យោធាថៃនៅតែបន្តធ្វើសកម្មភាពដោះមីន ជាឯកតោភាគីរំលោភដីខ្មែរ នៅភូមិជោគជ័យ ស្រុកអូរជ្រៅ ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ទោះប្រកាសដកខ្លួនពីកិច្ចព្រមព្រៀងឈប់បាញ់ រហូតបើកប្រតិបត្តិការបាញ់សម្លាប់ពលរដ្ឋខ្មែរនៅភូមិព្រៃចាន់ កាលពីថ្ងៃពុធ។
ឥរិយបទបែបនេះ ត្រូវបានអ្នកតាមដានចាត់ទុកថា ជាទង្វើឈ្លានពានដ៏ឃោរឃៅ មកលើដែនអធិបតេយ្យរបស់កម្ពុជា និងប្រមាថមកលើពូជសាសន៍ខ្មែរ ដែលមេដឹកនាំខ្មែរគួរដល់ពេលប្រើច្បាប់អន្តរជាតិ និងសិទ្ធិស្វ័យការពារ ដើម្បីទប់ទល់ទៅនឹងមហិច្ឆតាឈ្លានពានយ៉ាងគឃ្លើនរបស់ថៃនេះ។
កាលពីថ្ងៃទី១៣ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៥ សារព័ត៌មានថៃប៉ុស្តិ៍លេខ៧ ឱ្យដឹងថា យោធភូមិភាគ១ថៃ បានបន្តធ្វើសកម្មភាពដោះមីននៅភូមិណងចាន់ (ភូមិជោគជ័យ) ទោះរដ្ឋាភិបាលថៃ ប្រកាសលុបចោលកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពជាមួយកម្ពុជាក្តី។
ប្រភពនិយាយថា ក្រុមយោធាដោះមីនថៃ បានប្រើគ្រឿងចក្រចំនួន៤គ្រឿង ដើម្បីធ្វើការដោះមីននៅត្រង់ចំនុចភូមិណងចាន់ ដែលខ្មែរហៅភូមិជោគជ័យ ជាឯកតោភាគី ព្រោះគ្មានវត្តមានភាគីកម្ពុជាចូលរួមនោះទេ។
ក្រោមរូបភាពឈ្លានពានទឹកដីខ្មែរទាំងកម្រោលនេះ ប្រភពសារព័ត៌មានថៃ ប្រើពាក្យថា ខ្លួនពន្លឿនដោះមីនតាមព្រំដែននៅតំបន់មានជម្លោះ គឺភូមិណងចាន់ និងភូមិណងយ៉ាកែវ ដើម្បីសុវត្ថិភាពប្រជាពលរដ្ឋថៃ រស់នៅលើទឹកដីថៃ។
ជុំវិញបញ្ហនេះ តំណាងរាស្រ្តបក្សប្រឆាំង លោក អ៊ុំ សំអាន ប្រាប់VODនៅថ្ងៃទី១៤ ខែវិច្ឆិកានេះថា សកម្មភាពរបស់យោធាថៃ ជាចេតនាឈ្លានពានដីខ្មែរយ៉ាងគឃ្លើន ដោយដឹងច្បាស់ថា មេដឹកនាំគ្រួសារហ៊ុន នឹងមិនហ៊ានរារាំងមហិច្ឆតាឈ្លានពាននេះទេ។
លោកថា៖ «ទោះបីជាថៃប្រកាសដកខ្លួនពីសេចក្ដីប្រកាសរួមនៅប្រទេសម៉ាឡេស៊ីក៏ដោយ ក៏ប៉ុន្តែថៃនៅតែបន្តឈ្លានពានទឹកដីខ្មែរ នៅតែបន្តដោះមីននៅភូមិជោគជ័យ ភូមិព្រៃចាស់ហ្នឹង ដូចជាពីម្សិលមិញនេះ គេនៅតែបន្តរាវមីនសម្អាតមីន គោលបំណងរបស់ថៃ គឺដើម្បីសម្អាតមីននៅភូមិជោគជ័យ ភូមិព្រៃចាស់ហ្នឹង បន្ទាប់មកគេចែកដីដែលដោះមីនហើយហ្នឹង ទៅឲ្យប្រជាពលរដ្ឋថៃនៅភូមិទាំងពីរ ដូច្នេះមានន័យថាថៃនៅតែបន្តឈ្លានពានទឹកដីកម្ពុជា»។
