែមានការអនុវត្តនៅតែមានការគុំគួនខឹង ឬក៏ហៅទៅតាមកម្ទេចជាន់ពន្លិចគ្នាទៅវិញទៅមក»។
ជាមួយគ្នានេះ អ្នកសិក្សាស្រាវជ្រាវពីការអភិវឌ្ឍសង្គម លោកបណ្ឌិត មាស នី បានបញ្ចេញមតិលើហ្វេសប៊ុកលោកថា ក្រៅពីទទួលការឈឺចាប់ចំពោះទង្វើរបស់ថៃលើកម្ពុជា នៅពេលនេះ ក្នុងនាមជាខ្មែរក៏ត្រូវចាប់ផ្តើមទទួលស្គាល់ខ្លួនឯងផងដែរថា ចាប់តាំងពីក្រោយសម័យអង្គរមក ខ្មែរបានចំណាយពេលច្រើនលើសលប់ ដើម្បីឈ្លោះខ្មែរគ្នាឯងជាជាងរួមគ្នាពង្រឹងសមត្ថភាពរបស់ខ្លួន ដើម្បីការពារខ្លួនពីអំពើវាតទីរបស់ប្រទេសជិតខាង។
លោកបន្តថា មូលហេតុចម្បងនៃការបាត់បង់ដីកម្ពុជាក្រោម គឺក៏ដោយសារបារាំងបានមើលឃើញថា នៅពេលនោះ បើទុកឲ្យខ្មែរគ្រប់គ្រង ក៏ប្រហែលជាខ្មែរពុំអាចមានសមត្ថភាពការពារបានដែរ ដោយសារខ្មែរខ្សោយទាំងការដឹកនាំ និងធនធានមនុស្សដែលចេះតែបាត់បង់ពីជំនាន់មួយទៅជំនាន់មួយ ដោយរូមទាំងការសម្លាប់អ្នកចេះដឹងខ្មែរផងដែរ។
លោកយល់ថា ខ្មែរជាពូជអ្នកសាងអង្គរដ៏មហិមា តែបច្ចុប្បន្នខ្មែរស្ទើរតែគ្មានអ្នកជំនាញខ្មែរ ដើម្បីជួសជុលអង្គរដោយខ្លួនឯង។
បើតាមលោក មាស នី ការរៀបរាប់បែបនេះ គ្មានចេតនាបង្អាប់ខ្មែរទេ គឺគ្រាន់ចូលរួមដើម្បីដាស់ស្មារតីជនជាតិខ្មែរទាំងអស់គ្នា រួមទាំងអ្នកនយោបាយគ្រប់និន្នាការថា បើខ្មែរមិនខ្លាំង គេមើលងាយ មិនថាខាងលិចឫខាងកើតទេ ហើយបើខ្មែរមិនខ្លាំង ក៏គ្មានមហាអំណាចណាគេនឹងរំពឹងធ្វើជាដៃគូយុទ្ធសាស្រ្តយូរអង្វែងជាមួយដែរ មិនថាមហាអំណាចឆ្វេងឫស្តាំនិយមនោះឡើយ ហើយនៅទីចុងបំផុត បើខ្មែរមិនខ្លាំងដោយខ្លួនឯងទេនោះ អាចនឹងសល់តែខ្មែរ តែគ្មានប្រទេសទុកឲ្យកូនចៅជំនាន់ក្រោយនោះឡើយ។
ការលើកឡើងរបស់ក្រុមបញ្ញវន្តខ្មែរនេះដូចគ្នាទៅនឹងព្រះរាជបណ្តាំចុងក្រោយរបស់សម្តេចឪ មុនព្រះអង្គចូលទីវង្គត បានឱ្យខ្មែររួបរួមគ្នាជាធ្លុងមួយទើបខ្មែរខ្លាំង។
លោកថា៖ «មិនមែនមានមហិច្ឆតាដល់ទៅចង់ធ្វើមហាអំណាចនោះទេ គឺថាយើងចង់តែឲ្យគេទទួលស្គាល់ថាយើងរួបរួមគ្នា ប្រែមកថាខ្លាំងឬយកពេលមកហើយ ហើយខ២! យើងចេះតែដើរទៅមុខក្នុងវិស័យអ្វីក៏ដោយ ក៏យើងចេះតែដើរទៅមុខដរាប ពួតដៃគ្នាកសាងអ្វីដែលជាឧត្តមប្រយោជន៍របស់ជាតិយើង»។