លោកសង្កត់ធ្ងន់ថា ការពន្លឿនដោះមីន នៅភូមិជោគជ័យ និងការបាញ់សម្លាប់ពលរដ្ឋខ្មែរម្នាក់ រងរបួស៣នាក់ទៀតនៅភូមិព្រៃចាន់ ឆ្លុះបញ្ចាំងពីចេតនារបស់ថៃ គឺចង់គំរាមបណ្តេញពលរដ្ឋខ្មែរឱ្យចេញពីភូមិជោគជ័យ ភូមិព្រៃចាន់ ដើម្បីពង្រីកទឹកដី តាមផែនទីខ្នាត១/៥០ពាន់ ដែលថៃគូរដោយឯកតោភាគី ដើម្បីលេបទឹកដីខ្មែរ។ ផែនទីខ្នាត១លើ៥០ពាន់នេះ លោក ហ៊ុន សែន ធ្លាប់ហៅថៃជាផែនទីចោរ។
លោកថា៖ «ការណ៍នៅតែបណ្ដោយឲ្យថៃបន្តដោះមីននៅភូមិជោគជ័យ ពីម្សិលមិញបន្ថែមទៀតនេះបង្ហាញថា រដ្ឋាភិបាលខ្មែរយើងហ្នឹង គឺលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត មិនខ្វល់ខ្វាយពីការការពារទឹកដីខ្មែរនោះទេគឺនៅតែបណ្ដោយឲ្យថៃដោះមីននៅក្នុងដីខ្មែរហ្នឹងស្រេចចិត្ត ហើយយើងដឹងហើយបន្ទាប់ពីការដោះមីនហើយនិងថៃនឹងប្រគល់ដីខ្មែរហ្នឹង ទៅឲ្យប្រជាពលរដ្ឋថៃ ដូច្នេះវាឆ្លុះបញ្ចាំងថាត្រកូលហ៊ុននេះ ដឹកនាំប្រទេសអត់ខ្វល់ខ្វាយពីការការពារទឹកដីនោះទេ»។
ប្រហែលគ្នានេះដែរ អ្នកច្បាប់ និងជាអ្នកវិភាគឯករាជ្យ លោក វ៉ន ចាន់ឡូត និយាយថា ចរិតចោរសៀម ទោះជាមានកិច្ចព្រមព្រៀង១០០ទៀត ក៏មិនគោរពដែរ ព្រោះវាប៉ះពាល់ដល់ការឈ្លានពានរបស់គេ។
លោកបន្តថា ការបន្តដោះមីននៅភូមិជោគជ័យ រួមទាំងការបាញ់សម្លាប់ទាហាន និងពលរដ្ឋខ្មែរ សបញ្ជាក់ឱ្យឃើញថា ថៃមិនបោះបង់មហិច្ចតាឈ្លានពានដីខ្មែរ និងជិះជាន់ ធ្វើបាបពលរដ្ឋខ្មែរនោះទេ។
លោកថា៖ «ការដោះមីននេះ គឺជាទម្រង់នៃការឈ្លានពានមួយរបស់ភាគីថៃ តាមរយៈការមិនគោរពទៅនឹងភាគីកម្ពុជាទាំងដែលប្រទេសទាំងពីរ ត្រូវមានការជជែកគ្នាការព្រមព្រៀងគ្នា និងការគោរពគ្នាទៅវិញទៅមក ដើម្បីកំណត់ពីទីតាំងនៃការដោះមីន ក៏ដូចជាការសហការគ្នា ដោយមិនអាចផាត់ចេញភាគីណាមួយបានឡើយ ឬក៏ធ្វើសកម្មភាពជាឯកតោភាគីបានឡើយ ការបន្តប្រើប្រាស់រូបភាពនៃការដោះមីនមនុស្សធម៌ ដោយភាគីថៃខ្លួនឯងទាំងរដ្ឋាភិបាល ហើយនិងក្រុមយោធាបានប្រកាសព្យួរកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពជាមួយកម្ពុជា បង្ហាញឲ្យឃើញពីនយោបាយគ្មានសណ្ដាប់ធ្នាប់របស់ភាគីថៃ»។
VOD មិនអាចសុំការបំភ្លឺជុំវិញរឿងនេះ ពីមេឃុំអូរបីជាន់ លោក តុល សារិន និងអ្នកនាំពាក្យរដ្ឋបាលខេត្តបន្ទាយមានជ័យ លោក លី សុវណ្ណារិទ្ធ បាននៅឡើយទេ គិតត្រឹមម៉ោងផ្សាយនេះ។