នាយករដ្ឋមន្រ្តីកម្ពុជា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ក្នុងពិធីមួយនៅខេត្តសៀមរាប កាលពីអំឡុងខែមិថុនា អំឡុងពេលកងទ័ពកម្ពុជាពេលនោះ ប្រឈមមុខជាមួយទាហានថៃនៅតាមបន្ទាត់ព្រំដែន មុនពេលផ្ទុះអាវុធ លោកក៏បានអំពាវនាវឱ្យពលរដ្ឋខ្មែរមានស្មារតីសាមគ្គីជាតិ ឯកភាពជាតិ ដើម្បីការពារទឹកដីប្រឆាំងនឹងបរទេសឈ្លានពានដែរ។
លោកថា៖ «ស្មារតីរួមគ្នានេះហើយ ដែលធ្វើឲ្យយើងក្លាយប្រទេសយើងតូចជាងប្រទេសមួយទៀត សេដ្ឋកិច្ចយើងមិនទាន់ខ្លាំងដូចគេ ទទួលស្គាល់ ប៉ុន្តែអ្វីដែលខ្លាំងគឺការមូលមតិឯកភាពជាតិរបស់យើងនេះ គឺជាចំណុចខ្លាំងរបស់កម្ពុជាដែលយើងត្រូវធ្វើពេលនេះ»។
យ៉ាងណា សម្រាប់អ្នកសិក្សាកិច្ចការសង្គម និងនយោបាយ លោក ប៉ោ មករា យល់ថា ការបង្រួបបង្រួមជាតិពិតប្រាកដ មិនមែនរួមរួបតែមនុស្សមួយក្រុមទេ តែត្រូវមានការចូលរួមពីក្រុមមនុស្សគ្រប់និន្នាការនយោបាយដែរ។
លោកថា៖ «បក្សកាន់អំណាច មិនអាចផាត់ក្រុមណាមួយចោលបានទេ ជាពិសេសគឺអ្នកដែលមាននិន្នាការតែងតែរិះគន់អ្នកមាននិន្នាការ មិនស្របនឹងខ្លួនហ្នឹង គឺមិនអាចផាត់ពួកគាត់ចោលបានទេ ពីព្រោះពួកគាត់ក៏ជាផ្នែកមួយនៃការចូលរួមទាំងមនសិការ ដើម្បីកសាងជាតិទាំងកម្លាំងកាយកម្លាំងស្មារតី ដើម្បីរួមចំណែកមួយក្នុងការផ្តល់យោបល់រួមចំណែកក្នុងការធ្វើឲ្យជាតិរីកចម្រើនប្រសើរឡើងកាន់តែឆ្ពោះទៅមុខថែមទៀត។ ការដែលសាមគ្គីគ្នាហ្នឹង មិនមែនមានតែមួយក្រុម មានតែមួយបក្ស មានតែមួយពួក មានតែគ្នាឯងអត់គ្នាគេ! អ៊ីចឹងវាគួរតែខ្មែរទាំងមូលមានទស្សនៈ មាននយោបាយ មានឆន្ទៈមានការអភិវឌ្ឍចូលរួមទាំងអស់គ្នា មានភាពសាមគ្គីទាំងអស់គ្នាគ្រប់ស្រទាប់ ប្រជាជនគ្រប់និន្នាការនយោបាយទាំងអស់! បានធ្វើឲ្យខ្មែរហ្នឹងរីកចម្រើនបានធ្វើឲ្យខ្មែរហ្នឹងទប់ទល់ជាមួយសត្រូវឈ្លានពានបាន»។
ដូចគ្នានេះដែរ អ្នកប្រឹក្សាយោបល់ផ្នែកអភិវឌ្ឍន៍ផ្នត់គំនិត និងការស្រាវជា្រវ លោក សេក សុជាតិ យល់ថា បើចង់ឱ្យកម្ពុជាមានសន្តិភាពពិត គួរលើកលែងទោសអ្នកនយោបាយប្រឆាំង និងសកម្មជនសង្គមទាំងអស់ ដើម្បីឱ្យមានសេរីភាពដែលពួកគេ គឺជាតួអង្គជំរុញយុត្តិធម៌សង្គមតាមបែបប្រជាធិបតេយ្យ។
លោកថា ការប្រេះឆារវាងអ្នកនយោបាយ គឺជាការបែកបាក់ជាតិដ៏ធំ ហើយការផ្សះផ្សាជាតិឡើងវិញ ពិតជាអាចធ្វើទៅបើអ្នកនយោបាយខ្មែរគ្រប់និន្នាការ ងាកមកជជែកគ្នាដោយតម្កល់ផលប្រយោជន៍ជាតិជាគោល និងមិនយកគ្នាធ្វើជាសត្រូវ។