យ៉ាងណា ក្រោយយោធាថៃបើកការបាញ់សម្លាប់ពលរដ្ឋខ្មែរនៅភូមិព្រៃចាន់ កាលពីថ្ងៃពុធនោះ មេដឹកនាំគ្រួសារហ៊ុនបានបញ្ចេញប្រតិកម្មព្រមៗគ្នា រួមទាំងក្រសួងពាក់ព័ន្ធ ប៉ុន្តែមិនបាននិយាយទាល់តែសោះពីការប្រើច្បាប់អន្តរជាតិ ដើម្បីទប់ស្កាត់ទង្វើឈ្លានពាននេះ។
ប្រធានព្រឹទ្ធសភាកម្ពុជា លោក ហ៊ុន សែន តាមរយៈសេចក្តីថ្លែងការណ៍របស់ព្រឹទ្ធសភាកម្ពុជា ចុះថ្ងៃទី១២ ខែវិច្ឆិកានេះ បានព្រមានថា «ការប៉ុនប៉ងបង្កគ្រោះថ្នាក់ណាមួយដល់ប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជាស្លូតត្រង់ នឹងត្រូវជួបប្រទះនូវការការពារអធិបតេយ្យភាពជាតិកម្ពុជាយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់ និងខ្លាំងក្លាបំផុត»។
ព្រឹទ្ធសភាកម្ពុជា សង្កត់ធ្ងន់ថា ខ្លួនប្រកាន់ជំហរឯកភាពជាធ្លុងមួយយ៉ាងរឹងមាំជាមួយរាជរដ្ឋាភិបាល ក្នុងការការពារអធិបតេយ្យភាព បូរណភាពទឹកដី និងសុខសុវត្ថិភាពរបស់ប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជា។
ចំណែក ប្រធានប្រធានក្រុមប្រឹក្សាឃ្លាំមើលកម្ពុជា លោក ម៉ែន ណាត និយាយថា បើមេដឹកនាំគ្រួសារហ៊ុន មិនដោះស្រាយ ឬរកយុត្តិធម៌ឱ្យពលរដ្ឋខ្មែរ ដែលស្លាប់ និងរបួស ដោយការបាញ់ប្រហារពីយោធាថៃទេ មេដឹកនាំនឹងរងការស្តីបន្ទោសពីខ្មែរតជំនាន់ ពាក់ព័ន្ធធ្វើឱ្យបាត់បង់ទឹកដីនេះ ។
លោកថា៖ «លោក ហ៊ុន សែន ដំណាក់កាលនេះ គេចោទប្រកាន់ថា គាត់នឹងបាត់បង់ការទទួលខុសត្រូវ ថាគាត់ទន់ខ្សោយគាត់នឹងស្រឡាញ់តែអំណាច មិនស្រឡាញ់ពលរដ្ឋការចោទប្រកាន់ អាហ្នឹងសុទ្ធតែត្រឹមត្រូវជាការពិត លោក ហ៊ុន សែន ក្រុមគ្រួសារគាត់ហ្នឹងដឹកនាំទៅវាអ៊ីចឹងមែន មើលឃើញថា ទន់ខ្សោយមើលឃើញថា មិនទទួលខុសត្រូវពេញលេញចំពោះជាតិ មិនការពារស្មារតីរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ឲ្យបានពិតប្រាកដ មិនប្រើសិទ្ធិស្វ័យការពារក្នុងការការពារបូរណភាពទឹកដីឲ្យបានពេញលេញ អ៊ីចឹងអាហ្នឹងគេចោទប្រកាន់ទាំងអស់ហ្នឹង សុទ្ធតែជាចំណែកនៃការចោទត្រូវ»។
សេចក្តីថ្លែងការណ៍រួម ស្តីពីសន្តិភាពកម្ពុជា-ថៃ ត្រូវបានធ្វើឡើងនៅប្រទេសម៉ាឡេស៊ី កាលពីថ្ងៃទី២៦ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៥ ក្រោយយន្តការអាស៊ាន និងមហាអំណាចសហរដ្ឋអាមេរិក ដែលក្នុងនោះមានការចុះហត្ថលេខា ពីនាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា និងនាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ និងប្រធានអាស៊ានប្តូរវេន លោក អ៊ានវ៉ា អ៊ីប្រាហ៊ីម និងប្រធានាធិបតី ត្រាំ ធ្វើជាសាក្សី ថៃមិនបានគោរពនោះទេ។