លោក សុជាតិ សង្កត់ធ្ងន់ថា តាមប្រវត្តិសាស្រ្តការបែបបាក់ជាតិធ្វើឱ្យកម្ពុជា ធ្លាក់ចូលក្នុងភ្លើងសង្រ្គាមមិនចេះចប់ មានទាំងរដ្ឋប្រហារ របបវាលពិឃាតសម្លាប់ខ្មែរគ្នា រហូតទាល់តែមានកិច្ចព្រមព្រៀងក្រុងប៉ារីស ដែលឱ្យខ្មែរគ្រប់ភាគីចូលតុចរចាទើបអាចស្រោចស្រង់ជាតិខ្មែរឡើងវិញបាន។
លោកថា៖ «កិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស គឺជាបរិបទថ្មីដែលធ្វើឲ្យកម្ពុជាមានការឯកភាពគ្នាទៅវិញទៅមក រវាងអ្នកកាន់និន្នាការ៤ ដែលយើងហៅថាជាចតុភាគីដែលបានព្រមព្រៀងឯកភាពគ្នា បញ្ចប់សង្គ្រាម ហើយងាកមកកាន់ការដឹកនាំតាមបែបប្រជាធិបតេយ្យ ដែលមានការបោះឆ្នោតនៅរៀងរាល់ ៥ឆ្នាំម្ដង ដូច្នេះនោះគឺជាមេរៀនដ៏ល្អដែលបង្ហាញថា ប្រទេសមួយមានសន្តិភាពមានស្ថិរភាពជាក់ច្បាស់ គឺដោយសារតែការបង្រួបបង្រួម ហើយនិងការសម្រេចចិត្តមិនយកគ្នាធ្វើជាសត្រូវ»។
ជុំវិញរឿងនេះដែរ គណបក្សកម្លាំងជាតិ បានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍នៅថ្ងៃទី១៣ ខែវិច្ឆិកាថា ដើម្បីការពារអាយុជីវិតប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរស្លូតត្រង់ រួមទាំងការពារនៅដែនអធិបតេយ្យបូរណភាពទឹកដីកម្ពុជា រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាត្រូវដាក់ពាក្យប្ដឹងទៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) ស្នើសហប្រធាននៃកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីសកោះប្រជុំជាបន្ទាន់។
មួយវិញទៀត ត្រូវដោះលែងមេដឹកនាំ និងសកម្មជននយោបាយ សកម្មជនសិទ្ធិមនុស្ស មេសហជីព សមាគម សកម្មជនដីធ្លី យុវជនបរិស្ថាន សកម្មជន២៣តុលា និងអ្នកជាប់ឃុំមនសិការ ឱ្យមានសេរីភាពឡើងវិញ។
គណបក្សកម្លាំងជាតិ បានអំពាវនាវដល់គ្រប់ភាគីនយោបាយ និងឥស្សរជននយោបាយទាំងអស់ ឱ្យមានការសន្ទនានយោបាយ ដើម្បីឈានទៅការផ្សះផ្សាជាតិ ការបង្រួបបង្រួមជាតិ ឱ្យមានសាមគ្គីភាព ឯកភាពជាតិពិតប្រាកដ ដូចជា ការចង់បានរបស់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ “ខ្មែររួបរួម ទើបខ្មែរខ្លាំងៗ៕