ជាការកត់សម្គាល់ ក្រោយបទឈប់បាញ់ចូលជាធរមាន ភាគីថៃមិនបានគោរពបទឈប់បាញ់ទេ ថៃបានចល័តទ័ពចូលមករាយបន្លាលួសយកដីខ្មែរជាបន្តបន្ទាប់ ដូចជា នៅប្រាសាទតាមាន់ធំ ស្ថិតក្នុងខេត្តឧត្តរមានជ័យ តំបន់អានសេះ ក្នុងខេត្តព្រះវិហារ ភូមិព្រៃចាន់ និងភូមិជោគជ័យ ក្នុងស្រុកអូរជ្រៅ ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ និងគំរាមច្បាមយក១៧ទីតាំងទៀត នៅខេត្តពោធិ៍សាត់ និងខេត្តកោះកុង តាមផែនទីដែលថៃគូដោយឯកតោភាគី ដែលមេដឹកនាំកម្ពុជាលោក ហ៊ុន សែន ហៅថា ជាផែនទីចោរ។
ជុំវិញបញ្ហានេះ លោក សេង វណ្ណលី នាយកកម្មវិធីតស៊ូមតិរបស់អង្គការប្រជាធិបតេយ្យខ្មែរ ដែលមានមូលដ្ឋាននៅអូស្ត្រាលី បាននិយាយថា ការដែលទាហានថៃបើកប្រតិបត្តិការបាញ់សម្លាប់ជនស៊ីវិលខ្មែរនៅភូមិព្រៃចាន់ ជាទង្វើយោរឃៅ ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងថា ថៃមិនគោរពកិច្ចព្រមព្រៀងបទឈប់បាញ់ទេ។
តែផ្ទុយទៅវិញ ថៃយករបៀបវារៈនៃការបើកប្រតិបត្តិការពង្រីកការឈ្លានទឹកដីខ្មែរ ដើម្បីទាក់ទាញសន្លឹកឆ្នោតពីពលរដ្ឋថៃ។
ស្ថិតក្នុងស្ថានភាពនេះ កម្ពុជាចាប់បាញ់ណាស់ ត្រូវរុញសំណុំរឿងព្រំដែន ទៅកាន់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ ICJ ទើបអាចទប់ស្កាត់មហិច្ឆតាឈ្លានពានរបស់ថៃឈ្លានពានទឹកដីខ្មែរបាន។
លោកថា៖ «កម្ពុជាត្រូវតែជំរុញដំណើរការដាក់ពាក្យបណ្ដឹងទៅអង្គការពាក់ព័ន្ធ មិនថាអង្គការសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ ឬក៏តុលាការ ICJ ដើម្បីលើកយកបញ្ហានេះ មកពិភាក្សានៅក្នុងដំណើរការនៃការដាក់ពាក្យបណ្ដឹង ដើម្បីឲ្យតុលាការអន្តរជាតិ នឹងសម្រេចធ្វើការអនុម័តទៅលើការកំណត់ខណ្ឌសីមាព្រំដែន»។
យ៉ាងណា លោកបង្ហាញក្តីបារម្ភថា បើមេដឹកនាំគ្រួសារហ៊ុនមិនប្រើជម្រើសនេះទេ «ភាពស្របច្បាប់នៃការការពារអធិបតេយ្យ និងបូរណភាពទឹកដី ពីការឈ្លានពានរបស់បរទេស ប្រហែលត្រូវបានបំផ្លិចបំផ្លាញ ដោយប្រព័ន្ធដឹកនាំបែបគ្រួសារនិយម ដែលបណ្តុះទៅដោយឧក្រិដ្ឋកម្មឆបោក នាបច្ចុប្បន្ននេះ៕
